Tổ chức ôn tập phần Văn học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh là cách làm phù hợp với thực tiễn quá trình đổi mới phương pháp dạy học văn trong nhà trường phổ thôn[r]
Trang 1a đặt vấn Đề
I Lời nói đầu
Trong sự phát triển của nhà trường, vấn đề đổi mới phương pháp dạy học luôn được
đặt ra và được ý thức như một yêu cầu tự nhiên, bức xúc, một động lực của sự phát triển, một yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng đào tạo con người Những năm đầu thế kỉ XXI, khi những thành tựu kì diệu của cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật – công nghệ tác động mạnh mẽ đến của cuộc sống con người , khi hệ thống giáo dục phát triển phong phú đa dạng thì vấn đề đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học lại được đặt ra một cách cấp thiết Nghị quyết hội nghị lần thứ II Ban chấp hành Trung Ương Đảng khoá VIII về định hướng chiến lược phát triển giáo dục là nhằm “ xây dựng những con người và thế hệ thiết tha với lí tưởng Độc lập dân tộc và Chủ nhĩa xã hội, có đạo đức trong sáng, có ý thức kiên cường xây dung và bảo vệ Tổ quốc, Công nghiệp hoá, hiện đại hoá của dân tộc, có năng lực tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại” Môn văn cùng với các môn khác trong nhà trường phổ thông góp phần quan trọng tạo nền tảng ban đầu để đào tạo con người phát triển toàn diện
Đối với người học sinh phổ thông, dù sau này họ có chọn văn chương làm bộ môn gắn bó của đời mình hay không thì những hiểu biết về văn học dân tộc và văn học nhân loại ( ở bất kì thời đại nào ) sẽ là hành trang đi suốt cuộc đời để làm nên cái gọi là “trình
độ văn hoá” của mỗi người Trong dòng chảy bất tận của văn học dân tộc và nhân loại, có
lẽ mọi người không thể nào quên những đỉnh cao văn học như Bình Ngô đại cáo của
Nguyễn Trãi, Truyện Kiều của Nguyễn Du, Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc của Nguyễn
Đình Chiểu, Nhật kí trong tù của Hồ Chí Minh, Những người khốn khổ của V Huy- Gô, Lão Gô- ri- ô của Ban- Dắc… và sẽ còn rất nhiều những đỉnh cao có khả năng tạo
ra sự đối thoại Để có thể cũng cố sâu sắc hơn về vốn tri thức ấy, việc tổ chức cho học sinh ôn tập phần văn học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng
Những vấn đề nêu trên vừa là cơ sở thực tiễn ,vừa là cơ sở lí luận để mỗi người giáo viên văn trong nhà trường phổ thông phải có trách nhiệm tìm ra con đường hướng dẫn học sinh củng cố, khắc sâu kiến thức một cách tích cực sáng tạo theo đặc điểm tình
Trang 2hình xã hội cũng như phong tục tập quán địa phương và trình độ cá nhân Đặc biệt hiện
nay toàn ngành đang hướng đến mục tiêu Dạy thực chất, Học thực chất, Thi thực chất
thì điều đó càng có ý nghĩa Vấn đề tưởng chừng đơn giản nhưng khá phức tạp nếu người giáo viên Ngữ văn không tự hình thành những kĩ năng tổ chức các hoạt đông dạy học, hệ thống hoá vấn đề một cách dễ hiểu
II Thực trạng vấn đề nghiên cứu
