Tài liệu bồi dưỡng giáo viên cốt cán dạy học theo chuẩn kiến thức, kỹ năng môn hoá học cấp THPT

Sử dụng kĩ thuật phòng tranh  GV các nhóm trình bày soạn giảng một bài hoặc một nội dung của bài; biết xác định đúng mục tiêu về kiến thức và kĩ năng của bài học  Sau khi quan sát bài [r]

Trang 1

VŨ ANH TUẤN

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN CỐT CÁN DẠY HỌC

THEO CHUẨN KIẾN THỨC, KỸ NĂNG MÔN HOÁ HỌC

CẤP THPT

Tháng 4/2010

Lop11.com

Trang 2

PPDH: phương pháp dạy học

KTĐG: kiểm tra đánh giá

KT-KN: kiiến thức – kĩ năng

THPT: trung học phổ thông

SGK: sách giáo khoa

HS: học sinh

GV: giáo viên

Đ/c: đồng chí

GD và ĐT: Giáo dục và Đào tạo

KT: kiểm tra

Lop11.com

Trang 3

BUỔI 1: HOẠT ĐỘNG 1

NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN TRONG DẠY HỌC MÔN HOÁ HỌC CẤP

THPT HIỆN NAY MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỈ ĐẠO THỰC HIỆN

Mục tiêu: Giúp HV:

- Hiểu được những thuận lợi và khó khăn trong dạy học môn Hoá học ở cấp THPT hiện nay

- Quán triệt các văn bản chỉ đạo chuyên môn của Bộ, Sở và vận dụng sáng tạo trong dạy học và KTĐG bộ môn

- Biết tổ chức các nhóm học tập và giao lưu học hỏi

Kết quả cần đạt: Các thành viên tham gia sẽ:

- Hiểu rõ hơn và nhận thức đúng hơn những thuận lợi và khó khăn, sự cần thiết đổi mới PPDH và KTĐG theo chuẩn KTKN của chương trình môn học

- Hình thành một số kĩ năng vận dụng vào hoàn cảnh cụ thể, khắc phục những khó khăn của địa phương để nâng cao chất lượng dạy học theo chuẩn KT-KN

- Tạo sự thân thiện, thái độ hợp tác trong quá trình học tập

Phương tiện đánh giá: Hoạt động giám sát các hoạt động cá nhân, nhóm kết quả trao đổi, thảo

luận; tài liệu của học viên

Tài liệu/thiết bị: Phiếu học tập, giấy A4, A2, bút dạ, kéo, băng dính, máy tính, máy chiếu,

Tổ chức các hoạt động dạy học

PHIẾU HỌC TẬP 1 Làm quen và phân nhóm Nhiệm vụ 1:

+ Chia lớp thành các nhóm học tập Trong mỗi nhóm cử:

- Nhóm trưởng để điều hành

- Thư kí để ghi chép

- Theo dõi thời gian

- Hậu cần + Lập danh sách nhóm (Họ tên, đơn vị, số điện thoại, e-mail)

+ Nộp lại cho GV

Nhiệm vụ 2:

+ Tự giới thiệu: họ tên, đơn vị công tác, số năm công tác, thích gì nhất, ghét gì

nhất, mong đợi điều gì trong khoá học này, câu châm ngôn yêu thích nhất

+ Thảo luận nhóm, viết ra giấy A4: ý tưởng giới thiệu các thành viên trong

nhóm

- Trình bày theo ý tưởng của nhóm:

- Giới thiệu thành viên trong nhóm

- Kết quả mong đợi của nhóm trong khoá học Thống nhất lịch học: HĐ 1: HĐ 2: HĐ 3: HĐ 4: HĐ 5: HĐ 6; HĐ 7

Lop11.com

Trang 4

Đ/c hãy cho biết những thuận lợi và khó khăn trong giảng dạy môn hoá học ở trường THPT hiện nay? Nguyên nhân của những khó khăn?

