Phân tích: Nghệ thuật sử dụng ánh sáng và bóng tối trong "Chữ người tử tù" và "Hai đứa trẻ"

Với Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân và Hai đứa trẻ của Thạch Lam, ánh sáng và bóng tối được sử dụng như một thủ pháp nghệ thuật nòng cốt "biểu hiện cách khai thác hình tượng đối với cuộc[r]

Nghệ thuật sử dụng ánh sáng và bóng tối trong "Chữ người tử tù" và

"Hai đứa trẻ"

TS Hoàng Thị Huế

Khoa Ngữ văn, Đại học Sư phạm Huế

Ánh sáng và bóng

pháp

Trong

;'% <= Chữ người tử tù  >8? Tuân và Hai đứa trẻ  &! Lam, ánh

sáng và bóng

khai thác hình

(C(1)

nhân  tác (%

không

và

tác

này

“ChK” hi,u theo nghPa ca tác ph;m chính là Thư pháp, mt “ngh thu1t th, hin chK

viDt và là phng tin ), bi,u l tâm thRc ca con ng/i Th pháp g.n v=i tính cách, tâm t, tình c(m, quan nim triDt hc, nhân sinh quan ca ng/i viDt”(2) TQ nét chK, ng/i

ta có th, )c )*c tính tình, nhân cách, khí phách ng/i viDt, nó th, hin thD gi=i ni tâm

ca ng/i viDt chK Vì v1y ng/i xa coi vic chi chK nh mt cách di d_ng tính tình, hun )úc tinh th`n Viên qu(n ng5c yêu chK ca HuVn Cao là yêu nhân cách, khí phách, tài hoa ca ng/i viDt chK, yêu cái )Mp taa ra tQ thD gi=i ni tâm ca con ng/i này

Không gian ngh thu1t ca Chữ người tử tù ch yDu )*c xây d0ng d0a trên không

gian nhà tù - mt "tr!i giam ti om", khung c(nh n:n Vy ng1p tràn bóng ti, "qu!nh qud"

và "ti met", tVt c( ):u nhum vf âm th`m, u ám M;u )i tho!i ng.n )`y e dè, gìn giK, nghi ng!i lhn nhau giKa qu(n ng5c và th`y th l!i nh kh.c ha rõ hn s ph1n nhKng con ng/i quanh n2m trong bóng ti, tuy t0 do v: nhân thân nhng l!i be c`m tù v: nhân

cách Không gian ngh thu1t ca tác ph;m )*c gi=i h!n 9 mt nhà tù nha, mt cõi nhân sinh mà bóng ti nhi:u hn ánh sáng, ánh sáng chN là mt ngn )èn leo lét lt tham

giKa bóng ti met mù và qu!nh qud, chN là mt vài vì tinh tú nhVp nháy xa xa, trong )ó

có mt "ngôi sao chính ve mun tQ bit v3 tr5" Chút ánh sáng Vy quá nha nhoi so v=i toàn b màn )êm bao ph ni )ây, nhng giKa s0 tng ph(n có vf không cân )i Vy, tác gi( mun g9i g.m ni:m tin v: thiên lng con ng/i, dù 9 bVt kj hoàn c(nh nào, dù

le lói nhng không bao gi/ t.t, và nDu có c hi nó l!i bùng lên m!nh md nh ni:m tin

ca con ng/i vào cái tt cái )Mp, vào ánh sáng kó là nét )Mp, là chút ánh sáng còn sót

l!i trong tâm h n ng5c quan Con ng/i )ang t n t!i 9 mt ni mà nhKng vf )Mp và

nhKng )i:u xVu xa luôn kD c1n nhau, ánh sáng luôn có nguy c be d1p t.t b9i bóng ti Trong

mình:

ám mãi vào màn )"' hoang hút >K * dây, K vòng dây trói vô hình R tròng lên, thít vào  )/ mòn N  con / mà >8? Tuân nói là C) 2

