Giáo án môn Tin học 11 - Tiết 5 đến tiết 51

KiÕn thøc: §¸nh gi¸ häc sinh vÒ kÜ n¨ng: - Dịch và thực hiện chương trình, khai báo biến, biểu thức, vào/ra đơn giản, lập trình giải một bài toán đơn giản.. KÜ n¨ng - Soạn thảo được chươ[r]

Ngày soạn Ngày giảng Lớp Sĩ số

11A

11 B

11 C

11 D

Chương Ii

Chương trình đơn giản

Tiết 5

Bài 5 Khai báo biến.

Bài 6 Phép toán, biểu thức, câu lệnh gán

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Hiểu  cách khai báo biến

- Biết các khái niệm: phép toán biểu thức số học, hàm số học chuẩn, biểu thức quan hệ

- Hiểu lệnh gán

2 Kĩ năng

- Khai báo đúng, nhận biết  khai báo sai

- Viết  lệnh gán

- Viết  các biểu thức số họcvà logic với các phép toán thông dụng

3 Thái độ

- Nhiệt tình, hứng thú khi tiếp thu kiến thức mới

II Chuẩn bị

- Gv : SGK, Máy vi tính, máy chiếu

- Hs : Chuẩn bị bài

III

- Thuyết trình, vấn đáp

IV Tiến trình lên lớp:

1 ổn định tổ chức lớp(2'): Sĩ số?

2 Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra

3 Bài mới

HĐ1(13').

Cách khai báo biến

GV – Hãy nghiên cứu SGK và

cho biết tại sao phải khai báo

biến?

GV - Cấu trúc chung của khai

báo biến trong ngôn ngữ

HS nghiên cứu SGK trả lời

HS trả lời Var < DS biến>:<kiểu dữ

I Khai Báo Biến

+)Mọi biến dùng trong T* trình đều phải  khai báo tên biến Tên biến dùng để xác lập quan hệ giữa biến với địa chỉ bộ nhớ nơi ) trữ giá trị của biến

GV giải thích cho HS hiểu hơn

về danh sách biến và , kiểu dữ

liệu

GV 2 ra ví dụ phân tích cho

HS hiẻu và biết cách khai báo

GV * ] ra một số khai báo

biến và yêu cầu học sinh chọn

khai báo đúng trong ngôn ngữ

lập trình Pascal?

Var

x,y,z:word;

n 1: real;

m: longint;

h: in tegr;

i: byte;

GV * ] ra một số khai báo

biến trong Pascal

? Có bao nhiêu biến tất cả, bộ

nhớ phải cấp phát là bao nhiêu?

Var x,y: word;

z: longint;

h: integer;

i: byte;

GV yêu cầu học sinh đọc chú ý

SGK t23

GV chốt lại cho HS cách đặt tên

biến và sử dụng khai báo

HĐ2.(25').Phép toán, biểu

thức, câu lện gán.

? Hãy kể các phép toán em đã

 học trong toán học

GV :Trong ngôn ngữ lập trình

Pascal cũng có các phép toán 

vậy * diễn đạt một cách

khác

GV Nghiên cứu sách giáo khoa

và cho biết các trong pascal

chia ra thành mấy nhóm phép

kiệu>;

HS lắng nghe ghi bài

HS trả lời:

Var x,y,z:word;

i: byte;

m:longint;

HS sử dụng các kiểu dữ liệu chuẩn và bộ nhớ ) trữ đối với từng kiểu DL thảo luận nhóm trả lời câu hỏi

HS đọc và nghiên cứu SGK

+) HS trả lời

- Phép: Cộng, trừ, nhân, chia, lấy số 2$ chia lấy nguyên, các phép so sánh

- Var <danh sách biến> :< kiểu dữ liệu>;

+) cấu trúc : <danh sách biến> :< kiểu dữ liệu>; có thể xuất hiện nhiều lần

Ví Dụ : Var x,z: word;

y: char;

VD2 Khai báo nào là đúng ? Var

x,y,z:word;

n 1: real;

m: longint;

h: in tegr;

i: byte;

+ đấp án đúng là : Var

x,y,z:word;

i: byte;

m:longint;

VD 3

- Có 5 biến

- Tổng bộ nhớ cần cấp phát

x (2 byte); y (2 byte); z (4 byte);h (2 byte); i (1 byte); Tổng 11 byte

Chú ý SGK trang 23

II Phép toán, biểu thức, câu lện gán.

1 Phép Toán

Bảng phụ hoặc máy chiếu bảng các phép toán SGKt24

toán và cách diễn đạt ?

