- Ý chí nghị lực sống HSTL - Giàu lòng yêu nước thương dân - Tư tưởng bất khuất trước kẻ thù + Kể tên những tác phẩm chính của NĐC + Nội dung thơ văn NĐC chia thành mấy giai đoạn - Trước[r]
Trang 1Tiết 21 Đọc văn
NS: 28/9/08 Tác giả: NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU
NG: 29/9/08
A Mục tiêu cần đạt: Giúp hoc sinh
Nắm đươc thân thế sự nghiệp và giá trị nội dung nghệ thuật của thơ văn
Nguyễn Đình Chiểu ( NĐC ) NĐC là một tấm gương sáng ngời về nghị lực, đạo đức, đặc biệt là thái độ suốt đời gắn bó và chiến đấu không mệt mỏi cho lẽ phải cho quyền lợi của nhân dân, đất nước
Về văn chương: sáng tác của NĐC là bông hoa nghệ thuật tiêu biểu cho dòng văn chương đạo đức chữ tình, là lá cờ đầu của văn chương chống thực dân pháp
B Chuẩn bị.
Thầy: soạn giáo án Trò: soạn bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động
Hoạt động 1: kiểm tra bài cũ
Đọc thuộc lòng văn bản “Lẽ ghét thương”( Trích Lục Vân Tiên )
và cho biết ông Quán thương ai, vì sao mà ông thương, cơ sở tình thương là gì?
Hoạt đông 2: Giáo trìng bài mới.
Hoạt động 3: Bài mới.
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
Em hãy nêu những nét cơ
bản về hoàn cảnh xuất thân
của NĐC
Cuộc đời NĐC có thể chia
mấy giai đoạn trình bầy
những nét chính của từng
giai đoạn
Giáo viên: khi ông đỗ tú tài
có gia đình đã hứa gả con
gái cho, xong sau đó thấy
ông bị mù nên gia đình đó
bội ước Một học trò “Lê
HSTL
HSTL
I Cuộc đời.
* Hoàn cảnh xuất thân
- NĐC ( 1822-1888 ) tự là Mạnh Trạch, hiệu Trọng Phủ, Hối Trai ( Căn nhà tối )
- Quê: Làng Tân Thời, huyện Bình Dương tỉnh Gia Định
- Cha: Nguyễn Đình Huy làm thư lại tại dinh tổng trấn Lê Văn Duyệt ở Gia Định
- Mẹ: Trương Thị Thiết: vợ hai -> Xuất thân trong gia đình nho giáo nề nếp
* Cuộc đời.
Chia làm hai giai đoạn
- Trước khi pháp xâm lược 1843 ông
đỗ tú tài + 1846 ông ra Huế học chuẩn bị thi tiếp thì nhận được tin mẹ mất phải bỏ thi về Nam chịu tang ( 1949 ) Dọc đường về NĐC bị đau mắt nặng rồi bị mù cả hai mắt
Trang 2Tăng Quỳnh” cảm nghĩa
thấy gả em gái là Lê Thi
Điền cho Đó là một người
vợ đẹp cả người lẫn nết
+ Từ cuộc đời của NĐC
em thấy ông tóa lên những
phong cách đáng quý nào?
- Ý chí nghị lực sống
- Giàu lòng yêu nước
thương dân
- Tư tưởng bất khuất trước
kẻ thù
+ Kể tên những tác phẩm
chính của NĐC
+ Nội dung thơ văn NĐC
chia thành mấy giai đoạn
- Trước khi thưc dân pháp
xâm lược
- Sau khi thực dân pháp
xâm lược
+ Qua tác phẩm truyện
“LVT” tác giả muốn đề cập
đến vấn dề gì?
Lấy ví dụ minh họa
“Khoan khoan ngồi đó chớ
ra nàng là phận gái ta là
phận trai”
-“Gặp đây đương lúc giữa
đàng,
Của tiền chẳng có, bạc
vàng cũng không
Gẩm cầu báo đức thủ
công,
Lấy chi cho phỉ tấm lòng
HSTL
HSTL HSTL
HSTL
HS nhớ lại đoan trích
“LVT cứu KNN”
+ ông về quê dạy học, bốc thuốc chữa bệnh cho dân
- Sau khi thực dân pháp xâm lược (1858)
- 1859 NĐCcùng các vị lãnh tụ nghĩa quân bàn mưu tính kế đánh giặc và sánh tác những vần thơ cháy bỏng căm hơn sôi sục ý chí chiến đấu
- Nam Kì mất ông ở lại Ba Tri (Bến Tre) thực dân pháp tìm mọi cách dụ dỗ mua chuộc nhưng ông khẳng khái khước từ tất cả giữ trọn tấm lòng thủy chung son sắc với nước với dân đến hơi thở cuối cùng
=>Tóm lại: Cuộc đời NĐC là tấm gương sáng ngời về đạo đức và nghị lực đặc biệt là thái độ suốt đời gắn bó và chiến ấu không mệt mỏi cho lẽ phải, cho đquyền lợi của nhân dân đất nước NĐC một nhà giáo mẫu mực, một thầy thuốc giàu y đức, một nhà văn với sức sáng tạo dồi dào
II Sự nghiệp văn chương.
1.Những tác phẩm chính.
( SGK/T57 )
2.Nội dung thơ văn a,Trước khi thực dân pháp xâm
lược.
