Giáo án Tự chọn lớp 10 - Chủ đề 7: Những lỗi về diễn đạt trong việc viết bài văn

2 Một số yêu cầu cơ bản về diễn đạt trong bài văn viết - HS lần lượt trình bày - Cần diễn đạt trong sáng gãy gọn - GV nhËn xÐt, chuÈn kiÕn thøc - Cần diễn đạt cho chặt chẽ, nhất quán, kh[r]

Trang 1

Giáo án tự chọn 10 Đào Thị Thanh Hoài

1

Ngày soạn:

Ngày dạy :

Lớp dạy :

Chủ đề 7

Những lỗi về diễn đạt trong

việc viết bài văn

A- Mục tiêu bài dạy

Giúp Hs

1- Kiến thức : Nhận thức yêu cầu về diễn đạt trong một bài văn và những lỗi

+ mắc phải khi viết một bài văn

2- Kĩ năng : Có kĩ năng phân tích và chữa lỗi về diễn đạt trong bài văn để hoàn thiện và

Nâng cao kĩ năng diễn đạt khi làm văn

3- Thái độ : nâng cao thái độ thận trọng khi viết văn để hoà thiện và nâng cao kĩ năng

diễn đạt khi viết văn

B- Chuẩn bị

- SGK

- SGV và tài liệu tham khảo khác

C- Phương pháp

- Kết hợp các thao tác diễn giảng, gợi mở, trao đổi thảo luận…

D- Nội dung và tiến trình lên lớp

Hoạt động của GV và HS Nội dung và yêu cầu cần đạt

Hoạt động 1

- GV ổn định tổ chức

- GV kiểm tra bài cũ

- GV định HS tìm hiểu

khái quát về kĩ năng diễn đạt

trong bài văn

(?) Anh chị hiểu thế nào là kĩ

năng diễn đạt?

- HS trao đổi thảo luận

- GV gợi mở

(?) Khi làm văn chúng ta cần chú

ý những gì khi diễn đạt ?

- HS trả lời theo nhóm

- GV nhận xét, tổng hợp

I Khái quát về kĩ năng diễn đạt trong bài văn

1) Khái niệm về kĩ năng diễn đạt

- Kĩ năng diễn đạt là kĩ năng biểu hiện nhận thứ ,

?> tình cảm của mình bằng O tiện ngôn ngữ, khiến cho + đọc, + nghe lĩnh hội đầy đủ, chính xác những nội dung đó

- Kĩ năng diễn đạt( giới hạn trong kĩ năng diễn đạt ở dạng ngôn ngữ viết của bài văn( có thể gồm nhiều

O diện) + Kĩ năng viết chữ và sử dụng các kí hiệu thuộc về chữ viết, cần viết đúng các quy định về chữ viết:

Chính tả

Viết hoa Viết từ ngoài, về vận dụng dấu câu hay các kí hiệu chữ viết khác & cả với trình bày văn bản…

+ Kĩ năng dùng từ sao cho đúng& hay Đúng về hình thức cấu tạo

Đúng về nghĩa Đúng về đặc điểm ngữ pháp( Thể hiện ở sự kết hợp

Trang 2

- GV yêu cầu HS trình bày những

yêu cầu cơ bản về diễn đạt khi

làm một bài văn

- HS lần ) trình bày

- GV nhận xét, chuẩn kiến thức

- GV dẫn HS Phân tích và

chữa một số loại lỗi về diễn đạt

- GV cung cấp ngữ liệu SGK

trang 88

- HS trao đổi thảo luận phát hiện

những lỗi của đoạn văn

- HS trình bày # lớp

- HS bổ sung

- GV tổng hợp chuẩn kiến thức

với các từ khác để cấu tạo cụm từ và câu) Đúng cả về sắc thái biểu cảm& phong cách ngôn ngữ chung của bài viết đồng thời sử dụng một cách sáng tạo, có tính nghệ thuật và đạt hiệu quả giao tiếp cao

