GV: NGUYỄN NGỌC LIÊN lý: Xuân đương tới…xuân đương qua; Xuân còn non…xuân sẽ già; Xuân hết…tôi mất giải thích quy luật thời gian và bộc lộ tâm trạng buồn bã khi nghĩ đến mùa xuân của c[r]
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 GV: NGUYỄN NGỌC LIấN Tuaàn:21
Tieỏt ppct:79,80
Ngaứy soaùn: 01/01/11
Ngaứy daùy: 04/01/11
VOÄI VAỉNG
Xuân Diệu
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Cảm nhận về lũng ham sống bồng bột, mónh liệt và quan niệm nhõn sinh, thẩm mĩ mới mẻ của Xuõn Diệu Thấy được sự kết hợp hài hoà giữa mạch cảm xỳc dồi dào và mạch triết luận sõu sắccủa bài thơ cựng những sỏng tạo trong hỡnh thức thể hiện
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức: Niềm khai khỏt giao cảm với đời,quan niệm nhõn sinh, thẩm mĩ mới mẻ của Xuõn Diệu Lòng
ham sống bồng bột, mãnh liệt của nhà thơ với quan niệm mới về thời gian, tuổi trẻ và hạnh phúc PC nghệ thuật
2 Kĩ năng: Đọc - hiểu một bài thơ trữ tỡnh theo đặc trưng thể loại Bỡnh giảng những cõu thơ hay.
3 Thỏi độ: Trõn trong tỡnh cảm trong sỏng của người bỡnh dõn xưa
C PHƯƠNG PHÁP: Phương thức thuyết trình, nêu vấn đề, giảng giải, hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các
câu hỏi gợi mở Đàm thoại…
D TIẾN TRèNH DẠY HỌC
1 OÅn ủũnh lụựp: Kiểm tra sĩ số 2 Kieồm tra: Baứi cũ, bài soạn của học sinh
3 Bài mới:
- Hình ảnh thiên nhiên, sự sống quen thuộc quanh ta được tác giả cảm nhận: Mỗi buổi sớm thần vui hằng gõ cửa
=> niềm vui cuộc đời được thần thánh hoá Tháng giêng ngon cảm nhận bằng cảm giác nhục thể! hỡi xuân hồng ta muốn cắn vào ngươi Cách miêu tả như giãi bày, mời mọc mọi người hãy tận hưởng thiên đường trần thế của cuộc đời này! Khát khao giao cảm với đời, với vẻ đẹp của thiên nhiên chính là để khẳng định vẻ đẹp của con người Mùa xuân cũng nõn nà, tươi tắn như con người! Qua cách nhìn trẻ trung của cặp mắt “xanh non, biếc rờn” của thi sĩ! Hồn thơ yêu đời, yêu sống đến cuống quýt, vội vàng, giục giã, tha thiết mời gọi hãy sống hết mình, mãnh liệt, cuồng nhiệt, để tận hưởng Sự kết hợp nhuần nhị giữa mạch cảm xúc dồi dào và mạch triết luận sâu sắc trong bài thơ cùng những sáng tạo mới lạ trong hình thức thể hiện
- Nêu các sáng tác chính của Xuân
Diệu?
- Nêu các sáng tác chính của
Xuân Diệu? + Thơ: Thơ Thơ
(1938); Gửi hương cho gió (1945);
Riêng chung (1960); Mũi Cà Mau
cầm tay (1962); Hai đợt sóng
(1967); Tôi giàu đôi mắt (1970);
Thanh ca (1982)
- Văn xuôi: Phấn thông vàng
(1939); Trường ca (1945); Những
bước đường tư tưởng của tôi
(1958); Các nhà thơ cổ điển Việt
nam I, II (1981); Công việc làm
thơ (1984)
- Dịch thuật: Các nhà thơ
Hung-ga-ri; Dịch thơ Nguyễn Trãi,
Nguyễn Du sang tiếng Pháp
- Nêu xuất xứ bài thơ? Xác định
bố cục của bài thơ?
