Thể nghiệm là sự chủ động sử dụng giác quan của mình để tìm hiểu sự vật, thâm nhập vào đối tượng, tự đặt mình vào hoàn cảnh của sự vật, sự việc để nhận rõ niềm vui, nỗi đau của người tro[r]
Trang 1Quan sát Thể nghiệm đời sống
A Mục tiêu bài học
Giúp HS: Qua bài học, đầu hiểu và biết vận dụng kết quả quan
sát thể nghiệm đời sống đối với nhiệm vụ làm văn.
B Phương tiện thực hiện
- SGK, SGV
- Thiết kế bài học
C Tiến trình dạy học
1 Kiểm tra baì cũ
2 Giới thiệu bài mới
Muốn viết bài văn hay không phải chỉ phát hiện 7 ý mới, ý hay
mà còn phải có tài liệu phong phú Tài liệu ấy lấy ở đâu? ở ghi chép
hàng ngày Muốn vậy ta phải quan sát, phải để ý, phải thể nghiệm
cuộc sống xung quanh Để hiểu rõ vấn đề này, chúng ta tìm hiểu bài
“ Quan sát và thể nghiệm đời sống”.
GV: Cho Học sinh đọc
SGK ? Tr 105
GVH: Anh ( chị) hãy trình
bày nội dung ở phần quan
sát SGK.
I.Tìm hiểu bài
a.Quan sát
HSĐ&TL:
+ Khái niệm về quan sát:
- Quan sát là xem xét chăm chú khám phá và phát hiện những đổi thay, điều ẩn kín mà mắt 56 dễ bỏ qua
- Quan sát là xem sự vật, hiện 5> một cách có +5A pháp Từ gần đến xa từ ngoài vào trong từ bắt đầu đến kết thúc nhằm nhận ra một điều mới là có ý nghĩa của hiện
5>
HSĐ&TL:
+ Yêu cầu của quan sát:
- Chú ý các hiện 5> lặp đi lặp lại
- Quan bằng các giác quan con 56 Quan sát sự việc sự vật ở trạng thái động, tĩnh, bộ phận toàn thể, so sánh, đối chiếu, nguyên nhân và kết quả ngoài ra còn vận dụng, liên
5M 5M 5> để cảm nhận hiện 5> một cách đầy
đủ
Trang 2GV: Cho HS đọc SGK
GVH: SGK trình bày nội
dung gì về thể nghiệm ?
GV: Đọc hai đoạn văn và
trả lời câu hỏi.
GVH: Hãy cho biết ở
đoạn 1, Nhà văn Nam Cao
thể hiện sự quan sát về
quá trình hút thuốc lào
của nhân vật thế
nào?
GVH: Hãy phân tích để
thấy Nguyễn Minh Châu
đã quan sát, thể nghiệm
để đoạn văn có hồn
thế nào?
b Thể nghiệm:
HSĐ&TL:
3, xuyên quan sát sẽ có đầy đủ vốn sống dồi dào để viết.
+ Khái niệm
- Thể nghiệm là một cách tích luỹ quan trọng đối với việc làm văn Thể nghiệm là sự chủ động sử dụng giác quan của mình để tìm hiểu sự vật, thâm nhập vào đối 5> tự đặt mình vào hoàn cảnh của sự vật, sự việc để nhận rõ niềm vui, nỗi đau của 56 trong cuộc
+ So sánh với quan sát
Thể nghiệm khác quan sát ở chỗ Z56 quan sát đứng ở
Thể nghiệm đòi hỏi con 56 phải hoá thân vào đối 5>
II Luyện Tập:
HSĐ&TL:
Đoạn văn có hai nhân vật hút thuốc Quá trình hút thuốc
viên một điếu thuốc và hút, vừa thả khói, vừa gà gà đôi mắt của 56 say
5 5# hút vội Lão cầm đóm, gạt tàn” “ lão đặt xe
điếu hút” Z56 muốn có chuyện tâm sự nên động tác hút thuốc cũng có vẻ ngập ngừng chờ đợi để nói ra Z56 thì dửng 75 vì nghe chuyện ấy nhiều lần Nếu không quan sát và thể nghiệm, Nam Cao không thể có đoạn văn ấy
HSĐ&TL:
- Nhà văn đã nhập thân (thể nghiệm) vào nhân vật lão Khúng để quan sát sao trời, một vùng quê phía biển ở đó: + Chân trời 5 thấp hẳn xuống( quan sát từ xa)
+ Âm thanh của sóng biển rì rầm + Của đất đai quê nhà từ khi còn nằm trong bụng mẹ
Sự quan sát và thể nghiệm của Nguyễn Minh Châu đã làm sống dậy tâm trạng của ông già vùng biển Đó là sự gắn bó
Trang 3GVH: Hãy cho biết vì sao
trong tác phẩm văn học,
sự quan sát và thể nghiệm
không tách rời nhau Từ
đó rút ra kết luận gì? Hãy
lấy ví dụ để làm rõ?
