ý nghÜa cña bµi v¨n : - Những vấn đề đặt ra trong Về luân lí xã hội nước ta không chỉ có ý nghĩa đối với thời của Phan Châu Trinh mà còn có ý nghĩa đối với cả thời của chúng ta hôm nay -[r]
Trang 1Tiết 101(ĐV)
( Trích Đạo đức và luân lí Đông Tây- Phan Châu Trinh)
A.Mục tiêu bài học : Giúp học sinh:
- Hiểu được tinh thần yêu nước và mối quan đặc biệt tới vấn đề dân trí của Phan Châu Trinh khi kêu gọi xây dựng nền luân lí xã hội nước ta- một điều kiện thiết yếu
để khôi phục ý thức về nghĩa vụ đối với quốc gia, dân tộc nhằm mục đích giành lại
độc lập ,tự do.
- Cảm nhận được sức thuyết phục của bài diễn thuyết thông qua đoạn trích có lập luận tương đối chặt chẽ, cách diễn đạt dung dị, dễ hiểu, giọng văn chân thành thống thiết.
B Kiểm tra bài cũ : - Đọc thuộc lòng bài thơ Từ ấy, phân tích sức hấp dẫn, truyền cảm mới mẻ của hai khổ đầu
C Phương tiện dạy học : SGK, SGV, thiết kế bài dạy
D Hướng dẫn bài mới
HĐ1: Đọc tiểu dẫn tìm
hiểu tác giả, tác phẩm
Luân lí xã hội là gì ? Nhận
xét cách nêu và phân tích
luận điểm của tác giả
Em hiểu câu một tiếng bè
bạn không thể thay cho
luân lí xã hội
?
I Tác giả, tác phẩm.
1.Tác giả : mạng lớn của lịch sử Việt Nam đầu thế kỉ XX
nghiệp;
- Bị bắt bỏ tù ở Côn Đảo năm 1911 Ra tù sang Pháp
- Năm 1925 cụ về Sài Gòn , diễn thuyết hai lần sau đó
ốm nặng và qua đời Lễ truy điệu cụ đã trở thành
* SNST:
- Thơ văn tỏ chí và truyền truyền, vận động đồng bào làm cách mạng
- ST cả chữ Hán chữ Nôm, chữ Quốc ngữ ( SGK)
2 Đoạn trích" Về luân lí XH ở nước ta":
* Xuất xứ:
- Trích phần III của bài " Đạo đức và luân lí Đông Tây" 2Fn PCT diễn thuyết vào đêm 19-11- 1925 tại
hội thanh niên ở Sài Gòn
- Bài diễn thuyết đề cao tác dụng của đạo đức, luân lí
để mất đạo đức, luân lí truyền thống
* TL: văn diẽn thuyết
- Đặc thù của VB diễn thuyết ( SGV tr 121)
- Diễn thuyết là hình thức giao tiếp với công chúng
Trang 2Tác giả quan niệm nội
dung của luân lí xã hội là
gì?
- Ông so sánh, phân tích
hai nền luân lí xã hội
nào, nhằm mục đích gì ?
- Nguyên nhân vì sao dân
không biết đoàn thể, không
trọng công ích ?
