Kiến thức: Hiểu rõ giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm cũng nh- thái độ tr-ớc hiện thực vµ ngßi bót kÝ sù ch©n thùc ,s¾c s¶o cña Lª H÷u Tr¸c qua ®o¹n trÝch miªu t¶ cuéc sèng vµ cung c[r]
Trang 1Tiết 1+ 2
Vào phủ chúa Trịnh
(Trớch Thượng kinh kớ sự) -Lê Hữu
A-Mục tiêu cẦN ĐẠT:
1 Kiến thức:
Hiểu rõ giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm cũng nh- thái độ tr-ớc hiện thực
và ngòi bút kí sự chân thực ,sắc sảo của Lê Hữu Trác qua đoạn trích miêu tả cuộc sống
và cung cách sinh hoạt nơi phủ chúa Trịnh
2 Kĩ năng:
Biết cỏch cảm thụ và phõn tớch một tỏc phẩmm thuộc thể loại kớ sự
3 Thỏi độ:
Thỏi độ phờ phỏn nghiờm tỳc lối sống xa hoa nơi phủ chỳa
Trõn trọng lương y, cú tõm cú đức
B-Chuẩn bị phương tiện:
GV: SGK, SGV Ngữ văn 11 Tài liệu tham khảo về Lê Hữu Trác, Thiết kế bài
giảng
HS: SGK, tài liệu tham khảo
C- CÁCH THỨC TIẾN HÀNH:
Gv kết hợp ph-ơng pháp đọc sáng tạo, đối thoại, trao đổi, nêu vấn đề, thảo luận
D- TIẾN TRèNH DẠY HỌC:
1 Ổn định tổ chức lớp:
2 Kiểm tra bài cũ: khụng
3 Bài mới:
Hoạt động 1
( H-ớng dẫn hs tìm hiểu tiểu dẫn )
(?) Những hiểu biết của anh (chị) về tác
giả Lê Hữu Trác và tác phẩm “Th-ợng kinh
kí sự”?
-HS dựa vào SGK trình bày ý chính
-GV tổng hợp:
Hoạt động 2:
Hướng dẫn HS đọc
Yêu cầu HS tóm tắt đoạn trích theo
sơ đồ
I) Tiểu dẫn
1) Tác giả Lê Hữu Trác -Hiệu Hải Th-ợng Lãn Ông , xuất thân trong một gia
đình có truyền thống học hành,đỗ đạt làm quan
-Chữa bệnh giỏi ,soạn sách ,mở tr-ờng truyền bá y học -Tác phẩm nổi tiếng “Hải Th-ợng y tông tâm lĩnh” 2) Tác phẩm“Th-ợng kinh kí sự
-Quyển cuối cùng trong bộ “ Hải Th-ợng y tông tâm lĩnh”
-Tập kí sự bằng chữ Hán ,hoàn thành năm 1783 ,ghi chép nhữnh điều mắt thấy tai nghe
II) Đọc - hiểu văn bản
1 Đọc, túm tắt văn bản
* Tóm tắt theo sơ đồ:
Thánh chỉ-> Vào cung -> Nhiều lần cửa -> V-ờn cây ,hành lang -> Hậu mã quân túc trực-> Cửa lớn ,đại
đ-ờng ,quyền bổng ->gác tía ,phòng trà ->Hậu mã quân túc trực > Qua mấy lần trớng gấm > Hậu cung
->Bắt mạch kê dơn -> Về nơi trọ
2 Hiểu văn bản:
Trang 2Hoạt động 3
( H-ớng dẫn hs tìm hiểu văn bản )
-GV yêu cầu HS đọc đoạn trích theo lựa
chọn của GV
(?) Theo chân tác giả vào phủ, hãy tái
hiện lại quang cảnh của phủ chúa?