Nhiệm vụ : (Đóng vai là cán bộ quản lý hoặc giáo viên bộ môn)

+ Làm việc cá nhân (5 phút):

Mỗi GV suy nghĩ và viết ra giấy A4 ít nhất:

3 thuận lợi

3 khó khăn và nguyên nhân + Thảo luận nhóm viết ra ít nhất (15 phút):

5 thuận lợi

5 khó khăn và nguyên nhân + Báo cáo kết quả theo nhóm (10 phút):

5 thuận lợi

5 khó khăn và nguyên nhân + Chỉnh và nộp lại báo cáo cho GV (5 phút)

PHIẾU HỌC TẬP 3

Theo đ/c hiện nay cần những biện pháp chỉ đạo thực hiện như thế nào để

tháo gỡ những khó khăn và nâng cao chất lượng dạy học môn hoá học ở trường

THPT?

Nhiệm vụ: (Đóng vai là cán bộ quản lý hoặc giáo viên bộ môn)

+ Làm việc cá nhân như sau (5 phút):

Mỗi GV suy nghĩ và viết ra giấy A4 ít nhất:

3 giải pháp cấp TW

3 giải pháp cấp Sở + Thảo luận nhóm (10 phút):

Mỗi nhóm viết ra ít nhất:

5 giải pháp cấp Sở + Báo cáo kết quả theo nhóm (10 phút):

5 giải pháp cấp Sở + Chỉnh và nộp lại báo cáo (5 phút)

Lop11.com

Trang 5

Tìm hiểu: Lí do phải ban hành tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn KT- KN

môn hoá học- Ý nghĩa của tài liệu

1 Mục tiêu:

 GV biết được lí do phải tập huấn hướng dẫn thực hiện chuẩn KT-KN

 Thống nhất được mục tiêu dạy học; giúp cho công tác chỉ đạo định hướng, kiểm tra, đánh giá thống nhất

 GV hiểu được ý nghĩa việc ban hành tài liệu chuấn KT-KN của chương trình; khai thác trong dạy học; cách thức đạt được mục tiêu dạy học; không bị lệ thuộc hoàn toàn vào SGK

2 Kết quả cần đạt:

 GV biết được lí do phải tập huấn hướng dẫn thực hiện KT-KN

 Dựa vào chuẩn KT-KN để xác định mục tiêu của bài học.Thống nhất trên phạm vi cả nước, giảm lệ thuộc vào SGK khi giảng dạy

 GV thảo luận, làm rõ mục tiêu của đợt tập huấn

3 Phương tiện đánh giá:

 Quan sát các thành viên tham gia

 Kết quả thảo luận của GV

4 Tài liệu cần:

 Chương trình giáo dục phổ thông môn hoá học; SGK

 Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng môn học

Thời

gian

Hoạt động của người hướng dẫn Hoạt động của người tham gia Ghi chú

40 phút

Chiếu một số hình ảnh và clip video

dạy học về các tiết dạy cũ để GV

nghiên cứu

Theo dõi một số hình ảnh và clip video dạy học về các tiết dạy cũ

15 phút

Gợi ý một số phân tích các tiết dạy

nói trên, tập trung vào việc GV chưa

hiểu chuẩn KT - KN

(Phiếu học tập 4)

Phân tích các hạn chế về cách làm việc của GV và các hoạt động của

HS trong một số tiết dạy đã theo dõi

15 phút

Gợi ý giải pháp khắc phục hạn chế

về:

- KT – KN chuẩn và trọng tâm bài

- Phương pháp lên lớp

(Phiếu học tập 5)

Đề xuất giải pháp với sự chỉ đạo của Bộ GD và ĐT  thấy ý nghĩa của việc ban hành Tài liệu

Theo đ/c: nên làm như thế nào để khắc phục được những hạn chế nói trên?