1 Tình hình ngại học các bộ môn khoa học xã hội nhân văn, trong đó có bộ môn Ngữ văn đang khá phổ biến ở học sinh phổ thông: kiến thức học xong vội quên, nhất là những kiến thức cơ bản cần phải ghi nhớ; trên lớp học sinh ngại thảo luận, tranh luận; một không khí buồn tẻ bao bọc nhiều giờ văn Sự ngại học, coi nhẹ đó dẫn đến thực tế
đáng buồn là kết quả thi tốt nghiệp, Đại học, Cao đẳng còn thấp Nguyên nhân trước hết
là do một số giáo viên Ngữ văn chưa tích cực tìm giải pháp nâng cao chất lượng giờ học, quá nặng nề đến việc trang bị kiến thức mà không thấy kiến thức ấy phải được tổ chức thế nào để giúp học sinh tiếp nhận một cách hứng thú Việc ôn tập phần văn học
- việc mà nhiều người cho rằng dễ vì đã có trong sách giáo khoa, lại càng phải chú ý
Việc ôn tập phần văn học hiện nay, bên cạnh những điều đã làm được vẫn còn một số vấn
đề phải bàn Qua những lần dự giờ thăm lớp theo kế hoạch chuyên môn của tổ, nhà trường, đặc biệt khi làm nhiệm vụ thanh tra hoạt động sư phạm nhà giáo theo quyết định của Giám đốc Sở Giáo dục & Đào tạo Thanh Hoá, tôi nhận thấy nhiều giáo viên dạy Ngữ văn được thanh tra khi dạy phần ôn tập văn học đã không chú ý đến việc hình thành kĩ năng khái quát hoá từ những gì cụ thể Giáo viên chủ yếu mới dừng lại ở cấp độ tường thuật, mô tả thông tin chứ chưa hướng học sinh tới tầng sâu của thông tin, ví như chỉ cho học sinh nêu lại hoàn cảnh sáng tác, chủ đề tác phẩm… Cũng có những giáo viên chủ
động tìm tòi đưa thêm kiến thức, nhưng lại là những phần kiến thức hầu như ít liên quan
đến bài học khiến bài dàn trải Những câu hỏi đưa ra miễn cưỡng, gượng ép, chưa tiếp nối uyển chuyển giữa các phần kiến thức Như thế, rõ ràng giáo viên chưa nhận thức rõ vai trò quan trọng việc ôn tập, chưa xác định đúng bản chất của đổi mới phương pháp, tâm lí
sợ học sinh không biết nên phải nói hết, khả
Trang 3năng linh hoạt trong giờ dạy còn hạn chế Điều đó đã góp phần đưa đến thực tế : người học ngại học, người dạy ngại dạy.
Ôn tập là để cũng cố những kiến thức đã học, mặt khác còn là dịp để tổng kết quá trình học một học kì hay một năm Việc tổng kết sẽ giúp chúng ta nâng cao nhận thức, nâng cao trình độ hiểu biết của mình Thế nhưng, trong thực tế phần lớn giờ ôn tập văn học còn rất nhiều điều bất cập, chưa đạt được mục đích yêu cầu nêu trên Những người thầy tâm huyết với nghề, quan ngại trước thực tế dạy- học Ngữ văn đã thấy vấn đề: cần tiếp tục chú trọng hơn nữa việc đổi mới phương pháp dạy học Ngữ văn ở đây, chúng tôi nhấn mạnh đến vấn đề rất cụ thể : đổi mới cách dạy phần ôn tập văn học
2 Nhà trường THPT có vai trò hết sức quan trọng trong việc dạy văn học vì số lương tiết dạy khá nhiều, và vì thế việc ôn tập phần văn học càng trở nên quan trọng Hoà nhập với việc đổi mơi chương trình, sách giáo khoa, phương pháp kiểm tra đánh giá, ứng dụng công nghê thông tin trong dạy học Ngữ văn hiện nay, rút kinh nghiệm giảng dạy của đồng nghiệp và bằng thực tế giảng dạy của mình, tôi xin giới thiệu sáng kiến kinh nghiệm : Tổ chức ôn tập phần Văn học trong chương trình Ngữ văn THPT theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh.