- Sự sống ngồn ngộn phơi bày,
I GIỚI THIỆU CHUNG
1 Tiểu dẫn Xuân Diệu (1916-1985), Tên thật là: Ngô Xuân Diệu, ông
sinh ra và lớn lên ở quê ngoại: Vạn Gò Bồi, xã Tùng Giản, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định.Quê nội: Làng Trảo Nha, nay là xã Đại Lộc, huyện Can Lộc, Hà Tĩnh
- Quá trình trưởng thành: Học xong tú tài, ông đi dạy học tư, rồi làm cho
sở Đoan ở Mĩ Tho, Tiền Giang Sau đó ông ra Hà Nội sống bằng nghề viết văn, có chân trong nhóm “Tự lực Văn đoàn” Năm 1943, Xuân Diệu
bí mật tham gia Hội văn hoá cứu quốc, dưới sự lãnh đạo của mặt trận Việt Minh Trong hai cuộc kháng chiến của dân tộc và những năm xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền bắc, Xuân Diệu lấy sự nghiệp văn chương của mình phục vụ Đảng, phục vụ nhân dân Ông được bầu là đại biểu quốc hội khoá I, 1946 Viện sĩ thông tấn viện Hàn lâm nghệ thuật, Cộng hoà dân chủ Đức năm 1983 Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 1996 => Xuân Diệu đem đến cho thơ ca đương thời sức sống mới, cảm xúc mới, cùng với cách tân nghệ thuật đầy sáng tạo Ông là nhà thơ của tình yêu, mùa xuân và tuổi trẻ
- Sau cách mạng tháng Tám 1945, thơ Xuân Diệu hướng vào thực tế đời sống, rất giàu tính thời sự
2 Văn bản:
a Hoàn cảnh ra đời
Trang 2GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 GV: NGUYỄN NGỌC LIấN thiên nhiên hữu tình tơi đẹp thể
hiện qua các hình ảnh gợi cảm
nào?
* Bố cục:
- Đoạn một: (13) Từ đầu đến
“hoài xuân” (Miêu tả cuộc sống
trần thế như một thiên đường trên
mặt đất và niềm cảm xúc ngây
ngất trước cuộc sống ấy
- Đoạn hai: (14-30) Tiếp đó đến
“mùa chưa ngả chiều hôm” (quan
niệm về mùa xuân, tình yêu và
tuổi trẻ với nhận thức: con người
chỉ có thể tận hưởng nguồn hạnh
phúc khi còn trẻ Tuổi trẻ lại vô
cùng ngắn ngủi, thời gian có thể
lại cướp đi tất cả)
- Đoạn ba: (31-39) Còn lại (chạy
đua với thời gian để tận hưởng
cuộc sống tươi đẹp nơi trần thế)
- Câu thơ nào cho thấy màu sắc
cảm giác và tâm hồn yêu đời, yêu
sống cuồng nhiệt của Xuân Diệu?
(Loứng yeõu ủụứi, yeõu cuoọc soỏng
thieỏt tha, maừnh lieọt vaứ taõm traùng
lo aõu, buoàn baừ trửụực thửùc taùi
ngaộn nguỷi cuỷa ủụứi ngửụứi) Caõu
1-13: Nieàm yeõu ủụứi, yeõu cuoọc soỏng
tha thieỏt
- So sánh táo bạo , mới lạ, độc đáo
Tháng giêng ngon nh một cặp môi
gần Cảm nhận về “ bi kịch thời
gian”
- Cuộc đời đẹp lắm, đáng sống,
đáng yêu lắm! Hãy tận hưởng
cuộc đời đẹp ấy ngay trần thế này!
Cần gì phải lên tiên (ý thơ Thế
Lữ)
- Hình ảnh thiên nhiên đối kháng
với con ngời ?
Quan niệm thời gian XD khác
với thơ truyền thống?
Hs làm việc với sgk
- Em hãy tóm tắt nội dung phần
tiểu dẫn ? Hỡnh aỷnh con ngửụứi
trong baứi thụ? Coự hoứa hụùp vụựi
caỷnh khoõng?
- Câu thơ nào nói lên sự não nuột
, tuyệt vọng?
- Thế giới của hơng sắc
,thanhâm, nắng, gió Cuộc sống
đáng yêu quá nên vội vàng tắt
- Vội vàng in trong tập “Thơ Thơ” (1938) Là một trong những bài thơ tiêu biểu của Xuân Diệu trước cách mạng tháng Tám
b Chủ đề :
- Bài thơ miêu tả cuộc đời đẹp lắm, đáng sống, đáng yêu Để từ đó nhà
thơ bày tỏ nhận thức mới về thời gian, tình yêu, tuổi trẻ và giục giã sống hết mình, mãnh liệt để tận hưởng cuộc đời này!
c Cảm hứng: Một tâm hồn yêu đời, yêu sống đến cuồng nhiệt, đằng
sau tình cảm ấy là một quan niệm nhân sinh mới chửa từng thấy trong thơ truyền thống
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1 Đọc
2 Tỡm hiểu văn bản
2.1 Phần đầu: Niềm ngất ngõy trước cảnh sắc trần gian và những
lớ lẽ vỡ sao phải sống vội vàng
a Xuất phỏt từ nhận thức và quan niệm về hạnh phỳc trần gian,
thời gian và tuổi trẻ, nhà thơ muốn bộc bạch với mọi ngườivà cuộc đời.