(viết ngắn gọn cách khắc phục các hạn chế trong cách tiến hành của GV và hoạt động của HS)

Lop11.com

Trang 6

Theo đ/c: tiết lên lớp đã được quan sát có những hạn chế nào về cách làm việc của GV và các hoạt động của HS?

(viết ra ít nhất 3 hạn chế trong cách tiến hành của GV và 3 hạn chế trong các hoạt động của HS)

THÔNG TIN PHẢN HỒI

(các kết luận chung sau khi đã thảo luận)

Đ/c hãy đề xuất những giải pháp để khắc phục các hạn chế đã nêu về cách làm việc của GV và các hoạt động của HS?

(viết ra ít nhất 3 hạn chế trong cách tiến hành của GV và 3 hạn chế trong các hoạt động của HS)

Lop11.com

Trang 7

HOẠT ĐỘNG 3

Tìm hiểu cấu trúc của tài liệu: Hướng dẫn thực hiện chuẩn KT – KN môn hoá học

1 Mục tiêu:

 GV hiểu được cấu trúc của tài liệu từ đó tạo điều kiện cho việc sử dụng tài liệu được tốt hơn

 Xây dựng sơ đồ mối quan hệ giữa các đơn vị kiến thức

 GV so sánh nội dung chuẩn KT-KN với chương trình và SGK từ đó rút ra nhận xét

 GV biết tài liệu hướng dẫn chuẩn KT-KN được xây dựng như thế nào? Từ đó biết cách

sử dụng tài liệu

 GV hiểu được cấu trúc của tài liệu

 GV biết cách sử dụng tài liệu

 Sơ đồ cấu trúc tài liệu

 Tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn KT-KN môn Hóa học cấp THPT

 Bảng phụ hoặc giấy Tơrôki, băng dính hai mặt

Thời

gian

15 phút

Chiếu trên màn hình chuẩn KT – KN

của một bài học

Phiếu học tập 6

Trao đổi, chia sẻ ý kiến trong nhóm nhỏ: phân tích từng nội dung trong chuẩn KT – KN để xác định trọng tâm và phương pháp tiến hành

15 phút Sử dụng kỹ thuật hợp tác nhóm nhỏ

để thảo luận nhóm

Thảo luận nhóm

30 phút

Áp dụng kỹ thuật chuyên gia  Yêu

cầu trình bày

Phân tích từng nội dung trong chuẩn KT – KN để xác định trọng tâm và phương pháp tiến hành

Lop11.com

Trang 8

Cấu trúc của Tài liệu hướng dẫn thực hiện chuẩn KT – KN môn học?

(nêu rõ cấu trúc để thấy phần hướng dẫn thực hiện)

Hãy cho biết Bộ GD&ăT ăang chỉ ăạo dạy học bám sát theo chuẩn kiến thức, kỹ năng theo các cấp ăộ nhận thức nào? Hãy kể tên các mức ăộ nhận thức của Bloom, của Nikko? Các mức ăộ nhận thức được thể hiện qua các cụm từ nào?

Lấy ví dụ minh hoạ cho các mức độ nhận thức ở trên

Lop11.com

Trang 9

Phương pháp học tích cực trong môn hoá học Mục tiêu: Giúp HV hiểu và vận dụng được PPDH tích cực, đảm bảo tính phù hợp và hiệu quả

đối với các trường THPT, phù hợp với đối tượng HS địa phương

Kết quả cần đạt: Các thành viên tham gia sẽ:

- Hiểu được PPDH tích cực trong giảng dạy là gì

- Biết vận dụng một số kỹ thuật học tập tích cực trong dạy học phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh và đảm bảo tính hiệu quả

Phương tiện đánh giá: Hoạt động giám sát các hoạt động cá nhân, nhóm kết quả trao đổi, thảo

luận; tài liệu của học viên

Tài liệu cần: Phiếu học tập, giấy A4, A2, bút dạ, kéo, băng dính, máy tính, máy chiếu,