GV: Tập phát biêủ hoặc
viết đoạn văn ngẵn theo
một trong các yêu cầu sau:
a Quan sát miêu tả mặt
trời mọc và nêu ý nghĩ của
mình.
b Quan sát thể nghiệm
cảnh
chân tay nặng nhọc:
( nông dân làm ruộng, bộ
đội luyện tập) hoặc học
sinh vui chơi )
với quê 5A nơi chôn ra cắt rốn lão Khúng
HSPB: Bởi lẽ khi thể nghiệm, nhà văn tự quan sát mình ở bên trong Khi quan sát, nhà văn miêu tả sự vật qua cái nhìn của tâm trạng, lúc này lại cần sự thể nghiệm Từ đây rút ra kết luận Quan sát, thể nghiệm đời sống là cơ sở để viết những trang văn chân thực, sinh động
Ví dụ: Trong chuyện ngắn “Chiếc 7 ngà” của nhà văn
Nguyễn Quang Sáng, nhân vật tôi quan sát thái độ, cử chỉ của bé Thu: không nhận bố đã có những lời nói trỏng:
“ Cơm sôi rồi chắt nước giùm cái”
“ Vô ăn cơm”
Cùng lúc ấy, nhân vật tôi đã thể nghiệm tâm trạng của anh
Sáu “ Suốt ngày anh chẳng đi đâu, lúc nào cũng vỗ về con
Nhưng càng vỗ về con bé càng đẩy ra Anh mong một tiếng
“ba” của con bé”.
3 Củng cố:
a) Quan sát miêu tả mặt trời mọc và nêu ý nghĩa của mình Buổi sáng mùa hè, mặt trời chuẩn bị mọc
+ q5A đông rực sáng, mây khoác áo hồng + Cảnh vật sau đêm dài chờ đón bình minh Tiếng chim lao xao trên cành, gió mát phả vào mặt
- Mặt trời nhô lên khỏi rặng núi xa xa + trông 5 một khối cầu đỏ rực
+ Những hạt &5A long lanh trên cành cây + Một ngày oi lòng lại đến
- Những suy nghĩ
- Anh Hai đang cày trên thửa ruộng đầu làng + Nắng trên trời đổ xuống
+ Nóng mặt 5F bốc lên + Mồ hôi đầm trên áo, trên nét mặt + con trâu gò $5 kéo, những luống cầy bật tung đất
+ Những tiếng vắt, diệt giục trâu
- Suy nghĩ…
Trang 4Xuý vân giả dại
A Mục tiêu bài học
Giúp HS:
1 Hiểu được nội dung và ý nghĩa vở chèo qua đọan trích, từ đó có thái
độ trân trọng đối với nghệ thuật độc đáo của dân tộc.
2 Thấy được sự thể hịên nội tâm đặc sắc của Xuý Vân trong đoạn trích.
B Phương tiện thực hiện
- SGK, SGV
- Thiết kế bài học
C Tiến trình dạy học
1 Kiểm tra baì cũ
2 Giới thiệu bài mới
GV: Cho HS đọc tiểu
dẫn
GVH: Phần tiểu dẫn
trình bày nội dung gì?
GVH: Em hiểu gì về
nghệ thuật Chèo cổ ?Em
đã từng xem và yêu thích
vở, đoạn chèo nào ?