-Hs tìm những chi tiết về quang cảnh
phủ chúa
-Gv nhận xét ,tổng hợp
(?) Qua những chi tiết trên,anh (chị ) có
nhận xét gì về quang cảnh của phủ
chúa?
-Hs nhận xét ,đấnh giá
- Gv tổng hợp
-GV nêu vấn đề:
(?) Lần đầu đặt chân vào phủ Chúa
,tác giả đã nhận xét : “cuộc sống ở đây
thực khác ng-ời th-ờng” anh (chị) có
nhận tháy điều đó qua cung cách simh
hoạt nơi phủ chúa?
- Gv tổ chức hs phát hiện ra những chi
tiết miêu tả cung cách sinh hoạt và nhận
xét về những chi tiết đó
(?) Nhà nghiên cứu Nguyễn Đăng Na cho
rằng : “kí chỉ thực sự xuất hiện khi
1) Quang cảnh –cung cách sinh hoạt cuả phủ chúa
* Chi tiết quang cảnh:
+ Rất nhiều lần cửa , năm sáu lần tr-ớng gấm
+ Lối đi quanh co, qua nhiều dãy hành lang + Canh giữ nghiêm nhặt (lính gác , thẻ trình ) + Cảnh trí khác lạ (cây cối um tùm, chim kêu ríu rít, danh hoa đua thắm …)
+ Trong phủ là những đại đồng ,quyền bổng gác tía ,kiệu son ,mâm vàng chén bạc)
+ Nội cung thế tử có sập vàng ,ghế rồng ,nệm gấm ,màn là…
- Nhận xét ,đánh giá về quang cảnh:
-> Là chốn thâm nghiêm ,kín cổng ,cao t-ờng -> Chốn xa hoa ,tráng lệ ,lộng lẫy không đau sánh bằng -> Cuộc sống h-ởng lạc(cung tần mĩ nữ ,của ngon vật lạ) -> Không khí ngột ngạt ,tù đọng( chỉ có hơi ng-ời ,phấn sáp ,h-ơng hoa)
* Cung cách sinh hoạt:
+ vào phủ phải có thánh chỉ ,có lính chạy thét đ-ờng + trong phủ có một guồng máy phục vụ đông đảo; ng-ơì truyền báo rộn ràng ,ng-ời có việc quan đi lại nh- mắc cửi
+ lời lẽ nhắc đến chúa và thế tử phải cung kính lễ phép ngang hàng với vua
+ chúa luôn có phi tần hầu trực …tác giả không đ-ợc trực tiếp gặp chúa … “phải khúm núm đứng chờ từ xa” +Thế tử có tới 7-8 thầy thuốc túc trực, có ng-ời hầu cận hai bên…tác giả phải lạy 4 lạy
- Đánh giá về cung cách sinh hoạt:
=> đó là những nghi lễ khuôn phép…cho thấy sự cao sang quyền quí đén tột cùng
=> là cuộc sống xa hoa h-ởng lạc ,sự lộng hành của phủ chúa
=> đó là cái uy thế nghiêng trời lán l-ớt cả cung vua 2) Thái độ tâm trạng của tác giả
- Tâm trạng khi đối diện với cảnh sống nơi phủ chúa
+ Cách miêu tả ghi chép cụ thể -> tự phơi bày sự xa hoa ,quyền thế
+ Cách quan sát , những lời nhận xét ,những lời bình luận : “ Cảnh giàu sang của vua chúa khác hẳn với ng-ời bình th-ờng”… “ lần đầu tiên mới biết caí phong vị của nhà đại gia”
+ Tỏ ra thờ ơ dửng d-ng với cảnh giàu sang nơi phủ chúa Không đồng tình với cuộc sống quá no đủ ,tiện nghi mà thiếu sinh khí Lời văn pha chút châm biếm mỉa mai
- Tâm trạng khi kê đơn bắt mạch cho thế tử
Trang 3ng-ời cầm bút trực diện trình bày đối
t-ợng đ-ợc phản ánh bằng cảm quan của
chính mình”.Xét ở ph-ơng diện này
TKKS đã thực sự đ-ợc coi là một tác
phẩm kí sự ch-a ? Hãy phân tích thái
độ của tác giả ?