- ẹieọp ngửừ “toõi muoỏn” buoọc gioự laùi …bay ủi, taột naộng ủi …nhaùt maỏt , nhaỏn maùnh mong ửụực ủửụùc thay quyeàn taùo hoựa ủeồ giửừ maừi hửụng saộc
cho cuoọc ủụứi “- Tôi muốn “tắt nắng” “ buộc gió”, muốn đoạt quyền của tạo hoá, thiên nhiên, đề giữ lại hương vị, màu sắc, giữ lại cái đẹp của cuộc đời Tôi” muốn bộc bạch với mọi người, với cuộc đời (thơ mới)
b Phát hiện và say sưa ca ngợi một thiên đường ngay trên mặt đất với
bao nguồn hạnh phúc kì thú và qua đó thể hiện một quan niệm mới: trong thế giơi 1này đêp nhất là con người giữa tuổi trẻ và tình yêu
- ẹieọp ngửừ “naứy ủaõy” + lieọt keõ tuaàn thaựng maọt cuỷa ong bửụựm hoa cuỷa ủoàng noọi xanh rỡ laự cuỷa caứnh tụ phụ phaỏt veỷ ủeùp muoõn maứu muoõn veỷ cuỷa cuoọc soỏng ủửụùc taực giaỷ giụựi thieọu moọt caựch vui thớchCho
thaỏy sửù caỷm nhaọn tinh teỏ, ủoọc ủaựo baống vũ giaực, noựi leõn veỷ haỏp daón, quyeỏn ruừ cuỷa cuoọc soỏng nhử ủang mụứi moùc Cuộc sống trần thế: hoa
đồng nội xanh rì, lá cành tơ, khúc tình si, ánh sáng hàng mi, ngon như cặp môi gần
- Cái đẹp say đắm của mùa xuân, tình yêu và tuổi trẻ; nhân vật trữ tình như đang ngây ngất trước cuộc sống thiên đường nơi trần thế Nhaứ thụ nhaõn hoựa muứa xuaõn nhử moọt vũ thaàn mang nieàm vui cho moùi nhaứ
- Daỏu chaỏm ủaởc bieọt giửừa doứng thụ dieón taỷ sửù chuyeồn bieỏn, thay ủoồi trong caỷm xuực: tửứ sung sửụựng, haõn hoan ủeỏn lo aõu hoỏt hoỷang vaứ voọi
vaứng, quan nieọm soỏng “Khoõng chụứ naộng haù mụựi hoaứi xuaõn”
c Noói baờn khoaờn, lo aõu, hoỏt hoỷang veà sửù ngaộn nguỷi, mong manh
cuỷa kieỏp ngửụứi,cuỷa ủụứi ngửụứi trong sửù troõi chaỷy nhanh choựng cuỷa thụứi gian
- Thơ xửa: thời gian tuần hoàn, theo chu kì, không mất T tởng vạn vật
nhất thể, con ngời ung dung đứng ngoài thời gian Mĩ học phi thời gian
- Cảm nhận về thời gian tuyến tính, trải dài, một đi không trở lại, con
ng-ời hốt hoảng sợ “mất” thng-ời gian ám ảnh bởi thng-ời gian cớp đi tình yêu và tuổi trẻ, nên XD thấy thiên nhiên cũng bị triệt tiêu cái chất vui tự nhiên vô tư của nó
- Cuộc sống trần gian đẹp như một thiên đường; trong khi đó, thời gian một đI không trở lại, đời người ngắn ngủi, chỉ còn một cách là phảI sống vội
+ “nghúa laứ”: ẹieọp ngửừ + hỡnh aỷnh muứa xuaõn (tuoồi treỷ), Giaứu tớnh trieỏt
Trang 3GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 GV: NGUYỄN NGỌC LIấN nắng, buộc gió Tuổi trẻ đẹp và
đáng yêu
- Tính nhân văn của trạng thái
ám ảnh, đau thơng bởi thời gian
qua nhanh?
- Niềm yêu sống cuồng nhiệt, lòng
ham đời vô biên bất tận Chính vì
thế mà XD chủ trơng một lối sống
vội vàng rất mới mẻ, một nhân
sinh
- Tình yêu ấy đã làm sống lại
phẩm chất tơi đẹp đầy sinh khí ở
phần đầu bài thơ
- Những hình ảnh khoẻ khoắn
nồng nàn diễn tả bằng các từ ngữ
- Nhân vật trữ tình muốn nói với
người đọc điều gì?
- Quan niệm của tác giả về mùa
xuân?
- Quan niệm của tác giả về tuổi
trẻ? tình yêu?