I Giới thiệu chung:
1 Tiểu dẫn:
HSĐ&TL:
- Phần tiểu dẫn SGK trình bày hai vấn đề Một vài nét về chèo cổ và tóm tắt vở chèo “ Kim Nham”
+ Chèo cổ còn gọi là chèo truyền thống hay chèo sân đình
là một thể loại sân khấu dân gian đặc sắc, là một sản phẩm nghệ thuật của nông thôn các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ
+ Nghệ thuật chèo là nghệ thuật tổng hợp giữa kịch bản,
lời nói, âm nhạc và vũ điệu ( múa) 56 ta gọi là nghệ thuật tổng hợp của dân ca, dân nhạc, dân vũ
+ Mỗi một vở chèo 56 có một vài cảnh đặc sắc gây ấn
5> khó quên: “ Quan Âm Thị Kính” có cảnh Thị Màu lên chùa, việc làng, ở vở chèo “ Kim Nham” là Xuý vân giả dại, ở vở “Chu Mãi Thần” là cảnh tuần Ti- Đào Huế + Cảnh biểu diễn của chèo cổ: Sân khấu bố trí đơn giản,
5F của đình dải một cái chiếu Đấy là sân khấu, vì thế 56 ta gọi chèo cổ là chèo sân đình Z56 xem ngồi vây quanh chiếu tạo ra sự hô ứng đặc biệt giữa diễn viên
và 56 xem Hình thức biểu diễn của chèo cổ đơn giản
và mang tính 5F lệ ( dẫn chứng cái bồ nhỏ, chiếc quạt có
Trang 5GVH: Dựa và SGK hãy
tóm tắt vở chèo “ Kim
Nham” ?
thể thay thế nhiều sự vật, sự việc).
+ Kịch bản của Chèo 56 lấy từ truyện cổ tích ( có
tích mới dịch ra tuồng) Trong vở chèo đáng chú ý là nhân vật hề dùng đả phá, châm biếm
+ Diễn viên là những 56 lao động, chân tay lấm bùn
Mùa màng bận rộn thì tham gia cày cấy Khi nông nhàn, các làng mở hội thành lập thành các nhóm hát chèo đi biểu diễn nhiều nơi
Tóm tắt vào vở chèo “ Kim Nham”
HSĐ&TL:
a) Mối tình không chung lý "<
Kim Nham một 5 sinh thuộc tỉnh Nam Định Chàng lên
con gái là Xuý Vân gả cho Xuý vân là cô gái đoan trang, thuỳ mị, đảm đang, mơ 5F của cô là gia đình chồng cày,
vợ cấy “ Chờ cho lúa chín bông vàng, để anh đi gặt để
nàng mang cơm” Z5 Kim Nham lại theo lí 5M của
kẻ nho sinh học hành thi cử đỗ đạt làm quan ra lo đời theo
thuyết “ Tề gia, trị quốc, bình thiên hạ” Kim Nham 5F
vợ song lại ra Hà Nội “ Dùi mài kinh sử” Xuý Vân rất
buồn trong cảnh dợi chờ mòn mỏi
b) Cuộc đời đẩy đến số phận của Xuý Vân.
Kin Nham nhan vắng nhà thì Trần q5A một gã giàu
có ở huyện Đông Ngàn xứ Kinh Bắc- xui Xuý Vân giả vờ
điên dại để tìm cách thoát khỏi Kim Nham, hắn sẽ 5F làm vợ Xuý Vân nghe theo, Kim Nham tìm mọi cách thuốc thang, cúng bái chạy chữa cho vợ không khỏi chàng
q5A đúng là một gã Sở Khanh trở mặt Xuý Vân từ chỗ giả điên đến điên thật Nàng đi xin ăn Kim Nham đỗ
nhận ra 56 vợ cũ đã sai 56 bỏ nén bạc vào nắm cơm
đem cho Nhục nhã và đau khổ, Xuý Vân đã nhảy xuống sông tự tử
Trang 6GVH: Anh (chị) hãy xác
định vị trí đoạn trích?
GV: Hướng dẫn HS đọc
kịch bản và giải nghĩa
các từ khó Có thể cho
HS nghe băng hoặc xem
đĩa hình trích đoạn.
GVH: Đoạn trích là lời
hát của Xuý Vân khi giả
dại, Có phải tất cả là
những lời điên dại
không? lời nào trong
đoạn trích là lời nói thật.