3 Để thực hiện tốt việc ôn tập văn học theo theo tinh thần đổi mới , phát huy tính
tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, bản thân tôi đã không ngừng đổi mới về tư duy, nhận thức từ khâu soạn giáo án ( Thiết kế bài học ) cho đến cách sử dụng thiết bị dạy học Lập phiếu điều tra để nắm bắt tình hình học tập của học sinh, từ đó điều chỉnh cho phù hơp với thực tế nhà trường và địa phương
Trang 4B Giải Quyết vấn đề
I Vài nét về nội dung ôn tập văn học trong chương trình Ngữ văn THPT Thời lượng dành cho Văn học Việt Nam, Văn học nước ngoài có nhiều nội dung
mới và hay đáp ứng yêu cầu hiện đại hoá, khả năng hội nhập và giao lưu văn hoá Dù còn mới mẻ nhưng nội dung các bài như Thơ Hai- cư ( Văn học Nhật Bản ), Người trong bao ( Sê- Khốp, Văn học Nga ), Chuyện chức phán sự đền Tản Viên ( Nguyễn Dữ ), Hầu trời ( Tản Đà ), Chiếc thuyền ngoài xa ( Nguyễn Minh Châu)… của văn học Việt
Nam , nhiều tác phẩm nhật dụng, Nghị luận đã góp phần đáng kể giúp học sinh có cái nhìn toàn diện, hệ thống về tri thức văn học Kéo theo đó số tiết ôn tập , trong đó có phần
ôn tập Văn học ( Văn học Việt Nam và Văn học nước ngoài) tăng lên, được bố trí ở cuối học kì, cuối năm học hay kết thúc một bộ phận, giai đoạn, khuynh hướng văn học nào đó Bài ôn tập Văn học được biên soạn có nhiều cải tiến so với trước đây, cụ thể đó không chỉ là những câu hỏi thuần tuý mà còn là những định hướng về nội dung và phương pháp ôn tập Nội dung trong bài ôn tập Văn học gồm cả văn học Việt Nam, Văn học nước ngoài, Lí luận văn học Sự phân bố như vậy là hợp lí, không chỉ về kiến thức mà cả về phương pháp
II Tổ chức ôn tập phần Văn học theo hướng phát huy tính tích cực chủ
động của học sinh.
Tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp dạy học nói chung và dạy học Ngữ văn nói riêng trong nhà trường phổ thông đã được chứng minh trong thực tiễn thời gian qua Chính phủ, Bộ giáo dục và Đào tạo đã và đang thực hiện nhiều giải pháp tích cực để nâng cao chất lượng đào tạo mà khâu then chốt là không ngừng đổi mới phương pháp dạy học Xét một cách tổng thể, nhiều vấn đề về lí thuyết dạy học đã được phổ biến, rút kinh nghiệm, song đôi lúc chưa phù hợp ở một số địa phương Xuất phát từ thực tế giảng dạy cũng như vai trò một Tổ trưởng chuyên môn, tôi mạnh dạn đề xuất một cách dạy phần
ôn tập Văn học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh bằng việc tham gia thảo luận , tranh luận
Trang 51 Phương pháp dạy bài Ôn tập Văn học hiện nay
Phương pháp dạy phần ôn tập Văn học trong giờ Ôn tập đang được sử dụng rộng rãi ở nhà trường phổ thông hiện nay là giáo viên hướng dẫn học sinh làm việc bằng cách
hệ thống hoá những tác giả, tác phẩm đã học trong học kì, trong năm, khẳng định một lần nữa những nét chính về nội dung tư tưởng và phong cách nghệ thuật dựa trên sách giáo khoa Có thầy cô còn khái quát hoá kiến thức cho các em dựa tên mô hình không gian, ví như ở lớp 10 học Văn học dân gian, Văn học trung đại Việt Nam, sử thi ấn Độ, Thơ
Đường, tiểu thuyết Minh- Thanh của Văn học Trung Quốc, Thơ Hai- Cư của Nhật Bản; hoặc theo mô hình văn học dân tộc: Pháp có V Huy- Gô, H Ban- Dắc; Nga có A P u- Skin, Sê- Khốp; Văn học Việt Nam có Thạch Lam, Nam Cao, Xuân Diệu…trong chương trình Văn học 11 Nội dung ôn tập trong sách giáo khoa có những vấn đề lớn, sâu đòi hỏi
