Đặc biệt, trẻ học được những từ ngữ, những câu văn và quan trọng hơn là hoàn cảnh để sử dụng những câu văn, từ ngữ đó phù hợp với thực tiễn cuộc sống.Không những giọng kể truyền cảmmà cô[r]
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN
TRƯỜNG MẦM NON
KINH NGHIỆM:
Một số giải pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 25-36 tháng tuổi tại trường mầm non thông qua giờ kể chuyện
Tác giả:
Năm học: 2019 - 2020
Trang 2NHẬN XÉT, XẾP LOẠI
- Nhận xét
- Xếp loại:
-Trang
MỤC LỤC
Ngày……tháng 6 năm 2020
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
Trang 31 Thực trạng vấn đề cần giải quyết 2
2.2 Cách lựa chọn đồ dùng và sử dụng đồ dùng 5 2.3 Kỹ năng, khả năng kể chuyện của cô 8 2.4 Kể chuyện thông qua các hoạt động khác 10
4 Tổ chức thu thập minh chứng đánh giá hiệu quả, tác dụng của SKKN 13
Trang 4I ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Sự cần thiết của đề tài
Phát triển ngôn ngữ là một trong nhữngmục tiêu phát triển toàn diện cho trẻ mầm non Ngôn ngữ có vai trò như là một phương tiện hình thành và phát triển nhận thức của trẻ về thế giới xung quanh, là phương tiện để phát triển tình cảm, đạo đức, thẩm mỹ, giúp trẻ giao lưu xúc cảm với mọi người và bày tỏ những nhu cầu mong muốn của bản thân mình
Trẻ 25-36 tháng, đây là lứa tuổi trẻ bước sang giai đoạn bùng phát về mặt ngôn ngữ nhất là từ vựng, trẻ học từ mới rất nhanh, năng lực sử dụng từ ngữ cũng được cải thiện đáng kể, có thể gây ngạc nhiên cho người lớn Tuy nhiên ngôn ngữ của trẻ còn nhiều hạn chế do các cơ quan và bộ máy phát âm của trẻ chưa được hoàn thiện Trẻ mới học nói, nói ngọng, nói chưa đúng, chưa đủ câu nên khả năng diễn đạt ngôn ngữ,câu chưa được rõ ràng, mạch lạc
Là cha mẹ, ai cũng mong muốn con mình phát triển tốt, nhiều bậc cha mẹ còn tìm hiểu kinh nghiệm để giúp con mình có khả năng giao tiếp tốt, tuy nhiên cũng có cha mẹ vì điều kiện công việc, thời gian giao tiếp với con không nhiều, không có thời gian để vui đùa với trẻ, dẫn đến một số trẻ rất nhác nói.Từ đó có thể dẫn đến tình trạng trẻ chậm nói, phát âm không chuẩn, nói lắp, diễn đạtkhông trọn câu, đủ ý Rất nhiều phụ huynh khi đưa con tới trường nhập học ở lứa tuổi nhà trẻ
thường nói với tôi rằng: Cháu chưa biết nói cô ạ! Bạn này nói ít lắm! Phải làm sao
để con nói được nhiều hơn nữa hả cô?Nhờ cô tập thêm cho cháu!