- Quan niệm của nhà thơ về quy
luật của thời gian ?
- Từ quan niệm về thời gian, nhà
thơ muốn bộc lộ tư tưởng tiến bộ
gì?
- Cảm xúc và mạch triết luận được
thể hiện như thế nào trong bài
thơ?
- Nét mới trong quan niệm của
Xuân Diệu về cảnh sắc thiên
nhiên, về cuộc sống trong bài thơ?
- Nêu chủ đề bài thơ?
- HS nhắc lại nội dung chính của
bài thơ? Ngheọ thuaọt lieọt keõ noựi
leõn gỡ veà cuoọc soỏng? Caõu 5,9 sửỷ
duùng ngheọ thuaọt gỡ? Taực giaỷ ủaừ
sửỷ duùng ngheọ thuaọt gỡ?
Hs đọc khổ thơ đầu
- Cách nhân vật trữ tình xưng tôi?
Cảm nhận của em về khổ thơ đầu?
Hs đọc đoạn hai, đọc đoạn ba
- Cảm xúc của đoạn thơ được thể
hiện qua những từ ngữ nào?
- Em haừy neõu toựm taột veà maởt
ngheọ thuaọt cuỷa baứi thụ ? Hs
làm việc theo nhóm
- Em haừy neõu toựm taột veà maởt noọi
dung cuỷa baứi thụ ?
- Em haừy nhaọn xeựt veà ngheọ
thuaọt nhaõn hoựa ụỷ ủoaùn thụ treõn ?
- Xuaõn Dieọu raỏt yeõu ủụứi, thieỏt
lyự: Xuaõn ủửụng tụựi…xuaõn ủửụng qua; Xuaõn coứn non…xuaõn seừ giaứ; Xuaõn
heỏt…toõi maỏt giaỷi thớch quy luaọt thụứi gian vaứ boọc loọ taõm traùng buoàn
baừ khi nghú ủeỏn muứa xuaõn cuỷa cuoọc ủụứi seừ qua ủi
- nhieàu hỡnh aỷnh ủoỏi laọp: loứng toõi roọng >< lửụùng trụứi cửự chaọt, khoõng
cho daứi… tuoồi treỷ chaỳng hai laàn thaộm laùi >< xuaõn vaón tuaàn hoứan,
chaỳng coứn toõi maừi >< trụứi ủaỏt maừi coứn => Noựi leõn: Sửù hửừu haùn cuỷa
tuoồi treỷ cuoọc ủụứi >< sửù voõ haùn cuỷa thieõn nhieõn, ủaỏt trụứi Taõm traùng
buoàn baừ tieỏc nuoỏi: “neõn baõng khuaõng toõi tieỏc caỷ ủaỏt t
- Nhaõn hoựa thieõn nhieõn ủeồ boọc loọ taõm traùng buoàn baừ, lo sụù khi nghú ủeỏn tuoồi xuaõn qua ủi vaứ ủoọ phai taứn saộp tụựi
- Caõu caỷm: tieỏng keõu tuyeọt voùng, sửù baỏt lửùc cuỷa con ngửụứi
- Caõu caỷm + caõu khieỏn: “Mau ủi thoõi”: lụứi thụ thoõi thuực giuùc giaừ moùi ngửụứi haừy soỏng voọi, soỏng gaỏp khi “muứa chửa ngaỷ chieàu hoõm”
- Mùa xuân: thời xuân sắc nhất của tuổi trẻ, cảnh vật (nào ong bướm, tuần tháng mật, hoa đồng nội, lá cành tơ, khúc tình si, tháng giêng, cặp môi gần) Nhưng mùa xuân còn là dấu hiệu của bước chuyển thời gian:
“Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua; Xuân còn non nghĩa là xuân
sẽ già” Mùa xuân gắn liền với cái đẹp của tình yêu, tuổi trẻ, của cảnh vật, nên “mà xuân hết nghĩa là tôi cũng mất”
- Mùa xuân gắn liền với tuổi trẻ, tình yêu, song quy luật cuộc đời,tuổi trẻ không tồn tại mãi, nhà thơ xót xa, tiếc nuối nên bâng khuâng tôi tiếc cả
đất trời Nhà thơ không quan niệm thời gian tuần hoàn (thời gian liên tục, tái diễn, lặp đi lặp lại, quan niệm lấy sinh mệnh vũ trụ làm thước đo thời gian)
- Quan niệm của nhà thơ về quy luật thời gian: Thời gian như một dòng chảy xuôi chiều, một đi không bao giờ trở lại Nhà thơ lấy sinh mệnh cá nhân con người làm thước đo thời gian, lấy thời gian hữu hạn của đời người để đo đếm thời gian của vũ trụ : ‘’Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn ; Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại
- Cảm nhận về thời gian của Xuân Diệu là cảm nhận mất mát, hẫng hụt:
Mùi tháng năm đều rớm vị chia phôI; Khắp sông núi vẫn than thầm tiễn biệt Hiện tại đang lìa bỏ để trở thành quá khứ, được hình dung như một
cuộc chia li Mỗi sự vật trong đời sống tự nhiên như đang ngậm ngùi tiễn
biệt một phần đời của chính nó Tạo nên sự phai tàn của từng cá thể: Con gió xinh thì thào trong lá biếc
Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi? Chim rộn ràng bỗng đứt tiếng reo thi Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa
- Giá trị của cuộc sống cá thể, mỗi khoảnh khắc trong cuộc đời con người
đều quý giá, thiêng liêng
- Con người phải biết quý từng giây, từng phút của đời mình! Biết làm cho từng khoảnh khắc của đời mình tràn đầy ý nghĩa thiêng liêng!
