Mục tiêu cần đạt: - Giúp học sinh thấy rõ niềm hạnh phúc, sự say mê mãnh liệt của tác giả trong buổi đầu gặp gỡ lý tưởng cách mạng, tác động to lớn của lý tưởng cách mạng với cuộc đời nh[r]
Trang 1Ngày soạn: 26/2/2010
Ngày dạy: 1/3/2010
Tiết 89: TỪ ẤY
A Mục tiêu cần đạt:
- Giúp học sinh thấy rõ niềm hạnh phúc, sự say mê mãnh liệt của tác giả trong buổi đầu gặp gỡ lý tưởng cách mạng, tác động to lớn của lý tưởng cách mạng với cuộc đời nhà thơ
- Làm cho học sinh hiểu được sự vận động của các yếu tố trong thơ trữ tình như: tứ thơ, hình ảnh, ngôn ngữ, nhịp điệu trong thơ … trong việc làm nổi bật tâm trạng của cái tôi nhà thơ
B Phương tiện và cách thức tiến hành:
1 Phương tiện: Sách giáo khoa, sách giáo viên, thiết kế bài giảng.
2 Cách thức:
Kết hợp các phương pháp đọc hiểu, phát vấn, thảo luận, thuyết giảng
C Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
- Câu hỏi: Em hãy đọc thuộc bài thơ “Chiều tối” của Hồ Chí Minh và
nêu lên nội dung khái quát của bài thơ?
- Giáo viên nhận xét, cho điểm
3 Vào bài mới
Lời dẫn: Trong cuộc đời mỗi người đều có những phút giây kỳ diệu,
đánh dấu sự đổi thay như một bước ngoặt quan trọng trong đời Có thể nói, phút giây ấy như lắng đọng, in đậm, vĩnh viễn không phai mờ trong tâm trí
ta Đó là giây phút tình yêu chợt đến với Xuân Diệu, để người thơ ngất ngây
trong hạnh phúc, đắm đuối vị ái tình ngọt ngào và cảm thấy: Từ lúc yêu nhau
Trang 2thanh niên trí thức Nguyễn Kim Thành giác ngộ lý tưởng cộng sản Giây phút ấy đã tác động hết sức mạnh mẽ đến nhận thức của người thanh niên ấy
và tạo nên sự chuyển biến sâu sắc trong tư tưởng, tình cảm của anh Sự tác động và chuyển biến mạnh mẽ đó diễn ra thế nào, cô trò chúng ta sẽ cùng đi
vào tìm hiểu bài thơ Từ ấy.
4 Bài mới
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ
HS
NỘI DUNG CẦN ĐẠT
HĐ1: Tìm hiểu phần tiểu
dẫn
TT1: Em hãy trình bày những
nét chính trong cuộc đời Tố
Hữu?
- HS trả lời
- GV nhận xét, bổ sung
TT2: Hãy trình bày hiểu biết
của em về tập thơ “Từ ấy”?
- HS trả lời
- GV nhận xét, bổ sung
I Tiểu dẫn
1 Tác giả
- Tố Hữu (1920- 2002), tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành, quê ở Quảng Điền, Thừa Thiên- Huế
- 1938, 18 tuổi được kết nạp Đảng=> Sự nghiệp thơ ca gắn liền với sự nghiệp Cách mạng
- Thơ Tố Hữu luôn gắn bó và phản ánh chân thật những chặng đường cách mạng đầy gian khổ và hy sinh nhưng cũng nhiều thắng lợi vẻ vang của dân tộc Việt Nam
2 Tác phẩm
a Tập thơ Từ ấy
- Tập thơ gồm 3 phần: Máu lửa, Xiềng xích và Giải phóng; phản ánh ba chặng
Trang 3TT3: Em hãy cho biết hoàn
cảnh sáng tác và xuất xứ của
bài thơ Từ ấy?
- HS trả lời
- GV nhận xét, bổ sung
TT4: GV hướng dẫn HS đọc
diễn cảm bài thơ và phân
chia bố cục
GV phát vấn : Bài thơ có thể
chia làm mấy phần? Tìm ý
chính trong từng phần?
- HS trả lời
- GV nhận xét, bổ sung
HĐ 2: Đọc-hiểu văn bản
TT1: Em hãy phát biểu
những cảm nhận ban đầu của
mình khi đọc khổ thơ này?
đường đấu tranh và trưởng thành của nhà thơ từ khi giác ngộ lý tưởng Đảng đến Cách mạng tháng 8 năm 1945
b Bài thơ Từ ấy
* Hoàn cảnh sáng tác:
- Bài thơ Từ ấy được sáng tác khi nhà thơ được kết nạp Đảng Cộng sản vào tháng 7/1938 Hoàn cảnh đó góp phần tạo nên cảm hứng sôi nổi, say đắm, trẻ trung và lãng mạn tràn đầy
* Xuất xứ: Bài thơ nằm trong phần Máu
lửa của tập Từ ấy.