độ tư duy cao nên trong thực tế giáo viên chỉ chọn một số nội dung đơn giản, dễ dạy Số câu hỏi, nội dung còn lại hoặc là bị bỏ qua hoặc được giải thích một cách nông cạn, đại khái Nhìn chung, so với bài đọc văn, bài ôn tập chưa có một cách thiết kế thống nhất ( Sách thiết kế của nhiều nhà nghiên cứu văn học, nhiều nhà giáo, sách giáo viên… cũng thực hiện mỗi cách khác nhau ) Tuy nhiên, một thực trạng như vậy không hoàn toàn là cái dở mà cũng có cái hay của nó, đó là sự đa dạng về phong cách và phương pháp Dĩ nhiên điều đó cũng gây nên sự lúng túng, thiếu tự tin, thiếu định hướng cho nhiều giáo viên, kể cả giáo viên có kinh nghiệm giảng dạy
2 Cách thức tổ chức ôn tập phần Văn học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ
động của học sinh.
Chúng tôi rất tâm đắc với gợi ý thật cụ thể của cố thủ tướng Phạm Văn Đồng: “ Người thầy phải suy nghĩ, phải chuẩn bị một cách sáng tạo, thầy và trò có thời gian để
đối thoại, thảo luận, tranh luận về tất cả cái gì có liên quan đến bài học Trí tuệ, tài năng, tác phong của người thầy được thể hiện ở đây như nguồn ánh sáng soi vào bóng tối nhằm phát hiện những gì còn ẩn núp ở đó ” Đây cũng là cơ hội để học sinh phát huy những gì
là sáng tạo, là độc đáo để góp vào cuộc thảo luận chung
Trang 6Một trong những vấn đề then chốt trong việc nâng cao chất lượng dạy học Ngữ văn
là vấn đề chủ thể học sinh Học sinh cần được xác định như là một chủ thể có ý thức Phát huy tính năng động của chủ thể, năng lực sáng tạo của mỗi người cũng như phát huy chủ thể học sinh chính là đáp ứng một phần quan trọng của phương pháp dạy học thời
đại bùng nổ thông tin và hội nhập toàn cầu ( Điều đó gải thích tại sao nhiều chương trình giáo dục của nước ngoài hết sức linh hoạt, một giờ học có khi cả thầy và trò cùng thảo luận và khám phá bài học )
ở đây, chúng tôi không có tham vọng đưa ra một cách dạy mới thay thế cách dạy phong phú đa dạng mà lâu nay giáo viên vẫn thường sử dụng và còn tiếp tục được sử dụng Chúng tôi chỉ xin giới thiệu một cách dạy mà ở đó tính chủ động, tích cực của học sinh được phát huy
Thời gian gần đây trên các chương trình phát sóng của Đài truyền hình Việt Nam xuất hiện nhiều sân chơi tri bổ ích, thú vị, thu hút sự quan tâm yêu thích không chỉ của học sinh, sinh viên mà của toàn xã hội như: Đấu trường 100, Ai là triệu phú, Đường lên
đỉnh Olympia, Rung chuông vàng; chương trình Âm vang xứ Thanh ( Đài PTTH Thanh Hoá )… ở các nhà trường, các lớp vẫn thường xuyên tổ chức những cuộc thi vui về hiểu biết xã hội, kiến thức như: Em yêu khoa học, Tài trí tuổi trẻ… thu hút sự quan tâm của
đông đảo học sinh Tại sao chúng ta không biến việc ôn tập phần Văn học ( cũng như ôn tập tiếng Việt, Làm văn , Lí luận văn học và các bộ môn khác) thành một hoạt động tương tự như thế? Thời gian cho hoạt động ôn tập theo phương pháp này được cân đối cho phù hợp với tiết dạy và khả năng tiếp nhận của học sinh
2.1 Cách thức tiến hành
Để tiến hành hoạt động dạy- học theo yêu cầu trên ta chia lớp thành 4 đội tham dự Mỗi tổ thành một đội do tổ trưởng làm đội trưởng ( hoặc một học sinh khá giỏi, nhanh trí,
có khả năng thuyết phục người khác ), các thành viên của đội được bố trí chỗ ngồi sao cho thuận tiện khi trao đổi, đưa ra đáp án Thay vì thuyết giảng hoặc gọi học sinh trả lời thì giáo viên soạn nội dung cần dạy dưới dạng câu hỏi và tất cả đều có quyền trả lời Việc
tổ chức hoạt động ôn tập này, giáo viên nên dùng giáo án điện tử để thuận tiện cho sử
Trang 7dụng câu hỏi sinh động hơn trong tiết học và nhất là thu hút được học sinh.