GV : giải thích ý nghĩa của

phép toán Div và phép toán

Mod

Phép Div, Mod  sử dụng

trong những kiểu dữ liệu nào ?

GV : Trong toán học ta làm

quen với khái niệm biểu thức,

hãy cho biết yếu tố cơ bản xây

dựng nên biểu thức

- Nếu trong một bài toán mà

toán hạng là biến số, hằng số

hoặc hàm sốvà toán tử là các

phép toán số học thì biểu thức

có tên gọi là gì?

GV Từ biểu thức toán học hãy

sử dụng cách biểu diễn trong

phép toán = ngôn ngữ pascal

diễn đạt các biểu thức sau ?

GV gọi HS nhận xet và chốt lại

vấn đề

Gv Từ biểu thức trên bảng hãy

phát biểu quy tắc và thứ tự thực

hiện các phép toán trong pascal

GV nhắc lai lai câu trả lời đúng

Theo SGK t25

Gv Dùng bảng phụ hoặc máy

chiếu để minh hoạ cho HS rõ 2

) ý SGKt25 kèm ví dụ minh

hoạ là trong giảI pt bậc 2 ta sử

dụng biệt số (delta)

Nhận biết các hàm số học

chuẩn và biểu thức quan hệ

GV Trong toán học ta làm quen

với một hàm số học, hãy kể tên

một hàm số đó

- Trong một số ngôn ngữ lập

trìnhta cũng có một số hàm 

vậy *  biểu diễn bằng

một cách khác

GV Chuẩn bị bảng phụ hoặc

máy chiếu chứa Bảng các hàm

HS trả lời

- Các phép toán số học: +, - , *, /, div mod

- Các phép toán quan hệ: <, <=,

>, > =, <>

- Các phép toán logic: And,Or, Not

HS trả lời : Chỉ Sử dụng cho khai báo kiểu nguyên

HS : Gồm hai phần: Toán hạng

và toán tử

HS : Biểu Thức số học

HS Theo dõi lấy giấy nháp làm

2 HS lên bảng thực hiên

HS nhận xét Đúng

HS quan sat kết hợp SGK trả

lời

HS nghe ghi giảng, học theo SGK

+) Chú ý :

- Kết quả của phép toán quan

hệ cho giá trị logic

- ứng dụng của phép toán logic

là để tạo ra các biểu thức phức tạp từ các quan hẹ đơn

giản.fr7ud

2 Biểu Thức Số Học

Ví Dụ:

+ Biểu thức trong toán học 2a + 5b + c ;

z

xy

2

z x z

y x

2 2 1

2







+ Biểu thức trong pascal.:

- 2*a + 5*b + c

- x*y/ (2*z)

- ((x+y)/(1-(2/z))) + (x*x/(2*z))

+ Quy tắc viết và thứ tự thực hiện phép toán của biểu thức ( Học theo SGK t25 )

*) Chú ý : ( SGK T25 ) ( máy chiếu )

3 Hàm Số Học Chuẩn

cho HS quan sát

GV giải thích qua về thế nào

gọi là hàm chuẩn?

+) Ngoài ra còn các hàm 

- int(x): cho giá trị phần

nguyên của x

-frac(x):cho giá trị phần lẻ của x

-round(x) làm tròn giá trị của x

GV : Khi hai biểu thức số học

liên kết với nhau bằng phép

toán quan hệ ta  một biểu

thức mới, biểu thức đó  gọi

là biểu thức gì?

GV: - Hãy lấy một ví dụ về

biểu thức quan hệ?

GV Vậy Cấu trúc của 1 BT

quan hệ ntn ? trình tự thự hiện

ra sao ?

GV cùng HS phân tích VD SGK

t27

GV: Cho biết kết quả của biểu

thức quan hệ thuộc kiểu dữ liệu

nào đã học ?

Từ đó  ra khái niệm BT

logic.?

GV hãy lấy ví dụ về BT logic ?

Và cho biết ntn gọi là BT logic

GV thảo luận nhóm nhỏ giải

quyết yêu cầu bài ra ?