* Bố cục bài thơ:
Gồm 3 phần
- Phần 1: Khổ thơ 1: Niềm vui sướng, say
mê khi bắt gặp lý tưởng Đảng
- Phần 2: Khổ thơ 2: Nhận thức mới về lẽ sống
- Phần 3: Khổ thơ 3: Sự chuyển biến sâu sắc trong tình cảm của tác giả
II Đọc- hiểu
1 Niềm vui sướng, say mê khi bắt gặp lý tưởng Đảng
- Toàn bộ khổ thơ toát lên một niềm vui tươi, phấn khởi
- Tác giả sử dụng những hình ảnh rất sống
Trang 4TT2: Em hãy cho biết Từ ấy
là thời điểm nào? Thời điểm
này có ý nghĩa gì trong cuộc
đời nhà thơ?
- HS trả lời
- GV nhận xét, bổ sung
TT3: GV tiến hành cho HS
thảo luận theo nhóm với nội
dung câu hỏi:
Nhà thơ đã sử dụng hình ảnh
nào để chỉ lý tưởng? Hiệu
quả của việc sử dụng các
hình ảnh ấy?
- HS làm việc theo nhóm
(nhóm 1, nhóm 2 làm
câu 1; nhóm 3, nhóm 4
làm câu 2), cử đại diện
trình bày kết quả thảo
luận, các nhóm khác
nhận xét, bổ sung
- GV nhận xét, bổ sung
TT4: Em có cảm nhận gì về
những động từ: “bừng”,
động, tươi mới, trẻ trung như: nắng hạ, mặt trời chân lý, vườn hoa lá; cùng những động
từ mạnh như: bừng, chói.
- Từ ấy là mốc thời gian có ý nghĩa đặc biệt
quan trọng trong đời cách mạng và đời thơ của Tố Hữu
- Từ ấy là khi nhà thơ được giác ngộ lý
tưởng cách mạng, lý tưởng cộng sản, được kết nạp vào Đảng
- Hình ảnh ẩn dụ: nắng hạ, mặt trời chân lý
Khẳng định, nhấn mạnh lý tưởng cộng sản như một nguồn sáng ngời, nguồn sáng
vĩ đại bừng chiếu tâm hồn nhà thơ
- Những động từ: bừng, chói nhằm nhấn mạnh ánh sáng lý tưởng cộng sản đã mở ra
Trang 5“chói” trong câu thơ?
TT5: Nhà thơ đã sử dụng
những hình ảnh nào để thể
hiện niềm vui sướng, say mê
khi bắt gặp lý tưởng?
TT6: Khi được ánh sáng lý
tưởng soi rọi nhà thơ đã có
những nhận thức mới về lẽ
sống như thế nào?
- HS trả lời
- GV nhận xét, bổ sung
TT7: Động từ buộc được sử
dụng trong câu thơ có phải
mang ý nghĩa bắt buộc hay
không? Vì sao?
TT8: Nhà thơ đã sử dụng
biện pháp nghệ thuật gì để
diễn tả sự gắn bó, đồng cảm
trong tâm hồn nhà thơ chân trời mới của nhận thức, tư tưởng, tình cảm
Hồn tôi là một vườn hoa lá Rất đậm hương và rộn tiếng chim
Hình ảnh vườn hoa lá đậm hương và
rộn tiếng chim đã gợi tả một thế giới tràn
đầy sức sống
Chính lý tưởng cộng sản đã làm cho tâm hồn con người yêu đời, khơi dậy cảm hứng sáng tạo mới cho tâm hồn thơ
2 Những nhận thức mới về lẽ sống Tôi buộc lòng tôi với mọi người
Ý thức tự nguyện sâu sắc và quyết tâm cao
độ muốn vượt qua giới hạn của cái “tôi” cá nhân để sống hoà hợp giữa cộng đồng những người cần lao, cảm nhận và đồng cảm sâu xa với từng hoàn cảnh con người
cụ thể
Buộc ở đây không phải mang nghĩa bắt
buộc, miễn cưỡng, mà đó là sự tự nguyện,
tự giác của nhà thơ muốn gắn bó hài hoà giữa “cái tôi” nhân với “cái ta” chung của mọi người
Để -> hồn trang trải trăm nơi
-> Hồn tôi với bao hồn khổ -> Khối đời
Trang 6của mình với những con
người cần lao trong xã hội?
- HS trả lời
- GV nhận xét, bổ sung
TT9: Sự chuyển biến sâu sắc
trong tâm hồn nhà thơ được
biểu hiện ra sao?
- HS trả lời
- GV nhận xét, bổ sung
TT10: Nhận xét về cách xưng
hô của tác giả ở khổ thơ cuối?
TT11: Qua bài thơ, em thấy
nhà thơ đứng trên quan điểm
nào? Nhận thức được điều gì?
