Để đệm đàn cho một bài hát có hiệu quả th× ®iÒu ®Çu tiªn chóng ta ph¶i lùa chän tiÕt tÊuvµ ©m s¾c sao cho phï hîp víi nhịp điệu, tính chất của bài hát đó.Việc lựa chọn này không có một q[r]
Trang 1sáng kiến kinh nghiệm
một số tiêu chí để lựa chọn tiêt tấu và âm sắc phù hợp
với một bài hát trên đàn organ điện tử.
phần I : đặt vấn đề
i - Lời mở đầu:
chúng ta đã biết mục đích giáo dục tiểu học hiện nay là giáo dục các em học sinh phát triển một cách toàn diện để đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội
và hội nhập quôc tế
bậc học tiểu học là một bậc học vô cùng quan trọng,đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển sau này của các em.Việc giáo dục toàn diện không chỉ dừng lại
ở giáo dục thể chất,giáo dục đạo đức, những hiểu biết về xã hội hay các kiến thức về khoa học kĩ thuật mà bên cạnh đó còn phải giáo dục cho các em biết cảm
sống thêm D đẹp
Để giúp các em học sinh làm quen với Nghệ thuật chính là thông qua các
đó môn Âm nhạc có vị trí đặc biệt quan trọng.Thông qua Âm nhạc giúp các em
đến với Nghệ thuật một cách nhanh nhất và thông qua đó giáo dục các em biết
giảm bớt căng thẳng để tiếp thu các môn học khác một cách tốt hơn
cầu về Âm nhạc là rất cần thiết.Khi tham gia các hoạt động ca hát giúp các em
trình độ văn hóa âm nhạc tối thiểu để góp phần cùng các môn học khác phát triển toàn diện nhân cách cho các em
Trang 2những đồng chí giáo viên đang trực tiếp giảng dạy môn Âm nhạc trong nhà
nên chúng ta cần xây dựng một kế hoạch bài dạy cụ thể, sát thực và hiệu quả
chuẩn bị và đệm đàn cho mỗi bài hát Để đệm đàn cho một bài hát có hiệu quả thì điều đầu tiên chúng ta phải lựa chọn tiết tấuvà âm sắc sao cho phù hợp với nhịp điệu, tính chất của bài hát đó.Việc lựa chọn này không có một quy chuẩn
cảm nhận riêng của mình.Trên thực tế vẫn còn một số giáo viên lúng túng trong việc xác định và lựa chọn tiết tấu cũng âm sắc để đệm cho một bài ,K"A
hơn.Tôi không còn lúng túng khi lựa chọn âm sắc và tiết tấu cho một bài hát nữa.Vì vậy tôi mạnh dạn nêu lên một số kinh nghiệm nhỏ của bản thân về "Các tiêu chí để lựa chọn tiết tấu và âm sắc phù hợp với một bài hát trên đàn Organ
điện tử "
II- Thực trạng
Âm nhạc đạt hiệu quả chúng ta đã biết, Âm nhạc là một môn học mang tính nghệ thuật cao, nó có sự khác biệt rõ rệt so với các môn học khác Tuy
yêu thích, lòng đam mê Học Âm nhạc mang đến cho học sinh những giây phút giãn, thoải mái: " Học mà chơi- chơi mà học" Thông qua lời ca, tiếng hát, cử
Trang 3giáo viên phải chuẩn bị chu đáo nhất là đối với các giờ dạy hát Để chuẩn bị tốt cho mỗi giờ dạy hát thì khâu quan trọng nhất là đệm đàn và hát truyền cảm bài hát đó K"A khi đệm đàn, không phải giáo viên nào cũng có thể dễ dàng lựa
trên các tiêu chí thế nào để lựa chọn cho phù hợp?
