- Ý kiến phân tích,bác bỏ của Đinh Gia Trinh : + Sơ bộ bác bỏ luận điểm bằng cách nêu một câu hỏi tỏ ý nghi ngờ : Ta tự hỏi “ Tác giả căn cứ vào đâu mà biết rằng Nguyễn Du mắc bệnh thần [r]
Trang 1Ngày soạn:……… Ngày dạy:……… Dạy lớp: 11A
Ngày dạy:……… Dạy lớp: 11B Ngày dạy:……… Dạy lớp: 11C Tiết 79: Làm văn
THAO TÁC LẬP LUẬN BÁC BỎ
1 Mục tiờu
Giỳp HS:
a Về kiến thức
- Hiểu được mục đớch, yờu cầu và cỏch bỏc bỏ
b Về kỹ năng
- Biết cỏch bỏc bỏ được một ý kiến, quan niệm sai lầm
- Biết cỏch lập luận, bỏc bỏ trong bài văn nghị luận
c Về thỏi độ
- Yờu thớch mụn học, ý thức khi tham gia tranh luận bỏc bỏ
2 Chuẩn bị của GV và HS
a Chuẩn bị của GV
SGK, SGV, GA, TLTK.
b Chuẩn bị của HS
SGK, bài soạn, tài liệu liờn quan
3 Tiến trỡnh bài dạy
a Kiểm tra bài cũ: Kết hợp trong giờ học.
* Đặt vấn đề vào bài mới (1’):
Để tiếp tục củng cố và hệ thống hoỏ những kiến thức cơ bản về lập luận và về thao tỏc lập luận trong văn nghị luận Hiểu biết sõu sắc hơn về thao tỏc lập luận bỏc bỏ, chỳng ta cựng tỡm hiểu bài học hụm nay
b Dạy nội dung bài mới:
7 I Mục đớch, yờu cầu của thao tỏc lập luận bỏc bỏ.
Thế nào là bỏc bỏ? Thế nào
là thao tỏc LLBB?
- Bỏc bỏ: bỏc đi, gạt đi, khụng chấp nhận
- Thao tỏc lập luận bỏc bỏ là dựng lớ lẽ, dẫn chứng đỳng đắn, khoa học để chỉ rừ những sai lầm lệch lạc thiếu khoa học của một quan điểm, ý kiến nào đú
Mục đích của thao tỏc lập
luận bỏc bỏ?
1 Mục đớch
- Dựng lớ lẽ và dẫn chứng để phủ nhận những ý kiến, những nhận định sai trỏi, nhằm bảo vệ ý kiến, nhận định dỳng đắn
Để bỏc bỏ thành cụng chỳng
ta cần những thao tỏc nào?
2 Yờu cầu.
- Cần phải chỉ ra được cỏi sai hiển nhiờn của cỏc chủ thể phỏt ngụn( ý kiến, quan điểm, nhận định )
- Dựng lớ lẽ và dẫn chứng khỏch quan, trung thực để bỏc bỏ cỏc ý kiến, nhận định sai trỏi
- Cú thỏi độ thẳng thắn, cú văn hoỏ tranh luận
Trang 2và có sự tôn trọng người đối thoại, tôn trọng bạn đọc
19
II Cách bác bỏ.
1 Ngữ liệu
Luận điểm nào bị bác bỏ?
Bác bỏ bằng cách nào?
Luận cứ nào bị bác bỏ?
Cách bác bỏ ra sao?
Cách lập luận nào bịc bác bỏ,
hãy phân tích?
a.Ngữ liệu 1:
- Luận điểm bị bác bỏ :
Ông Đinh Gia Trinh bác bỏ ý kiến của ông
Nguyễn Bách Khoa cho rằng “ Nguyễn Du là một con bệnh thần kinh”.
- Ý kiến phân tích,bác bỏ của Đinh Gia Trinh : + Sơ bộ bác bỏ luận điểm bằng cách nêu một
câu hỏi tỏ ý nghi ngờ : Ta tự hỏi “ Tác giả căn
cứ vào đâu mà biết rằng Nguyễn Du mắc bệnh thần kinh?”