Tổ chức các hoạt động dạy học

Thời

gian

30 phút

Chiếu trên màn hình một số hình ảnh

minh họa cho các kĩ thuật học tích

cực

Phiếu học tập 8 về yêu cầu áp dụng

kĩ thuật học tích cực cho một phần

trọng tâm của một hoặc hai bài học

(Sử dụng kỹ thuật hợp tác nhóm nhỏ)

Theo dõi và trao đổi nhóm nhỏ về việc áp dụng từng kĩ thuật đã xem cho một số phần trọng tâm của bài học

30 phút

- Trình chiếu một giáo án, yêu cầu sử

dụng kĩ thuật hợp tác nhóm nhỏ phân

tích từng phần của giáo án xem đã

đạt chuẩn KT – KN chưa?

- Đề xuất giải pháp chỉnh sửa

Áp dụng kĩ thuật thích hợp vào phần trọng tâm theo phiếu HT 4

Trang bị cho GV một số kĩ thuật học tích cực (có phân tích và ví dụ kèm theo):

- Kĩ thuật thảo luận nhóm, kĩ thuật đặt câu hỏi, kĩ thuật hợp tác nhóm nhỏ, kĩ thuật các mảnh ghép, kĩ thuật chuyên gia, kĩ thuật tư duy (so sánh đối chiếu và so sánh đối lập), kĩ thuật điền khuyết, kĩ thuật phòng tranh, kĩ thuật XYZ, Lược đồ tư duy v.v

Lop11.com

Trang 10

1) Học tích cực (Active learning) là gì? Tại sao phải học tích cực?

2) Có bao nhiêu kĩ thuật học tích cực ? Ứng dụng học tích cực vào lớp học như thế nào ?

Lop11.com

Trang 11

HOẠT ĐỘNG 5

Vận dụng Chuẩn kiến thức kĩ năng và kĩ thuật học tích cực

trao đổi về một giáo án

1 Mục đích:

 GV vận dụng chuẩn KT – KN và kĩ thuật học tích cực để xem xét một giáo án của đồng nghiệp

 GV hiểu việc thực hiện đúng chuẩn KT – KN và cách sử dụng kĩ thuật học tích cực vào bài soạn một cách thích hợp

 GV hiểu được một bài hoặc một trích đoạn biết xác định đúng nội dung chuẩn KT-KN, biết cách sử dụng thích hợp các kĩ thuật học tích cực

 Vận dụng được các kĩ thuật đã học để thiết kế các hoạt động của bài giảng

 GV hiểu và vận dụng được các kĩ thuật trên vào dạy học

 Sản phẩm thực hiện của các kĩ thuật

 Nghe các thành viên trao đổi tại các nhóm

 Giáo án của đồng nghiệp

 Kĩ thuật học tích cực

 Hướng dẫn thực hiện chuẩn KT - KN

 SGK

Lop11.com

Trang 12

1) Hãy cho biết bài soạn đã cho có những phần nào chưa thực hiện đúng chuẩn KT - KN? 2) Trong bài soạn đã sử dụng được phương pháp học tích cực chưa? Hãy bổ sung?

Lop11.com

Trang 13

(SGK Hoá học 11 )

I TRỌNG TÂM :

II PHƯƠNG PHÁP :

Vận dụng – đàm thoại – nêu vấn đề

III CHUẨN BỊ :

- Mô hình rỗng và mô hình đặc của phân tử etan

- Học sinh : xem trước bài học

IV THIẾT KẾ CÁC HOẠT ĐỘNG :

1 Kiểm tra :

Làm bài tập 2,3,4 /99 sgk

2 Bài mới :

Hoạt động 1 : Vào bài

Khi viết CTCT hchc cần lưu ý những vấn đề gì ?

