2.Giảng bài mới: *Lời vào bài :Phan Bội châu,vị anh hùng ,vị thiên sứ ,đấng xả thân vì độc lập ,được 20 triệu con người trong vùng nô lệ tôn sùng .Sau này Tố Hữu viết trong Theo Chân Bác[r]
Trang 1Tiết: 73
Ngày soạn:………
Ngày dạy:………
( Xuất dương lưu biệt)
Phan Bội Châu.
I MỤC TIÊU.
- Cảm nhận được vẻ đẹp lãng mạn hào hùng của nhà chí sĩ cách mạng đầu thế kỉ XX và giọng thơ
tâm huyết, sơi trào của Phan Bội Châu
- Rèn luyện kĩ năng đọc- hiểu, phân tích một bài thơ thất ngơn Đường luật qua bản dịch
- Bồi dưỡng tinh thần yêu nước và khí thế sục sơi cách mạng.
II.PHƯƠNG PHÁP
II CHUẨN BỊ
- Thầy: Đọc tài liệu tham khảo, SGV, SGK
- Trò: Đọc SGK, học bài cũ, soạn bài mới.
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1 Kiểm tra bài cũ
Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
2.Giảng bài mới:
*Lời vào bài :Phan Bội châu,vị anh hùng ,vị thiên sứ ,đấng xả thân vì độc lập ,được 20 triệu con người trong
vùng nơ lệ tơn sùng Sau này Tố Hữu viết trong Theo Chân Bác: “Phan Bội Châu câu thơ dậy sống Bạn cùng ai
đất khách dãi dầu”.Đĩ là những lời văn thơ đánh giá rất cao về con người và thơ văn của nhà CM ,một văn sĩVN
kiệt xuất nhất 25 năm đầu thế kỷ XX.Trước khi bí mất lên đường sang Nhật Bản tổ chức và chỉ đạo phong trào
Đơng Du PBC cảm hứng viết bài thơ này.
10 Hoạt động 1: Hướng dẫn
đọc- hiểu khái quát.
GV:Yêu cầu học sinh đọc tiểu
dẫn SGK, sau đĩ gợi ý
- Cuộc đời của Phan Bội Châu
cĩ thể chia làm mấy giai đoạn?
- Thơ văn Phan Bội Châu ,
gồm những tác phẩm nào?
GV: Dựa vào SGK, em hãy
cho biết hồn cảnh sáng tác bài
thơ
Hoạt động 1:HS Đọc
SGK, thảo luận trả lời
HS suy nghĩ trả lời
HS: Dựa vào SGK,
cho biết hồn cảnh sáng tác bài thơ
I Đọc- hiểu khái quát.
1 Tác giả.
- Phan Bội Châu (1867- 1940), quê Nam Đàn- Nghệ An
-Là nhân vật kiệt xuất của lịch sử đầu thế kỷ XX
- Là một nhà chiến sĩ cĩ tấm lịng yêu nước và khát vọng cứu nước nồng nàn
- Phan Bội Châu cịn là một nhà thơ, nhà văn lớn, ơng dùng văn chương để phục vụ sự nghiệp cách mạng của mình
2.Tác phẩm:
- Hồn cảnh ra đời: Năm 1905 Phan Bội Châu từ giã bạn bè đồng chí trước khi lên đường sang Nhật tìm đường cứu nước
- Thể loại: Thất ngơn bát cú Đường luật
25 Hoạt động 2: Hướng dẫn
đọc- hiểu chi tiết.
GV: Gọi học sinh đọc diễn
cảm văn bản phần nguyên tác,
dịch nghĩa và dịch thơ
GV: Xác định nội dung chính
của hai câu đề?
GV: Nhà thơ nào cũng viết về
chí nam nhi?Dẫn chứng?
Hoạt động 2:
đọc diễn cảm văn bản phần nguyên tác, dịch nghĩa và dịch thơ
-Hai câu đề thể hiện quan niệm về chí làm trai và tư thế, tầm vĩc của con người trước vũ
II.Đọc- hiểu văn bản:
1 Hai câu đề: Quan niệm về chí làm trai, tư thế trước vũ trụ.
Làm trai phải lạ ở trên đời,
Há để càn khơn tự chuyển dời.
- Hai câu thơ đề cập đến chí làm trai nĩi chung Đĩ là lí tưởng nhân sinh của các nhà nho trong thời phong kiến
Lop11.com
Trang 2GV: Quan niệm của PBC như
thế nào về chí làm trai?
Con người dám đối lập với cả đất trời,
cả vũ trụ để tự khẳng định mình, vượt
lên trên cái mộng công danh tầm thường
vốn gắn liền với hai chữ hiếu, trung.
GV: Xác định nội dung chính
của hai câu thực
Cái tôi của tác giả được thể
hiện như thế nào?
GV:Hai câu luận thể hiện quan
niệm về vinh nhục và thái độ
đối với nền học vấn cũ trước
vận mệnh đất nước, theo em ý
tưởng này có gì mới mẻ?