vận dụng linh hoạt trong việc lựa chọn tiết tấu và âm sắc cho một bài hát thiếu nhi, hỗ trợ tích cực cho việc giảng dạy môn Âm nhạc đạt kết quả tốt
Phần II: Giải quyết vấn đề
Hiện nay trên các loại đàn Organ đều có hàng trăm loại tiết tấu thuộc nhiều phong cách âm nhạc khác nhau và rất nhiều âm sắc bắt A tiếng của các loại nhạc cụ thuộc nhiều nền âm nhạc trên thế giới Chính vì sự phong phú đó nên việc lựa chọn Organ điện tử đôi khi làm chúng ta lúng túng, băn khoăn
Trên thực tế thì việc lựa chọn này không theo một khuôn mẫu nhất định nào cả Việc lựa chọn có thể có sự khác nhau với cùng một tác phẩm tùy theo cảm
sao cho phù hợp với sắc thái tình cảm của bài hát, chúng ta cần phải dựa vào một
số yếu tố cơ bản sau đây:
- Dựa vào số chỉ nhịp
- Dựa vào tính chất, phong cách của tác phẩm
- Dựa vào quy định về nhịp độ hoặc quy về sắc thái tình cảm ghi trên đầu mỗi bản nhạc
- Dựa vào nội dung của ca từ
Với kinh nghệm của bản thân giảng dạy môn âm nhạc trong nhiều năm qua,
thiếu nhi Với sự đa dạng về chủng loại đàn, đồng nghĩa với sự đa dạng của tiết tấu và âm sắc, vì vậy tôi xin giới thiệu những tiết tấu và âm sắc thông dụng, phổ biến ở nhiều loại đàn khác nhau Đó là những tiết tấu rõ ràng về nhịp phách và
âm sắc trong sáng dễ nghe, phù hợp với các ca khúc thiếu nhi Giúp các em học sinh dễ dàng thể hiện một ca khúc và thể hiện một cách sinh động
I- Lựa chọn tiết tấu
Trang 41.Lựa chọn tiết tấu dựa vào số chỉ nhịp.
2/4; Polka: Disco
- Loại nhịp 4 phách ( 4/4 ,4/8): Chúng ta có thể sử dụng tiết tấu SlowRock
chọn tiết tấu waltz
vậy đối vứi loại nhịp 3 phách chúng ta nhất định phải sử dụng tiết tấu waltz Còn đối với loại nhịp 2 phách và nhịp 4 phách, chúng ta có thể căn cứ vào tính chất tùy theo từng bài để lựa chọn một tiết tấu phù hợp
thiết chúng ta phải dùng tiết tấu waltz,vì tiết tấu này vừa đơn giản vừa tạo cảm giác êm ái ,bay bổng, trong sáng phù hợp với tâm hồn trẻ thơ
2 Lựa chọn tiết tấu dựa vào tính chất, phong cách âm nhạc và quy định sắc thái tình cảm ghi trên đầu bản nhạc.
chất, phong cách âm nhạc của các bài hát ra làm hai mảng chính là:
Nam một cách rõ nét
Nam một cách rõ nét, chúng ta có thể lựa chọn theo 2 cách:
- Những bài có nhịp độ vừa phải, sắc thái dịu dàng, mềm mại, viết ở loại nhịp 2 phách hoặc 4 phách, chúng ta có thể lựa chọn tiết tấu Ballad hoặc Rumba
Ví dụ:
+ bài " Cò lả " dân ca Đồng bằng bắc bộ có nhịp độ vừa phải, nhịp 2/4 Bài
"Sen hồng" nhạc và lời của Lê bách có sử dụng chất liệu dân ca Nam bộ viết ở nhịp 2/4 với nhịp độ chậm vừa, chúng ta có thể dùng tiết tấu ballad
+ bài "Quả thị " của nhạc sỹ Lê Minh Châu ( phần phụ lục lớp 1) viết ở nhịp
Trang 5- Những bài hát có tính chất vui D chúng ta có thể chọn tiết tấu bossa nova hoặc Cha cha cha
có thể dùng tiết tấu Cha cha cha
+ bài " Bà còng đi chợ "( phụ lục lớp 2) của nhạc sỹ Phạm Tuyên sử dụng chất liệu dân ca đồng bằng bắc bộ bài hát viết ở nhịp 2/4 với nhịp độ hơi nhanh, chúng ta có thể dùng tiết tấu bossa nova
+ bài" Bắc kim thang" dân ca Nam Bộ có tính chất khỏe, tinh nghịch, vui nhộn
nên khi chọn tiết tấu chúng ta cũng có thể chọn tiết tấu Bossa nova
những lựa chọn sau:
- Những bài có sắc thái mang tính chất hành khúc, sắc thái khỏe khoắn nhịp hành quân viết ở loại nhịp 2 phách hoặc 4 phách, chúng ta có thể lựa chọn tiét tấu March hoặc Polka
Ví dụ: bài " chiến sỹ tí hon " nhạc Đinh Nhu, lời Việt Anh viết ở nhịp 2/4 nên chúng ta có thể chọn tiết tấu March, Poka
- Những bài có tính chất vui D rộn rã, viết ở loại nhịp 2 phách hoặc 4
phách, chúng ta có thể chọn tiết tấu Disco, CounTry, Cha cha cha, Foxtrot
Ví dụ:
+ bài "Tìm bạn thân" của Việt Anh viết ở nhịp 2/4 với tính chất hồn nhiên vui D chúng ta có thể dùng tiết tấu Foxtrot
+ bài '" Múa vui" và bài " Reo vang bình minh " của nhạc sỹ t Hữu yA
tấu Disco
nhịp 4/4 với sắc thái nhanh, tha thiết, chúng ta có thể sử dụng tiết tấu Cha cha cha
- Những bài có tính chất nhẹ nhàng viết ở loại nhịp 3 phách hoặc 6 phách thì chúng ta vẵn chọn và sử dụng tiết tấu Valtz
Trang 6tấu Valtz
+ bài "Đếm sao" của nhạc sĩ Văn Chung cũng viết ở nhịp 3/4 nên chúng ta cũng sử dụng tiết tấu Valtz để đệm
+ bài "Tre ngà bên Lăng bác" viết ở nhịp 3/8 chúng ta cũng sử dụng tiết tấu Valtz (hoặc Slow Rok)