mấy trăm năm gần đây có
những biệu hiện suy thái,
sa đạo về đạo đức luan lí
k.tế, văn hóa nào đó
II Đọc- hiểu
1 Thế nào là luân lí xã hội:
- Luân lí xã hội: là khái niệm chỉ những nguyên tắc
hoạt động và phát triển của xã hội
- Luân lí xã hội theo q.niệm của PCT: là nghĩa vụ trong
2.Luân lí XH ở nước ta:
- Thực tế LL XH ở nước ta: Tuyệt nhiên ko có, cụ thể:
+ Dân ta " phải ai tai nấy", ai chết mặc ai" , sợ sệt, ù lì, trơ tráo
+ Dân " ko biết đoàn thể, ko trọng công ích"
mạnh , thấy quyền thế thì chạy theo, quỵ lụy, dựa dẫm + Vua quan mặc sức bóp nặn dân chúng, chỉ biết vơ vét, coi sự dốt nát của dân là điều kiện tốt để củng cố quyền lợi và lòng tham của mình
+ Quan niệm Nho gia ( tề gia, trị quốc, bình thiên hạ)
đã bị hiểu sai hiểu lệch đi: Bình thiên hạ là cai trị xã mình (Thật ra bình thiên hạ (xã hội) là góp phần làm
hạnh phúc vạn nhà ) -> TG tỏ thái độ phê phán rất nghiêm khắc , càng đau lòng lại càng thấy cần phải chỉ ra sự hèn kém của dân
- Nguyên nhân:
+ Theo PCT nguyên nhân sâu xa của tình trạng này nằm ở sự phản động thối nát của bọn vua chúa, quan lại Nam Triều, bọn trí thức Tây học háo danh, vinh thân, phì gia chà đạp lên dân tình
-> sự căm ghét cao độ của TG đối với bọn quan lại Nam triều Trong mắt TG, chế độ vua quan chuyên chế vô cùng tồi tệ, cần phải phủ định một cách triệt để + NT: Dùng các hình ảnh, lối ví von " có kẻ mang đai ., cách điệp cú pháp , câu cảm thán, cách kết hợp yếu
tố biểu cảm với yếu tố NL trong bài văn -> nhằm thể hiện thái độ phủ định của TG rất mạnh mẽ
- Giải pháp của PCT:
+ Phải biết gây dựng đoàn thể để hỗ trợ nhau trong c.s
Trang 3- Nhận xét những câu cảm
thán trong đoạn văn?
- Những giải pháp của
Phan Châu Trinh?
HĐ4: Củng cố, Bài tập
nâng cao
và để tự bảo vệ chính quyền lợi của mình
+ Phải bỏ thói dựa dẫm vào quyền thế chấm dứt tệ nạn mau danh bán F,
+ Phải đánh đổ chế độ vua quan thối nát làm hoại luân
+ Theo Phan Chu Trinh nhân dân ta vốn có truyền thống cộng đồng, đoàn kết từ ngàn ?F/ (TG dẫn thành
ngữ, tục ngữ " Nhiều tay vỗ nên bộp, không thể bẻ đũa
cả nắm
thay đổi, truyền thống đó đã bị mai một đi -> cần phải biết khơi dậy
=> Những điều đề nghị của tác giả hết sức cấp thiết, thể sảo và thức thời
3 Nghệ thuật viết văn luận thuyết của PCT :
- Lập luận sáng sủa, khúc chiết, tình cảm tràn đầy,
bố công khai, dứt khoát, kế hoạch hành động 2Fn vạch
ra cụ thể, rõ ràng
- Vận dụng các thành ngữ tục ngữ, lối nói DG -> vừa gợi hình vừa biểu cảm vừa có tác động mạnh lẽ đến
4 ý nghĩa của bài văn :
- Những vấn đề đặt ra trong Về luân lí xã hội nước ta
không chỉ có ý nghĩa đối với thời của Phan Châu Trinh
mà còn có ý nghĩa đối với cả thời của chúng ta hôm nay
nhằm nhắc nhở về tầm quan trọng của việc xây dựng
đoàn thể nhằm tạo nên ý thức trách nhiệm với cộng
- Nó cảnh báo nguy cơ tiêu vong các quan hệ xã hội tốt
- Nó khơi dậy niềm lo âu về sự chậm tiến của xã hội mà
nhân tố thúc đẩy sự phát triển
- Nó khẳng định: giữa việc tuyên truyền ý thức công dân, gây dựng đoàn thể với SN giành tự do, ĐL cho TQ phải có mối quan hệ chặt chẽ ( Bời vì " SN CM là của quần chúng nhân dân)
G Hướng dẫn học sinh học bài: Học bài cũ thao câu hỏi SGK
K Tài liệu tham khảo, bổ sung kiến thức:
- Lời nói đầu của bài diễn thuyết Đạo đức và luân lí Đông Tây
- Phan Châu Trinh - về tác giả và tác phẩm- Trần Thi Hải Yến