Tình hình thực tế tại lớp, tôi biết trẻ rất thích nghe cô kể chuyện, trẻ ngồi ngoan và lắng nghe chăm chú, khi tôi trò chuyện về nội dung câu chuyện thì trẻ chỉ ngồi im, không nói hoặc chỉ trẻ lời bằng 1 từ, một số trẻkhác trả lời được thì lại nói ngọng, nói câu không đủ thành phần;… nên không biết phải trả lời như thế nào điều đó làm cho giờ học trở nên trầm, ít sôi nổi Hoặc trường hợp như cháu Bảo Linh, đầu năm đi học cháu chưa biết nói, khi cô đặt câu hỏi về câu chuyện: “Mẹ đang làm gì”, hay “em bé đi đâu” thì cháu chỉ im lặng lắc đầu, khá là nhút nhát Hoặc như bạn Nam mạnh dạn hơn bạn Linh nhưng cũng là trường hợp chưa biết nói Bạn Nam lại rất thích cô kể chuyện nên sáng khi đến lớp bạn thường kéo tay tôi đến và chỉ vào quyển truyện trên kệ ra hiệu là đọc cho bạn nghe
Trước thực trạng đó, tôi cần phải tìm ra cách để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất Làm như thế nào cho các con có thể trang bị cho mình một số vốn từ nhất định, có thể bớt nói ngọng, nói lắp và nói được câu đủ thành phần
Qua quá trình giảng dạy với nhiều hoạt động khác nhau, tôi nhận thấy thông qua chuyện kể giúp trẻ phát triển ngôn ngữ một cách tốt nhất, qua hoạt động này tôi
có thể cung cấp, giải thích từ mới, luyện trẻ phát âm kỹ nhất Đồng thời ngôn ngữ trong tác phẩm văn học lại là mẫu ngôn ngữ chính xác, chuẩn mực, phong phú và đa dạng thúc đẩy cho trẻ nói theo, vận dụng một cách tự nhiên Đó cũng là lý do tôi
chọn đề tài "Một số giải pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 25 - 36 thángtuổitrường
Mầm non Diên An thông qua giờkể chuyện" Hy vọng rằng đề tài tuy nhỏ nhưng
sẽ có đóng góp hữu ích cho công tác chăm sóc giáo dục trẻ trong giai đoạn hiện nay
Trang 52 Mục đích nghiên cứu của đề tài
Tìm ra các giải pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 25 - 36 thángqua giờkể chuyện
- Đối tượng nghiên cứu:Trẻ 25 - 36 tháng tuổi tại trường Mầm non Diên An.
- Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 9 năm 2019 đến tháng 5 năm 2020.
II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1.Thực trạng vấn đề cần giải quyết
Năm học 2019-2020, tôi được phân công phụ trách lớp 25-36 thángvới tổng
số 34 cháu, 100% trẻ mới từ nhà ra lớp Các cháu còn khá non nớtđến với môi trường học tập mới.Vì thế, cháu chưa chịu học, còn ngại giao tiếp cùng cô và bạn.Thời gian đầu, khi tổ chức các hoạt động cho trẻ tôi gặp không ít khó khăn vì trẻ chưa mạnh dạn nói, ít nói, gây khó khăn cho vấn đề truyền tải bài học tới trẻ
Qua khảo sát điều tra chất lượng đầu năm học cho thấy:
12cháu
Số cháu chưa biết
nói
Số cháu nói ngọng, nói lắp, nói không đủ câu
Số cháu nóimạch lạc,
tự tin trong giao tiếp,
sử dụng từ ngữ phù hợp
* Thuận lợi
- Được sự quan tâm giúp đỡ của ban giám hiệu Nhà trường về công tác bồi
dưỡng chuyên môn
- Tổ chuyên môn, đồng nghiệp thường xuyên dự giờ đóng góp ý kiến các giờ hoạt động kể chuyện để giúp tôi xây dựng phương pháp, đổi mới hình thức tổ chức hoạt động kể chuyện cho hay, hấp dẫn hơn
- Nhà trường trang bị tủ sách tham khảo với nhiều thể loại trong đó có nhiều tài liệu hướng dẫn về hoạt động kể chuyện như: phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ, sách hướng dẫn cách kể chuyện diễn cảm, đặc điểm phát triển ngôn ngữ của trẻ 25 - 36 tháng…
- Lớp được trang bị một số đồ dùng đồchơi phục vụ cho công tác dạy và học
như tranh minh họa thơ, tranh truyện theo chủ đề, đĩa thơ, truyện ; Bản thân cũng
có năng khiếu làm đồ dùng dạy học
- Bản thân luôn chủ động trao đổi, học hỏi từ đồng nghiệp, đọc sách báo, tham khảo mạng internet để có những ý tưởng hay, những phương pháp mới cho giờ kể truyện
Trang 6- Bản thân rất thích kể chuyện, có năng khiếu về kể chuyện và thích được bắt chước, vào vai các nhân vật trong truyện; tự tin có thể giúp trẻ phát triển vốn
từ, phát triển ngôn ngữ tốt nhất thông qua hoạt động này
* Khó khăn
