Ở cấp Tiểu học nơi mà các em đang hình thành và phát triển nhân cách, giáo viên chủ nhiệm cũng là người phối hợp với các tổ chức, đoàn thể trong trường trong đó quan hệ nhiều là tổng phụ[r]
Trang 1Lời nói đầu
“Công tác chủ nhiệm lớp” là một vấn đề rộng lớn, bao la mà rất nhiều người thầy trăn trở để tìm ra những biện pháp thiết thực nhất, hiệu quả nhất phụ trợ cho quá trình dạy học của mình Tôi cũng như bao giáo viên khác rất muốn chia sể cùng đồng nghiệp những kinh nghiệm ít ỏi của mình cũng như muốn học hỏi thêm từ bạn bè đồng nghiệp những sáng kiến trong công tác chủ nhiệm lớp góp phần làm tốt hơn công tác này
Với vốn kinh nghiệm còn ít ỏi, lại đi vào một vấn đề lớn chắc chắn bài viết của tôi còn nhiều hạn chế, rất mong được sự đóng góp thêm từ phía Hội đồng khoa học Nhà trường cũng như từ các bạn đọc khác để giúp tôi tiếp tục nghiên cứu, khắc phục vấn đề còn hạn chế của bài viết
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Trang 2PhÇn 1: PhÇn më ®Çu
I LÝ do chän s¸ng kiÕn
Năm 2011 đi qua với sự phục hồi của nền kinh tế các nước trên thế giới, những hậu quả của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đang dần được khắc phục Đất nước ta như con tàu ra biển lớn toàn cầu hóa, phải ứng phó với khó khăn dồn dập đến từ nhiều phía Cộng thêm những ảnh hưởng nặng nề do biến đổi khí hậu liên tiếp gây ra thiên tai, dịch bệnh
Có thể khẳng định, việc tập trung thực hiện các giải pháp chính sách đề ra trong hai Nghị quyết 02/NQ-CP và 11/NQ-CP đã góp phần tạo ra những chuyển biến tích cực về phát triển kinh tế-xã hội của đất nước
Tại Hội nghị với các địa phương triển khai Nghị quyết của Quốc hội về nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách Nhà nước năm 2012, đánh giá
về tình hình kinh tế - xã hội năm 2011, lãnh đạo Chính phủ, bộ, ngành và các địa phương đều khẳng định thành công trong năm 2011 là Việt Nam đã kiểm soát được lạm phát, cơ bản giữ được ổn định kinh tế vĩ mô gắn với đó là duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh, đảm bảo an sinh xã hội
Một điểm nhấn nữa của năm 2011 là Việt Nam đạt mức tăng trưởng GDP khoảng 6%, đây là mức tăng khá cao trong điều kiện phải tập trung kiềm chế lạm phát
Có được thành tựu như vậy phải kể đến sự lãnh đạo tài tình của đội ngũ cán bộ nhà nước Việt Nam Họ đã phát huy những giá trị vốn có lâu đời của dân tộc kết hợp với sự học hỏi tinh hoa của nhân loại tạo nên con người Việt Nam phát triển toàn diện cả Đức và Tài Song vấn đề đặt ra là làm sao để đất nước
Trang 3Việt Nam ta luụn giữ vững và phỏt triển ở mức cao, vươn ngang tầm với bạn bố
Quốc tế Điều đú đũi hỏi một thế hệ trẻ toàn diện, một lớp người mới, một thế
hệ thanh niờn vưa Hồng vừa Chuyờn như Bỏc Hồ đó núi Nhưng xó hội càng
phỏt triển, nền kinh tế thị trường đó kộo theo sự suy giảm về đạo đức lối sống của một bộ phận khụng nhỏ thế hệ thanh thiếu niờn – thế hệ tương lai của đất nước Điều này đó làm nhức nhối và đau lũng nhiều người Việt Nam cú trỏch nhiệm
Là một người giỏo viờn, với suy nghĩ gúp phần nhỏ bộ của mỡnh đào tạo thế hệ trẻ, tụi luụn suy nghĩ, trăn trở tỡm ra phương ỏn tốt nhất để gúp phần mỡnh giỏo dục học sinh khụng chỉ cú đầy đủ kiến thức cập nhật đảm bảo yờu cầu của xó hội mà cũn là những em học sinh ngoan ngoón trở thành người cú ớch cho đất nước Chỉ mong thế hệ măng non này lớn lờn sẽ đủ lụng đủ cỏnh gỏnh vỏc vận mệnh giang sơn khụng thua kộm bạn bố cỏc nước trong khu vực