GV:Nguyễn Khuyến có hai
câu tương tự: Sách vở ích gì
cho buổi ấy/ Áo xiêm nghĩ lại
thẹn thân già.
GV: Phân tích nghệ thuật đối
ngẫu ở hai câu 5 và 6
GV: Có phải nhà thơ muốn
phủ nhận sách vở thánh hiền
không?
Phan Bội Châu gắn với tư tưởng Khổng
Mạnh, từ bỏ sách vở thánh hiền không
phải là coi thường hay phủ nhận mà chỉ
muốn bày tỏ ý nghĩ: Lý thuyết không
còn phù hợp nữa.
Mặt khác, chối bỏ tư tưởng Khổng
Mạnh lúc này là một biểu hiện táo bạo,
mới mẻ của Phan Bội Châu trong thời
thế mới, biểu hiện tư tưởng mới mà ông
tiếp thu từ phong trào Tân thư đầu thế
kỉ.
GV: Em hãy nhận xét về hình
ảnh trong hai câu kết?
trụ
HS: Suy nghĩ phát
biểu
-Hai câu thực là ý thức
về cái tôi trách nhiệm cao cả
- cái tôi trách nhiệm
HS: Thảo luận trả lời.
Đó là một tư tưởng táo bạo, mới mẻ
HS: Phân tích nghệ
thuật đối ngẫu
Sống – chết Vinh – nhục Còn – mất
HS: Suy nghĩ trả lời.
HS: Thảo luận trả lời.
- Đẹp lãng mạn
-Với Phan Bội Châu chí làm trai phải gắn liền với sự nghiệp cứu nước
người trai phải lập nên sự nghiệp phi thường hiển hách, dám mưu đồ những việc kinh thiên động địa, xoay chuyển
vũ trụ chứ không chịu để vũ trụ xoay chuyển lại mình
Tư thế chủ động, mạnh mẽ, ngang tàng, dám ngạo nghễ
2 Hai câu thực:Ý thức về cái tôi.
“Trong khoảng trăm năm cần có tớ, Sau này muôn thuở, há không ai”?
- Chí làm trai của Phan Bội Châu gắn
với ý thức về cái tôi đầy trách nhiệm
lớn lao đáng kínhquan niệm nhân sinh quan vượt khỏi danh lợi tầm thường nêu ước vọng chính đáng là lưu lại tiếng thơm cho đời
-Câu thơ như một lời khẳng định mạnh
mẽ về cái tôi trách nhiệm đối với dân với nước.Nhà thơ tự hỏi mình ,nhưng đồng thời là hỏi mọi người ,hỏi thời đại
3 Hai câu luận:Quan niệm về vinh nhục và thái độ đối với nền học vấn cũ trước vận mệnh đất nước.
Non sông đã chết, sống thêm nhục, Hiền thánh còn đâu, học cũng hoài!
-Tác giả bộc lộ nỗi uất giận khôn nguôi phủ định cuộc sống nhục nhã để tìm lẽ sống vinh quang nhiệt huyết trước sự tồn vong của đất nước
-Tác giả nhận thấy sự bất lực của tín điều Nho học ,qua sách thánh hiềntrước
sự mất còn của tổ Quốc.tinh thần dân tộc
4.Hai câu kết: Khát vọng và tư thế trong buổi lên đường.
Muốn vượt bể Đông theo cánh gió, Muôn trùng sóng bạc tiễn ra khơi.
Lop11.com
Trang 3- Mạnh mẽ, hào hùng - Bài thơ kết lại trong tư thế hăm hở ra đi tìm đường cứu nước
- Hình ảnh thơ thật lãng mạn, hào hùng, bay bổng ở bên trên thực tại tối tăm, khắc nghiệt vươn ngang tầm vũ trụ bao la
-Tác giả xuất dương ngồi hồi bão của chính mình cịn mang theo bao kỳ vọng của bạn bè đồng chí
5 Hoạt động 3 : Hướng dẫn
tổng kết.
GV: Hướng dẫn học sinh tổng
kết theo hai phương diện nội
dung và nghệ thuật
HS: Đọc ghi nhớ SGK,
tổng kết
III Tổng kết.
- Nội dung: Bài thơ nhỏ mà chứa đựng
nội dung tư tưởng lớn: Cĩ chí làm trai,
cĩ khát vọng xoay chuyển vũ trụ, cĩ ý thức cá nhân, trách nhiệm cao cả, cĩ hồi bão lưu danh thiên cổ, cĩ quan niệm vinh- nhục ở đời, cĩ thái độ táo bạo, mới mẻ về sách vở thánh hiền, cĩ
tư thế hăm hở ra đi
- Nghệ thuật: Bài thơ thể hiện nhiệt
tình yêu nước sục sơi, tuơn trào với giọng điệu tâm huyết, hào hùng
3.Củng cố:Những yếu tố nào tạo nên sức lơi cuốn bài thơ?
4 Dặn dò :
-Học bài
Lop11.com