Đó là cách sử dụng từ ngữ để miêu tả cảnh vật thiên nhiên, khiến người và vật hoà làm một - tâm b»ng vËt.. Chín tuổi phải đi hầu hạ cho một gia đình lãnh..[r]
Trang 1Đọc thêm
Thơ Hai - Cư
Ba - Sô
A Mục tiêu bài học
Giúp HS:
1 Hiểu thơ và đặc điểm của nó
2 Hiểu ý nghĩa và vẻ đẹp của thơ
I Tìm hiểu chung
(HS đọc phần tiểu dẫn SGK)
1 Tiểu dẫn
- Theo anh (chị) đối chiếu với
yêu cầu, phần tiểu dẫn nên nắm
nội dung nào là chủ yếu
- Anh (chị) hãy nêu những đặc
điểm chính của thơ
- Về tác giả Mat-su-ô Ba-sô có
gì chú ý?
- Phần tiểu dẫn (SGK) trình bày hai vấn đề: + Đặc điểm thơ
+ Vài nét về tác giả Mat-su-ô Ba-sô trong đó phần chủ yếu là đặc điểm thơ
- Thơ có những đặc điểm chính cần nắm sau đây:
+ Thơ rất ngắn: Một bài thơ chỉ có ba câu toàn bài có P bảy âm tiết, có từ tám đến P chữ Một bài thơ không quá P chữ (ví dụ văn bản SGK)
+ Thơ P ! phản ánh trạng thái tâm hồn !P Nhật Đó là tâm hồn rất thích và hoà nhập với thiên nhiên để tìm vẻ đẹp thuần khiết của
nó Vì thế, thơ P ! miêu tả và gợi cảm xúc
về thiên nhiên, về phong cảnh bốn mùa với hình ảnh hoa, lá, chim muông Cảm nhận một bài thơ
đứng H4 bức tranh thủy mạc vừa đơn sơ giản
dị, tinh tế vừa tạo sự liên ^ ! sâu thẳm
+ Trong thơ P ! đậm chất thiền, tâm ^ ! của cái tôi hoà nhập vào cái tính lặng vô biên, trống vắng vô hạn, không bị ức chế để giải phóng tâm linh W!P NHật gọi chất thiền ấy là
Sa-bi Yếu tố Sa-bi biểu hiện ở sự cô liêu, tịnh lặng, trầm lắng Đó là cách sử dụng từ ngữ để miêu tả cảnh vật thiên nhiên, khiến !P và vật hoà làm một - tâm bằng vật
Mat-su-ô Ba-sô (1644 - 1694)
- Sinh H^ ! trong một gia đình võ sĩ đạo Xa-mu-rai bình P ! ở thành phố U-e-nô (naylà tỉnh Mi-ê) Chín tuổi phải đi hầu hạ cho một gia đình lãnh
Trang 22 Văn bản.
(HS đọc các văn bản SGK)
Gải nghĩa các từ khó để hiểu
thêm bài thơ
II Đọc - hiểu
1 Tình cảm thân thiết của nhà
thơ với thành phố Ê-đô và nỗi
niềm hoà cảm về kinh đô Ki-ô-tô
đẹp đẽ, đầy kỉ niệm thể
hiện thế nào? trong bài một
và hai
2 Tình cảm đối với mẹ và em bé
bỏ rơi thể hiện thế nào trong
bài ba và bốn
chúa Ông thích thơ văn hội hoạ từ thủa nhỏ, thích đi
du lịch nhiều nơi để ngắm cảnh đẹp thiên nhiên, thăm viếng bạn bè Mat-su-ô Ba-sô đã có công rất lớn trong việc cách tân về hình thức nội dung thơ
&H4 thời Ba-sô, thơ mang nặng tính trào lộng hài 4 và rất dài Thơ P Ba-sô đậm chất lãng mạng trữ tình Từ đó Ba-sô là bậc thầy của thơ
- Chú ý các từ khó giải nghĩa ở cuối mỗi trang SGK
Bài một là nỗi cảm về Ê-đo(Ê-đô là Tô-ki-ô ngày nay) Đã P mùa C ! xa quê, tức là P năm
đằng đẵng nhà thơ sống ở Ê-đô Có mọtlần trở về quê cha đất tổ ông không thể nào quên Ê- đô BP mùa C ! gợi lòng lạnh giá của kẻ xa quê Vậy mà
về quê lại nhớ Ê-đô Tình yêu quê ! đất 4 đã hào làm một
- Ki-ô-tô là nơi Ba-sô sống thời trẻ (1666-1672) Sau đó ông chuyển đến Ê-đo Hai năm sau trở lại Ki-ô-tô nghe tiếng chim đỗ quyên hoát ông
đã làm bài thơ này, Bài thơ là sự hoài cảm qua tiếng chim đỗ quyên, loài chim báo mùa hè, tiếng khắc khoải gọi lại kỉ niệm một thời trẻ tuổi Đó là tiếng lòng da diết xen lẫn buồn, vui mơ hồ về một thời xa xăm Thơ Ba-sô đã gây ấn ! đầy lãng mạn Câu thơ cũng bồng bềnh trong khẳng định thầm lặng của nỗi nhớ, sự hoài cảm
- Một mớ tóc bạc di vật còn lại của mẹ, cầm trên tay mà Ba-sô H ! H ! dòng lệ chảy Nỗi lòng
! cảm xót xa khi mẹ không còn Hình ảnh "làn C ! thu" mơ hồ gợi ra nỗi buồn trống trải bởi công sinh thành, +v ! dục báo đền Tình mẫu
tử khiến !P đọc cũng H ! H !