HS: - Trả lời: Hàm trị tuyệt đối, hàm căn bậc hai, hàm sin, hàm cos

HS quan sat theo dõi giới thiệu của GV Ghi lại vào vở

HS dùng nháp thực hiện kết hợp bảng hàm số chuẩn để trả lời

HS trả lời BT quan hệ

HS lấy ví dụ

HS : TL

HS thực hiện y/c

HS trả lời

- Kiểu logic

HS : TL

Bảng phụ ( hoặc may chiếu)

Bảng hàm Số Học Chuẩn

Thường Dùng

( giống SGK t26) -VD : Cho biểu thức:

, hãy biểu

a

ac b b

2

4

2 





diễn biểu thức trên sang biểu thức trong ngôn ngữ lập trình + (-b+sqrt(b*b-4*a*c))/(2*a)

4 Biểu Thức Quan Hệ

*) Hai BT cùng liên kết với nhau bởi phép toán quan hệ cho

ta 1 BT quan hệ

VD; 2*x<y hoặc a+b>=c ;

+ - Cấu trúc chung

<BT1> <phép toán qh> <BT2>

*) Trình tự:

+ Tính giá trị của biểu thức + Thực hiện phép toán quan hệ Kết quả là giá trị true hoặc false

5 Biểu Thức Logic VD:

(A>B) or ((X+1)<Y) và (5>2) and ((3+2)<7)

*) Các biểu thức quan hệ 

liên kết với nhau bởi phép toán

cách gán 1 giá trị

GV yêu cầu HS lấy ví dụ

Từ ví dụ cho biết cấu trúc của

câu lệnh gán

GV Cho ví dụ sau:

? T* trình in ra màn hình

có giá trị bằng bao nhiêu.?

GV củng cố lại cách gán giá trị

HĐ3() Củng cố - Dặn dò

*Củng cố

- Các phép toán trong Turbo

Pascal: số học, quan hệ, logic

- Các biểu thức trong Turbo

Pascal: số học, quan hệ, logic

- Cấu trúc lệnh gán trong

Turbo Pascal: tên_biến:=

biểu_thức;

*Dăn dò:

Học bài và làm bài tập 1,2,3,4,5 trang 35,

HS : VD + TL (5<=x) and (x<=11)

HS thảo luận nhóm trong 2 phút báo cáo KQ !

HS lấy ví dụ

HS trả lời kiểu viết câu lệnh gán

HS trảjk lời : z=3; i=7

Nghe và ghi nhận

Logic  gọi là biểu thức

Logic

Biểu thức logic đơn giản là biến logic hoặc hăng logic

Ví Dụ 2: cho a, b, c là 3 cạnh của tam giác Hãy viết biểu thức điều kiện để a, b, c là 3 cạnh của 1 tam giác

+ KQ: a+b>c and a+c>b and b+c>a or a-b>c and a-c>b and c-b>a

6 Câu Lệnh Gán

+ Lệnh gán dùng để đặt cho biến có tên ở vế tráI dấu (:=) giá trị mới bằng giá trị của BT ở VP

VD: a:=5 ; a:=a+1;

+ Cấu trúc :

<tên_biến>:=<biểu thức>; VD: Cho T* trình Var i,z: integer;

Begin z:=4;

i:=6:

z:= z-1;

i:=i+1 writeln('i=',i);

writeln('z=',z);

readln;

End

4 Rút kinh nghiệm giờ dạy:

………

………

11A

11 B

11 C

11 D

Tiết 6

Bài 7 các thủ tục chuẩn vào ra đơn giản Bài 8 soạn thảo, dịch thực hiện và hiệu chỉnh chương trình

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Biết  ý nghĩa của các thủ tục vào/ra chuẩn đối với lập trình

- Biết  cấu trúc chung của thủ tục vào/ ra trong ngôn ngữ lập trìnhPascal

- Biết  các 0 để hoàn thành một T* trình

2 Kĩ năng

- Viết đúng lệnh vào/ra dữ liệu

- Biết nhập đúng dữ liệu khi thực hiện T* trình

- Biết khởi động và ra khỏi Pascal

- Soạn thảo  một T* trình vào máy, dịch  T* trình để phát hiện lỗi cú pháp

- Thực hiện  T* trình để nhập dữ liệu và thu kết quả

3 Thái độ

- Nhiệt tình, hứng thú khi tiếp thu kiến thức mới

II Chuẩn bị

Gv : SGK, Máy vi tính có cài phần mềm Turbo Pascal, máy chiếu - Một số T* trình mẫu viết sẵn

Hs : Chuẩn bị bài

III

- Thuyết trình, vấn đáp

IV Tiến trình lên lớp:

1 ổn định tổ chức lớp(2'): Sĩ số?

