-Diễn giảng: Chùm tia sáng từ S chiếu đến hệ 2 thấu kính chia làm 2 phaàn: L1 + Phaàn qua phaàn rìa : S S1 + Phần chập nhau giữa 2 thấu kính, ta coù thaáu kính töông ñöông L -Viết bi[r]
Trang 1 Giáo án Vật Lý 11 – Ban cơ bản Biên soạn : Nguyễn Văn Khai - Trường THPT Cầu Quan Trang 1
Tiết 60
BÀI TẬP
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức : Sự tạo ảnh qua hệ thấu kính ghép đồng trục: ghép cách nhau, ghép sát nhau
2 Kỹ năng : Giải được các bài toán về hệ thấu kính ghép
II CHUẨN BỊ
Giáo viên: - Xem, giải các bài tập sgk và sách bài tập
- Chuẩn bị thêm nột số câu hỏi trắc nghiệm và bài tập khác
Học sinh: - Giải các câu hỏi trắc nghiệm và bài tập thầy cô đã ra về nhà
- Chuẩn bị sẵn các vấn đề mà mình còn vướng mắc cần phải hỏi thầy cô
III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC
Hoạt động 1: Oån định lớp
Hoạt động 2: HỆ THỐNG KIẾN THỨC:
L1 L2
+ Sơ đồ tạo ảnh qua hệ thấu kính ghép đồng trục: AB A1B1 A2B2
d1 d1’ d2 d2’
+ Hệ thấu kính đồng trục ghép cách nhau: d2 = l – d1’ ; k = k1k2 =
2 1
' 2 ' 1
d d
d d
+ Hệ thấu kính đồng trục ghép sát nhau: d2 = – d1’; k = k1k2 = ; ; D = D1 + D2
2 1
' 2 ' 1
d d
d d
2 1 ' 2 1
1 1 1 1
f f d
Hoạt động 3 : Giải các bài tập tự luận
-Yêu cầu hs đọc đề bài
-GV diễn giảng vừa vẽ hình: Chùm
tia tới song nên chùm tia phản xạ là
chùm tia phân kì và đường kéo dài
tia phản xạ cắt trục chính tại F ’ =>
ảnh ' nằm tại F ’
1
S
-Tình khoảng cách từ ' đến màn
1
S
?Yêu cầu hs chon đáp án đúng nhất
?
-Yêu cầu hs đọc đề bài
-Hãy vẽ sơ đồ tạo ảnh qua L 2 ?
-Cho biết ' nằm trên màn là ảnh
2
S
thật hay giả ?
- Khoảng cách từ ' đến ?
1
S S2'
-Hs đọc đề bài
-Hs theo dõi gv diễn giảng và vẽ hình vào vỡ
=10+70 = 80 cm
l f l
d' 1
1
=> Chọn đáp án B
-Hs đọc đề bài
-Lên bảng vẽ sơ đồ tạo ảnh:
' 1 1
' 2 '
1 2
d d
S
- Vì ' nằm trên màn (ảnh thật) 2
S
, ' 1
d
Bài 1 trang 195
'
1
S
O
F'
Màn Chùm tia tới là chùm song song nên ảnh nằm tại F' ’
1
S
Khoảng cách từ ảnh đến màn là:'
1
S
=10+70 = 80 cm
l f l
d' 1
1
=> Chọn đáp án B
Bài 2 trang 195
Sơ đồ tạo ảnh qua thấu kính hội tụ L2 :
' 1 1
' 2 '
1 2
d d
S
Vì 'nằm trên màn (ảnh thật) 2
S
Khoảng cách từ đến ' là:
1
2
S
, mà d1 >0 và '
1
d
l
Trang 2 Giáo án Vật Lý 11 – Ban cơ bản Biên soạn : Nguyễn Văn Khai - Trường THPT Cầu Quan Trang 2
-Viết biểu thức thấu kính ?
-Dựa vào biểu thức thấu kính, hãy
tính tiêu cự f ?
-Yêu cầu hs đọc đề bài
- Sơ đồ tạo ảnh trên bảng và xác
định vị trí
- Đối với thấu kính L1 : d1 = 20 cm
Hãy xác định vị trí ' ?
1
d
- Đối với thấu kính L2 : d2 =
Hãy xác định vị trí ' ?kết luận ?
2
d
-Tìm số phóng đại của ảnh cuối
cùng ?
-Tính 'đối với L 1 ?
1
d
-Tính d 2 đối với L 2 ?, từ đó suy ra
?
'
2
d
-Để ảnh sau cùng là ảnh ảo và
bằng 2 lần vật : k =2 , với
<=> d1 d1' 80
=> ' 1
'
1 1 1
d d
f
=>
) 80 (
) 80 (
1 1
1 1
' 1 1
' 1 1
d d
d d
d d
d d f
1 1
80
d12 80 d1 80 f 0
Phương trình có nghiệm kép
0 )
( ' 2
0 80
402
=> 80 f 402
=> f 20 cm
80
402
=> Chọn đáp án C.