- HS trả lời
Điệp từ để tạo cho nhịp thơ dồn dập, thôi
thúc, hăm hở Đồng thời, nó cúng nhấn mạnh sự đồng cảm, chia sẻ, yêu thương, tình hữu ái giai cấp của người chiến sĩ cộng sản với số phận những người cần lao, dể
tạo nên khối đời ->sức mạnh của tình đoàn
kết
3 Sự chuyển biến sâu sắc trong tình cảm của tác giả
- Sự chuyển biến sâu sắc trong tâm hồn nhà thơ được biểu hiện qua sự chuyển đổi cách
xưng hô: tôi -> con, anh, em cách xưng
hô chuyển sang thân mật ruột thịt hơn
- Cách xưng hô ruột thịt + số từ ước lệ vạn
nhấn mạnh, khẳng định tình cảm gia đình nồng ấm, thân thiết Nhà thơ đã cảm nhận sâu sắc mối quan hệ giữa bản thân với quần chúng lao khổ
Tấm lòng đồng cảm xót thương của nhà
thơ đối với những cuộc đời bất hạnh + lòng căm giận trước những bất công, ngang trái của cuộc đời cũ
- Nhà thơ đã đứng trên quan điểm của giai cấp vô sản, nhận thức sâu sắc về mối liên
hệ giữa cá nhân với quần chúng lao khổ, với nhân loại cần lao
Trang 7- GV nhận xét, bổ sung
HĐ 3: Tổng kết
TT1: Em hãy nêu nội dung
khái quát của bài thơ “Từ
ấy”?
- HS trả lời
- GV nhận xét, bổ sung
TT2: Nhận xét về các biện
pháp nghệ thuật được dùng
trong bài thơ? Có gì đáng chú
ý trong nhịp điệu các câu thơ?
- HS trả lời
- GV nhận xét, bổ sung
Bài thơ là tuyên ngôn cho tập Từ ấy nói
riêng và cho toàn bộ tác phẩm của Tố Hữu nói chung
III Tổng kết
1 Nội dung: Bài thơ diễn tả niềm vui
sướng, say mê mãnh liệt của Tố Hữu trong buổi đầu gặp gỡ lý tưởng, tác dụng kỳ diệu của lý tưởng đối với cuộc đời nhà thơ
2 Nghệ thuật: Hình ảnh tươi sáng, các
hình ảnh ẩn dụ, so sánh gợi cảm, ngôn ngữ giàu nhạc điệu Giọng thơ nhịp điệu say sưa, dồn dập, hăm hở, hệ thống vần cuối phong phú, có sức ngân vang
5 Củng cố, dặn dò
- Củng cố: GV gọi 1 đến 2 em HS đứng dậy đọc ghi nhớ SGK trang 44
- Dặn dò:
+ Các em về xem lại nội dung bài học, học thuộc lòng bài thơ và tìm đọc
thêm một số bài thơ trong tập Từ ấy.
+ Chuẩn bị soạn bài: Đọc thêm ( Lai Tân- Nhớ đồng- Tương tư- Chiều xuân)
Trang 8Đà Nẵng ngày … tháng … năm …
Chữ ký của GVHD Chữ ký của SVTT
Nguyễn Thị Huyền Nhung Nguyễn Thị Lê
Trang 9Ngày soạn: 25/02/2010
Ngày dạy: 27/02/2010
Tiết 97 : Giảng văn: NHẬT KÍ TRONG TÙ ( HỒ CHÍ MINH)
- Giúp học sinh hiểu được hoàn cảnh sáng tác đặc biệt của Nhật kí
trong tù, từ đó hiểu thêm quan điểm sáng tác văn học của Hồ Chí Minh.
- Nắm được nội dung tư tưởng cơ bản, đặc điểm về bút pháp và
phong cách nghệ thuật của tập thơ
- SGK, SGV, thiết kế bài giảng, dụng cụ trực quan, tài liệu tham khảo
- Kết hợp các phương pháp đọc hiểu, phát vấn, gợi mở
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định lớp.
2 Kiểm tra bài cũ: Đọc thuộc lòng bài thơ Tương tư của Nguyễn Bính và
nêu những nét chính về nội dung, nghệ thuật
3 Bài mới:
- Nguyễn Ái Quốc- Hồ Chí Minh không chỉ là một nhà quân sự, chính trị, ngoại giao lỗi lạc mà còn là nhà thơ, nhà văn lớn của dân tộc Cuộc đời cầm
bút của Bác đã để lại nhiều tác phẩm có giá trị lớn Nhật kí trong tù là một tập
thơ tiêu biểu của người, được xem là vô tình đánh rơi trong nền văn học dân tộc
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO
VIÊN VÀ HỌC SINH
NỘI DUNG CẦN ĐẠT
HĐ1: Tìm hiểu hoàn cảnh ra
đời của tập thơ:
I Hoàn cảnh ra đời của tập Nhật kí trong tù: