=> Ta bật cười cho sự láu lỉnh, đáng yêu của chú cuội qua lời đáp ấy Nói dối như Cuội từ lâu đã thành thành ngữ quen thuộc của ND mỗi khi nói về những người hay nói dối, nói dối một các[r]
Trang 1Ngày soạn: 04/11/2006
Tiết theo PPCT: 34
Ký duyệt: Đọc - văn:
A Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh:
dân 9$* )
- Thấy #$%& thủ pháp gây &$3 của những bài CD hài $C&( châm biếm
B phương tiện thực hiện
- SGK, SGV
- Thiết kế bài học
C CáCH THứC TIếN HàNH
tìm , kết hợp với các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi
D tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ:
2 Giới thiệu bài mới:
CD là nơi ND gửi gắm tâm sự Đó là niềm vui, nỗi buồn, là tự hào, là cay dắng
giễu kẻ >$3 biếng, lhi thì chê &$3 những kẻ khoác lác Có khi thì chế giễu một cách hài
$C& thói mê tín dị đoan qua hình ảnh của những ông thầy cúng, thầy địa lí
Cùng với truyện &$3( vè sinh hoạt, những bài CD hài $C&( châm biếm đã thể hiện tập trung các nét đặc sắc của NT trào lộng dân gian VN
Để thấy #$%& vẻ đẹp trong những câu CD ấy , chúng ta tìm hiểu bài học hôm nay
I Tiểu dẫn:
( HS đọc SGK )
Phần tiểu dẫn đã thể hiện nội
dung gì ?
- CD rất phong phú về nội dung :
+ Than thân + Hài $C&( châm biếm
- CD hài $C& châm biếm tập trung trí tuệ, NT trào
Trang 2II Đọc - hiểu :
1 Bài CD số 1
( HS đọc SGK )
Hình ảnh chú Cuội )* giới
thiệu ) thế nào ?
Yếu tố hài ) / gây )2 ở
đây là gì?
2 Bài CD 2,3,4
( HS đọc SGK )
Trong quan niệm của ND, nam
nhi và #)2 anh hùng phải là
#)2 ) thế nào ? Cho ví dụ
đại, chơi chữ để bật lên tiếng &$3 mang nhiều sắc thái khác nhau
- Hình ảnh chú Cuội trong bài CD #$%& giải thích khá bất ngờ , vì :
+ Đây không phải là chú Cuội trong truyện " Chú Cuội ngồi gốc cây đa" quen thuộc ->Xúc động, đáng
+ ở đây : Cuội "phải ấp cây cả đời" -> Gợi sự hài
$C& + Truyện Dgian kể về sự tích chú Cuội ngồi gốc cây
đa hoàn toàn khác truyện kể về tài nói dối của Cuội Trong truyện sau, không có chi tiết Cuội bay lên cung trăng ngồi $C gốc cây đa -> Song ở bài CD này, hình ảnh chú Cuội ngồi gốc cây đa đã #$%& lồng ghép với hình ảnh chú Cuội hay nói dối
điều này : Bởi hay nói dối phải ngồi gốc cây
=> Cái &$3 và lời đáp của Cuội nói về tính cách hài
$C&( láu lỉnh vốn là bản chất nhân vật này: Cuội ý thức rõ tật hay nói dối của mình và chuyện "bị phạt "
về tật ấy => Ta bật )2 cho sự láu lỉnh, đáng yêu
của chú cuội qua lời đáp ấy
nói dối một cách láu lỉnh, nói một đằng làm một nẻo )
+ Làm trai cho đáng nên trai Phú Xuân đã trải, Đồng Nai đã từng + Làm trai cho đáng nên trai
Xuống Đông, Đông tĩnh, lên Đoài, Đoài yên + Làm trai quyết chí tang bồng,
Sao cho tỏ mặt anh hùng mới cam
Trang 3Ba bài CD này có đúng với
nghĩa đó không?Tiếng )2 ở
đây )* tạo ra bởi ấn )* #
gì?
3 Bài CD số 5:
( HS đọc SGK )
Phân tích cách nói về những
hiện )* # trong bài CD Nêu
tác dụng và ý nghĩa của cách
nói này ?