GVH: Qua câu hát của
Xuý Vân, anh(chị) thấy
nhân vật này có tâm
trạng gì ? Tâm trạng ấy
thể hiện qua những câu
hát nào ?
HSPB: Xuý Vân giả dại, buộc Kim Nham phải trả mình về nhà và đi theo Trần q5A
- Tất cả lời ca hát của Xuý Vân Song tất cả những lời hát
có tính hiện đại ấy vẫn có lời rất tỉnh táo, có lúc có bóng gió bộc lộ tâm trạng thực của Xuý Vân
II Nội dung chính:
1, ý nghĩa của lời hát và tâm trạng phức hợp của Xuý Vân.
HSPB: Tâm trạng của Xuý Vân bộc lộ rất phong phú
+ Tự thấy mình lỡ làng, dở dang.
“ tôi càng chờ cnàg đợi, càng 5# chuyến đò”
“ Chẳng lên gia thất thì về, ở làm chi nữa chúng chê bạn
56c Cô càng chờ càng đợi, con đò càng không tới đã cụ thể hoá sự lỡ làng dang dở của Xuý Vân
+ Tự thấy mình lạc lõng, vô nghĩa trong gia đình Kim Nham.
Con gà rừng ăn lẫn với công,
Đắng cay chẳng có chịu được, ức!
+ Tâm trạng thất vọng giữa khát vọng và thực tế.
Bao giờ bông lúa chín vàng
Để anh đi gặt để nàng mang cơm
Thực tế Kim Nham vẫn mải mê với đèn sách Kim Nham
và Xuý Vân phải gắn bó với nhau trong tình cảm vợ chồng 5 họ vẫn xa lắc vì mỗi 56 một ứơc mơ sống khác nhau Với Kim Nham thì “võng anh đi 5F võng nàng
theo sau” Họ không thể chia sẻ Những câu hát “ xa xa lắc, xa xa líu” và “ bông bông dắt, bông bông díu” đã
thể hiện cuộc sống vợ chồng của Xuý Vân tuy họ bị ràng buộc với nhau 5 khát vọng của họ không gặp nhau
+ Tâm trạng uất ức, bế tắc, cô đơn.
Con cá rô nằm vũng chân trâu
Để cho năm, bảy cần câu châu vào
Hình ảnh hiện ra không gian sống cạn hẹp và đầy bất trắc
Trang 7GVH: Theo Anh (chị)
thì nguyên nhân nào
dẫn đến bi kịch của Xuý
Vân ?
GVH: Chủ đề chính của
đoạn trích là gì ? Bài
học cho em qua ý nghĩa
đoạn trích ?
Nàng chỉ có thể chia sẻ cùng láng giềng 5 “ láng giềng ai hay” và sự đồng cảm của cha mẹ cũng không có “
của Xuý Vân
+ Tâm trạng bế tắc mất d
Chuột đậu cành rào muỗi ấp cành rơi
Ông bụt kia bẻ cổ con nai Cái trứng gà mà tha con quạ lên ngồi trên cây
…Cưỡi con gà mà đi đánh giặc”
Những hình ảnh 5> đời, trớ trêu, điên dảo đúng sai, thực giả lẫn lộn Đó cũng là sự mất +5A 5F của Xuý Vân
Tóm lại:
qua hình ảnh ản dụ khi thì kín đáo , khi thì bóng bẩy
…Tất cả làm thành một nội tâm phong phú, đầy tính bi kịch
2 Bi kịch của Xuý Vân
HSPB:
- Nhân vật Xuý Vân đáng 5A
+ Cuộc hôn nhân do cha mẹ sắp đặt vội vàng không có tình yêu
+ Xuý Vân là cô gái đảm đang ( qua các điệu múa quay tơ, dệt cửu, vớt bèo, khâu vá…).
+ Là cô gái lao động Mơ 5F của Xuý Vân không gì cao sang Nó giản đơn đến tội nghiệp: gia đình đầm ấm với công việc của nhà nông Z5 cảnh ngang trái 5# thực tại và điều cô trông đợi là nguyên nhân dẫn đến bi kịch
III Củng cố:
HSĐ&TL:
- Dựa vào phần 3 phần hướng dẫn học bài trang 42 SGK Đọc tham khảo trang 43.