Trong quá trình tổ chức hoạt động dạy học theo hình thức này cần chú ý đến vấn
đề thời gian, cần tránh tối đa thời gian “chết” do phải ổn định tổ chức Vì vậy khâu tổ chức lớp học hết sức quan trọng ở những trường có phòng học bộ môn nên sử dụng cho tiết học này, vừa chủ động được thời gian vừa không ảnh hưởng đến lớp học khác
2.2 Hệ thống câu hỏi
2.2.1 Trắc nghiệm khách quan
Trắc nghiệm khách quan là cách kiểm tra năng lực ghi nhớ, hiểu biết bản chất của học sinh sau bài học Có nhiều dạng trắc nghiệm khách quan, nhưng trong khi ôn tập kiểu này ta nên sử dụng 2 loai : Điền khuyết và nhiều lựa chọn Với một câu hỏi, giáo viên đưa ra 4 câu trả lời A, B , C , D, trong đó có một đáp án đúng nhất Các đội sẽ dùng bảng để trả lời ( Bảng này làm bằng mêka: viết các đáp án đúng bằng bút bảng trắng(bút dạ bảng)- rất đơn giản và không tốn kém ) Thời gian suy nghĩ mỗi câu là 10 giây Có tín hiệu trả lời đều nâng bảng lên Đội nào trả lời đúng sẽ được cộng điểm, mức điểm do Giáo viên tự quy định, quy đổi Ghi chép kết quả là thư kí của lớp
Việc soạn câu hỏi trắc nghiệm khách quan cần phải có nội dung bao quát, gồm cả những câu hỏi kiểm tra sự ghi nhớ và những câu hỏi đòi hỏi sự tư duy, suy luận của học sinh để tránh nhàm chán, đơn điệu
Một số câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn
Ví dụ 1: “ Mặt trời của thi ca Nga” là ai?
A Êxênhin B M Goorki C A Puskin D L Tônxtôi
Câu trả lời đúng là C
Ví dụ 2 : ý nghĩa nhân văn sâu sắc của Tự tình ( Hồ Xuân Hương ) được thể hiện ở:
A Nỗi cô đơn của nhân vật trữ tình
B Thái độ phản kháng với xã hội phong kiến
C Tâm trạng tuyệt vọng của nhân vật trữ tình
D Nỗi buồn, sự phẫn uất và khát vọng sống, ý thức vượt lên của nhân vật trữ tình
Câu trả lời đúng là D
Trang 8Câu hỏi trắc nghiệm điền khuyết
Ví dụ : Hoàn thành lời nhận định của nhà văn Vũ Ngọc Phan trong cuốn Nhà văn Việt Nam hiện đại : “ ở nước ta, một năm có thể kể như ……… của người”.