2.2Phaàn hai: Neõu caựch thửùc haứnh: Voọi vaứng laứ chaùy ủua cuứng thụứi
gian, soỏng maùnh meừ, ủaày ủuỷ vụựi tửứng giaõy tửứng phuựt cuỷa sửù soỏng.
- Soỏng toaứn taõm, toaứn trớ, toaứn hoàn, Soỏng toaứn thaõn vaứ thửực daọy nhoùn giaực quan, theồ hieọn cuỷa caựi toõi ủaày ham muoỏn
- Nhaọn thửực veà bi kũch cuỷa sửù soỏng ủaừ daón ủeỏn moọt ửựng xửỷ tớch cửùc trửụực cuoọc ủụứi Traỷ lụứi caõu hoỷi voọi vaứng laứ gỡ? ẹeà xuaỏt moọt leừ soỏng mụựi meỷ, tớch cửùc: Boọc loọ quan nieọm nhaõn sinh mụựi chửa tửứng coự trong
thụ ca truyeàn thoỏng Noói khaựt khao cuoàng nhieọt, quan nieọm soỏng voọi ủeồ
taọn hửụỷng
Trang 4GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 GV: NGUYỄN NGỌC LIấN tha vụựi cuoọc soỏng: voà vaọp, say
sửa vụựi cuoọc soỏng, muoỏn oõm
choaứng taỏt caỷ, caỷm nhaọn sửù soỏng
baờng taỏt caỷ caực giaực quan, hửụỷng
thuù nhửừng caựi ủeùp, caựi hay
trửụứng toàn cuỷa cuoọc soỏng: “Xuaõn
Dieọu say ủaộm tỡnh yeõu, say ủaộm
caỷnh trụứi, soỏng voọi vaứng, soỏng
cuoỏng quyựt, muoỏn taõn hửụỷng
cuoọc ủụứi ngaộn nguỷi cuỷa mỡnh”
(Hoaứi Thanh)
Thaứ moọt phuựt huy hoaứng roài choọt
toỏi, Coứn hụn buoàn le loựi suoỏt
traờm naờm (Giuùc giaừ)
- Cuoọc soỏng voỏn laứ sửù sinh soõi
naỷy nụỷ Xuaõn Dieọu voỏn khao
khaựt, say ủaộm tỡnh yeõu tuoồi treỷ
Laứm sao soỏng ủửụùc maứ khoõng
yeõu; khoõng nhụự, khoõng thửụng
moọt keỷ naứo?