- Bài bốn, !P đọc bắt gặp nỗi buồn nhân thế Bố mẹ đẻ ra con không nuôi vì nghèo đói
mà mang bỏ trong rừng sâu Sự thực ấy đi vào thơ gợi lên biết bao nỗi buồn đến tê tái Tiếng hú không phải rùng rợn mà "não nề" cả ruột gan, không còn nỗi buồn mà là nỗi đau nhân thế Tiếng trẻ "than khóc" vì
bị bỏ rơi không phải vì cha mẹ nó độc ác mà vì cực
Trang 33 Qua bài văn hãy tìm ra vẻ đẹp
tâm hồn nhà thơ
4 Mối ! giao giữa các sự
vật hiện ! trong vũ trụ
thể hiện thế nào ở bài sáu và
bảy?
5 Khát vọng sống đi tiếp những
cuộc du hành của Ba-sô thể
hiện thế nào trong bài tám
6 Tìm quý ngữ tức là chỉ mùa và
cảm thức về vắng lặng đơn sơ, u
huyền trong các bài thơ 6,7 và 8
chẳng đã, không nuôi nổi Nỗi buồn ấy gửi vào gió mùa thu tái tê Nỗi buồn ấy đã nâng bổng giá trị thơ Ba-sô tới đỉnh cao của chủ nghĩa nhân đạo Điều
đáng nói trong cái buồn ấy có nỗi đau đời, càng đau hơn vì "đau đời có cứu đời đâu"
- Vẻ đẹp về khát vọng trong tâm hồn nhà thơ B giăng (4 mất), một chú khỉ con thầm 4 (khát vọng) có một chiếc áo tơi để che B để nói về một hiện thực nào đó trong cuộc đời (đói khổ, rét 4 chẳng hạn) Chú khỉ con ấy là một sinh mạng, một con !P7 một kiếp !P và là con !P chung trong cuộc đời Chú khỉ mong hay nhân vật trữ tình mong mỏi làm thế nào để khỏi đói, khỏi rét, khỏi khổ Vẻ đẹp tâm hồn ấy lấp lánh giá trị nhân đạo thiết thực
- ở bài sáu chúng ta bắt gặp cánh "hoa đào lả tả" và sóng 4 hồ Bi-wa Hoa đào lả tả là hoa rụng báo hiệu mùa xuân ở Nhật Bản đã qua Đây là thời kì chuyển giao mùa Đến bài bảy ta gặp tiếng "ve ngân",
đặc H ! của mùa hè Sự liên ^ ! về chuyển giao mùa hoà cảm trong cái nhìn, sự cảm giao và lắng nghe âm thanh Xúc cảm ấy của nhà thơ thật tinh tế Hình ảnh thơ rất đẹp: Hoa đào, hồ Bi-wa và tiếng ve ngân không chỉ lan toả trong không gian mà còn chấm sâu vào đá Câu thơ đằm trong cảm nhận sâu sắc, thắm trong cái tình của con !P với thiên nhiên, tạo vật
- Bản chất Ba-sô rất thích đi lãng du (đi nhiều nơi trên đất 4 ông nằm bệnh Con !P đã đến lúc này còn có khát vọng gì nữa, gần đất xa trời rồi, không ! Ba-sô vẫn có khát vọng sốgn để đi tiếp cuộc
du hành Khát vọng sống không phải để ^ ! thụ
mà thực hiện sở thích của mình, du hành trên đất
4 Lạc quan biết bao
- Quý ngữ (từ chỉ mùa thu) + Hoa đào lả tả (cuối xuân) + Tiếng ve ngân (mùa hè)
- Cảm thức thẩm mĩ về sự vắng lặng, đơn sơ, u hoài
+ Lả tả
+ Gợn sóng
Trang 4III Củng cố.
+ Vắng lặng + Lãng du, phiêu bạt, hoang vu
- Nhớ đặc điểm thơ
- Cách cảm nhận mỗi bài thơ