I/ Muïc tieâu baøi hoïc: Giuùp Hs: - Hiểu rõ tầm quan trọng của phương pháp thuyết minh và những yêu cầu đối với việc vận dụng phöông phaùp thuyeát minh.. - Nắm được một số phương pháp t[r]
Trang 1PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
I/ Mục tiêu bài học: Giúp Hs:
- Hiểu rõ tầm quan trọng của phương pháp thuyết minh và những yêu cầu đối với việc vận dụng phương pháp thuyết minh
- Nắm được một số phương pháp thuyết minh cụ thể
II/ Chuẩn bị:
1/ Giáo viên: Nghiên cứu tài liệu + Sọan giáo án
2/ Học sinh: SGK + Sọan bài trước khi lên lớp
III/ Phương pháp: Phát huy tính sáng tạo chủ động của hs, nêu câu hỏi, thảo luận nhóm làm bài tập,… IV/ Tiến trình dạy học:
1/ Ổ n định lớp:
2/ Kiểm tra bài cũ: (4’) Bài : Thái sư Trần Thủ Độ
3 Bài mới:
3.1/ Vào bài: TM là 1 kiểu bài quan trọng trong CT Ngữ Văn 10 (phân môn làm văn) Song để làm tốt kiểu
bài này, chúng ta cần nắm chắc các PPTM ở CT Ngữ Văn THCS, phần làm văn, các em đã được học các PPTM: nêu định nghĩa; liệt kê; nêu ví dụ; dùng số liệu; so sánh; phân loại, phân tích Bài học hôm nay, chúng ta sẽ cùng ôn lại các PP trên đồng thời tìm hiểu thêm một số PPTM mới: chú thích, giảng giải nguyên nhân- kết quả
3.2/ Nội dung bài mới:
6’ HĐ1: HD HS TÌM TIỂU
TẦM QUAN TRỌNG
Cho học sinh xem xét 1 đoạn
văn bản mẫu, VD :
“ Ba-Sô là bút danh ”
Người viết muốn thuyết
minh điều gì
Người viết có thể đạt
được mục đích của mình hay
không nếu chưa biết cách
thuyết minh như thế nào để
làm rõ bút danh ấy
Trên cơ sở giải đáp
nhữngc âu hỏi đã nêu giáo
viên hướng dẫn giiúp học sinh
rút ra kết luận về vai trò của
PP và nhấn mạnh cho học sinh
mối quan hệ giữa phương pháp
và mục đích TM
á Gv chốt ý
HS thực hiện theo yêu cầu
HS trả lời – SGK
HS ghi nhận
I TẦM QUAN TRỌNG CỦA PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH :
- Vai trò của phương pháp thuyết minh: là điều kiện cần thiết để hoàn thành tốt một bài văn thuyết minh
- Mối quan hệ giữa phương pháp thuyết minh và mục đích thuyết minh:
+ Phương pháp thuyết minh phục vụ mục đích thuyết minh
+ Mục đích thuyết minh được hiện thực hóa thành bài văn thông qua các phương pháp thuyết minh
10’ HĐ2: HD HS ÔN TẬP VÀ
TÌM HIỂU 1 SỐ PPTM
Hs đọc và làm các bài tập
trong sgk
HS đọc, trao đổi, suy nghĩ trả lời
Hs khác cho ý kiến, bổ sung
II MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP TM
1 Ôn tập các PPTM đã học :
Trang 2Gv nhận xét, bổ sung khẳng
định đáp án
- Đoạn 1 có mục đích thuyết
minh : công lao tiến cử người
tài giỏi cho đất nước của Trần
Quốc Tuấn
- Đoạn 2 có mục đích thuyết
minh: nguyên nhân thay đổi
bút danh của Ba-sô
- Đoạn 3 có mục đích thuyết
minh: giúp người đọc hiểu về
cấu tạo tế bào
- Đoạn 4 có mục đích thuyết
minh: giúp người đọc hiểu về
nhạc cụ của điệu hát trống
quân (một loại hình nghệ thuật
dân gian)
a Đoạn 1:
- Phương pháp thuyết minh: liệt kê, giải thích
- Tác dụng: đảm bảo tính chuẩn xác và tính thuyết phục của văn bản thuyết minh
b Đoạn 2:
- Phương pháp thuyết minh: phân tích, giải thích
- Tác dụng: cung cấp những hiểu biết mới bất ngờ, thú vị
c Đoạn 3:
- Phương pháp thuyết minh: nêu số liệu và so sánh
- Tác dụng: thuyết phục, hấp dẫn, gây ấn tượng mạnh với sự tiếp nhận của người đọc
d Đoạn 4:
- Phương pháp thuyết minh: phân tích, giải thích
- Tác dụng: cung cấp những hiểu biết mới, thú vị
12’ Hs đọc và trả lời các câu hỏi
trong sgk :50
á GV nhận xét, bổ sung: Câu
văn “Ba-sô là bút danh” ko phải
là cách thuyết minh bằng định
nghĩa Vì thông tin “là bút danh”
ko nêu lên được những đặc điểm
bản chất giúp người đọc phân biệt
Ba-sô với các nhà thơ, nhà văn
khác
Cách 2: GV đưa ra 1 văn bản
thích hợp cho HS xem xét : 2 mục
đích của đoạn văn , mục đích nào
là chủ yếu? Vì sao? Các ý của
đoạn văn có quan hệ nhân quả
với nhau không ?