- Coự khi sửù yeõu thớch quaự noàng
naứn, dieón ra nhử moọt nhu caàu
chieỏm ủoaùt, hửụỷng thuù:
“Neỏu luực moõi ta keà mieọng thaộm;
Trụứi ụi ta muoỏn uoỏng hoàn em ”
(Voõ bieõn )
- Tỡnh yeõu ủửụùc Xuaọn Dieọu dieón
taỷ theo moùi saộc thaựi cung baọc: e
aỏp, dũu daứng ủeỏn maừnh lieọt, noỏng
naứn, suy tử, tửứ sửù rung ủoọng ủaàu
ủụứi: Anh bửụực ủieàm nhieõn caởp
vaàn (Thụ duyeõn )
-“ Toõi keồ ủửa raờng baõu maởt trụứi;
Keỷ uoỏng tỡnh yeõu daọp caỷ moõi(Hử
voõ)
- Thời gian tuần hoàn, theo chu kì,
không mất T tởng vạn vật nhất
thể, con ngời ung dung đứng ngoài
thời gian Mĩ học phi thời gian
- Còn XD, thời gian tuyến tính,
trải dài, một đi không trở lại, con
ngời hốt hoảng sợ “mất” thời gian
- ám ảnh bởi thời gian cớp đi tình
yêu và tuổi trẻ, nên XD thấy thiên
nhiên cũng bị triệt tiêu cái chất vui
tự nhiên vô t của nó: tháng năm
.rớm vị chia phôi sông núi than
thầm tiễn biệt gió xinh hờn vì
- Pheựp ủieọp “ta muoỏn” oõm caỷ sửù soỏng… rieỏt ủửa maõy… say caựch bửụựm… thaõu trong moọt caựi… -> Taờng caỏp: nieàm say meõ cuoọc soỏng
ngaứy caứng daõng cao trong taõm hoàn
- Nhửừng tửứ laựy: “chueỏnh choựang”, “ủaừ ủaày”, “no neõ” gụùi taỷ ụỷ mửực ủoọ
cao nieàm ủam meõ cao ủoọ, ủoứi hoỷi sửù tuyeọt ủoỏi khi taọn hửụỷng
- Hoõ ngửừ + caõu caỷm + tửứ taựo baùo, ủoọc ủaựo “caộn” laứm cho lụứi goùi cuoọc
soỏng theõm tha thieỏt vaứ nieàm ủam meõ cuoàng nhieọt vụựi cuoọc soỏngTa muốn ôm Ta muốn riết -say, thâu, cắn Cảm xúc tràn trề, ào ạt, vồ vập hăm hở động từ mạnh, tăng tiến dần
- Tiếng lòng khao khát, mãnh liệt của chủ thể trữ tình, gắn với mỗi ước muốn là một biểu hiện cụ thể của trạng thái: “Cho chếnh choáng ”
“Cho đã đầy ” “Cho no nê ”
Tận hưởng cuộc sống thanh tân tươi trẻ: Sự sống mới bắt đầu mơn mởn; Mây đưa và gió lượn Cỏ rạng, mùi thơm, ánh sáng, thời tươi xuân hồng, cái hôn
- Vội vàng chạy đua với thời gian, thể hiện khao khát sống mãnh liệt, cuồng nhiệt chưa từng thấy! của cái “tôi” thi sĩ lí lẽ: vì sao phải sống vội vàng? Trần thế như một thiên đường , bày sẵn bao nguồn hạnh phúc kì thú! Con người chỉ có thể tận hưởng hạnh phúc ấy khi đang còn trẻ; mà tuổi trẻ lại vô cùng ngắn ngủi! Vậy chỉ còn một cách là chạy đua với thời gian! phải “vội vàng” để sống, để tận hưởng!
- Niềm yêu sống cuồng nhiệt, lòng ham đời vô biên bất tận Chính vì thế
mà XD chủ trơng một lối sống vội vàng rất mới mẻ, một nhân sinh Tình
yêu ấy đã làm sống lại phẩm chất tơi đẹp đầy sinh khí ở phần đầu bài thơ Những hình ảnh khoẻ khoắn nồng nàn
- Cảnh thiên nhiên quyến rũ, tình tứ, kì thú: Của ong bướm này đây tuần tháng mật Tháng giêng ngon như một cặp môi gần =>Cảnh vật mang
tình người tràn trề xuân sắc, Xuân Diệu miêu tả cảnh vật bằng cảm xúc
và cái nhìn trẻ trung! của “Cặp mắt xanh non và biếc rờn”! Khai thác vẻ xuân tình của cảnh vật và nhà thơ trút cả vào cảnh vật xuân tình của mình! Quan niệm mới mẻ, độc đáo của Xuân Diệu: giá trị lớn nhất của
đời người là tuổi trẻ! Hạnh phúc lớn nhất của tuổi trẻ là tình yêu! Đó là cái nhìn tích cực giàu giá trị nhân văn!
2.3 Nghệ thuật: - Sự kết hợp giũa mạchcảm xúc và mạch luân lí Cách
nhìn, cách cảm nhận mới mẻ và những sáng tạo độc đáo về hình ảnh thơ
Sử dụng ngôn từ; nhịp điệu dồn dập, sôI nổi, hối hả,cuồng nhiệt
2.4 ý nghĩa văn bản: Quan niệm nhân sinh, quan niệm thẩm mĩ mới
mẻ của Xuân Diệu-Nghệ sĩ của niềm khát khao giao cảm với đời
3 Tổng kết: Sống vội vàng không có nghĩa là sống gấp, ích kỉ ,
h-ởng thụ tầm thờng Vội vàng là một tâm hồn yêu sống đến cuồng nhiệt,
quý trọng tình yêu, tuổi trẻ Đây là giá trị nhân bản của thơ XD Baứi thụ giaứu hỡnh aỷnh, giaứu caỷm xuực Tửứ ngửừ choùn loùc, mụựi laù, ủoọc ủaựo Theồ hieọn hai taõm traùng traựi ngửụùc cuỷa Xuaõn Dieọu trửụực CMTT, tửứ ủoự daón
ủeỏn quan mieọm soỏng nhử ủaừ neõu ụỷ tửùa ủeà baứi thụ: “Voọi vaứng”
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Cái tôi của Xuân Diệu điển hình cho thời đại mới: Cách cảm nhận cái
đẹp của cuộc đời Quan niệm về thời gian, tuổi trẻ Thể hiện cách sống cuồng nhiệt, say sưa HS Cần đọc thuộc bài, soạn bài mới
Trang 5GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 GV: NGUYỄN NGỌC LIấN
phải bay đi chim dứt tiếng sợ
độ phai tàn.