và trờn thế giới
Giỏo viờn, đặc biệt lại là giỏo viờn Tiểu học – một người thấy tổng thể khụng chỉ dạy cỏc em tri thức mà cũn dạy cỏc em cỏch làm người, hỡnh thành những nhõn cỏch ban đầu cho trẻ Vậy phải làm thế nào để đạt được những yờu cầu này? Đú là một cõu hỏi khú khụng phải ai cũng tỡm được cõu trả lời Thấy
rừ vấn đề này, tụi luụn coi trọng cả hai lĩnh vực dạy chữ và dạy người trong cụng tỏc giỏo dục Một mặt học tập đồng nghiệp, trau dồi thờm chuyờn mụn để khụng ngừng phỏt triển về năng lực giảng dạy, mặt khỏc tụi luụn coi trọng giỏo dục đạo đức học sinh trong cụng tỏc chủ nhiệm lớp Tụi biết giáo viên chủ nhiệm lớp là người chịu trách nhiệm thực hiện mọi quyết định quản lí của hiệu trưởng đối với lớp và các thành viên trong lớp Ở cấp Tiểu học nơi mà các em
đang hình thành và phát triển nhân cách, giáo viên chủ nhiệm cũng là người phối hợp với các tổ chức, đoàn thể trong trường trong đó quan hệ nhiều là tổng phụ trách đội , hội cha mẹ học sinh , để làm tốt công tác dạy- học-giáo dục học
Trang 4sinh trong lớp phụ trách.Trong thực tế cũng có giáo viên đến trường chỉ quan tâm nhiều đến việc dạy, chưa quan tâm đến việc hình thành nề nếp và tìm hiểu
tình cảm cuộc sống của các em… Để có một lớp học sinh ngoan, chịu khó học tập, đội ngũ tự quản tốt, biết vâng lời thầy cô, biết yêu quý bạn bè, biết giúp đỡ bạn khi gặp khó khăn, biết giữ gìn của công, biết giao tiếp, ứng xử văn minh, lịch sự…Thì thầy cô phải làm gì? Làm như thế nào cho có hiệu quả?
Điều này đó thụi thỳc tụi trăn trở để tỡm ra giải phỏp thực hiện cụng tỏc chủ nhiệm lớp sao cho cú hiệu quả Chớnh vỡ vậy tụi đó mạnh dạn lựa chọn Sỏng kiến kinh nghiệm về cụng tỏc chủ nhiệm lớp nhằm đỳc rỳt một số kinh nghiệm
về cụng tỏc này đồng thời mong được bạn bố đồng nghiệp bổ sung gúp ý thờm
để cụng tỏc này cú hiệu quả trong trường học
II Mục đớch và nhiệm vụ nghiên cứu
1 Mục đớch nghiờn cứu
Lựa chọn sỏng kiến kinh nghiệm về cụng tỏc chủ nhiệm lớp tụi không mong muốn gì hơn là tìm ra những giải pháp hợp lí để làm tốt công tác chủ nhiệm gắn liền với đời dạy học của mỡnh
2 Nhiệm vụ nghiờn cứu
- Nghiên cứu thực trạng học sinh liờn quan đến cụng tỏc chủ nhiệm lớp
- Tỡm ra những giải phỏp đem lại hiệu quả trong cụng tỏc chủ nhiệm lớp
- Đề xuất với cấp trờn tạo điều kiện giỳp đỡ về mọi mặt để thực hiện tốt hơn cụng tỏc này
III Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1 Đối tượng nghiên cứu
- Nghiên cứu mọi hoạt động liờn quan đến cụng tỏc chủ nhiệm lớp
- Nghiờn cứu tõm lớ đối tượng học sinh để tỡm ra biện phỏp tốt nhất giỏo dục học sinh trong cụng tỏc chủ nhiệm lớp
2 Phạm vi nghiên cứu
Trang 5Năm học này được phân công chủ nhiệm lớp 1D nên tôi chỉ vận dụng tại lớp mình chủ nhiệm với số lượng học sinh là 29 em
3 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp đọc tài liệu
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
4 Các bước tiến hành
- Bước 1: Điều tra thực trạng
- Bước 2: Các biện pháp thực hiện
- Bứơc 3: Rút ra bài học kinh nghiệm
- Bước 4: Viết sáng kiến
5 Thời gian thực hiện
Bắt đầu: 01/ 9 / 2011
Trang 6PhÇn 2: PhÇn néi dung
I Cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn.