- Nếu có thì đâu là nguyên nhân,
đâu là kết quả ? Vì sao có thể nói
rằng mối quan hệ ấy đã được
trình bày một cách hợp lý và sinh
động để nhờ đó mà nội dung văn
bản có thể hiện lên cụ thể , hấp
dẫn hơn ?
+ Nhược điểm: mức độ chuẩn
xác không cao (như phương pháp
Hs trả lời dựa vào SGK và theo định hướng của giáo viên đưa
2 Tìm hiểu thêm 1 số PPTM:
a Thuyết minh bằng cách chú thích:
PP định nghĩa PP chú thích
* Giống nhau: có
cùng mô hình cấu trúc: A là B
* Khác nhau:
- Nêu ra thuộc tính
cơ bản của đối tượng để phân biệt đối tượng này với đối tượng khác, các đối tượng thường cùng loại với nhau
- Đảm bảo tính chuẩn xác và độ tin
cậy cao
- Nêu ra một tên gọi khác hoặc một nhận biết khác, có thể chưa phản ánh đầy đủ những thuộc tính bản chất của đối tượng
- Có tính linh hoạt, mềm dẻo, có tác dụng đa dạng hóa văn bản & phong phú hóa cách diễn
đạt
- VD phương pháp định nghĩa:
+ Cá là loài động vật có xương sống,
ở dưới nước, bơi bằng vây, thở bằng mang
+ Nguyễn Du là đại thi hào dân tộc
Trang 3định nghĩa )
+Ưu điểm : mềm dẻo, dễ sử dụng
và Truyện Kiều của ông là một kiệt tác
- VD phương pháp chú thích:
+ Cá là loài động vật ở dưới nước + Nguyễn Du là nhà thơ
+ Tên Hiệu của ND là Thanh Hiên
b Thuyết minh bằng cách giảng giải nguyên nhân- kết quả:
- Mục đích (1): niềm say mê cây chuối của Ba-sô là chủ yếu Vì nó cho thấy “chân dung tâm hồn” của thi sĩ
- Quan hệ nhân- quả: từ niềm say mê cây chuối dẫn đến kết quả thi sĩ đã lấy bút danh là Ba-sô
Các ý được trình bày hợp lí, sinh động, bất ngờ và thú vị
6’ HĐ3: HD TÌM HIỂU YÊU
CẦU ĐV VIỆC VẬN
DỤNG PPTM:
Căn cứ vào đâu để
quyết định nên chọn phương
pháp thuyết minh nào trong
bài nói (viết) của mình
Các mục đích vận dụng
phương pháp thuyết minh của
bài văn TM
á GV: chốt ý.
HS thực hiện theo Y/C của gv
Ghi nhận
III YÊU CẦU ĐỐI VỚI VIỆC VẬN DỤNG PPTM:
1 Căn cứ vào mục đích thuyết minh để lựa chọn phương pháp thuyết minh phù hợp
2 Mục đích vận dụng PPTM:
- Cung cấp thông tin đầy đủ, khách quan về đối tượng được thuyết minh
- Giúp người đọc (nghe) tiếp nhận dễ dàng, hứng thú
* Ghi nhớ: (Sgk)
5’ HĐ4: LUYỆN TẬP:
Hs đọc và thảo luận làm bài tập
Gv nhận xét, bổ sung:
Ngoài sự vận dụng phối hợp các
phương pháp thuyết minh trên,
tác giả còn vận dụng yếu tố miêu
tả hấp dẫn: Với cánh môi cong
lượn như gót hài đang bay lượn
Yêu cầu hs làm bài tập 2 ở nhà
Hs thực hiện theo sự
HD của Gv và sgk51
-52
III LUYỆN TẬP: sgk 51 - 52
1 Các phương pháp thuyết minh:
- Chú thích: Hoa lan được người phương Đông
- Phân tích, giải thích: Họ lan mục
- Dùng số liệu: chỉ riêng 10 loài hoa của chi lan Hài Vệ Nữ
2 Bài tập 2: (về nhà)
V/ Củng cố, vận dụng và dặn dò: (2’)
1/ Củng cố -vận dụng: Tầm quan trọng và một số PPTM mới, việc vận dụng các PPTM đó?
2/ Dặn dò: + Về học bài, làm các bài tập còn lại Soạn bài CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ ĐỀN TV
VI/ Đánh giá và rút kinh nghiệm tiết dạy sau: ………
………