Hướng dẫn đọc thờm: Tương Tư - “ Nguyễn Bớnh”
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Cảm nhận được tõm trạng của chàng trai quờ trong một tỡnh yờu đơn phương; Thấy được truyền thống thơ ca dõn gian trong sỏng tạo nghệ thuật của Nguyễn Bớnh
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức: Tõm tư và khỏt vọng của chàng trai về một tỡnh yờu chung thuỷ với tất cả niềm yờu thương,
trỏch múc, hờn giận, mong mỏi Chất dõn gió trong thơ Nguyễn Bớnh
i bỳt đặc sắc của Nguyễn Bớnh
2 Kĩ năng: Đọc hiểu bài thơ theo đặc trưng thể loại Phõn tớch, bỡnh giảng bài thơ.
3 Thỏi độ: Trõn trong tỡnh cảm trong sỏng của người bỡnh dõn xưa
C PHƯƠNG PHÁP: Sử dụng kết hợp cỏc phương phỏp :thảo luận nhúm , nờu vấn đề các câu hỏi gợi mở
Đàm thoại…
D TIẾN TRèNH DẠY HỌC
1 OÅn ủũnh lụựp: Kiểm tra sĩ số 2 Kieồm tra: Baứi cũ, bài soạn của học sinh
3 Bài mới:
- Giỏo viờn hỏi học sinh, boồ sung
cho ủaày ủu ỷchốt ý chớnh boồ sung
cho ủaày ủuỷchốt ý chớnh
- Thơ Nguyễn Bớnh cú nột gỡ khỏc
đồng nghiệp cựng thời? HS: Trỡnh
bày hiểu biết
GV mở rộng (cỏc nhà thơ khỏc
mang phong cỏch Phương tõy )
Gv: Nờu chủ đề của bài thơ?
- Em hiểu thế nào là tương tư? lấy
vd thơ văn chứng minh? Nỗi băn
khuăn ,dẫn đến than thở của chàng
trai như thế nào? GV:Bổ sung
,chốt ý
- Diễn biến tõm trạng tương tư
trong bài thơ là của ai ? Thể hiện
khỏi quỏt qua những trang thỏi cụ
thể nào ?
- Tõm trạng nhớ nhung của chàng
trai thể hiện như thế nào? Trạng
thỏi , hờn dỗi của chàng trai được
thể hiện như thế nào? Nhúm 4
thảo luận 2p
- Hóy nờu nụi dung và nghệ thuật
của bài thơ? HS:Trỡnh bày GV:
nhận xột , chốt ý
GV bổ sung ,chốt ý
- HS trỡnh bày GV:Chốt ý
- Em hiểu thế nào là tương tư?
lấy vd thơ văn chứng minh?