+ Nguyễn Công Trứ lại quan niệm:
" Làm trai sống ở trên trời đất, Phải có danh gì với núi sông "
=> Đó là quan niệm "làm trai ", " sức trai "không chí xông pha
- Ba bài CD hài $C& trên, dân gian đã nói #)* với
châm biếm :
Một trăm đám cỗ chẳng sai đám nào Làm trai [ Khom 4) # chống gối gánh 2 hạt vừng Anh hùng Ta cho mồi lửa hết cơn anh hùng
-> Tạo ra sự mâu thuẫn để bật lên tiếng &$3 bằng
những biện pháp NT đặc sắc - ý nghĩa tiếng &$3 thật phong phú:
Làm trai chỉ"giỏi giang"trong chuyện" ăn cỗ"; + [
mang nổi 2 hạt vừng
-> Biện pháp ngoa dụ, )2 # điệu qúa mức bình
+ Bài 4 sử dụng thành ngữ " anh hùng rơm" lết hợp với từ ngữ " lửa", " hết cơn anh hùng" -> Tạo ra tiếng
&$3 châm biếm, phủ nhận thói anh hùng giả tạo
huênh hoang -> Biện pháp chơi chữ
đây " cơn anh hùng " - thì thật nực &$3 )
{=> Các biện pháp NT trên )* tác giả dân gian sử
dụng kết hợp với nhau tạo nên sắc thái mỉa mai, chế giễu nhẹ nhàng, hóm hỉnh mà lại chứa đựng ý nghĩa
phê phán sâu sắc đối với thói ham ăn, hoặc giả tạo, huênh hoang của những kẻ luôn tỏ ra " nam nhi đại
+ ếch cắn cổ rắn + Lợn liếm lông hùm + Chục qủa hồng nuốt lão 80
Trang 4III Củng cố :
IV Bài tập nâng cao:
K) tầm một số bài CD phê
phán tệ nạn tảo hôn, phê phán
thầy bói, thầy cúng, thầy phù
thuỷ trong xã hội.
+ Nắm xôi nuốt trẻ lên 10 + Con gà, be )* nuốt #)2 lao đao + Chúm bò vào 4)X
+ Cào cào bắt cá rô
+ Lúa mạ ăn bò + Cỏ lăn cỏ lác bắt trâu + Gà con bắt diều hâu + Chim ri đuổi đánh bồ nông
thể có và không thể xảy ra trong thực tế
- Rất nhiều hiện )* # trong bài CD không gắn với tháng 3: Tháng 3 thì &$* có hồng, &$* có cào
mới có
=> Cách nói trong bài CD là nói hiện )* # trong bài CD, nếu nói xuôi thì chẳng
có gì để nói - Cách nói #)* này rất phổ biến trong
vè và CD ( "Lên núi đặt lờ, xuống sông bổ củi"; Bao
- ý nghĩa của những câu CD này là:
+ Tạo nên tiếng &$3 hài $C&( giải trí, mua vui
- Có nhiều cách tạo ra tiếng &$3 châm biếm, có thể
là phải bảo toàn, phát huy nó
- Những bài CD hài $C&( châm biếm thêm một lần chứng tỏ về sự thông minh, tinh thần đấu tranh và tinh
- Những bài CD phê phán tệ tảo hôn:
+ Quả câu nho nhỏ
Đến năm 18 em đà 5 con + Bồng bồng cõng chồng đi chơi Đi đến chỗ lội đánh rơi mất chồng
+ Gái tơ lấy phải chồng già
Trang 5
V Dặn dò:
- Nắm )* nội dung bài học
- K) tầm các bài CD có nội
dung châm biếm, hài )
- Tự đọc bài đọc thêm
- Chuẩn bị bài: Tục ngữ về đạo
đức, lối sống.
- Những bài ca phê phán thầy bói, thầy cúng, thầy phù thuỷ trong xã hội:
Số thầy thì để cho ruồi nó bâu
Số cô không giàu thì nghèo
Sinh con đầu lòng chẳng gái thì trai
+ Chập chập rồi lại cheng cheng Con gà sống thiến để riêng cho thầy Đơm xôi thì đơm cho đầy
Đơm không đầy đĩa thánh thầy mất thiêng + Hòn đất mà biết nói năng
Thì thầy địa lí hàm răng chẳng còn