1 C¬ së t©m lÝ häc
- Trẻ em đến trường là thời điểm đánh dấu một bước ngoặt lớn trong cuộc sống và đánh dấu sự phát triển tâm lí cảu các em So với tuổi mẫu giáo, nội dung và tính chất hoạt động cũng như mối quan hệ giao tiếp, quan hệ xã hội của học sinh Tiểu học đã có những thay đổi cơ bản
- Học tập trở thành hoạt động chủ đạo Nội dung các môn học ở Tiểu học
đã mang tính khoa học và có hệ thống
- Trong việc nhận thức thế giới, trẻ em lứa tuổi học sinh Tiểu học chuyển dần từ tính cụ thể trực quan khi tư duy và tưởng tượng sang tính trừu tượng và khái quát Đặc biệt ở lớp 1, hoạt động phân tích tổng hợp về hình thức cũng như nội dung còn mang nhiều nét tính tư duy của trẻ mẫu giáo
- Lứa tuổi học sinh Tiểu học là giai đoạn phát triển mới của tư duy Nó thường được gọi là giai đoạn thao tác cụ thể của tư duy hay còn gọi là giai đoạn
tư duy cụ thể Vì trong một chừng mực nào đó, hành động trên các đồ vật, sự kiện bên ngoài còn là chỗ dựa hay điểm xuất phát cho các hành động trong óc
- Các thao tác tư duy đã liên kết với nhau thành tổng thể nhưng sự liên kết
đó còn từng phần mà chưa hoàn toàn tổng quát, Mặc dù vậy, bước đầu chúng đã gắn bó với nhau bằng tính thuận nghịch Khả năng biến đổi thuận nghịch này làm nảy sinh khả năng nhận thức về cái bất biến và hình thành khái niệm bảo toàn Nhận thức được cái bất biến và cái bảo toàn tư duy có một bước phát triển rất quan trọng là phân biệt được phương diện định tính và định lượng
- Tư duy cụ thể còn hạn chế là do việc tổ hợp các thao tác mới được thực hiện dần dần với từng bộ phận mà chưa hình dung được cùng một lúc toàn bộ
Trang 7cỏc tổ hợp cú thể cú Nờn yếu tố mũ mẫm, thử sai cũn giữ vai trũ quan trọng trong nhận thức
Như vậy, ở lứa tuổi Tiểu học này, nhận thức đó cú nhiều tiến bộ so với lứa tuổi trước nhưng cũn hạn chế Những tiến bộ này biểu hiện sự hoàn chỉnh dần của tư duy cụ thể Khắc phục dần những hạn chế và chuẩn bị cho sự phỏt triển tư duy lờn một bước cao hơn: tư duy chớnh thức ở lứa tuổi lớn hơn
2 Cơ sở thực tiễn
- Học sinh lớp một đó lớn hơn một chỳt so với trẻ mẫu giỏo cả về nhận thức và thể lực Song trẻ vẫn cũn mang đậm phong cỏnh lứa tuổi nhỏ.: thớch nghịch, thớch chơi Vậy làm thế nào để người giỏo viờn chủ nhiệm lớp dần đưa cỏc em vào chiều hướng tớch cực học tập để hoàn thành bài học ở lớp 1 mà khụng khiến cho học sinh căng thẳng, khụng tạo ỏp lực cho cỏc em? Đú là cả một nghệ thuật mà người giỏo viờn dạy lớp một khụng chỉ dạy chữ mà cũn phải biết dỗ trẻ Giỏo viờn phải nắm vững tõm lớ của trẻ để động viờn, khớch lệ cỏc
em ham mờ học hành, giảm dần hoạt động, tõm lớ vui chơi là chớnh ở lứa tuổi mẫu giỏo mà dần chuyển vào guồng quay của việc học