+ Kĩ năng đạt câu sao cho mỗi câu đều đúng theo quy tắc cấu tạo câu của tiếng việt, đáp ứng nhiệm vụ

và mục đích giao tiếp chung của cả bài văn, đồng thời nội dung ý nghĩa của tong câu thể hiện chính xác và rõ ràng nội dung định biểu đạt và phù hợp với những nguyên tắc chung trong nghệ thuật và duy của con +A

+ Kĩ năng liên kết các câu với nhau để tổ chức lên các

đơn vị lớn hơn của bài văn( Đoạn, mục, phần) và tổ chức lên toàn bài văn( Bài văn)

+ Kĩ năng tách đoạn văn và liên kết các đoạn mục phần trong bài văn, kĩ năng đặt đề mục và tên đề cho bài văn

2) Một số yêu cầu cơ bản về diễn đạt trong bài văn viết

- Cần diễn đạt trong sáng gãy gọn

- Cần diễn đạt cho chặt chẽ, nhất quán, không MT

- Cần diễn đạt ngắn gọn, giản dị, trách cầu kì, sáo rỗng

- Cần diễn đạt phù hộ với phong cách ngôn ngữ của bài văn

3) Phân tích và chữa một số loại lỗi về diễn đạt Trong việc viết bài văn, có thể mắc lỗi diễn đạt về những O diện khác nhau

a) Diễn đạt tối nghĩa, quan lạc VD: Trong khi gia đình bị tan nát, bọn sai nha hoành hành, hách dịch đem Vương Ông, vơ vét của cải cho

đầy túi tham, Nguễn Du đã vạch bộ mặt thật của chúng

là trên địa vị của đồng tiền có thể đổi trắng thay đen,

đồng tiền tác oai tác phúc hãm hại người dân lương thiện để làm giàu cho lũ quan nha, thật hết sức vô liêm sỉ.

VD trên mắc nhiều lỗi:

- Quan hệ ý nghĩa giữa phần từ ngữ( Trong khi gia đình

bị tan nát…)& CN(Nguyễn Du) -> Không phù hợp

- Phần:” Trên địa vị của đồng tiền có thể đổi trăng thay

đen”-> Rất tối nghĩa

- Sai hình thức cấu tạo của cụm từ” Tác oai tác phúc”( Phải là tác oai tác quái)

- Từ” Hãm hại”-> Dùng từ sai

- Phần “thật hết sức vô liêm sỉ”-> không có quan hệ ý

nghĩa rõ ràng với các phần trên

Có thể sửa chữa sau:( Xem SGV/ 88)

Trang 3

3

trang 89

- HS bổ sung

trang 89

- HS bổ sung

b) Diễn đạt dài dòng, lủng củng,” dây cà ra dây muống” VD: Qua cuộc đời và văn thơ của Nguyễn Trãi cho chúng ta thấy ông có lòng yêu nước căm thù giặc sâu sắc với tất cả vì đất nước, vì nhân dân ông nghĩ như vậy

mà nguyện hết lòng, hết sức ra sức cứu nước, giúp dân với c/đ thơ văn của ông là vũ khí sắc bén quân thù đã phải khiếp sợ và mãi mãi lưu trong lịch sử đất nước ta.

 Lỗi:

- Câu dài, lủng củng, lằng nhằng giữa các ý

- Phần đầu không phân định rõ ràng giữ Trạng ngữ và CN

- Trật tự sắp xếp trong phần “ Với tình cảm vì đất nước, vì nông dân nghĩ như vậy mà nguyện …cứu nước giúp dân” không mạch lạc

- Từ “ với” dùng 2 lần trong câu đều không đúng làm cho quan hệ ý nghĩa trong câu không phân

định rõ ràng

 Có thể chữa bằng cách ngắt thành nhiều câu và chữa những từ ngữ cần thiết sau( Xem SGV/ 89)

c) Diễn đạt có mâu thuẫn, không nhất quán VD: Đoàn thuyền đánh cá ra khơi trong cảnh màn trời buông xuống Sóng biển cài then đêm sập cửa, vũ trụ đi vào yên tĩnh, vắng lặng bốn bề không một tiếng