Hoạt động 2 :

I.CÔNG THỨC CẤU TẠO PHÂN TỬ HỢP CHẤT HỮU CƠ :

1 Thí dụ :

GV viết công thức cấu tạo ứng với CTPT: C 2 H 6 O

H 3 C–CH 2 –O–H

- HS thấy được : CTCT là CT biểu diễn thứ tự liên kết và c thức liên kết giữa các nguyên tử

trong phân tử

- CTPT : C 2 H 6 O - CTCT khai triển :

H H | |

H C C OH | |

H H

- CTCT rút gọn : CH 3 CH 2 OH

2 Nhận xét :

- CTCT là Ct biểu diễn thứ tự liên kết và cách thức liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử

II – THUYẾT CẤU TẠO HÓA HỌC :

- Gv đưa ra các ví dụ và giúp hs phân tích ví dụ

Ví Dụ :

C 2 H 6 O có 2 CTCT

* H3C–O–CH3 Đimetylete H3C–CH2–O–H Etanol

1 – Nội dung của thuyết cấu tạo hóa học :

1.Trong phân tử hợp chất hữu cơ , các nguyên tử liên kết với nhau theo đúng hoá trị và

theo một thứ tự nhất định Thứ tự liên kết đó được gọi là cấu tạo hoá học Sự thay đổi thứ

tự liên kết đó , tức là thay đổi cấu tạo hoá học , sẽ tạo ra hợp chất khác

- HS so sánh 2 chất về : thành phần ,cấu tạo phân tử , tính chất vật lý , tính chất hóa học :

Rút ra luận điểm

Ví Dụ : :

C2H6O có 2 thứ tự liên kết :

H 3 C–C–CH 3 : đimetyl ete , chất khí , không tác dụng với Na

H 3 C–CH 2–O–H: ancol etylic, chất lỏng ,tác dụng với Na giải phóng khí hydro

2.Trong phân tử hợp chất hữu cơ , cacbon có hóa trị 4 Nguyên tử cacbon không những có

thể liên kết với nguyên tử của các nguyên tố khác mà còn liên kết với nhau thành mạch cacbon

Lop11.com

Trang 14

(mạch không có nhánh ) |

CH 3

( mạch có nhánh )

CH 2

|

CH 2  CH 2

( mạch vòng )

 HS nêu luận điểm 2

Chất khí cháy ; Chất lỏng không cháy

H

|

H C H

|

H

Cl |

Cl C Cl | Cl

- HS viết CTTQ  Rút ra qui luật

3 – Tính chất của các chất phụ thuộc vào thành phần phân tử ( bản chất, số lượng các

nguyên tử ) và cấu tạo hóa học (thứ tự liên kết các nguyên tử )

2 Ý nghĩa :

Thuyết cấu tạo hoá học giúp giải thích được hiện tượng đồng đẳng , hiện tượng đồng phân

- Gv đưa ra ví dụ và đặt câu hỏi

Ví dụ : C4H10

- Trong số các ví dụ trên hoá trị của cacbon là bao nhiêu ?

- Có nhận xét gì về mạch cacbon ? khả năng liên kết của cacbon với các nguyên tố ?

II ĐỒNG ĐẲNG, ĐỒNG PHÂN

1) Đồng đẳng

- Nêu VD về hai chất có cùng số nguyên tử nhưng khác nhau về thành phần phân tử

 Rút ra định nghĩa đồng đẳng và giải thích

- HS xác định những chất nào là đồng đẳng của nhau

* Các ankan : CH4 ,C 2 H 6 ,C 3 H 8 ,C 4 H 10 ,C 5 H 12 ….C n H 2n+2

* Các ancol : CH3 OH , C 2 H 5 OH , C 3 H 7 OH ,C 4 H 9 OH …C n H 2n+1 OH

- Cho ví dụ tính chất phụ thuộc vào cấu tạo ?

