H/ả người đi câu: Tựa gối ôm cần ->Tư thế trâm ngâm suy tư và dường như cũng muốn thu nhỏ mình lại - Âm thanh: cá đớp mồi, rất khẽ, phải thật sự yên tĩnh trong tâm hồn , nhà thơ mới có t[r]
Trang 1TIẾT 6
NS: CÂU CÁ MÙA THU
NG ( Thu điếu) Nguyễn Khuyến
A- Mục tiêu cần đạt: Giúp hs cảm nhận.
-Vẻ đẹp của cảnh thu diển hình cho mùa thu làng cảnh VN vùng đồng bằng bắc bộ
-Vẻ đẹp tâm hồn thi nhân: tâm trạng thời thế, tấm lòng yêu TN quê hương đất nước
-Thấy được tài năng thơ Nôm Nguyễn Khuyến với bút pháp NT tả cảnh, tả tình, nghệ thuật gieo vần, sử dụng từ ngữ
B- Chuẩn bị:
Thầy: Soạn giáo án Trò: soạn bài
C- Tiến trình tổ chức các hoạt động.
HĐ 1 Kiểm tra bài cũ:
Đọc thuộc lòng bài thơ “Tự tình” &ptích hai câuthơ cuối?
HĐ 2: Giới thiệu bài mới
Mùa thu thường gợi nguồn cảm xúc cho các thi nhân Nguyễn Khuyến với chùm thơ thu, ông đã được mệnh danh là nhà thơ của làng cảnh VN Trong
đó bài “thu điếu” là có thần hơn cả
HĐ 3: Bài mới.
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
? Em hãy cho biết những
nét cơ bản về tác giả
NKhuyến?
?Em hãy cho biết sự nghiệp
sáng tác của NKhuyến?
HSTL
HSTL
I-Đọc – tiếp xúc văn bản 1- Tác giả
NKhuyến(1835-1909) lúc nhỏ tên là Thắng, hiệu là Quế Sơn
- Quê: làng Và(Vị Hạ) xã Yên Đổ huyện Bình Lục tỉnh Hà Nam
- Xuất thân: trong một gia đình nhà Nho
- Bản thân: ông là người thông minh học giỏi đỗ đầu cả ba kì thi(Hương, Hội, Đình) nên còn gọi là Tam Nguyên Yên Đổ
- Ông làm quan 14 năm
- 1884, ông cáo quan về làng dạy học, sống thanh bạch
- Là người có tài năng cốt cách thanh cao, chia sẻ đồng cảm với người dân ở quê hương ông
- Ông có tấm lòng yêu nước thầm kín , kiên quyết không hợp tác với giặc Pháp
- Sự nghiệp sáng tác: gồm cả chữ hán và
Trang 2? Thơ NKhuyến thể hiện
nội dung gì?
? Đóng góp nổi bật nhất
của NKhuyến đối với nền
văn học dân tộc là gì?
? Em hãy cho biết nguồn
gốc xuất xứ của văn bản?
Gv hướng dẫn cách đọc,
đọc mẫu y/cầu hsđọc
? Theo em bài thơ có thể
chia thành mấy phần?
NDung từng phần?
? Văn bản được viết theo
thể loại thơ gì?
- Thể thơ thất ngôn bát cú
Đường luật
? HSđọc lại 6 câu thơ đầu
và cho biết điểm nhìn của
tác giả?
? Em có nhận xét gì về
điểm nhìn của nhà thơ?
? Ở hai câu đầu cảnh thu
hiện lên có những hình
ảnh nào?
? Em có nhận xét gì về
h/ảnh thơ trên?
? Cách gieo vần trong câu
thơ trên có gì đặc biệt?
? Tác dụng của nghệ thuật
HSTL
HSTL
HSTL
HSđọc
HSTL
HSTL
HSTL
HSTL
HSTL
HSTL
chữ Nôm hiện còn 800 bài gồm thơ văn câu đốinhưng chủ yếu là thơ
- Nội dung thơ NKhuyến: thể hiện t/y quê hương đất nước bạn bè, p/ánh c/sống thuần hậu chất phác nghèo khổ của ND
+ Tỏ t/độ châm biếm đả kích tầng lớp thống trị bọn thực dân pháp& tay sai PK
=>Đóng góp nổi bật nhất của NK: là mảng thơ viết về làng quê, thơ trào phúng,và ngôn ngữ thơ nôm
2, Văn bản.
Xxứ: “Câu cá mùa thu” nằm trong chùm ba bài thơ thu
3, Đọc- giải thích từ khó
4, Kết cấu.
2phần – 6 câu đầu: cảnh thu
- 2 câu cuối: tình thu
II- Đọc – hiểu văn bản.
1, Phần 1 (6 câu thơ đầu).
Điểm nhìn: Từ gần thấp đến cao xa rồi trở về gần thấp
->Từ điểm nhìn đó nhà thơ có thể quan sát kgian cảnh sắc thu theo nhiều hướng thật sinh động
a, Hai câu thơ đầu có hình ảnh:
+ Ao thu: lạnh lẽo
+ Nước thu: trong veo có thể nhìn thấy tận đáy
+ Một chiếc thuyền câu: bé tẻo teo
là những h/ả quen thuộc, bình dị ở làng quê VN
NT: gieo vần “eo” (vần khó gieo: tử vận), sử dụng từ láy: lạnh lẽo, tẻo teo
Trang 3gieo vần?
? Cảnh tiếp tục được mở
ra ở hai câu sau ntn?
? T/g đã sử dụng nghệ
thuật gì?
? t/dụng Nt ntn?
? Em có nhận xét gì về tài
qsát của t/g trong hai câu
thơ trên?
? Hai câu tiếp điểm nhìn
của t/g có sự thay đổi ntn?
Điểm nhìn của t/g có sự
thay đổi đột ngột từ gần
thấp lên cao xa
? Sự thay đổi điểm nhìn
có t/dụng gì?
-Cảnh vật được mở rộng ở
tầm cao và xa, gợi ra
không gian thoáng đãng,
khoáng đạt
? Em có nhận xét gì về
nghệ thuật mtả của t/g?
T/dụng nghệ thuậtntn?
HSTL
HSTL HSTL HSTL
HSTL
HSTL
HSTL
HSTL
->Gợi được h/ả đặc trưng của vùng đồng bằng chiêm trũng Bắc bộ lắm ao chuôm, nước rất trong, không khí mùa thu thì se se lạnh Đặc biệt cách dùng từ
ở câu thơ thứ hai sử dụng từ tăng tiến theo hướng nhỏ dần gợi lên sự thu nhỏ lại dần,co hẹp dần của cảnh vật
b, Hai câu tiếp:
NT: đối – sóng biếc> < lá vàng
- hơi gợn tí> < khẽ đưa vèo ->Gợi được màu sắc đường nét chuyển động rất đặc trưng của mùa thu: sóng xanh, lá vàng, gió thổi nhẹ cũng dủ làm cho mặt ao hơi gợn sóng, lá vàng rụng rất khẽ, nhưng tốc độ nhanh
Tác giả có sự quan sát tinh tế, phải có
sự yên tĩnh trong tâm hồn mới có thể nghe được âm thanh tiếng lá rụng rất khẽ
T/g đã dùng cái động để tả cái tĩnh Một thủ pháp rất quen thuộc trong thơ cổ phương đông
c, Hai câu tiếp.
+ Tầng mây: lơ lửng
+ Trời: xanh ngắt
+ ngõ trúc: quanh co, vắng teo
NT: đối ý, từ láy, tính từ chỉ màu sắc, cách gieo vần eo
-> Không gian càng mở rộng ra, cái tĩnh lặng vắng vẻ càng bao trùm Mây thu, trời thu, ngõ trúc đều mang những nét đặc trưng riêngcủa mùa thu đòng bằng Bắc bộ: thanh sơ, dịu nhẹyên tĩnh
Trang 4? Kq lại nd, nthuật của
phần 1?
? Không gian cảnh vật
trong 6 câu thơ đàu có t/d
diễn tả tâm trạng của nvtt
ntn?
Gv Kgian thu nhỏ dần
khép kín phù hợp với t
trạng đầy uẩn khúc của t/g
? Hai câu thơ cuối điểm
nhìn của tác giả dừng lại ở
h/ả nào?
? Trong không gian tĩnh
lặng đó xuất hiện âm
thanh gì? t/dụng của âm
thanh đó ntn?
? T/g đã sử dụng thủ pháp
nghệ thuật gì?
? T/d NT đó ntn?
Gv: Dựa vào hoàn cảnh
lịch sử lúc đó, ta biết NK
là một Nho sĩ mang nặng
tư tưởng “Trí quân trạch
dân” nhung cuối cùng rơi
vào bi kịch “Cờ đang dở
cuộc không còn nước; Bạc
chửa thôi canh đã chạy
làng” Nên nỗi buồn của
NK là tất yếu
? Qua đó em hiểu thêm
điều gì về NK?
? KQ lại nhũng thành
công về mặt NT của văn
bản?
HSTL
HSTL
HSTL
HSTL
HSTL
HSTL
HSTL
vắng vẻ và buồn
=> Với NT gieo vần “eo” độc đáo, kết hợp với dử dụng từ tăng tiến, NT đối gợi nên bức tranh thu thơ mộng rất đặc trưng của đồng bằng bắc bộ: không khí trong lành thoáng mát yên tĩnh vắng
vẻ, đẹp nhưng buồn
2, Phần 2 Hai câu cuối
H/ả người đi câu: Tựa gối ôm cần ->Tư thế trâm ngâm suy tư và dường như cũng muốn thu nhỏ mình lại
- Âm thanh: cá đớp mồi, rất khẽ, phải thật sự yên tĩnh trong tâm hồn , nhà thơ mới có thể nghe được tiếng cá đớp động dưới chân bèo
NT: Lấy động để nói tĩnh, tả cảnh ngụ tình
ND: T/g đi câu nhưng dường như không tập trung vào việc câu cá, mà giông như một người nhàn rỗi, đi câu
để thả hồn suy tư.Dường như t/g đang mang một tâm sự u uất, một nỗi buồn
về thế thái nhân tình, sự cô đơn của nhà thơ
- Qua tâm sự buồn của NKhuyến ta biết ông không chỉ là một người yêu TN sống hòa mình với TN mà còn là một người yêu nước thầm kín, sâu sắc
=> Tlại: Hai câu thơ cuối thể hiện tâm trạng buồn đau trước sự thay đổi của thời cuộc đất nước
III- Tổng kết
1, Nghệ thuật: Ngôn ngữ giản dị
trong sáng, biểu hiện thần thái sự vật, cách gieo vần “eo” độc đáo, h/ả dân dã quen thuộc nhưng giàu sức biểu cảm
Trang 5? Kq lại nội dungcủa bài
thơ?
HSTL 2, Nội dung/ghi nhớ/ SGK/22
IV Luyện tập
Cảm nhận của em về bức tranh thiên nhiên trong bài thơ Câu cá mùa thu của Nguyễn Khuyến
HĐ 4: Hướng dẫn học bài ở nhà.
- Học thuộc lòng bài thơ Câu cá mùa thu của Nguyễn Khuyến, phân tích được giá trị nội dung, giá trị nghệ thuật của văn bản
- Tiết sau soạn bài phân tích đề và lập dàn ý bài văn nghị luận