- Khi Pháp từ Gia Định đánh lan ra, cuộc kháng chiến của nhân dân ngày càng phát triển mạnh: + Các nghĩa quân của Trương Định, Trần Thiện Chính…chiến đấu dũng cảm, lập nhiều chiến công.[r]
Trang 1CHƯƠNG III – VIỆT NAM TỪ NĂM 1858 ĐẾN CUỐI THẾ KỈ XIX
CHỦ ĐỀ – NHÂN DÂN VIỆT NAM KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP XÂM LƯỢC
(1858 - 1884)
1 Tình hình Việt Nam đến giữ thế kỉ XIX (trước khi thực dân Pháp xâm lược)
- Chính trị: là quốc gia phong kiến độc lập, có chủ quyền song CĐPK đã lâm vào khủng hoảng, suy yếu
- Kinh tế:
+ Nông nghiệp sa sút, ruộng đất tập trung trong tay địa chủ cường hào, mất mùa, đói kém xảy ra + Công thương nghiệp đình đốn
+ Chính sách “bế quan tỏa cảng” của nhà Nguyễn làm nước ta cô lập với bên ngoài
+ Quân sự: lạc hậu, yếu kém
+ Đối ngoại: sai lầm “cấm đạo”, đuổi giáo sĩ, làm rạn nứt khối đoàn kết dân tộc, tạo kẻ hở cho kẻ thù lợi dụng
- Xã hội: Mâu thuẫn xã hội (nông dân>< địa chủ phong kiến) sâu sắc Các cuộc khởi nghĩa chống lại triều đình nổ ra khắp nơi
2 Chiến sự ở Đà Nẵng năm 1858
* Thủ đoạn của Pháp:
- Chiếm Đà Nẵng làm bàn đạp tấn công ra Huế, buộc triều Nguyễn đầu hàng, nhanh chóng kết thúc chiến tranh
* Chiến sự ở Đà Nẵng:
- 31/8/1858, Liên quân Pháp – TBN dàn trận trước cửa biển ĐN
- 1/9/1858, Pháp tấn công bán đảo Sơn Trà - mở đầu cuộc xâm lược VN, thực hiện âm mưu “đánh nhanh thắng nhanh”
- Quân dân ta đẩy lùi các đợt tấn công của địch, thực hiện “vườn không nhà trống” gây cho địch nhiều
khó khăn
- Kết quả: Quân Pháp – TBN bị cầm chân tại bán đảo Sơn Trà suốt 5 tháng , kế hoạch “đánh nhanh thắng nhanh” bước đầu bị thất bại
3 Kháng chiến ở Gia Định
Trang 2* Âm mưu
- Thực dân Pháp đã tiến đánh Gia Định, vì Gia Định có vị trí chiến lược quan trọng, Nam Kì là vựa lúa của nước ta, nếu chiếm được Gia Định sẽ cắt đứt được con đường tiếp tế lương thực từ Nam ra Bắc, có
thể ép triều đình Huế đầu hàng
* Chiến sự ở Gia Định:
- 9/2/1859, Pháp tới Vũng Tàu rồi theo sông Cần Giờ lên Sài Gòn
- 16/2/1859, Pháp tới Gia Định
- 17/2/1859, Pháp đánh chiếm thành Gia Định
-> Quân triều đình tan rã nhanh chóng Trái lại, các đội dân binh chiến đấu rất dũng cảm
- Đầu 1860, Pháp gặp khó khăn lực lượng mỏng vì phải chia sẽ với các chiến trường khác, không hợp khí hậu, bị quân ta phục kích
- Tháng 7/1860, nhân dân tiếp tục tấn công địch ở đồn Chợ Rẫy, triều đình xuất hiện tư tưởng chủ hoà -> Kết quả: Pháp không mở rộng đánh chiếm được Gia Định, ở vào thế tiến thoái lưỡng nan
4 Kháng chiến lan rộng ra các tỉnh miền Đông Nam Kì Hiệp ước 5 – 6 – 1862
- Sau khi kết thúc thắng lợi cuộc chiến ở Trung Quốc, quân Pháp liền kéo về Gia Định tiếp tục đánh chiếm nước ta
- 23/2/1861, quân Pháp tấn công đồn Chí Hòa
- Sau đó Pháp chiếm Định Tường (4/1861), Biên Hòa (12/1861),Vĩnh Long (3/1862)
- Khi Pháp từ Gia Định đánh lan ra, cuộc kháng chiến của nhân dân ngày càng phát triển mạnh:
+ Các nghĩa quân của Trương Định, Trần Thiện Chính…chiến đấu dũng cảm, lập nhiều chiến công + 10/12/1861, nghĩa quân của Nguyễn Trung Trực đánh chìm tàu Ép-pê-răng của Pháp trên sông Vàm
Cỏ Đông
- 5/6/1862,giữa lúc kháng chiến đang lên cao thì triều đình Huế ký Hiệp ước Nhâm Tuất nhượng hẳn cho Pháp 3 tỉnh miền Đông Nam Kì
BÀI TẬP:
1 Tính chất của Hiệp ước 1862
2 Thông qua bài học, hãy nêu nhận xét về tinh thần chống Pháp của vua quan triều đình nhà Nguyễn