2 Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra

3 Bài mới:

HĐ1(23').Tìm hiểu thủ tục

chuẩn vào ra đơn giản

Đvđ: Khi giải quyết một bài

Hs lắng nghe

I- Các thủ tục chuẩn vào/ ra đơn giản

1 Nhập dữ liệu vào từ bàn

toán ta phải  dữ liệu vào để

máy tính xử lí, việc  dữ liệu

bằng lệnh gán sẽ làm cho

T* trình chỉ có tác dụng

với một dữ liệu cố định Để

T* trình giải quyết 

nhiều bài toán hơn ta phải sử

dụng thủ tục nhập dữ liệu

Gv: Các em nghiên cứu sách và

cho biết cấu trúc chung của thủ

tục nhập dữ liệu ?

Gv Diễn giải: danh sách biến

vào là một hoặc nhiều biến đơn

( trừ biến kiểu boolean) Mỗi

biến cách nhau bởi dấu phảy

Gv Lệnh 1 là nhập một giá trị

từ bàn phím và gán giá trị đó

cho biến n

? Lệnh thứ hai sẽ nhập ntn

GV giải thích cho HS sự giống

và khác nhau giữa Read và

Readln Và ) ý về cách nhập

và danh sách biến

Ddvđ: Sau khi xử lí xong, kết

quả tìm  đang  )

trong bộ nhớ, để thấy  kết

quả trên mh ta xử dụng lệnh

xuất dữ liệu

Gv: Các em nghiên cứu sách và

cho biết cấu trúc chung của thủ

tục xuất dữ liệu

Diễn giải: danh sách kết quả ra

có thể là tên biến, biểu thức

hoặc hằng Các thành phần

trong kết quả ra  viết cách

nhau bởi dấu phảy

Gv: Viết sẵn một T* trình

đơn giản và chiếu lên mh cho

chạy kết quả để học sinh thấy

rõ hơn

giữa write và writeln

Gv ) ý HS (sgk trang 31)

HS Nghiên cứu SGK và trả lời

HS trả lời

ứng a,b,c

HS lắng nghe tự ghi vở

HS lắng nghe

HS : hoạt động cá nhân nghiên cứu SGK để tră lời yêu cầu

HS lấy ví dụ , và lứng nghe

HS ) ý SGK trang 31

HS lắng nghe ghi bài

phím

+ read(<danh sách biến vào>);

hoặc + readln(<danh sách biến vào>);

Ví dụ: Read(n);

Readln(a,b,c);

Chú ý : khi nhập nhiều biến ,những giá trị này  gõ cách nhau bởi ít nhất 1 dấu cách, hoặc kí tự xuống dòng.Các giá trị ứng với biến nào thì nhập 20 dạng kiểu số đó

2 ] dữ liệu ra màn hình

+ write(<danh sách kết quả ra>);

hoặc + writeln(<danh sách kq ra>);

VD:

write(' lam quen voi pascal'); write(n:6:2);

-Dòng 1 khi thực hiện sẽ hiển thị lên màn hình dòng chữ: lam quen voi pascal

-Dòng 2 hiển thị lên giá trị của

Hoạt động 2(20') Tìm hiểu

soạn thảo , dịch, thực hiện và

hiệu chỉnh CT

Gv Giới thiệu chung về các

phần mềm về Pascal , và những

tệp tin cần phải có trong phần

mềm

Gv  lên màn chiếu hình ảnh

giao diện của pascal Và giới

thiệu cho HS :

- Thanh bảng chọn

- Tên tệp T* trình

- Con trỏ, vùng soạn thảo

Gv  ra T* trình đơn

giản chạy thử theo các 0 để

HS quan sát và thực tế

HĐ3(5') Củng cố - Dặn dò

*Củng cố: -

Nhập, xuất dữ liệu

- Soạn thảo, dịch sửa lỗi, ghi, mở

tệp và chạy T* trình

* Dặn dò:

Học bài và làm các bài tập

9,10 trong SGK/36

HS quan sát lắng nghe ghi chép

HS quan sát máy chiếu và ghi lại

Nghe và ghi nhận

n và 6 là độ rộng của n còn 2 là

số chữ số thập phân sau dấu chấm nếu là số thực

VD: T* trình đơn giản mẫu( máy chiếu)………….

………… !

*) Lưu ý : ( SGK trang 31 ).