Bên cạnh những mặt thuận lợi thì còn tồn tại một số khó khăn như sau:
- Trẻ lớp tôi phụ trách là lứa tuổi nhà trẻ, các cháu còn nhỏsự phát triển ngôn ngữ giữa các trẻ không đồng đều, một số cháu lúc đầu đến lớp vẫn chưa có được vốn từ ngữ cần thiết mà độ tuổi cần đạt được Mặt khác do bộ máy phát âm của trẻ chưa hoàn thiện nên một số trẻ trong lớp chưa biết nói, nói ngọng, chưa diễn đạt được ý hiểu của mình đối với người khác Những khó khăn này làm cho trẻ thiếu
tự tin trong giao tiếp nên trẻ ngày càng ít có cơ hội phát triển ngôn ngữ
Tôi đã suy nghĩ, tìm tòi, nghiên cứu tài liệu, các phương tiện thông tin đại chúng để tìm ra biện pháp giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, tự tin hơn trong giao tiếp với mọi người xung quanh Cụ thể các biện pháp như sau:
2 Các giải phápthực hiện
2.1 Lựa chọn câu chuyện phù hợp
Để xây dựng lên một giờ kể chuyện, bước đầu tiên tôi cần làm là lựa cho câu chuyện sao cho phù hợp với trẻ độ tuổi 25 - 36 tháng.Câu chuyện tôi chọn ngắn gọn xúc tích, số lượng nhân vật và lời thoại trong từng câu chuyện phải phù hợp với từng giai đoạn, từng thời điểm khác nhau trong năm học.Bước này khá quan trọng vì nó liên quan đến nội dung, kiến thức, câu từ mà tôi cần cung cấp cho trẻ thông qua từng câu chuyện
Cụ thể:Câu chuyện được chọn ở đây không quá dài, cũng không quá ngắn khoảng 1/4trang giấy.Nội dung câu chuyện cũng phải dễ hiểu dễ nhớ không trừu tượng hóavà lời văn trong sáng.Tùy từng giai đoạn khác nhau trong năm học mà lựa chọn câu chuyện có số nhân vật cũng khác nhau từ 1 đến 2 hoặc 3, 4 nhân vật
Ví dụ:
Đầu năm dạy truyện “Đôi bạn tốt” có 2 nhân vật là: gà và vịt.
Giữa năm dạy truyện “Cây táo” có 4 nhân vật là:ông, em bé, gà trống, bươm bướm.
Song song với số nhân vật trong câu chuyện thì lời đối thoại trong câu chuyện đó cũng cần phải dễ hiểu, gần gũi, ngắn gọn Khi nghe trẻ có thể hiểu các nhân vật trong câu chuyện đang nói gì, đang làm gì… Và khi lựa chọn câu chuyện tôi cần xác định được là thông qua câu chuyện đó cung cấp từ mới gì cho trẻ, cho trẻ nhắc lại nhiều lần để trẻ nhớ làm giàu thêm vốn từ cho trẻ
Ví dụ: Giai đoạn đầu năm, tôi chọn câu chuyện “Mẹ tắm bé”- chủ đề “Gia đình” Nội dung câu chuyện khá dễ hiểu, dễ nhớ và gần gũigiốngnhư cuộc sống hàng ngày của trẻ Câu chuyện có lời đối đáp giữa mẹ và em bé là những thói quen trong sinh hoạt hằng ngày sẽ giúp trẻ dễ thuộc và dễ bắt chước.Qua câu chuyện, tôi cung cấp từ mới cho trẻ như: tắm mát, sạch sẽ…và cho trẻ lặp lại nhiều lần để trẻ nhớ và hiểu Với những trẻ nói ngọng, trẻ chưa biết nói tôi chú ý
Trang 7luyện tập cho trẻ nói nhiều hơn với nhiều hình thức như: lặp lại theo cô, nói cùng các bạn, tự trẻ nói và chú ý sửa sai cho trẻ.
Vào giai đoạn giữa năm khi khả năng ngôn ngữ của trẻ dần tốt lên, vốn từ tăng, khả năng ghi nhớ có chủ định tốt hơn, tôi sẽ lựa chọn những câu chuyện cónội dung dài hơn, nhiều tình tiết hơn, có lời thoại đối thoại giữa các nhân vật như vậy trẻ sẽ hứng thú hơn(Chiếc áo mùa xuân, vì sao thỏ cụt đuôi, khỉ con ăn chuối…).Những câu chuyện tôi tìm luôn luôn phải có nội dung giáo dục, có cao trào, lên xuống giọng điệu, ngữ điệu.Thông qua câu chuyện không chỉ là cung cấp từ mới cho trẻ mà còn giúp trẻ có thể nói được vài câu thoại ngắn và thể hiện được ngữ điệu, giọng điệu của mình trong lời thoại của nhân vật.Lúc này, trẻ đã học được cho mình thêm cách sử dụng câu và thể hiện giọng điệu cho từng tình huống hoàn cảnh cụ thể
Ví dụ: Câu chuyện “Thỏ con không vâng lời”
Đây là câu chuyện có 3 nhân vật, nội dung, cốt truyện rõ ràng Lời đối thoại giữa các nhân vật ngắn gọn, dễ hiểu, gần gũi Cao trào câu chuyện xảy ra khi bạn thỏ đi chơi xa bị lạc đường về nhà Khi nghe tới đây có thể lồng ghép giáo dục trẻ không tự ý đi chơi xa một mình khi không có người lớn, có thể cho trẻ nói theo những câu thoại ngắn, với giọng điệu và sắc thái khác nhau.
- Giọng vui vẻ, háo hức khi bướm rủ đi chơi: Thỏ con ơi, ra ngoài kia chơi không? Ở đấy có cỏ này có hoa này, thích lắm, thích lắm.
- Sợ hãi khi lạc đường: Hu hu, mẹ ơi, mẹ đâu rồi!
- Hoặc giọng buồn hối hận khi biết mình sai: mẹ ơi, con xin lỗi mẹ ạ
Khi trẻ thể hiện được ngữ điệu phù hợp với từng nhân vật và từng hoàn cảnh
cụ thể là trẻ đã tiếp thu tốt và phát triển hơn về mặt ngôn ngữ Dần dà, trẻ sẽ tự tin
hơn trong giao tiếp, sẽ vận dụng tốt vào bối cảnh tương tự xảy ra trong cuộc sống.
Tới giai đoạn cuối năm, lúc này vốn từ của trẻ đã tăng lên đáng kể, trẻ hoàn toàn có khả năng nói câu dài, câu đủ thành phần, thể hiện được ngữ điệu, giọng điệu của nhân vật Giai đoạn này trẻ có thể đặt mình là nhân vật trong câu chuyện, đóng vai và thể hiện lời thoại (Quả thị, cây táo, vì sao thỏ cụt đuôi, cuộc phiêu lưu của chú gà trống choai…)
Ví dụ: Câu chuyện “Thỏ và gà trống”.
Cô dẫn truyện cho trẻ đóng vai nhân vật, khi kể đến nhân vật thỏ - trẻ đóng vai thỏ đứng lên và nói lại câu thoại của thỏ.Tương tự với gà trống.
Dẫn truyện cô: Thỏ và gà trống….
Trẻ đóng vai Thỏ: gà trống ơi, đi chơi với tôi không?…
Vai nhím: Không được đâu…
Lựa chọn câu chuyên ở giai đoạn nào đi chăng nữa thì tôi cũng sẽ vẫn chú trọng đến việc cung cấp từ, cụm từ mới, những câu thoại ngắn,… và luyện tập, cho trẻ nói để trẻ nhớ mở rộng vốn từ cho bản thân
Trang 82.2 Cách lựa chọn và sử dụng đồ dùng dạy học
Sử dụng đồ dùng trực quan đóng một vai trò quan trọng không thể thiếu
trong hoạt động kể chuyện Đó là những bức tranh với hình ảnh sống động, các con vật ngộ nghĩnh đáng yêu gần gũi mà thân quen làm cho trẻ say sưa, thu hút hơn, trẻ như được hòa mình vào trong thế giới khác, thế giới của tuổi thần tiên
Từ đó giúp trẻ hiểu nhanh và nhớ lâu, mang lại hiệu quả cao trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ
Để có giờ dạy tốt, thu hút được sự chú ý và gây hứng thú cho trẻ làm tăng thêm hiệu quả của giờ kể chuyện, việc chuẩn bị đồ dùng dạy học là hết sức cần thiết.Trẻ nhà trẻ hoạt động chủ yếu là tư duy trực quan hình tượng, nếu
cô kể chuyện hay, hấp dẫn nhưng lại thiếu đi đồ dùng trực quan thì rất khó có thể truyền tải hết nội dung đến trẻ Đồ dùng trực quan có đẹp, sinh động, hấp dẫn thì sẽ kích thích, gây hứng thú lôi cuốn trẻ vào hoạt động dễ dàng hơn.Tuy nhiên, lựa chọn đồ dùng như thế nào thì vẫn phải đảm bảo được : Tính thẩm mỹ (đồ dùng đẹp, màu sắc hài hòa, bố cục cân đối), tính an toàn (không có cạnh sắc nhọn, không nguy hiểm cho trẻ), hợp vệ sinh.Tôi sẽ thay đổihình thức sử dụng đồ dùng giữa các lần kể và giữa giờ kể chuyện 1 và 2 để thu hút, tránh sự nhàm chán ở trẻ
Ví dụ: Kể chuyện "Thỏ con không vâng lời".
Trang 9Kể lần 1 tôi sử dụng tranh truyện tranh màu sắc bắt mắt, các nhân vật có kích thước vừa phải, nhân vật được làm dựng đứng thuận tiện cho trẻ quan sát
Kể lần 1: Tranh truyện Lần kể thứ 2, tôi dùng sa bàn, những con rối có khớp cử động lắc lư di chuyển trên mô hình qua từng phân đoạn sẽ gây hứng thú hơn ở trẻ Tôi thấy cháu ngồi rất ngoan, tập trung, chăm chú nhìn không rời mắt khỏi nhân vật Khi kể tôi thấy một số cháu nói theo tôi vài câu đối thoại của nhân vật, vài bạn khác thì gọi tên các con vật khi thấy xuất hiện trên sa bàn Điều này chứng tỏ, việc lựa chọn và
sử dụng đồ dùng trực quan có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
Kể lần 2: Sa bàn, rối
Trang 10Mô hình này rất thuận tiện, cô đứng phía sau sân khối, di chuyển nhân vật bằng dây, khuôn mặt cô vẫn thể hiện được tính cách nhân vật cho trẻ thấy, trẻ rất chú ý và thích thú, hiệu quả cao…
Đồ dùng dạy truyện có rất nhiều loại nhưtranh vẽ,rối tay, rối ngón tay, rối que, rối dẹt, truyện trên Powopoint…mỗi một loại đều có những ưu điểm riêng.Vì vậy, tùy vào câu chuyện tôi sẽ có lựa chọn các thiết bị dạy học khác nhau sao cho phù hợp, thuận tiện, phát huy được tối đa tính tích cực và sự hứng thú của trẻ
Hình ảnhđồ dùng
Có những câu chuyện khi kể tôi còn lồng ghép thêm nhạc cụ: đàn organ, âm thanh tiếng suối chảy, chim hót, mèo kêu…, hoặc nhạc nền góp phần làm tăng kịch tính, cho cao trào câu chuyện
Trang 11Ví dụ: Truyện “Vì sao thỏ cụt đuôi” Tôi sử dụng âm thanh tiếng còi xe bim bim - khi ô tô xuất hiện, tiếng đàn organ - khi chú thỏ bị xe tung.
Cách dạy này khá hiệu quả, làm cho trẻ chú ý tập trung, say sưa vào câu chuyện Lồng nhạc giúp trẻ khắc sâu hơn nội dung câu chuyện, nhớ được tình tiết
trong câu chuyện Áp dụng nhiều lần tôi thấy trẻ đều thích thú, một số cháu còn thể hiện được ngữ điệu của nhân vật trong chuyện, rất tốt cho việc phát triển ngôn ngữ
2.3.Khả năng kể chuyện của cô
Sau khi tìm hiểu câu chuyện, chuẩn bị đồ dùng, lựa chọn phương pháp và hình thức tổ chức thì việc tiếp theo cần làm để truyền tải nội dung đến trẻ một cách chính xác và hứng thú
Khi kể, lời kể của tôi phải diễn cảm, truyền tải cảm xúc vào trong lời nói và hành động, nhập vai vào nhân vật trong tác phẩm văn học; thổi hồn vào những bức tranh, những con rối Làm cho trẻ chú tâm theo dõi và cảm nhận những hành động, tình cảm của nhân vật trong câu chuyện Đặc biệt, trẻ học được những từ ngữ, những câu văn và quan trọng hơn là hoàn cảnh để sử dụng những câu văn, từ ngữ
đó phù hợp với thực tiễn cuộc sống.Không những giọng kể truyền cảmmà cô cần
có một âm lượng vừa đủ, âm điệu lúc trầm, lúc bổng, phù hợp với từng ngữ cảnh
và từng nhân vật.Đây có thể xem là biệnpháp quan trọng nhất để phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động kể chuyện.Lời kể càng hay, càng hấp dẫn bao nhiêu thì sẽ giúp trẻ cảm thụ được nội dung tác phẩm bấy nhiêu; là tiền đề cho trẻ bắt chước ngữ điệu, giọng điệu, lột tả tính cách nhân vật; là cơ sở phát triển ngôn