A Năm mươi năm B Bốn mươi năm C Ba mươi năm D Hai mươi năm
Câu trả lời đúng là C
2.2.2 Kiểm tra kiến thức bằng câu hỏi trả lời ngắn
Giáo viên ra những câu hỏi là tên một trào lưu, một con số về thời gian , sự kiện văn học, tên tác giả, tác phẩm, nhân vật Cần soạn những câu hỏi có trọng tâm, liên hệ mật thiết với người học ( có thể hỏi những câu đòi hỏi học sinh phải chịu khó tìm tòi, đọc nhiều, hiểu biết rộng mới trả lời được ) Những câu hỏi trả lời ngắn giúp giáo viên đánh giá được đầy đủ năng lực cảm thụ, khái quát hoá ở học sinh
Học sinh có thể giơ tay để giành quyền ưu tiên trả lời Nhưng cũng có thể tạo điều kiện để các đội tham gia cùng trả lời bằng cách viết lên bảng mêka Sau 30 giây các đội phải đưa ra đáp án đúng Đội nào trả lời đúng sẽ được tính điểm
Ví dụ 1 : Ai là người Châu á đầu tiên nhận được giải Nobel văn học? Năm nào? Cho tác
phẩm gì?
Đáp án : R Tagor Năm 1913 Tập Thơ Dâng
Ví dụ 2 : Hai chủ đề nổi bật trong truyện ngắn Thuốc của Lỗ Tấn là gì?
Đáp án : Sự tê liệt của quần chúng và bi kịch của người cách mạng tiên phong
2.2.3 Câu hỏi so sánh
Câu hỏi so sánh được sử dụng trong bài ôn tập cần mang tính tổng quát, chỉ ra được
bản chất của vấn đề văn học Đồng thời thấy được mối liên hệ tác động giữa các vấn đề với nhau ( Phải hết sức tránh những câu hỏi vụn vặt, tản mạn ) Câu hỏi so sánh trong ôn tập giúp học sinh có cái nhìn tổng quát, đa chiều về nhà văn, tác phẩm, khuynh hướng, trào lưu, phong cách, hiện tượng văn học Trong loại câu hỏi này cần lưu ý các em trả lời trúng trọng tâm, không dài dòng Ngoài phần trả lời chính thức, giáo viên có thể yêu cầu học sinh lí giải thêm vấn đề để cả lớp cùng hiểu Những vấn đề mà học sinh lí giải có thể chưa hợp lí nên đòi hỏi giáo viên phải tổng hợp, bổ sung
Trang 9So sánh giữa Văn học Việt Nam với Văn học nước ngoài
Ví dụ 1 : Theo em , sự gần gũi trong sáng tác của V.Huy- Gô ( Văn học Pháp ) và sáng
tác của Thạch Lam ( Văn học Việt Nam ) là gì?
Đáp án : Sáng tác của V Huy - Gô và Thạch Lam rất gần nhau ở chủ đề tình thương
yêu và triết lí tình thương yêu
So sánh giữa Văn học nước ngoài với Văn học nước ngoài
Ví dụ 2 : Điểm tương đồng về số phận cũng như tính cách của Xô-cô-lốp trong Số phận con người ( Sô-lô-khốp ) và Xan-chi-a-gô trong Ông già và biển cả ( Hê-minh-uê) là
gì?