động Lá cờ đỏ trên đỉnh cột buồm bay phần phật trước gió Những đường chỉ viền óng ánh như sáng rực trong

đêm Tg sóng vỗ vào thân thuyền rì rầm nghe như bản nhạc vô tận của biển cả ngân nga như lời tâm sự

Những khuôn mặt rám nắng, những cách tay gân guốc, bắp thịt nổi cuồn cuộn khẩn truowng chuẩn bị nhổ leo lên đường

 Lỗi:( nhiều lỗi)

- Sự triển khai ý có nhiều mâu thuẫn + Câu đầu: Nói ra khơi

+ Câu cuối: Lại cho biết mới chuẩn bị nhổ leo + Đêm đã buông xuống mà còn có thể thấy rõ những

+ chỉ viền của lá cờ trên đỉnh cột buồm, thấy rõ những khuôn mặt rám nắng, những cánh tay gân guốc, bắp thịt nổi cuồn cuộn, vũ trụ đã yên tĩnh, vắng lặng, không 1 tiếng động, lại miêu tả tiếng phần phật của lá cờ, tiếng vỗ sóng…

- Sự ? của cá nhân + viết không đúng với bài thơ “ ĐTĐ cá”- Huy Cận

 Chữa: ( SGV/ 89)

d) Diễn tả không đúng quan hệ lập luận VD: Quan lại tham nhũng bóc lột nhân dân Chính vì

Trang 4

trang 89

- HS bổ sung

trang 91

- HS bổ sung

- GV định HS thực hành

phân tích và chữa lỗi diễn đạt

- HS đọc các ngữ liệu SGK trang

93

- HS phân tích, trao đổi thảo luận

thế mà tên quan xử kiện đã bắt cha và em Thúy Kiều sau khi vơ vét của cải nhà Vương Ông

 Lỗi:

- Đoạn văn dùng hình thức thể hiện lập luận “ Chính vì thế”, quan hệ ý nghĩa giữa câu # và câu sau

không đúng quan hệ giữa luận cứ và kết luận: Câu đầu không phải là nguyên nhân kết luận ở câu sau

- Phần sau 5 diễn đạt rõ ý

 Chữa(SGV/90)

e) Diễn đạt rời rạc, đứt mạnh, thiếu sự liên kết

VD:SGV/ 90 Lỗi:

- Các ý trong đoạn không mạch lạc, thiếu sự liên kết + Câu đầu giới hạn trong tác phẩm “Sống mòn”

+ sau đó 1 số câu lại nói về những nhân vật ở các tác phẩm khác: nhân vật Hộ

- ý trong đoạn văn lộn xộn: Từ tác phẩm này nhẩy sang tác phẩm khác

- Giữa các câu thiếu các sự chuyển ý nên thiếu gắn kết với nhau

 Chữa: ( SGV/ 90)

g) Diễn đạt trùng lặp

VD: SGV/ 91

Lỗi:

- Đoạn văn có 10 câu ý trùng lặp ở 4 câu: 2,

5, 6, 9

 Chữa: ( SGV/92)

h) Diễn đạt sáo rỗng

VD: SGV/92

i) Diễn đạt vụng về, thô thiển

VD: SGV

k) Diễn đạt không phù hợp với phong cách ngôn ngữ viết của bài văn

VD: SGV/92

II Thực hành

1) Phân tích và chữa lỗi diễn đạt trong những đoạn văn sau:

a) Cảnh vật trong bài thơ….( SGK/ 93)

- Phân tích lỗi: Diễn đạt MT, không nhất quán Những

vắng vẻ, im ắng

b) Nguyễn Tuân sáng tạo… ( SGK/ 93)

- Lỗi: Diễn đạt tối nghĩa không rõ ràng

2- Diễn đạt trong hai câu văn sau sai về quan hệ từ, hãy

Trang 5

5

(GV củng cố, rút kinh nghiệm)

- GV rút kinh nghiệm bài dạy

………

phân tích và chữa lại?

- Ví dụ : SGK trang 94

- Phân tích lỗi sai:

- Chữa lại :

Định dạng
Số trang	5
Dung lượng	112,51 KB