+Bác bỏ các luận cứ sai trái của Trương Tửu :
* Di bút của Nguyễn Du trong bài “Mạn hứng” ….chỉ nói Nguyễn Du mắc bệnh chứ không nói Nguyễn Du mắc bệnh thần kinh…
* Chỉ căn cứ vào mấy bài thơ mà quả quyết rằng tác giả của nó mắc bệnh thần kinh là một
sự võ đoán…
* Chứng minh một người trông thấy ma quỷ bằng cách dẫn mấy câu thơ tả sợ hãi và sầu muộn của người ấy là lối lập luận không khoa học…
- Kết luận:
Bác bỏ hoàn toàn luận điểm sai trái của Trương Tửu bằng một khẳng định : Người rối
loạn thần kinh và khủng hoảng tột độ không
thể là tác giả của một kiệt tác như “Truyện Kiều”.
=> Cách bác bỏ ở đây là : nêu lên từng luận điểm sai sau đó lần lượt nêu lênvà phân tích từng luận cứ sai cuối cùng đi đến bác bỏ
luận điểm sai trái đó
Luận điểm nào bị bác bỏ?
Bác bỏ bằng cách nào?
Luận cứ nào bị bác bỏ?
Cách bác bỏ ra sao?
Cách lập luận nào bịc bác bỏ,
hãy phân tích?
b.Ngữ liệu 2 :
- Luận cứ sai lầm : Nhiều người, để biện minh
việc từ bỏ tiếng mẹ đẻ, đã than phiền rằng : tiếng nước mình nghèo nàn
- Cách bác bỏ :
+ Bằng lý lẽ : lời trách cứ này không có cơ sở nào cả
+ Bằng dẫn chứng : qua vốn từ nghèo nàn của chính những người này, qua ngôn ngữ trong sáng , phong phú của Nguyễn Du, qua việc
Trang 3dịch sách Trung Quốc và viết sách của nước ta
+Đi đến kết luận: bác bỏ luận cứ sai lầm đó :
Phải quy lỗi cho sự bất tài của con người !
* Nhận xét :
Trong cách bác bỏ của ngữ liệu này, tác giả
đã sử dụng liên tiếp 3 câu hỏi tu từ để khẳng định ý kiến của mình khiến nội dung bác bỏ thêm vững chắc cách bác bỏ
lô-gic, chặt chẽ, dồn đối phương vào thế không thể chối cãi để đi đến kết luận vấn đề
Luận điểm nào bị bác bỏ?
Bác bỏ bằng cách nào?
Luận cứ nào bị bác bỏ?
Cách bác bỏ ra sao?
Cách lập luận nào bịc bác bỏ,
hãy phân tích?
c Ngữ liệu 3:
- Lập luận sai lầm: Có người bảo
“ Tôi hút, tôi bị bệnh, mặc tôi! ”
- Nội dung và cách bác bỏ :
+ Hút thuốc lá là quyền của anh, nhưng anh không có quyền đầu độc những người ở gần anh ( nêu lý lẽ)
+ Chứng minh bằng một hệ thống dẫn chứng (
Khói thuốc độc… ảnh hưởng sức khoẻ của người xung quanh…)
- Kết luận : Hút thuốc không những đầu độc
bản thân và những người xung quanh mà còn nêu gương xấu cho con em
* Nhận xét :
- Nội dung bác bỏ ở ngữ liệu này được xác lập trên cơ sở khoa học vững chắc ; cách viết lôgic, chặt chẽ, khẳng định nên có tác dụng thuyết phục cao
7 2 Kết luận
? Có các cách bác bỏ nào Các cách thức bác bỏ:
- Nêu tác hại
- Chỉ ra nguyên nhân
- Phân tích các khía cạnh sai lệch, thiếu chính xác của các luận điểm, luận cứ
- lưu ý; Khi bác bỏ cần có thái độ khách quan, đúng mực
c Củng cố, luyện tập (10')
Bài tập 1.
a/ Bác bỏ: “ Đổi cứng thành mềm” của kẻ sĩ cơ hội cầu an.
- Bằng lí lẽ và dẫn chứng
b/ Bác bỏ: “ thơ là những lời đẹp”
- Bằng dẫn chứng cụ thể
Bài tập 2.
Gợi ý
Trang 4- Khẳng định đây là qua nniệm sai về việc kết bạn.
- Phân tích học yếu không phải là thói xấu, mà chỉ là nhược điểm chủ quan hoặc khách quan chi phối
- Khẳng định quan niệm đúng đắn là kết bạn với những người học yếu là trách nhiệm
và tình cảm bạn bè nhằm giúp đỡ nhau cùng tiến bộ
d Hướng dẫn HS tự học ở nhà (1')
+ Bài cũ:
Nắm vững nội dung bài học Làm nốt các bài tập còn lại
+ Bài mới: Chuẩn bị bài tiếp theo theo hướng dẫn SGK