-HS thảo luận ,trao đổi ,đại diện trình
bày
- GV gợi mở :
(?) Thái độ của tác giả tr-ớc quang cảnh
phủ chúa ?
(?) Thái độ khi bắt mạch kê đơn ?
(?) Những băn khoăn giữa viêc ở và đi ở
đoạn cuối nói lên điều gì?
- Hs thảo luận ,trao đổi ,cử đại diện
trình bày
-Gv nhận xét ,tổng hợp
(?) Qua những phân tích trên , hãy đánh
giá chung về tác giả ?
-Hs suy nghĩ ,trả lời
-Gv nhận xét ,tổng hợp:
(?) Qua đoạn trích ,Anh (chị) có nhận
xét gì về nghệ thuật viết kí sự của tác
giả ?Hãy phân tích những nét đặc sắc
đó?
- HS trao đổi ,thảo luận ,đại diện trình
bày
- GV tổng hợp :
Hoạt động 4
(Củng cố và luyện tập)
(?) Qua đoạn trích em có suy nghĩ gì
về bức tranh hiện thực của xã hội phong
kiến đ-ơng thời ? Từ đó hãy nhận xét
về thái độ của tác giả tr-ớc hiện thực đó ?
-HS suy nghĩ ,phát biểu cảm xúc của cá
+ Lập luận và lý giải căn bệnh của thế tử là do ở chốn màn the tr-ớng gấm,ăn quá no ,mặc quá ấm, tạng phủ mới yếu đi Đó là căn bệnh có nguồn gốc từ sự xa hoa ,no đủ h-ởng lạc, cho nên cách chữa không phải là công phạt giống nh- các vị l-ơng y khác
+Hiểu rõ căn bệnh của thế tử ,có khả năng chữa khỏi nh-ng lại sợ bị danh lợi ràng buộc,phải chữa bệnh cầm chừng ,cho thuốc vô th-ởng vô phạt
Sợ làm trái y đức ,phụ lòng cha ông nên đành gạt
sở thích cá nhân để làm tròn trách nhiệm và l-ơng tâm của ng-ời thầy thuốc
Dám nói thẳng ,chữa thật Kiên quyết bảo vệ chính kiến đến cùng
=> Đó là ng-ời thày thuốc giỏi ,giàu kinh nghiệm ,có l-ơng tâm ,có y đức,
=> Một nhân cách cao đẹp ,khinh th-ờng lợi danh,quyền quí, quan điểm sống thanh đạm ,trong sạch
3) Bút pháp kí sự đặc sắc của tác phẩm + Khả năng quan sát tỉ mỉ ,ghi chép trung thực ,tả cảnh sinh động
+ Lối kể khéo léo ,lôi cuốn bằng những sự việc chi tiết đặc sắc
+ Có sự đan xen với tác phẩm thi ca làm tăng chất trữ tình của tác phẩm
III) Tổng kết chung
- Phản ánh cuộc sống xa hoa ,h-ởng lạc ,sự lấn l-ớt cung vua của phủ chúa –mầm mống dẫn đến căn bệnh thối nát trầm kha của XH phong kiến Việt Nam cuối thế kỉ XVIII
- Bộc lộ cái tôi cá nhân của Lê Hữu Trác : một nhà nho,một nhà thơ ,một danh y có bản lĩnh khí phách ,coi th-ờng danh lợi
Trang 44 Củng cố:
- Hệ thống kiến thức đó học
5 Dặn dũ:
- Học sinh chuẩn bị bài “Từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân”
- Vỡ sao Lờ Hữu Trỏc lấy tờn là ễng già lười ở đất Thượng Hồng ( Hải Thượng
Lón ễng )