3 Lựa chọn tiết tấu dựa vào ca từ.
- Những bài có ca từ nhẹ nhàng êm ái, mềm mại lời ru mà viết ở nhịp
2phách hoặc 4phách chúng ta có thể lựa chọn tiết tấu ballad hoặc Rumba
Ví dụ:
giai điệu R mà, A tha chúng ta có thể sử dụng tiết tấu Rumba
phách chúng ta có thể lựa chọn những tiết tấu k Disco, Cha cha cha, Polka, Coủnty
Ví dụ:
từ ngộ nghĩnh, tinh nghịch, chúng ta có thể dùng tiết tấu Polka
+bài "Tập tầm vông"của nhạc sĩ Nguyễn Hữu Lộc viết ở nhịp 2/4 với nội dung
ca từ nói về một trò chơi dân giảr ất vui vẻ, chúng ta có thể sử dụng tiết tấu Cha cha cha
+ bài "Chim chích bông" nhạc Văn Dung lời thơ Nguyễn Viết Bình có giai điệu khá vui nhộn ,có thể sử dụng tiết tấu Country2/4
vậy, khi lựa chọn một tiết tấu sao cho phù hợp với một bài hát chúng ta
đó là phải dựa vào số chỉ nhịp ghi ở đầu bản nhạc Khi đã nắm vững một số
nguyên tắc nêu trên, chúng ta sẽ tự tin, linh hoạt khi lựa chọn tiết tấu cho một bài hát trên chính cây đàn của mình để giảng dạy tốt hơn
Trang 7II Lựa chọn âm sắc.
Để lựa chọn âm sắc sao cho phù hợp với săc thái tình cảm của một bài hát, chúng ta cần đặc biệt chú ý dựa vào tính chất, phong cách của bài hát đó
Với cây đàn Organ điện tử có khả năng bắt A am sắc của nhiều loại nhạc
cụ khác nhau Ta có thể tạm chia làm 3 loại sau:
2- Âm sắc các nhạc cụ trong dàn nhạc nhẹ k Ghi ta, Saxôphôn
3- Âm sác ảo: Là âm sác không phải của loại nhạc cụ nào cụ thể mà đây là sản phẩm của công nghệ âm thanh điện tử: SunBell, Fantasia
thông dụng nhất:
Nam rõ nét, chúng ta có thể lựa chọn những âm sắc rồi căn chỉnh ( nếu có thể) sao cho giống các nhạc cụ truyền thống Việt Nam.(Các số ghi sau mỗi loại âm
Ví dụ :
+ Flute ( 096 ) Picolo ( 095)- giả tiếng Sáo
+Sitar (222) , Dulcimer (133)- giả tiếng đàn Tranh
+ Koto ( 225)- giả tiếng đàn Nguyệt
+banjo (223)- giả tiếng đàn Tính tẩu của dân tộc Tày
+Finger bass ( 051) - tăng lên một quãng 8 để giả tiếng Đàn bầu
chúng ta có thể lựa chọn những âm sắc D sáng Sun bell, Fantasia (108)
- Đối với những bài hát mang tính chất hành khúc,ta có thẻ lựa chọn những âm sắc khỏe khoắn k Trumpet ( 073), Acordion (034), brass (078)
- Đối với những bài hát có tính chất ngộ nghĩnh, tịnh nghịch, chúng ta có thể chọn các âm sắc k Muted Trumpet (076), Hamonica (037), Paralide,
Potatone
Ngoài ra chúng ta còn có thể dựa vào nội dung ca từ để chọn âm sắc mà sự
Trang 8"Gà gáy" dân ca Cống Khao- Lai Châu, chúng ta có thể dùng tiếng Muted
Trompet ( 076) để mô phỏng tiến gà rừng gáy le te Hay trong bài " Con ếch ộp" của nhạc sĩ Hoàng Lân ( phụ lục lớp 1) chúng ta có thể sử dụng tiếng kèn
Trombon để mô phỏng tiếng ếch
Việc lựa chọn âm sắc có thể còn phụ thuộc đôi chút vào việc chọn tiết tấu "A
đó Chẳng hạn với những bài có tiết tấu chậm, nhẹ nhàng, chúng ta có thể chọn những âm sắc mềm mại Còn với những bài có tiết tấu nhanh, chúng ta có thể chọn những âm sắc D sáng, khỏe khoắn hơn
vậy, để lựa chọn những âm sắc sao cho phù hợp với nội dung của một bài