Truyện “LVT” nêu cao lý tưởng đạo đức nhân nghĩa, là những bài học đạo
lý làm người
Trang 3cùng ngươi
Vân Tiên nghe nói liền
cười
Làm ơn há dễ cho người
chả ơn”
- “Chở bao nhiêu đạo
thuyền không khẳm
Đâm mấy thằng gian bút
chẳng tà”
+ Qua những câu thơ trên,
NĐC muốn nói gì
- Tưởng đạo đức của NĐC
mang đậm lễ giáo nhà nho:
Nam nữ thụ thụ bất thân
- Tư tưởng hiệp nghĩa: sẵ
sàng xả thân cứu người vì
nghĩa hiệp ( chữ không cần
báo ơn)
Em có nhận xét gì về nhân
vật trong chuyện LVT?
Nhân vật chia thành 2
tuyến rõ rệt:
- Nhân vật phản diện:
Trịnh Hâm, Bùi Kiệm, gia
đình võ thể công
- Nhân vật chính diện:
LVT, Tử Trực, hớn minh,
ông quán,ông ngư, ông
tiều, lão bà dệt vải là
những con người không
màng danh lợi không tham
phú quý “xin tròn nhân
nghĩa còn hơn bạc vàmg”
+ Đoạn trích “lẽ ghét
thương, NĐC muốn liên
tưởng điều gì?
- So sánh tư tưởng nhân
nghĩa trong thời kì phong
kiến với tư tưởng nhân xã
trong giai đoạn của NĐC
có gì khác biệt
+ Tư tương nhân nghĩa thòi
HSTL
HSTL
- Đặc biệt ông đề cao chữ nghĩa: Biểu dương những lý tưởng đạo đức tốt đẹp giữa con người với con người quan tâm sâu sác đến quyên lợi và nguyện vọng của nhân dân
-> Tư tưởng nhân nghĩa trong thơ văn NĐC có sự tiến bộ rõ rệt giai đoan tư tưởng nhân xã phong kiến
Trang 4kì phong kiến là trung quân
nhưng tương nhân nghĩa
của NĐC là xuất phát từ
dân, quyền lợi của nhân
dân khi thực dân pháp xâm
lược, thơ văn của NĐC có
sự thay đổi như thế nào?
VD1: Bài thơ chạy giặc
“NĐC” muốn thể hiện điều
gì?
VD2: Tắc đát sau ơn
chúa tác bối cho nước ta;
Bát cơm manh áo ở đời,
mắc mớ chi cha ông nó
“Văn tế xẽ sĩ cần giuộc”
VD3: “Viên đạn nghịch
thần treo trước mắt lưỡi
gươm địch khái nằm trong
tay” “Thơ điếu Phan Tòng”
VD4: “Văn tế xã sĩ cần
giuộc” “ văn tế xã sĩ trận
vong lục tỉnh”
VD5: “Chừng nào thánh
đế ân soi thấu một trân
mua nhuần rưa núi rừng”
(xúc cảnh)
VD6: “Sự đời thà khuất
đôi trong thịt lòng đạo xin
tròn một tâm gương” (ngư
tiều y thuật vấn đáp)
> trái lại từ những ví dụ
trên em hãy khái quát lại
nhân dân yêu nước trong
thơ văn NĐC
+ Em hãy cho biết những
HSTL
HSTL
HSTL
b Sau khi thực dân pháp xâm lược
Thơ văn yêu nước chống thực dân pháp
+ NĐC khóc than cho tổ quốc gặp buổi thương đau
+ là tiếng nói căm phẫn quất thẳng vào mặt kẻ thù
+ Ô hết lời ca ngợi các vị lãnh tụ khởi nghĩa vì nước vì dân
+ Xây dựng bức tượng đai sừng sững về người xã sĩ người dân, xả thân vì nước
+ Giữ niềm tin vào ngày mai tươi sáng của đất nước
+ Giữ thái độ bất hợp tác với thực dân pháp, với tư tưởng bất khuất
- Thơ văn yêu nước của NĐC có tác dụng cổ vũ cuộc chiến đấu chống pháp của nhân dân ta
- NĐC xứng đáng là lá cờ đầu của văn học yêu nước, chống thực dân pháp, sử dụng ngòi bút làm vũ khí sắc bén để chiến đấu chống lại kẻ thù
=> Thơ văn NĐC luôn sáng ngời đạo lý nhân nghĩa và thể hiện lòng yêu nước thương dân sâu sắc
3 Nghệ thuật thơ văn NĐC
Trang 5giá trị nghệ thuật trong thơ
văn NĐC
- Giáo viên: Thủ tướng
Phạm Văn Đồng đã nói
“thơ văn của ông như
những vì sao có ánh sáng
khác thường mắt chúng ta
phải chăm chú nhìn thì mới
thấy và càng nhìn thì càng
thấy sáng”
> Vẻ đep thơ văn NĐC là
tiềm ẩn
+ Em hãy khái quát lại
cuộc đời và sự nghiệp văn
chương của NĐC
HSTL Đọc ghi nhớ
- Văn chương NĐC không cầu kì mà chân thật giản dị
- Hình tương nhân vật mang đậm sắc thai mìên Nam
- Phong cách nổi bật: Chất chữ tình đạo đức kết hợp với chữ tình yêu nước
và hình thức nóng hổi
III Tổng kết.
Ghi nhớ SGK/59
IV Luyện tập.
Cảm nhân của em về cuộc đời và sự nghiệp thơ văn của NĐC
Hoạt động 4: Hướng dẫn học bài
- Nắm được những nét chính về cuộc đời và sự nghiệp thơ văn của NĐC
- Soạn văn tế nghĩa sĩ cần giuộc