-Hs đọc đề bài
-Ghi nhận sơ đồ tạo ảnh vào vỡ
20 20
20 20
1 1
1 1 ' 1
f d
f d d
Vì d2 = nên : d' f2 10 cm
Aûnh cuối cùng nằm cách L2 10cm, là ảnh ảo
2
1 20
10
1
'
2
d
d k
20
20
1 1
1 1
1 1 '
d f
d
f d d
' 1 '
1
10
10
2 2
2 2
2 2 '
d
d f
d
f d d
(*)
2 ) 20 (
20 ) 10 (
10
1 2
1
' 1
2
'
d d
d
d d
d k
Với
=> d1 d1' 80
=> ' 1
Ta có: 1 1 1'
d d
f
=>
) 80 (
) 80 (
1 1
1 1
' 1 1
' 1 1
d d
d d
d d
d d f
d12 80 d1 80 f 0
Phương trình có nghiệm kép:
0 )
( ' 2
0 80
402
=> 80 f 402
=> f 20 cm
80
402
=> Chọn đáp án C.
Bài 3 trang 195
Sơ đồ tạo ảnh:
2 2 1
1 2
AB L L
2 2
' 1
a) Đối với thấu kính L1 : d1 = 20 cm
20 20
20 20
1 1
1 1 ' 1
f d
f d d
Đối với thấu kính L2 : d2 =
=> d2' f2 10 cm
Aûnh cuối cùng nằm cách L2 10cm, là ảnh ảo
Số phóng đại:
2
1 20
10
1
'
2
d
d k
b) Đối với thấu kính L1 :
20
20
1 1
1 1
1 1 '
d f
d
f d d
Đối với thấu kính L2 :
' 1 '
1
10
10
2 2
2 2
2 2 '
d
d f
d
f d d
Để ảnh sau cùng là ảnh ảo và bằng 2 lần
Trang 3 Giáo án Vật Lý 11 – Ban cơ bản Biên soạn : Nguyễn Văn Khai - Trường THPT Cầu Quan Trang 3
1
2
'
1
'
2
d
d
d
d
k
2 2
2 2 ' 2
f d
f d d
tìm d 2 = ?và d 1 = ?
-Yêu cầu hs đọc đề bài
-Diễn giảng: Chùm tia sáng từ S
chiếu đến hệ 2 thấu kính chia làm
2 phần:
+ Phần qua phần rìa : S L1 S1
+ Phần chập nhau giữa 2 thấu kính,
ta có thấu kính tương đương L
-Viết biểu thức thấu kính tương
đương và vẽ lại sơ đồ tạo ảnh lúc
ghép chập nhau ?
-Diễn giảng: Đối với phần rìa
Vì thấu kính hội tụ có tiêu cự f1 =
60cm Đối với phần ghép, Thấu
kính tương có tiêu cự là:
2 1
1
1
1
f
f
-Tính tiêu cự tương đương của hệ
thấu kính ?
-GV kết luận:
Để có 2 ảnh đều thật thì :
d> f = 20cm
d>f1 = 60cm
Để có 2 ảnh đều ảo thì :
d< f = 20cm
d< f1 = 60cm
20
600 20
30 20
20 30
1
1 1
1
1
d
d d
d
d d
(**)
20
600 10
1
1
d
d d
Thế (**) vào (*) ta được : d1 35 cm
-Hs đọc đề bài
-Chú ý nghe gv diễn giảng và ghi nhận
2 1
1 1 1
f f
2
S
S L
2 1
2 d ; d
d
f f
f f
30 60
30 60
2 1
2
-Hs ghi nhận kết luận
vật : k =2 Có
(*)
2 ) 20 (
20 ) 10 (
10
1 2
1
' 1
2
'
d d
d
d d
d k
Với
20
600 20
30 20
20 30
1
1 1
1
1
d
d d
d
d d
(**)
20
600 10
1
1
d
d d
=> Thế (**) vào (*) ta có: d1 35 cm
Bài 5 trang 195
a) Chùm tia sáng từ S chiếu đến hệ 2 thấu kính chia làm 2 phần:
-Phần qua phần rìa : S L1 S1
-Phần chập nhau giữa 2 thấu kính:
Thấu kính tương đương L :
2 1
1 1 1
f f
2
S
S L
2 1
2 d ; d
d
b) Đối với phần rìa
Vì thấu kính có tiêu cự f1 = 60cm Đối với phần ghép:
Thấu kính tương có tiêu cự là:
2 1
1 1 1
f f
f f
f f
30 60
30 60
2 1
2
Để có 2 ảnh đều thật thì : d> f = 20cm d>f1 = 60cm Để có 2 ảnh đều ảo thì : d< f = 20cm d< f1 = 60cm
Hoạt động 4 : Củng cố –dặn dò
-Về nhà xem bài toán mới giải
-Về nhà xem bài học mới
Nhận nhiệm vụ về nhà thực hiện