Nắm rõ điều này, chúng ta có thể linh hoạt vận dụng và lựa chọn những âm sắc phù hợp để thể hiện tác phẩm một cách hiệu quả nhất
Ngoài ra trong quá trình khai thác những tính năng của cây đàn mà mình đang
sử dụng , ta có thể tìm tòi ra những tiết tấu phù hợp hơn hoặc pha trộn những âm sắc hay hơn để thể hiện tác phẩm một cách phong phú và sinh động nhất
Phần III- bài học kinh nghiệm
chúng ta đã biết việc giảng dạy môn âm nhạc gặp rất nhiều thuận lợi Vì
đây là môn học mang tính nghệ thuật cao, học sinh rất yêu âm nhac, thích học hat, phần lớn giáo viên giảng dạy môn học này đều có năng khiếu về ca hát
đội ngũ giáo viên dạy môn âm nhạc có trình độ chuyên môn đồng đều
đàn tốt, còn lại một số giáo viên do yêu cầu đào tạo nâng cao trình độ nên
trong kungsử dụng nhạc cụ Mà khi dạy hát thì ngoài giọng hát của giáo viên
không kém Vì ở các lớp lớn chúng ta có thể tập hát theo đàn là chủ yếu ( giảm cách tập truyền khẩu ) nên tiếng đàn lại càng quan trọng hơn.Vì vậy việc xác
định và lựa chọn tiết tấu, âm sắc cho một bài hát theo tôi là vô cùng quan trọng Khi đã lựa chọn tiết tấu và âm sắc phù hợp cho một bài hát thì chúng ta có thể tự tin đàn hát một cách truyền cảm Giúp học sinh hứng thú học tập, hát
Trang 9năm gần đây, cụ thể là từ năm học 2006-2007 cho đến nay, số học sinh cuối năm
xếp loại A+(hoàn thành tốt) ngày càng tăng lên, chiếm tỉ lệ từ 40% đến 45% Đây là một kết quả tôi cho rằng cũng đáng khích lệ và sẽ cố gắng phát huy trong những năm học tới.Vì vây tôi mạnh dạn nêu ra một số kinh nghiệm nhỏ
tham khảo và có thể vận dụng ngay trên cây đàn của mình giúp cho việc giảng
dựng của các đồng nghiệp để hoàn thiện mình hơn trong cong tác giảng dạy
Phần IV- ý kiến đề xuất
Xuất phát từ thực tế giảng dạy môn Âm nhac ở cơ sở, tôi xin mạnh dạn đề xuất một số ý kiến sau:
1.Về cơ sở vật chất: Nên xây dựng cơ sở vật chất đảm bảo cho yêu cầu của
môn học.Phải có phòng học riêng cho bộ môn đặc thù này Bổ sung thêm trang thiết bị day học
2.Về chuyên môn nghiệp vụ:
đẳng Văn hóa nghệ thuật Thanh Hóa
Điền Lư ngày 1 tháng 4 năm 2011
Pham Thị Nguyệt
Trang 10PHụ LụC
Phần I: Đặt vấn đề
I-Lời mở đầu
II-Thực trạng
Phần II: Giải quyết vấn đề
I-Lựa chọn Tiết tấu
1:Lựa chọn tiết tấu dựa vào số chỉ nhịp
2:Lựa chọn tiết tấu dựa vào tính chất âm nhạc của bài hát 3:Lựa chọn tiết tấu dựa vào ca từ
II-Lựa chọn Âm sắc
Phần III:Bài học kinh nghiệm Phần IV:ý kiến đề xuất
1:Về cơ sở vật chất
2Về chuyyên môn nghiệp vụ
...I -Lựa chọn Tiết tấu
1 :Lựa chọn tiết tấu dựa vào số nhịp
2 :Lựa chọn tiết tấu dựa vào tính chất âm nhạc hát 3 :Lựa chọn tiết tấu dựa vào ca từ
II -Lựa chọn Âm sắc
... truyền ) nên tiếng đàn lại quan trọng hơn.Vì việc xác
định lựa chọn tiết tấu, âm sắc cho hát theo vô quan trọng Khi lựa chọn tiết tấu âm sắc phù hợp cho hát tự tin đàn hát cách truyền cảm... phát huy năm học tới.Vì vây tơi mạnh dạn nêu số kinh nghiệm nhỏ
tham khảo vận dụng đàn giúp cho việc giảng
dựng đồng nghiệp để hồn thiện cong tác giảng dạy
Phần IV- ý kiến