 Định nghĩa : Những hợp chất có thành phần phân tử hơn kém nhau một hay nhiều nhóm

CH 2 nhưng có tính chất hóa học tương tự nhau là những chất đồng đẳng , chúng hợp thành dãy đồng đẳng

 Giải thích : Mặc dù các chất trong cùng dãy đồng đẳng có công thức phân tử khác nhau

những nhóm CH2 nhưng do chúng có cấu tạo hóa học tương tư nhau nên có tính chất hóa học tương tự nhau

GV lấy VD hai dãy đồng đẳng như SGK : CnH2n+2 và CnH2n+1OH

GV nhấn mạnh :

- Thành phần nguyên tử hơn kém nhau n nhóm(- CH 2 - )

- Có tính chất tương tự nhau (nghĩa là có cấu tạo hóa học tương tự nhau)

- GV cho một số ví dụ :

CH3 - CH2 - CH2 - CH3 ; CH3 – CH – CH2 – CH3

CH3

CH3 – CH2 – CH2 – CH2 – CH3 ; CH3 – CH – CH3

CH3

b) Đồng phân

 HS nhận xét , rút ra định nghĩa về đồng phân

Lop11.com

Trang 15

* Định nghĩa:

Những hợp chất khác nhau nhưng có cùng CTPT là những chất đồng phân

 Giải thích :những chất đồng phân tuy có cùng CTPT nhưng có` cấu tạo hoá học khác nhau

vì vậy chúng là những chất khác nhau , có tinýh chất khác nhau

- Phân biệt các đồng phân :

*Đồng phân mạch cacbon

*Đồng phân vị trí liên kết bội

*Đồng phân nhóm chức …

Ví Dụ : C 2 H 6 O có 2 CTCT * H3 C–O–CH 3 Đimetylete và * H3C–CH2–O–H Etanol

C 3 H 6 O 2 có CH3 COOCH 3 Metyl axetat; HCOOC 2 H 5 Etylfomiat

và CH 3 CH 2 COOH Axitpropionic

3 Củng cố :

Lấy một số ví dụ chứng minh 3 luận điểm cơ bản của thuyết hoá học ( không giống sgk )

Hoạt động 7 :vào bài

Viết CTCT của C2H5OH ? nhận xét liên kết có trong phân tử ?

- chỉ có liên kết đơn

- Ngoài liên kết đơn còn có lk gì ?

Hoạt động 8:

IV–LIÊN KẾT HOÁ HỌC VÀ CẤU TRÚC PHÂN TỬ HỢP CHẤT HỮU CƠ :

* Các loại liên kết trong phân tử hợp chất hữu cơ

- Gv giới thiệu về liên kết  và liên kết 

- Hs nhận xét về đặc điểm của các loại liên kết đó

- liên kết  tạo thành do xen phủ trục : Xen phủ trục là sự xen phủ xãy ra trên trục nối 2 hạt

nhân nguyên tử

- Liên kết  được tạo thành do xen phủ bên : Xen phủ bên là sự xen phủ xảy ra ở hai bên trục

nối 2 hạt nhân nguyên tử

- Xác định kiểu liên kết  Rút ra khái niệm về liên kết đơn

1 liên kết đơn :

- Liên kết tạo bởi 1 cặp electron dùng chung là liên kết đơn( )

H |

H C H |

H

- Cho Hs quan sát mô hình CH4 Ví dụ :

2 Liên kết đôi :

- Xác định kiểu liên kết ?

- Đặc điểm của liên kết pi ?

-Quan sát mô hình C2H4 ?

 Rút ra khái niệm liên kết đôi

- Liên kết tạo bởi 2 cặp electron dùng chung là liên kết đôi(gồm một liên kết  và một liên kết )

H H

C C

H H



3 Liên kết ba :

- Mô hình C2H2

- Liên kết 3 tạo bởi tạo bởi 3 cặp electron dùng chung (gồm 1 liên kết  và 2 liên kết  ).

Ví dụ : H – C  C – H

- Liên kết đôi và liên kết ba gọi chung là liên kết bội

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	283,97 KB