?Hãy kể tên một số tác giả ,tác phẩm + Thơ Nôm thơ Nôm tiêu biểu *GV:Tuy văn xuôi ,chữ Nôm hiếm thấy ,nhưng nhờ chữ Nôm mà các thể thơ dân tộc lục bát ,song thất lục bát Sự phát triển c[r]
Trang 1Ngày 30/8/2009
Đ Phân loại câu theo cấu tạo ngữ pháp Và theo mục đích nói
A –
Giúp học sinh:
- Ôn tập, củng cố kiến thức về câu phân loại theo cấu tạo ngữ pháp và mục đích nói.
- Rèn luyện kỹ năng tạo câu phân loại theo cấu tạo ngữ pháp và mục đích nói.
B
1 %& '(&) * +),+
2 -./ tra bài +3
3 Bài /5
HĐ của giáo viên và học sinh Ki & ),+ cần đạt
- Gọi HS lên bảng thực hành.
- Lấy VD về câu đơn đặc biệt? Hóy
xỏc
cỏc vớ nờu?
- Thế nào là câu đơn đặc biệt?
- Gọi HS thực hành?
- Nêu định nghĩa về câu đơn?
- Gọi HS phân biệt câu đơn đặc biệt
và câu đơn thành phần trong đoạn
văn? (bảng phụ)
I - Câu phân loại theo cấu tạo ngữ pháp
1 - Câu đơn
a) Câu đơn đặc biệt VD: GHA* Nắng
hám
VD: Năm ấy mất mùa
TN ĐT VD: Đằng xa xuất hiện một ánh đèn.
TN ĐT(xuất hiện) VD: Còn g Còn
Hết cơm Hết gạo Hết ông tôi.
VD: Ôi, em Thuỷ! Tiếng kêu sửng sốt của cô giáo làm
Câu đơn đặc biệt là loại câu không cấu tạo theo kết
khách quan.
2 - Câu đơn bt (2TP)
VD: Trời %HA Huy đang học bài.
C V C V
C V 1 V 2 C V 1 V 2 VD: Các bạn đang $! trốn tìm.
nên nòng cốt câu và có quan hệ mật thiết với nhau.
* Thực hành: Phân biệt câu đơn đặc biệt và câo đơn bt VD1: Pháp chạy
vị.
VD2: Sóng ầm ầm đập vào những tảng đá ven bờ Gió biển thổi lồng lộng Ngoài kia là ánh đèn sáng rọi của một
VD3: An gào lên:
Sơn! Em ơi! Sơn ơi!
Trang 2Chị An ơi! - Sơn đã nhìn thấy chi.
- HS thực hành.
Hs +, cỏc vớ #
- Gọi HS phân tích cấu tạo câu? Xác
định loại câu?
- Thế nào là câu phức?
- Nêu định nghĩa câu ghép?
- / vào 0 núi 23! ta chia
thành 0, + ! cõu? 41 là 5
+ ! cõu nào? 6, vớ #
- Cõu
gỡ?
< cỏc vớ hóy hỡnh thành và phỏt
+ ! cõu phõn chia theo 0 núi.
=D ngụn 5#
Bài
ý
núi.
3 - Mở rộng thành phần của câu
VD1: Chiều hôm qua, Thuận và Nhung học nhóm.
TN C1 C2 V VD2: Bài cũ, tớ đã học rồi
*Thực hành:
VD1:
4 - Câu phức và câu gép
a) Câu phức VD1:
VD2:
VD3:
Câu phức chứa 2 cụm chủ vị trở lên Trong đó, chỉ
có một cụm C –V làm nòng cốt câu, những cụm còn lại là thành phần trong cụm nòng cốt hoặc bên trong thành phần phụ của câu.
b) Câu ghép VD1:
VD2:
VD3:
Câu ghép có 2 cụm C – V trở lên, trong đó không cụm C – V nào bao chứa trong cụm C – V nào Mỗi
* Thực hành a)
b)
II - Câu phân loại theo mục đích nói.
1 - Câu 45 thuật
VD1:
VD2:
Câu H\ thuật: Kể lại, nhận xét, xác nhận, miêu tả
sự việc, sự kiện, hiện HX với những chi tiết nào đó
Ngữ điệu H\ hạ thấp ở cuối câu.
2 - Câu nghi vấn
VD1:
VD2:
3 - Câu cầu khiến
VD1:
VD2:
Câu cầu khiến: Tỏ ý muốn nhờ hoặc bắt buộc ai đó thực hiện nêu lên trong câu , tạo bằng trợ từ, phụ
từ Nhấn giọng vào nội dung mệnh lệnh.
4 - Câu cảm thán
VD1:
VD2:
Cõu
Trang 3Ngày 26/9/2009
Tiết 2,3,4,5-
Những lỗi thường gặp trong sử dụng tiếng việt
thực hành sửa lỗi
(4 tiết)
A Mục tiêu bài học:
- Củng cố những kiến thức cơ bản trong việc sử dụng tiếng việt, chỉ ra những lỗi
H\ gặp và thực hành sửa lỗi
B Tiến trình lên lớp:
1 ổn định tổ chức
2 Bài mới
HĐ của giáo viên và học sinh Các yêu cầu cần đạt
Tiết 1
Chúng ta H\ mắc những lỗi
nào về phát âm?
Theo em phải làm thế nào để
không mắc những lỗi đó nữa?
Hs trả lời
Chúng ta H\ mắc những lỗi
nào về chính tả?
Có cách gì đểb chúng ta có thể
hạn chế bớt những lỗi đó không?
Hs trả lời
Chúng ta H\ mắc những lỗi
nào về dùng từ?
Có thể khắc phục những lỗi này
không? Khắc phục bằng cách
nào?
Hs trả lời
Hãy chỉ ra những lỗi H\ gặp
về ngữ pháp tiếng Việt?
I Lôĩ 45 gặp trong sử dụng tiếng việt
1 Lỗi về phát âm.
VD: Lẫn lộn phụ âm: /l/v/n/n/với /d/…
>H\ viết H\ phát âm TV theo chuẩn phát âm của một phong ngữ nhất định Tuy vậy trong ý niệm của chúng ta vẫn có một chuẩn phát âm chung đó
hiện nay
2 Lỗi về chính tả.
VD: lỗi về dấu thanh : “bổ sung” - “Bổ xung”
“ Một sợi dây – Một sơi giây”
thống nhất khi viết mọi H\ cần phải tuân thủ những qui tắc chung ấy
- Việc phát âm theo giọng địa H: là điều không
2 phải viết đúng chính tả
3 Lỗi về dùng từ.
VD1: NĐC lang thang từ tỉnh này sang tỉnh khác ( câu vừa mức lỗi về dùng từ vừa mắc lỗi về p/c p2
thay “ lang thang bằng “phiêu bạt”
VD2: tôi kể cho bạn nghe một chuyện hi hữu mới xảy ra ở quê tôi (“hi hữu là 1 từ Hán Việt co nghiã
là hiếm có, hiện nay ít dung nên thay bằng 1 từ khác H “lạ”
- Khi dùng từ ngữ đòi hỏi khi nói hoặc viết ta phải biết dùng từ đúng nghĩa của nó trong TV
4 Lỗi về ngữ pháp.
Việt Nam
(câu sai ngữ pháp: thiếu VN , cần phải thêm VN VD:……… đã hết lòng giúp đỡ Lê Lợi trong
Trang 4Gv 'HA ra các ví dụ, yêu cầu hs
chỉ ra lỗi sai và đề xuất các cách
chữa
Hs thực hành
Gv 'HA ví dụ, hs nhận xét
Chúng ta H\ mắc những lỗi
nào về câu trong khi sử dụng
tiếng Việt?
Hs liệt kê các lỗi
VD2: Qua / nhân vật chị Dậu/ cho ta thấy rõ TN
những đức tính cao đẹp đó VN
từ qua không thuộc thành phần câu nào cả Vậy câu
CN câu sai từ “qua” ở đàu câu đã biến cả VD này thành thành phần phụ TN
- Có thể tạo ra CN = cách : Bỏ từ “Quá” ở đầu câu cũng tức là bỏ thành phần phụ trong câu, có thể thêm từ “Hg” vào vị trí “cho” để tạo ra CN
5 Lỗi về phong cách.
VD: Hãy bóp cổ những H: cần bãi cọc Bắt nhả ra nghìn triệu tấn H: vàng
điệu quá mức, làm cho H\ đọc phải nghi ngờ, lời
nữa)
* >H vậy : nhiệm vụ phát triển TV không chỉ là nhiệm vụ chung cho mọi H\ mà còn là nhiệm vụ
Việc rèn luyện sử dụng trong sinh hoạt, học tập phải
là việc làm H\ xuyên của mỗi học sinh
II.Các lỗi về câu
* Lỗi về thành phần câu.
Từ ngữ trong câu H\ nhiều chức vụ NP xác định
và phân biệt về nhau làm thành những thành phần trong câu trong những câu sai thông H\ H\ viết hoặc không làm rõ ranh giới giữa thành phần câu này với thành phần câu kia, hoà nhập chung 1 trong 1 tổ hợp và phân biệt với nhau hoàn thành các thành phần trong câu Trong những câu sai thông
H\ H\ viết hoặc không làm rõ ranh giới giữa thành phần câu này với thành phần câu kia, hòa nhập chung làm một trong một tổ hợp từ hoặc làm
Cần tránh đánh đồng những câu viết sai với những câu viết theo lối không bình H\ nhằm tạo ra những sắc thái ý nghĩa bổ sung( ý nghĩa tu từ) và tạo
ra những câu sai không bình H\ và phải có dụng
có mang nặng những sắc thái, những sắc thái ý nghĩa bổ sung còn câu sai chỉ tạo ra cái vô nghĩa hoặc bối rối khó đoán nhận
Lỗi không phân định rõ thành phần TN và CN
VD: Qua nhân vật chị Dậu cho ta thấy đức tính cao
Trang 5Tiết 2:
Học sinh nhận xét thiếu thành
phần gì?
Nguyên nhân mắc lỗi là gì?
Hs trả lời
đẹp đó
- Từ” “ nhân vật chị Dậu thành phần TN Vậy câu
sai
- Cách chữa: Có thể bỏ từ” Qua” hoặc bổ sung thêm CN(” tác giả”)
- Nguyên nhân:
CN: + Vị trí: Đầu câu + Từ loại: Danh từ TN:+ Vị trí: Đầu, cuối + Cấu tạo: Kết từ + DT( cụm DT) -> >H\ ta hay nhầm lẫn vì chúng có nhiều điểm
H: đồng Cách chữa: + Biến đổi TN thành CN( bỏ kết từ) + Giữa thêm thành ngữ và cộng thêm một CN
Lỗi không phân định rõ yếu tố phụ miêu tả cụm
DT, phần phụ Chủ và VN
VD: Cặp mắt lonh lanh của thái văn/ A mà xuân
CN ĐN miễn gọi là mắt thần canh biển
- Vd này không có VN bởi vì từ “ mà” cho đến hết
là ĐN -> Câu sai
-> >H\ viết nhầm lần giữa yếu tố phụ miêu tả của
DT với CN( Vị trí chính của câu chỉ ra tính chất, trạng thái hoạt động của CN)
Cách chữa: + Thêm VN thích hợp:” đã trở thành nói tác giả”
+ Có thể bỏ từ” mà” để biến cặp mắt
… Đổi thành đề ngữ của câu
- VN: + Vai trò: Thành phần chính chỉ( Tính chất, trạng thái, hoạt động )
+ Vị trí: Sau + Từ loại: ĐT, TT
- Yếu tố phụ miêu tả của DT: + Đứng sau DT + Miêu tả tính chất, trạng thái ->Lỗi: không yếu tố rõ về định ngừ và VN
- Cách phân biệt:
+ Yếu tố phụ miêu tả DT gắn chặt với DT bằng từ quan hệ” mà”
+ Trong khi đó CN với VN thì phân định rất rõ ràng với nhau-> không có quan hệ từ nt này
Lỗi không phân định rõ trật tự cần có của thành phần câu
VD: Sau những ngày tháng chìm nổi khổ đau, bằng
TN chỉ thời gian
sự thể hiện của chính bản thân mình với trái tim
Trang 6
VN trong câu đóng vai trò gì?
Đứng ở vị trí nào?
Thuộc loại từ gì?
Hs trả lời
Vậy phải làm H thế nào để
phân biệt giữa yếu tố phụ miêu tả
DT với VN?
Hs trả lời
Tiết 3
TN chỉ cách thức H: tiện nhân hậu& ngọn bút tài hoa- bút đã 'HA ông lên hàng thi hành
- Câu này chỉ là phần TN liên tiếp chỉ cách thức
H: tiện, thời gian… phần sau chỉ để giải thích
- Chú ý: Đôi khi trong viết văn H\ viết 'HA ra quá nhiều thành phần phụ cho nên nhầm lẫn nó với thành phần chính( C-V)
- Cách chữa: Thêm cụm C-V Ngoài ra còn thiếu 1 lỗi nữa là thiếu cả CN và VN của thành phần phụ VD: Tôi/ nói với anh rằng Quyển sách ấy
C V Thiếu VN
do thiếu VN ở thành phần phụ
- Trong một số ,- hợp câu đã đủ C-V nòng
cốt vẫn bị coi là câu sai do thiếu thành phần phụ
-> Chữa: Bổ sung câu
* Lỗi về quan hệ ý nghĩa giữa các bộ phận trong câu và giữa câu với câu:
a) Không phân định rõ những BN có cách chi phối khác nhau
VD: PBC là một H\ đầu tiên hiểu rõ vai trò quan trọng của phụ nữ đối với CM
- Câu này không sai về cấu trúc H xem trật tự -> thiếu quan hệ từ
- Cách chữa: Bỏ từ “1” thì PBC bản thân nó là 1 rồi hoặc nói “PBC” là 1 “trong số nhiều” H\ đầu tiên
b) Không phân định rõ mối quan hệ giữa các vế câu& giữa câu với câu
VD: Vì phong trào” ba đảm đang” đang phát triển sôi nổi khắp nơi nên chị em phụ nữ của chúng ta đã
đóng góp rất nhiều thành tích to lớn vào công cuộc
đấu tranh chống ngoại xâm, xây dựng tổ quốc giàu mạnh
- Câu này lồi về mặt ý nghĩa không phải vì phong trào…
thống nhất nên phải đổi “ 1H] ứng phong trào…”
* Luyện tập
1) Những câu nói của Lan/ mà chú Đức thì thật là ngọt ngào -> Câu thiếu VN
- Cách chữa:
+ Bỏ” mà” những câu nói của Đức với Lan… + Hoặc giữ nguyên và thêm vị ngữ thích hợp …
Trang 7Chia lớp thành 2 nhóm đối nhau,
một nhóm nêu ví dụ sai, nhóm
kia chỉ ra lỗi sai và đề xuất các
cách chữa Hai nhóm luân phiên
đổi vai cho nhau
Còn với Tôi thì chua chát biết bao
nghiệm và thành công nhất định về sau -> Đây là câu có đủ cả CN& VN
Liên hệ cách hỏi:” Thành công bao giờ?( hỏi về quá khứ) trong yếu tố H\ đứng sau ĐT và” bao giờ thành công”( hỏi về H: lai) trong đó chỉ H\ viết:” Về sau nhất định thành công”
Chú ý cách hỏi: Bạn làm bài xong lúc nào?
ĐT TG(về quá khứ)
Lúc nào bạn làm bài xong?
TG DH: lai)
Lỗi: Không giải thích rõ về trật tự cần có của thành phần câu
III Thực hành sửa lỗi
giản dị của đồng quê mộc mạc, khi lâm li khi tha thiết, NĐC đã làm sống lại trong tâm trí H\ đọc cả 1 phong trào chống pháp gian khổ, oanh liệt của
đồng bào nam kì
- >H\ viết nhầm:” Văn thơ… NĐC” là CN- nó giống CN thôi vì nó là cụm DT H không phải là
CN
nên phải thêm từ” trong” ở đầu câu để biến đoạn câu nêu trên thành 1 TN của câu
Hoặc: Bỏ từ” NĐC” thứ 2 để cho đoạn câu” văn thơ tha thiết” giữ vai trò CN của câu
2) Bằng trí tuệ sắc bén, thông minh của H\ lao
động không những điều hành trực tiếp mà còn đấu tranh gián tiếp chống chế độ phong kiến
-> >H\ viết nhầm thành phần phụ TN& CN
- Cách chữa: + Thêm từ”m” vào sau từ” của”
+ Hoặc bỏ từ” của” và thay vào đó dấu phẩy, để tách thành phần phụ TN ra khỏi F>D H\ lao động)
-> Không phân định rõ thành phần CN với VN
Nam -> Đoạn từ “ nhà…cho đến hết”: Chỉ là phần phụ chủ
1 VN
Trang 8Tiết 4:
* Không phân định rõ thành phần
TN& CN
* Không phân định rõ yếu tố phụ
miêu tả của DT, phần phụ Chủ và
VN
Không phân định rõ trật tự cần có
của thành phần câu
* Không phân định rõ những BN
có cách chi phối khác nhau
* Không phân định rõ giữa các vế
câu& giữa các câu với câu
Hãy rút ra bài học cho bản thân
khi nói và viết?
+ Giữ nguyên và coi toàn bộ” phần”
đã chỉ là CN và thêm vào đó 1 VN thích hợp( VD:
Đã từng đau nỗi đau của DT chẳng hạn) 4) Cùng với các nhà văn khác H tú,NC Hoan đã mạnh dạn bóc trần các hiện thực đen tối của xã hội thực dân phong kiến thời bấy giờ
…H tú” có thể nhiều H\ H tú& NC Hoan không phải nhân vật H tú hoặc: NC Hoan H tú hơn nhiều nhân vật khác -> Dẫn đến nhiều cách nên ta phải đổi lại” khác với…”
5) Thực tế kết quả cho thấy: Thành công chỉ có thể
có qua những lần rút kinh nghiệm, khắc phục từ
- “ Rút kinh nghiệm” cần phải có quan hệ từ kết hợp -> Thì không có
- “ Khắc phục” không đòi hỏi phải có quan hệ từ
Ta H\ nói” Rút kinh nghiệm từ( ở) những thất
có cách chi phối khác nhau:
+ Một bên H\ sử dụng quan hệ từ
- Cách chữa:
+ Có thể tách ra thành” những lần rút kinh nghiệm + Hoặc giữ nguyên và rút bỏ từ” Từ” coi H nói 6) Đức tính của H\ phụ nữ trong phong trào” Ba
có mà chị Dậu đã mang lấy đến nay hai %H: bảy năm chẵn là bài học quý báu Tuy đối với nay thì
- ở VD này có hiện HX chập phần cuối của ý này vào phần đầu của ý tiếp theo, tạo nen cái gọi là” Dây cà ra dây muống” Có thể xác định lại mối quan hệ giữa các ý chứa trong đó H sau: “ Đức tính của H\ phụ nữ trong phong trào“ ba đảm
đang” là sự phát huy cao độ đức tính sẵn có ở chị
H\ phụ nữ ngày nay
Tổng kết
quy tắc chuẩn tiếng Việt
Trang 9.Ngày 789&
A TIÊU BÀI !B:
Giúp HS
quá trình phát
VN trong VH
B.
C !H 4I Giáo viên: SGK, giáo án, *$ )J =!> =G #
A sinh: SGK, [ * J *$ )
D.
I Ôn
II _!>0 tra bài aF (Không)
thành linh
*B " VH , chúng ta cùng tìm !> bài A tiên: \<S quan " VHVN”
!: GV c HS tìm !> chung "
2 =( & K " VHVN
OA! HS A 7 =G I (sgk)
?
quan VHVN?
?Hãy cho
&
! GV N! ý cho HS nêu 2N
và
? VHDG là gì? 41 là 5 tác f0
K +/ +2N sáng tác nào?
? VHDG có
+ ! VHDG
? Nét
I/ CÁC 4L $!M !N$ THÀNH O VHVN:
VHVN chia làm hai =( & VH +Y F VH dân gian và VH
1/ @P& )Q+ dân gian:
a) Khái &V/: VHDG là 5 sáng tác
b)
-<@ S dân gian -< $ ca dân gian
c) X+ 0Y&:
VHDG mang tính
*Z hàng ngày K ( ) #
2/ @P& )Q+ Z :
Trang 10gì?
VH
?
khác
? VH
? Các
+
+
+ 5 mZ 5 *B 5 cái La
tinh > ghi âm TV
? VHVN
*GV
? Nêu
HS tìm
? VHVN nhìn
GV A! HS A 0 1( VH trung !M
trung ! là gì
2[ !" K VH TQ ?
?Hãy
a) Khái &V/: VHV là 5 sáng tác K
trí
là 5 sáng tác K cá nhân nên tác
f0 VH mang , , riêng K tác !G#
b) )\ Z +]1 VHVN:
VHVN
TKXX)
c)
+ < $ ( 5 Hán, Nôm) + V7 xuôi L 5 Hán) + V7 =!" c L 5 Hán, 5 Nôm) _
VH rõ ràng $ J có 3 + !F +
II/ QUÁ TRÌNH PHÁT
+Y : +
VH trung !M#
+
VH !@ !M#
1/.VH trung '9 `a TKX '& ) TK XIX):
_ + Nôm
_ Trung mZ
_ Tác !GJ tác f0 tiêu =!>F + V7 xuôi 5 Hán
...VD2:
VD3:
Câu ghép có cụm C – V trở lên, khơng cụm C – V bao chứa cụm C – V Mỗi
* Thực hành a)
b) ... xảy quê (“hi hữu từ Hán Việt co nghiã
là có, dung nên thay từ khác H “lạ”
- Khi dùng từ ngữ địi hỏi nói viết ta phải biết dùng từ nghĩa TV
Lỗi ngữ pháp.
Việt... theo chuẩn phát âm phong ngữ định Tuy ý niệm có chuẩn phát âm chung
hiện
Lỗi tả.
VD: lỗi dấu : “bổ sung” - “Bổ xung”
“ Một sợi dây – Một sơi giây”
thống