C¸ch thøc ph©n tÝch: - Cần chia tách đối tượng thành các yếu tố những tiêu chí, quan hệ nhất định: quan hệ giữa các yếu tố tạo nên đối tượng, quan hệ nhân quả, quan hệ giữa đối tượng với[r]
Trang 1Tiết theo PPCT: 8 Làm văn
thao tác lập luận phân tích
Ngày soạn: 25.08.09
Ngày giảng:
Sĩ số:
A Mục tiêu bài học
Qua giờ giảng, nhằm giúp HS:
1 Nắm $%&' mục đích và yêu cầu của thao tác lập luận phân tích
2 Biết cách phân tích một vấn đề chính trị, xã hội hoặc văn học
B Phương tiện thực hiện
- SGK, SGV
- Bài tập Ngữ văn
- Giáo án
C Cách thức tiến hành
- Phân tích ngữ liệu
- Đàm thoại phát vấn
- Thảo luận
D Tiến trình giờ giảng
1 ổn định
2 KTBC
3 GTBM
4 Hoạt động dạy học
GV: yêu cầu HS đọc đoạn trích, trả lời
câu hỏi
Xác định nội dung ý kiến đánh giá của
tác giả đối với nhân vật Sở Khanh?
HS trả lời GV chốt lại
GV: để thuyết phục % đọc, tác giả đã
phân tích ý kiến của mình % thế nào?
HS: $% ra các luận cứ
I Mục đích của thao tác lập luận phân tích
1 Ngữ liệu
- ý kiến đánh giá của tác giả đối với nhân vật Sở Khanh: bẩn thỉu, bần tiện, đại diện cao nhất của sự đồi bại
Trang 2GV: Chỉ ra sự kết hợp chặt chẽ giữa phân
tích và tổng hợp trong đoạn trích?
GV: thế nào là lập luận phân tích?
HS khái quát lại GV ghi bảng
GV: Cách thức phân tích đối %& trên
dựa vào quan hệ nào? Quá trình phân tích
gắn liền với thao tác nào?
HS trả lời GV chốt lại
GV: phân tích cách phân chia đối %& ở
đoạn trích trên? (HS thảo luận theo nhóm
sau đó GV lấy kết quả)
- Tác giả $% ra các luận cứ:
+ Sống bằng nghề đồi bại bất chính + Sở Khanh là kẻ đồi bại nhất trong những kẻ làm nghề đồi bại, bất chính đó: giả làm % tử tế để đánh lừa một % con gái ngây thơ, hiếu thảo, trở mặt một cách trơ tráo, % xuyên lừa đảo, tráo trở
- Phân tích chi tiết: bộ mặt lừa bịp, tráo trở của Sở Khanh -> tổng hợp và khái quát bản chất của hắn: "mức cao nhất của tình hình đồi bại trong xã hội này"
2 Khái niệm lập luận phân tích
- Là thao tác chia nhỏ đối %& thành các yếu tố bộ phận để xem xét rồi tổng hợp nhằm phát hiện ra bản chất của đối %&
II Cách phân tích
1 Ngữ liệu
a Ngữ liệu ở mục I (T25 - SGK)
- Phân tích dựa trên quan hệ nội bộ trong
cách bẩn thỉu, bần tiện của Sở Khanh
- Phân tích kết hợp chặt chẽ với tổng hợp: phân tích làm nổi bật những biểu hiện bẩn thỉu, bần tiện mà khái quát lên giá trị hiện thực của nhân vật, bức tranh về nhà chứa, tính đồi bại của xã hội $%a thời
b Ngữ liệu ở mục II (T 25 - SGK)
* Ngữ liệu ở đoạn 1
đồng tiền vừa có tác dụng tốt vừa có tác
Trang 3GV: Chỉ ra mối quan hệ giữa phân tích và
tổng hợp trong đoạn trích trên?
GV: phân tích cách phân chia đối %& ở
đoạn trên?
GV: Chỉ ra mối quan hệ giữa phân tích và
tổng hợp trong đoạn trích trên?
GV: cho biết cách thức phân tích, yêu cầu
phân tích và những /% ý khi phân tích?
HS trả lời GV chốt lại
dụng xấu (sức mạnh tác oai tác quái) + Theo quan hệ kết quả - nguyên nhân
Nguyễn Du chủ yếu vẫn nhìn về mặt tác hại của đồng tiền (kết quả)
Vì một loạt hành động gian ác, bất chính đều do đồng tiền chi phối (nguyên nhân)
+ Theo quan hệ nguyên nhân - kết quả: phân tích sức mạnh tác quái của đồng tiền -> thái độ phê phán khinh bỉ của Nguyễn
Du khi nói đến đồng tiền
- Trong quá trình lập luận, phân tích luôn gắn liền với khái quát tổng hợp: sức mạnh của đồng tiền, thái độ, cách hành xử của các tầng lớp xã hội đối với đồng tiền và thái độ của Nguyễn Du đối với xã hội đó
* Đoạn 2:
- Cách phân tích + Theo quan hệ NN - KQ: vùng nổ dân số (NN) ảnh %L đến chất /%& cuộc sống của con % (KQ)
ảnh %L tiêu cực của việc bùng nôt dân số
Thiếu /%a thực - thực phẩm
Suy dinh G%m suy thoái nòi giống
Thiếu việc làm thất nghiệp
- Mối quan hệ giữa phân tích và tổng hợp: kết hợp chặt chẽ với nhau: bùng nổ dân số -> ảnh %L đến nhiều mặt cuộc sống của con % dân số tăng càng nhanh thì chất liệu cuộc sống cộng đồng, gia đình, cá nhân giảm sút
Trang 4GV: yêu cầu HS làm bài tập 1 (T 28 -
SGK)
2 Ghi nhớ
a Cách thức phân tích:
- Cần chia tách đối %& thành các yếu tố những tiêu chí, quan hệ nhất định: quan
hệ giữa các yếu tố tạo nên đối %& quan hệ nhân quả, quan hệ giữa đối %& với các đối %& liên quan, quan hệ giữa
% phân tích và đối %& phân tích
b Yêu cầu phân tích
- Xác định vấn đề phân tích
- Chia vấn đề thành những khía cạnh nhỏ
- Khái quát tổng hợp
c Lưu ý: phân tích cần đi sâu vào từng
yếu tố, từng khía cạnh song đặc biệt /% ý
đến quan hệ giữa chúng với nhau trong một chỉnh thể toàn vẹn thống nhất
III Luyện tập
Bài tập 1.
- Đoạn a: quan hệ nội bộ đối %& (diễn biến nội tại của nhân vật): đau xót, quẩn quanh, tuyệt vọng
- Đoạn b: quan hệ giữa đối %& này với các đối %& khác có liên quan (bài thơ Lời kĩ nữ của Xuân Diệu với bài thơ Tì bà hành của Bạch % Dị)
5 Củng cố và dặn dò
- Nhắc lại kiến thức trong tâm của bài
- Ra bài tập về nhà: bài tập 2 (T28 - SGK)
- Soạn bài %a Vợ của Trần Tế F%a
...% Dị)5 Củng cố dặn dò
- Nhắc lại kiến thức tâm
- Ra tập nhà: tập (T28 - SGK)
- Soạn %a Vợ Trần Tế F%a