(nhúm -thảo luận 2p) HS thảo
luận ,trỡnh bày
I GIỚI THIỆU CHUNG
1 Tỏc giả: Tờn khai sinh: Nguyễn Trọng Bớnh (1918-1966); Quờ Nam
Định Sinh ra trong gia đỡnh nghốo, lớn lờn kiếm sống bắng nghề dạy học
và làm thơ (15 tuụi làm thơ),1917 đạt giải thưởng tự lực văn đoàn
-Tp(sgk) => Đặc điểm thơ: nhà thơ rất nhảy cảm với thời đại đầy biến
động đặc biệt là sự xỏo trộn của vật chất là một ngưởi đảo sõu truyền rthống dõn gian ;thơ thể hiện vẻ đẹpchõn quờ thắm đượm tỡnh quờ ,duyờn quờ và phảng phất hồn xưa đất ngước =>”thi sĩ của đồng quờ”
2 Bài thơ Tương tư: Rỳt ra từ tập “Lỡ bườc sang ngang”-1940
- Chủ đề miờu tả tam trạng tương tư của chàng trai nụng thụn khụng tờn
tuổi với những diễn biến cũa ỵờu thương , hờn giận , trỏch múc và khỏt khao mong mỏi
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1 Đọc
2 Tỡm hiểu văn bản 2.1 Nhan đề “ Tương Tư”: là nỗi nhớ thương ủ kớn trong lúng của
chỏng trai, cụ gỏi, hoặc một người nào đú khi yờu nhau ;cú khi dựngđể diễn ta nỗi nhớ đơn phương: “lỏ này là lỏ xoan đào; Tương tư thỡ gọi thế nào hả em”
- Biểu hiện: nguổn gốc là khỏt khao dược gần kề, dược chung tỡnh, nhưng lai diễn ra rất phức tạp khi tương tư người thường nhớ nhung , thương cảm mà cũn là sự hờn giận, trỏch múc
- Cỏch diễn đạt: dựng lời khi thỡ mỏt mẻ,vũng vo, lấp lững ,khi thỡ bộc bạch xuụi chiều khụng hề giấu diếm
2.2 Nỗi niềm tương tư của chàng trai trong thơ Nguyễn Bớnh
- Nhớ nhung: ” Thụn Đoài ngồi nhớ Thụn Đụng Tương tư là bệnh
của tụi yờu nàng”
Một sự nhớ mong khắc khoải ,vời vợi.sự dụng hỡnh ảnh khụng mới nhung cỏch thể hiờn thỡ rất mới”thụn đoài”, “ thụn đụng ” nỗi nhớ song hành (người nhớ người thụn nhớ thụn” => với dọng thơ rất chõn quờ (hỡnh ảnh thành ngữ)thấy được khi tương tư thỡ nỗi nhớ nhung cũng tràn ra cả khụng gian, thời gian
- Băn khoăn ,than thở: “ Ngày qua ngày lại qua ngày; Lỏ xanh nhuộm
Trang 6GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 GV: NGUYỄN NGỌC LIÊN ”Tương tư không biết cái làm
sao
Muốn vẽ mà chơi vẽ được nào “
Nguyễn Công Trứ
Hay “Ba cô đội gạo lên chùa
Một cô yếm thắm bỏ bùa
nhàSư
Sư về Sư ốm tương tư
ốm lan ốm lóc cho Sư trọc
đầu “
HS thảo luận nhóm 2p, trả lới,
trình bày hiểu biết HS:Thảo luận
nhóm ,trình bày 1p HS: Tham
khảo SGK trả lời - Hãy nêu
những nét khái quát về Nguyễn
Bính ?
đã thành cây lá vàng”, “lại”điểm nhấn của ngữ điệu, bước đi của thời
gian chậm chạp, được thốt lên bằng lời than thở, ngán ngẩm trong tâm trạng nóng lòng , chờ mong đến mòn mõi
- Hờn dỗi : “bảo rằng cách trở đò ngang; Có xa xôi mấy mà tình xa xôi” Nhớ nên kể lể trách móc đối với người mình yêu.kể lể cho thỏa nổi nhớ mong,trách móc vì chưa được người yêu đền đáp Âu củng vì quá
yêu mà nên thế; “hai thôn chung lại “ có tính tạo khoảng cách gần gủi
“cơ sao,chẳng sang trách cứ nhẹ nhàng” ->khát khao ,mơ tưởng “bao
giờ bến mới gặp đò, cau thôn Doàn nhớ giầu không thôn nào” => một
khao khát cháy bổng về sự hòa hợp hạnh phúc gia đình trong lòng chàng trai – nhân vật tương tư
2.3 Nghệ thuật: Hình ảnh và ngôn từ, thể thơ lục bát, cách ví von,
giọng điệu và hồn thơ trữ tình dân gian
2.4 Ý nghĩa văn bản: Vẻ đẹp của một tình yêu chân quê, thuần phát
3 Tổng kết
a Nội dung: bài thơ là một bức tranh tâm trạng tương tư của chàng
trai thể hiện qua các cung bậc trạng thái thấy được khát vọng và ức muốn hạnh phúc
b Nghệ thuật: Sử dụng rất nhiều cặp đối các hình ảnh dân dã bình
dị tạo nên ý tứ trong lời thơ ngôn ngử mang đậm lời quê,hồn quê thể thơ lục bát ,dân gian phảng phất hơi thở của ca dao, cái hồn của thể thơ trử tình cùng giọng điệu ,lời thơ với phong cách thơ: sự kết hợp giửa tiếng thơ của thời đại cùng chất văn học dân gian bao đời Tất cả cùng in đấu đậm nét chân quê và hồn quê
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Cảm nhận của em về phong cách thơ Nguyễn Bính?
- Cần đọc thuộc bài thơ, soạn bài mới theo câu hỏi trong SGK
D Rút kinh nghiệm………