II.Soạn thảo , dịch, thực hiện

và hiệu chỉnh CT

1 Để sử dụng  Tubo

pascal, trên máy cần phải có tệp Turbo.exe, turbo.tpl, graph.tpu, egavga.bgi

2 Soạn thảo T* trình xong

bấm phím F2 để ) tệp ( nhập tên tệp tại hộp thoại và bấm enter)

3 Dịch T* trình bấm phím

Alt và F9 Nếu có lỗi cú pháp sẽ thông báo

và ta phải sửa

4 Chạy T* trình bấm Ctrl

và F9

5 Đóng cửa sổ T* trình

bấm Alt và F3

6 Thoát khỏi phần mềm bấm

Alt+X

4 Rút kinh nghiệm:

………

………

11A

11 B

11 C

11 D

Tiết 7 Bài tập và thực hành 1

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Biết viết  một T* trình Pascal hoàn chỉnh đơn giản

- Biết  các 0 để hoàn thành một T* trình

2 Kĩ năng

- Soạn thảo  T* trình, ) trên đĩa, dịch lỗi cú pháp, thực hiện và tìm lỗi, hiệu chỉnh;

3 Thái độ:

- Nhiệt tình, tích cực trong hoạt động cá nhân

II Chuẩn bị

Gv : SGK, Máy vi tính có cài phần mềm Turbo Pascal. -

Hs : Chuẩn bị bài

III

- Thuyết trình, vấn đáp

IV Tiến trình lên lớp:

1 ổn định tổ chức lớp(2'): Sĩ số?

2 Kiểm tra bài cũ: ? Cho biết sự khác nhau giữa hằng có đặt tên và biến

3 Bài mới:

HĐ1(23') Tìm hiểu nội dung

Gv: Phân công học sinh ngồi

đúng số máy

Gv: Yêu cầu học sinh mở sách

gk/34 và gõ T* trình vao

máy

thông báo khi nhập giá trị và in

kết quả

T* trình

Gv: Yêu cầu hs nhấn F9 và

dẫn học sinh sửa lỗi

sgk/136 để xem thông báo lỗi

Hs: Lắng nghe và gõ

T* trình.Nhập các dữ

liệu khác nhau và quan sát kết quả

Hs: Xem sách, chú ý lắng nghe và gõ T* trình

Hs: Quan sát và làm theo Hs: quan sát và mở Hs: chạy T* trình và nhập dữ liệu, quan sát kết

A- Thực hiện nội dung SGK/34,35

1 Gõ T* trình:

Program Giai_Ptb2;

USES crt;

Var a,b,c,d,x1,x2:real;

Begin Clrscr;

write('Nhap ba gia tri tu ban phim');

Readln(a,b,c);

D:=b*b-4*a*c;

x1:=(-b-sqrt(d))/(2*a);

x2:=-b/a-x1;

Writeln('nghiem x1=',x1:6:2); Writeln('nghiem x2=',x2:6:2); Readln

End

2 Nhấn phím F2 để ) T* trình với tên là PT2.pas lên đĩa

3 Nhấn F9 để dịch và sửa lỗi cú pháp (nếu có)

4 Nhấn tổ hợp phím Ctrl +F9 để thực hiện T* trình Nhập các giá trị 1

gì quan sát và sửa cho đúng.

Gv: Làm mẫu chạy T*

trình và cách nhập dữ liệu để

học sinh quan sát

trung gian, x2

HĐ2(15') Bài tập

Gv: Kiểm tra sự chuẩn bị bài về

nhà của học sinh

bài

HĐ3.(5')Củng cố - dặn dò.

* Củng cố:

? Trong tiết hôm nay cần có

quả

Hs: Lắng nghe và thực hiện, kiểm tra bằng cách thay đổi dữ liệu rồi quan sát kết quả

Hs: ngồi đúng vị trí 

phân công

-3 2 rồi nhấn enter và quan sát kết quả trên màn hình (x1=1.00, x2=2.00)

5 Nhấn tổ hợp phím Ctrl+F9 rồi nhập các giá trị 1 0 -2 quan sát kết quả x1=-1.41, x2=1.41

6 Sửa lại T* trình trên sao cho không dùng biến trung gian D Thực hiện T* trình đã sửa với những

bộ dữ liệu trên

7 Thay đổi lại công thức tính x2

8 Thực hiện T* trình đã sửa với

bộ dữ liệu 1 -5 6 Quan sát kết quả trên màn hình x1=2.00, x2=3.00

9 Thực hiện và thay dữ liệu 1 1 1 và quan sát kết quả trên màn hình

B- Làm các bài tập trong SGK Bài 9/36

 Gõ T* trình, )

T* trình Program Dtron;

USES crt;

Var a,s:real;

Const pi=3.14;

Begin Clrscr;

write('Nhap gia tri a:');

Readln(a);

s:=a*a*pi/2;

Writeln('dien tich phan gach cheo

la :',s:6:4);

Readln End

 Nhập a=2, kq=6.2832

 Bỏ câu lệnh gán và sửa lại T* trình rồi nhập dữ liệu lại để kiểm tra