- Trẻ em rất hiếu động, dễ tin, rất nghe lời cô giáo song cũng rất nhanh quên Các em cũng đã biết phân biệt đúng sai, biết xử lí được tình huống đơn giản, biết nói lên ý kiến của mình, nhận ra ra một mẫu hành vi chuẩn mực qua bài học…
- Qua nghiờn cứu thực tế, tụi thấy khụng phải ai, khụng phải giỏo viờn nào cũng làm tốt cụng tỏc chủ nhiệm lớp Bởi vỡ cụng tỏc này đũi hỏi người giỏo viờn cần cú một nghệ thuật Khụng chỉ cần chuyờn mụn vững đảm bảo dạy tốt cho cỏc em những tri thức cần thiết của lớp mỡnh phụ trỏch mà cũn cần một tấm lũng yờu trẻ, một sự nhiệt tỡnh trong cụng tỏc, nắm bắt đặc điểm tõm lớ của từng em để cú thể đưa ra biện phỏp giỏo dục cho phự hợp
Trang 8- Năm học 2011- 2012, tôi được nhà trường phân giảng dạy và chủ nhiệm
lớp 1D Qua tìm hiểu tôi thấy lớp 1D có một số đặc điểm sau:
1 Thành phần: Lớp có 29 em: 10 nữ, 19 nam Học sinh trong lớp không
đồng đều cả về thể lực cũng như học lực
2 Về địa dư : Gồm 6 thôn: Xuõn Đào, Phố Tài, Lương Tài, Dinh Khuốc,
Mậu Lương, Khuyến Thiện
3 Về đạo đức: Nhìn chung cỏc em ngoan song chưa tự giác, hiếu động,
một số em cũn nhỳt nhỏt, xa lỏnh bạn bố, một số khỏc lại hay cãi, nghịch ngợm hứa rồi xin lỗi nhưng lại mắc khuyết điểm, một số lại hay núi tự do, nghĩ sao là núi vậy cho dự đang học hay đang chơi Nhỡn chung lớp 1D cú nhiều học sinh trai, đối tượng học sinh khỏc nhau và rất phức tạp
4 Về học tập: Qua kết quả tuyển sinh cũng phần nào phản ỏnh được kết
quả học tập của cỏc em Lớp cú một số em lực học giỏi nhưng ngược lại cú những học sinh rất yếu (khụng đọc thuộc bảng chữ cỏi, khụng tụ nổi chữ, ), đặc biệt là em Đức Anh khụng đếm nổi từ 1 đến 10, khụng biết đỏp lời cụ,
II Biện pháp thực hiện
1 Tìm hiểu học sinh
Ngay từ tuần đầu của năm học tôi đã tìm hiểu tỉ mỉ hoàn cảnh, cá tính của từng em Có nắm chắc hoàn cảnh của từng em, cá tính của từng em, mới biết
được sở thích, nguyện vọng cá nhân của từng em, giúp cho việc giáo dục đạo
đức, xây dựng nề nếp, giúp cho việc giảng dạy của giáo viên, học tập của học sinh đạt kết quả tốt Không chỉ dừng ở việc tìm hiểu học sinh qua xem sơ yếu lí lịch mà tôi còn , đến thăm gia đình các em nghe ý kiến của cha mẹ các em Tôi còn thường xuyên gần gũi chuyện trò Chính sự gần gũi của cô mà các em không còn cảm thấy sợ và ngần ngại mỗi khi nói chuyện
Lớp 29 em mà có tới 28 em bố mẹ làm nông nghiệp, những lúc công việc nhà nông nhàn rỗi lại tranh thủ đi làm thuê hoặc đi chợ… Chớnh vỡ thế việc
Trang 9quan tâm đến các em còn nhiều hạn chế từ phía gia đình Đó cũng là một khó khăn đặt ra đối với giáo viên chủ nhiệm chúng tôi
2 Động viên khích lệ học sinh.