( màu"(3) Tuy

(4)

tình

nháy trên

chòng chành

vô cùng

tác

xót xa

phía

kia

  ( 5 có   Q sáng lên Không K

V: truyn ng.n Hai đứa trẻ ca Th!ch Lam có th, nói )ây là mt truyn ng.n "phi

ct truyn" kó là )i,m )Tc bit ) ng th/i c3ng là mt trong nhKng nét làm nên phong cách riêng trong ngh thu1t viDt truyn ca Th!ch Lam

Ánh sáng và bóng ti trong Hai đứa trẻ )*c s4 d5ng nh mt th pháp chính

trong ngh thu1t d0ng truyn ca Th!ch Lam S9 dP nói nh v1y b9i ánh sáng và bóng ti )*c tác gi( s4 d5ng trong cách xây d0ng bi c(nh tác ph;m, nhân v1t lhn trong các chi tiDt nha nh6m bi,u )!t ch ): ca tác ph;m

Bi c(nh ca Hai đứa trẻ là không gian ph huyn bu n tf - mt không gian ngh

thu1t )Tc trng xuVt hNn khá nhi:u trong truyn ng.n ca ông kó là mt không gian )an xen giKa làng quê và thành the Th/i gian là mt bu#i chi:u “êm ( nh ru” )ang s.p

nh/ng chJ cho bóng )êm, "dãy tre làng tr=c mTt )en l!i và c.t hình rõ rt trên n:n

tr/i"(5) Khung c(nh ph huyn trong bóng ti g*i không khí bu n bu n, hiu h.t, ch1m

ch1m, )n )iu ca cuc sng ni )ây Bóng ti ng1p )`y trong )ôi m.t ca Liên S

ph1n ca l3 trf b=i rác và nhKng ng/i lao )ng nghèo 9 )ây c3ng nh!t nhòa trong bóng

ti Bi c(nh ph huyn và tâm tr!ng nhân v1t )*c tác gi( xây d0ng vào nhKng th/i )i,m khác nhau: lúc hoàng hôn, khi )êm v: và lúc )êm )ã khuya Trong ánh sáng ca ngn )èn leo lét trên chõng hàng che Tý, trên bDp l4a ca bác Siêu và nhKng ht sáng lt qua phên

nRa tQ ngn )èn ca che em Liên, con ng/i hin lên nh nhKng cái bóng v1t v/ không s

ph1n, không tính cách Ngoài cuc sng mò cua b.t c ban ngày ra, ti )Dn h t1p trung 9 )ây nh ), b.t )`u mt cuc sng thR hai trong bóng ti, nhng là ), h=ng )Dn ánh sáng TVt c( cùng ch/ )*i mt )i:u gì )ó m=i mf, khác l! so v=i c(nh )/i bu n tf, qu;n quanh, tù hãm ca cái "ao )/i b6ng phrng" hàng ngày h nDm tr(i

Hình

khung

 8 D khi =' )"' '= N 9 'R ) '  thì càng : khuya nó càng rõ nét

) ) ) 9  8 hé '9 tâm   khao khát ! phúc  e em Liên Lúc này

Hà

tâm

lánh"(6)

Ánh sáng

và )* )# thay"(7)

giá

và Hai đứa trẻ Q có ),'  nhau h khác nhau Z( hai tác ( ): 4 5 ánh

sáng và bóng

tình

sung, nâng

viên

minh

 >8? Tuân là ánh sáng  chân lý,  cái )M trong tài hoa, nhân cách, nên tác

thiên

ba $! ánh sáng: a) Ánh sáng   8 - K ` sáng = ! a nhoi, leo lét,

sáng

)M trong  %

Còn

cái cao

xây

miêu

Chính

nó

hai tác

và bóng

phá các

(1) M.B Khrapchenco: Cá tính sáng tạo của nhà văn và sự phát triển của văn học Nxb Tác

;' '= H, 1978, tr.152.

2) >8? UD Tín: Thư pháp là gì Nxb <2  Tp HCM, 2007, tr.51.

(3), (4) SGK Văn 11 Nxb Giáo 5 H, 2000, tr.170.

(5) SGK Văn 11 X) tr.154.

(6) SGK Văn 11 X) tr.158.

(7) >8? Thành Thi: Phong cách văn xuôi nghệ thuật Thạch Lam Nxb KHXH Tp.HCM, tr.170.