Đáp án : Con người có thể bị tiêu diệt nhưng không thể bị khuất phục
2.2.4 Loại câu hỏi hùng biện và phát biểu cảm nghĩ
Đây là loại câu hỏi hay nhưng khó, giúp ta phân hóa được học sinh Có thể ra một câu hỏi chung cho cả 4 đội lần lượt trả lời để xếp loại cho điểm ( hoặc ra cho mỗi đội một câu hỏi khác nhau) Các đội cử người đại diện phát biểu, tranh luận Đây là phần sôi động nhất của tiết học, là lúc mà vai trò cá nhân xuất sắc được phát huy Cũng qua đó giáo viên phần nào nắm bắt được năng lực, sở trường của học sinh, chuẩn bị cho mục tiêu cao hơn ( Lựa chọn để bồi dưỡng học sinh giỏi chẳng hạn.) Khi soạn những câu hỏi hùng biện cần bám sát trọng tâm ôn tập, khai thác những nội dung “có tính vấn đề” để học sinh tranh luận, đưa ra nhận xét đánh giá Những nhận xét đánh giá của các em có thể khác nhau, có khi trái ngược nhau Giáo viên tôn trọng ý kiến của từng học sinh, nhưng vẫn phải uốn nắn những lệch lạc để các em có định hướng đúng đắn về kiến thức cũng như tư tưởng, tình cảm…
Phần trả lời câu hỏi hùng biện và phát biểu cảm nghĩ có thể thực hiện bằng cách: Các đội viết vào tờ bóng kính, trình chiếu bằng máy chiếu hắt để các đội cùng quan sát,
bổ sung Việc làm này giúp các em tự tin, bản lĩnh khi thuyết trình một vấn đề trước tập thể
Ví dụ 1 : Một tác phẩm văn học có thể được cảm nhận khác nhau hay không? Vì
sao?
Trang 10Đáp án : - Cảm nhận văn học là một hành động chủ quan và rất đa dạng Người đọc có
quyền lí giải tác phẩm văn học theo sự hiểu biết, theo cách nghĩ của mình và sự lí giải ấy
có thể theo nhiều cách khác nhau
- Sự khác nhau này xuất phát từ các nguyên nhân sau:
+ Bắt nguồn từ tính phong phú của nội dung cũng như tính đa nghĩa của hình tượng nghệ thuật
+ Tuổi tác, kinh nghiệm sống, học vấn và tâm trạng khi tiếp xúc tác phẩm
+ Môi trường văn hoá - xã hội mà cá nhân đang sống
+ Sự hiểu biết nhiều chiều
Ví dụ 2 : Phát biểu cảm nghĩ của em về nhân vật Bê- li- cốp (Người trong bao - Sê-
khốp )?
Đáp án : Tuỳ thuộc vào cảm nhận của từng học sinh.
Thành công hay không của hoạt động ôn tập này phụ thuộc rất nhiều vào việc thiết
kế hệ thống câu hỏi của giáo viên Câu hỏi quá khó hoặc quá dễ đều không phát huy
được tính tích cực chủ động của học sinh Trong quá trình biên soạn, giáo viên có thể đưa thêm một số câu hỏi về đời sống, hiểu biết xã hội có liên quan mật thiết đến bài học
2.3 Tạo không khí văn chương trong tổ chức hoạt động ôn tập Văn học
Dạy học là một nghệ thuật tổ chức các hoạt động để thu hút, tạo hứng thú học tập ở học sinh Điều đó càng có ý nghĩa quan trọng với dạy học Ngữ văn Giáo sư Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: “ Dạy văn chính là tổ chức tối ưu hoạt động cộng đồng hợp tác giữa thầy và trò để trò tự giác , tích cực, tự lực xử lí cái nghĩa phổ biến của tác phẩm thành cái ý nghĩa độc đáo sáng tạo, phong phú riêng của từng cá nhân ” Cảm thụ, tiếp nhận tác phẩm bằng nhiều phương pháp, biện pháp khác nhau Song một trong những phương pháp giúp học sinh tiếp nhận tác phẩm, kiến thức lí luận văn học ( kể cả tiếp nhận qua ôn tập ) có sự hoà đồng cảm xúc thẩm mĩ, theo chúng tôi chính là tạo được không khí văn chương, làm mất sự căng thẳng, nặng nề của khối lượng kiến thức cần xử lí
Đồng thời tạo được sự dân chủ trong tiếp nhận và lĩnh hội tri thức, khi đó giờ văn sẽ thú
vị hơn rất nhiều