- Tôi biết rằng học sinh mới từ mẫu giáo lên rất mải chơi, học không tập trung Song nắm được tâm lí trẻ rất thích làm người lớn Chính vì vậy mà ngay
từ buổi học đầu tiên tôi đã động viên các em: “Từ hôm nay các con đã là học sinh lớp một rồi, các con đã lớn hơn nhiều, đã được các em mẫu giáo gọi bằng anh, bằng chị vậy thì chúng mình cần học tập tốt hơn, ngoan hơn để làm gương cho các em Nếu bạn nào chưa ngoan, chưa xứng đáng là học sinh lớp một thì sao? Các bạn có đồng ý để cô gửi về học lại mẫu giáo không?’ Đương nhiên chẳng em nào muốn như vậy cả Thế là buổi học hôm ấy cũng như những buổi sau nếu có em nào chưa ngoan, tôi cũng không cần nhắc tên chỉ cần nói nhẹ:
“Bạn nào muốn về mẫu giáo thì bảo cô nhé, cô sẽ đưa con về.” Vậy là học sinh
ý thức được ngay và tiếp tục tập trung vào bài học
- Trong quá trình học, tôi luôn nắm vững tâm lí trẻ rất thích khen nên dù
em có tiến bộ chỉ một chút thôi cũng cần tuyên dương, động viên để em cố gắng hơn nữa Chẳng hạn lớp tôi có em Phúc luôn đi học muộn Cô giáo nhắc nhở nhiều lần mà chưa tiến bộ Đột nhiên có hôm em đi học đúng giờ, vậy là tôi khen em trước lớp Được các bạn khích lệ, từ hôm đó, số buổi đi học muộn của
em giảm hẳn và dần dần em đó đã có thói quen đi học đúng giờ Hay như em Đức Anh không biết đáp lời cô tôi đã thường xuyên chơi, nói chuyện, nô đùa với em; từ đó em Đức Anh đã biết hướng đúng trọng tâm khi cô hỏi; em Phong, Hòa A, Bằng nhận thức rất chậm nên để theo kịp các bạn quả là khó khăn Em đọc yếu, viết kém, làm tính chậm Tôi đã giúp đỡ em bằng cách thường xuyên gọi tới Khi em đọc bài, viết bài có tiến bộ hơn, tôi gần gũi động viên, khen em
có cố gắng Không có học sinh dốt, chỉ có các bạn lười học là dốt thôi Được cô quan tâm, em Phong, Hòa A, Bằng đã có tiến bộ hơn nhiều, bước đầu đã biết
Trang 10làm tớnh khụng cần sử dụng đến cỏc ngún tay, đọc đó ớt phải đỏnh vần hơn, chữ viết khụng cũn tỡnh trạng con giun, con rắn như trước nữa
- Biết cỏc em thớch làm người lớn, tụi giao toàn bộ giờ sinh hoạt cho cỏc
em Dưới sự điều hành của lớp trưởng, cỏc em được thoải mỏi trỡnh bày những suy nghĩ, những thắc mắc của mỡnh, đến những phỳt cuối thỡ tụi là người giải đỏp những thắc mắc đú Đặc biệt, biết trong lớp cú nhiều em rụt rố, nhỳt nhỏt,
tụi đó gợi ý cử những em đú làm cỏn bộ lớp để cỏc em mạnh dạn hơn trong giao tiếp Chớnh vỡ thế, ngoài việc nhận thức của cỏc em được nõng lờn từ những bài học mà kĩ năng giao tiếp của trẻ cũng dần được hoàn thiện
3 Chăm sóc học sinh
Sau khi đã tìm hiểu học sinh toàn diện, việc chăm sóc học sinh đã có cơ sở Tôi thường xuyên theo dừi để uốn nắn, động viên kịp thời
Có học sinh khi đến lớp cổ áo chưa bẻ tôi đi xuống bẻ cổ áo cho em, có em
đóng cúc nọ vào khuyết kia tôi nhẹ nhàng nhắc em ra ngoài để cài lại cúc Nghe thời tiết biết trời lạnh nhắc các em mặc ấm, đi tất …
Vào giờ ra chơi, tụi dành khoảng 10 phỳt đầu ngồi lại lớp hỏi chuyện cho cỏc em thờm gần gũi Cú những em túc rối đầu bự, tụi chải lại giỳp em, cú em chõn tay chưa cắt múng, tụi cắt giỳp và nhắc nhở cỏc em khụng nờn để múng tay dài Nhờ đú tỡnh cảm thầy trũ thờm gần gũi và cỏc em cũng khụng cũn ngần ngại để bày tỏ những vấn đề riờng của mỡnh
4 Giáo dục đạo đức
- Giáo dục học sinh học và làm theo 5 điều Bác Hồ dạy, hàng tuần vào giờ sinh hoạt có tổng kết khen ngợi hoặc nhắc nhở những học sinh chưa thực hiện tốt
- Tận dụng chương trình nội khoá để thực hiện có hiệu quả Về mặt tâm lý tiểu học: Quá trình sư phạm tổng thể là một quá trình diễn ra cùng một lúc hai quá trình cơ bản khác: đó là quá trình giáo dục với quá trình dạy học, hai quá trình luôn luôn tác động lẫn nhau, chúng có quan hệ biện chứng lâu dài và phức