2/Giảng bài mới : *Lời vào bài: Sống trong xã hội mục nát của triều Nguyễn không ít những nhà nho đã chán ghét cuộc sống mưu cầu danh lợi tầm thường để khao khát có một cuộc sống tốt đẹp[r]
Trang 1Tiết PPCT:14,15
Ngày soạn:………
Ngày dạy:………
Văn Học: BÀI CA NGẮN ĐI TRÊN BÃI CÁT
_Cao Bá Quát_
I.Mục tiêu:
Giúp HS:
_Hoàn cành nhà Nguyễn trì trệ,bảo thủ,Cao Bá Quát tuy vẫn đi thi nhưng đã tỏ ra chán ghét con đường công danh mưu cầu danh lợi tầm thường Bài thơ “Bài ca ngăn đi trên bãi cát” biểu lộ tinh thần phê phán của ông đối với học thuật và sự bảo thủ trì trệ củachế độ nhà Nguyễn nói chung ,góp phần lý giải hành động khởi nghĩa của ông về sau vào năm
1854
_Hiểu đựoc mối quan hệ giữa nội dung và nghệ thuật của bài thơ cổ thể về nhịp điệu hình ảnh ….các yếu tố hình thức này có đặc điểmriêng phục vụ cho việc chuyển tải nội dung
II.Phương pháp :Đọc sáng tạo ,gợi tìm ,phát vấn thuyết giảng.
III Phương tiện :SGK ,SGV.
IV Các hoạt động trên lớp:
1.Kiểm tra bài cũ:
a/Thái độ ngất ngưởng của NCT được thể hiện như thế nào ở chốn quan trường? b/Khi về hưu ông có lối sống như thế nào?
2/Giảng bài mới :
*Lời vào bài: Sống trong xã hội mục nát của triều Nguyễn không ít những nhà nho đã chán ghét cuộc sống mưu cầu danh lợi tầm thường để khao khát có một cuộc sống tốt đẹp Cao Bá Quát là 1 trong những nhà nho ấy Để hiểu rõ hơn tâm hồn và nhân cách của ông chúng ta sẽ tìm hiểu tác phẩm “Bài ca ngắn đi trên bãi cát”
T
G
Trang 2HĐ 1: HDHS tím hiểu về
tác giả và tác phẩm
Nêunhững nét chính về tác
giả Cao Bá Quát.?
Thơ của Cao Bá Quát
thường đề
cập đến vấn đề gì?
Xác định thể loại của văn
bản?
Đặc điểm cơ bản của thể
hành?
Tác phẩm được sáng tác
trong hoàn cảnh nào?
GV chốt lại nội dung
chính : Tác phẩm được
hình thành trong những
lần ông đi thi hội qua các
tỉnh miền trung đầy cát
.Nhà thơ mượn hình ảnh
đoàn người khó nhọc đi
trên bãi cát để hình dung
con đường mưu cầu danh
lợi
HĐ2: HDHS tìm hiểu văn
bản
Tìm các chi tiết tả thực
mang ý nghĩa tượng
trưng?
Với những chi tiết trên tác
HĐ1 : Đọc ngữ liệu SGK và trả lời câu hỏi
HS suy nghĩ trả lời
HS đọc văn bản
Thể hành : thể thơ cổ cò tính chất tự do phóng túng không gò bó về số câu niêm luật
HS suy nghĩ trả lời
dung và nghệ thuật của tác phẩm
Bãi cát ,sóng biển núi
Rộng lớn mênh mông bất tận
+Đi 1 bứơc như lùi 1 bước
I Tiểu dẫn :
1 Tác giả : _Cao B á Quát (1809- 1855) tự Chu Thần , hiệu Cúc Đường Mẫn Hiên ,người làng Phú thị huyện gia lâm tỉnh bắc ninh
_Ông là 1 nhà thơ có tài năng bản lĩnh được người đương thời tôn là thánh quát
_Thơ của ông bộpc lộ thái độ phê phán mạnh mẽ chế độ phong kiến trì trệ bảo thủ và với tư tưởng khai sáng mang tính tự phát ,phản ánh nhu cầu đổi mới xã hội Việt Nam giữa thế kỷ XIX
_Thể loại : tác phẩm được viết theo thể hành.Đây là 1 thể thơ cở có tíh chất tự do phóng khoáng không gò bó
về số câu niêm luật _Hoàn cảnh sáng tác : Trong những lần ông đi thi từ quê ra Huế
II.Đọc – hiểu văn bản : 1.Hình ảnh bãi cát : _Hình ảnh bãi cát sóng biển núi là
Trang 3giả đã gợi ra khoảng
không gian như thế nào?
Khổ thơ đầuhình tượng
nào trong thơ mang ý
nghĩa khái quát cao?
Đó là ý nghĩa gì?
GV thuyết giảng
thêm :Những cồn cát : con
đường đời con đường
công danh bế tắt nhọc
nhằn trong hành trình đi
tìm chân lý giữa cuộc đời
GV HDHS tìm hiểu câu
hỏi 2 ở SGK
Hình ảnh người đi trên bãi
cát đựơc miêu tả bằng
những chi tiết nào ?
Cho hs xem phần chú giải
ở hai câu thơ này
Tâm trạng của người đi trê
bãi cát như thế nào ?
Nhậnxét về
cách xưng hô của tác giả ?
Cho HS trả lời câu hỏi
+Những cồn cát mênh mông
+Con đường cùng
HS suy nghĩ trả lời
HS phát biểu ý kiến
HS dựa vào văn bản trả lời
HS suy nghĩ trả lời
Khách quân ngã :bộc lộ tâm trạng khác nhau
hình ảnh có thật mà rác giả đã đi qua
từ kinh đô vào Huế mêng mông bất tận mờ mịt
_Hình tượng thơ lại mang ý nghĩa khái quát cao : ‘’Đi một bước như lùi
1 bước’’hình nảh rất chân thật tượng trưng cho con đường công danh của tác giả
_Những cồn cát mênh mông vừa là hình ảnh thực vừa là con đường đờicon đườngcông danh bế tắc,nhọc nhằn đối với những tầng lớp trí thức của XHPK
_Con đừơng cùng : đáng ghê sợ ,cũng
à hình ảnh tượng trưng cho đường đời không lối thoát
_Khốn khổ ,gian nan vất vả _Bắt đầu oán hận:
“Không học được ông tiên phép ngủ Trèo non lội suối giân khôn vơi” _Có nhiều loại ngươì : “ xưa nay phường danh lợi”
_Vô số người say vì hơi men
_Ngừơi tỉnh thì rất ít
_Bỗng phân vân tự hỏi và 1 nỗi băn khoân choáng đầy tâm hồn “Tính sao đây đường bằng mờ mịt
Đuờng ghê sợ còn nhiều đâu ít “nỗi
bế tắctuyệt vọng bao trùm lên người
đi trên cát và cả bải cát dài
Trang 4HĐ 3 : HDHS khái quát
lại giá trị nội dung và nghệ
thuật của tác phẩm
trong từng hoàn cảnh khác nhau
Cá nhân HS trả lời
HĐ3 : HS tự rút ra kết luận dựa vào phần ghi nhớ SGK
_Cách xưng hô :”khách ,quân ,ngã”thể hiện thái độ trăn trở bức xúc trên con đường công danh sự nghiệp những tâm trạng thái độ khác nhau khi đứng trước hoàn cảnh khác nhau _Lời ca vừa mang âm thanh bi tráng vừa mang âm địêu u buồn chứa đựng
sự phản kháng âm thầm ,nhịp điệu thay đổi liên tục ,diễn tả sự gập ghềnh của bước đi trên bãi cát dài- con đường công danh chán ghét
III.Tổng kết :
(Ghi nhớ SGK)
3 Củng cố :
Cho HS làm bài tập phần luyện tập SGK
4.Dặn dò:
_Học bài thuộc lòng văn bản
_Chuẩn bị bài mới
V.Phần rút kinh nghiệm :………
………
………
………