Giáo án các môn học lớp 4 - Tuần số 12

 Giọng thơ đĩnh đạc, rắn rỏi thể hiện một cái “tôi “ tích cực, một cái “tôi” trách nhiệm cao cả với khát vọng và quyết tâm cao trong buổi lên đường cứu nước.... 3/ Hai câu luận: Quan ni[r]

LƯU BIỆT KHI XUẤT DƯƠNG

Phan Bội Châu

Lop11.com

I TÌM HIỂU CHUNG:

n 1/ Tác giả:

n - Phan Bội Châu tên là

Phan Văn San (1867 -

1940), hiệu Sào Nam,

người huyện Nam

Đàn, Nghệ An, từng

đậu giải nguyên

Cụ Phan Bội Châu thời còn trẻ

n - Trước năm 1905,

ông hoạt động cách

mạng trong nước,

1905-1925 hoạt

động cách mạng ở

nước ngoài Ông lập

hội Duy Tân, phong

trào Dông Du, Việt

Nam Quang Phục

hội Năm 1925 bị

thực dân Pháp giam

lỏng ở Huế cho đến

lúc mất.

Nhà tranh nơi an trí cụ Phan Bội Châu 14 năm (1926-1940)

Lop11.com

n - PBC vừa là một lãnh tụ cách mạng, vừa là nhà văn lớn Thơ văn của

ông là lời tâm huyết

chứa chan lòng yêu

nước, là vũ khí tuyên

truyền vận động cách

mạng sắc bén.

n - Tác phẩm tiêu biểu: Hải

ngoại huyết thư, Ngục

trung thư, Trùng Quang tâm sử

n 2/ Bài thơ:

n a) Hoàn cảnh sáng tác:

n Năm 1905, trước lúc lên đường sang Nhật Bản, ông làm bài thơ này để từ giã bạn bè, đồng chí

n b) Chủ đề:

n Bài thơ thể hiện quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước, thực hiện lý tưởng cao cả vì dân

vì nước của PBC

n c) Bố cục: (như phần đọc hiểu)

Việt Nam vào năm 1905 – Hai viên chức người Pháp

Lop11.com

II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN:

n 1/ Hai câu đề: Là tuyên ngôn về chí làm trai:

- Câu thơ đầu: chí làm trai vốn là một lí tưởng nhân sinh trong thời đại phong kiến

-> Gắn với sự nghiệp cứu nước  tư tưởng

tiến bộ

- Câu thứ hai: Tầm vóc con người trong vũ trụ: ->Phải sống tích cực, tự mình xoay chuyển đất trời, quyết định thời cuộc, thực hiện khát

vọng lớn lao

n  Giọng thơ rắn rỏi + nhịp 2/4 rồi 4/2  một quyết tâm cao và niềm tự hào của đấng nam nhi

Cây trúc – tượng trưng cho người quân tử

Lop11.com

n 2/ Hai câu thực: Ý thức trách

nhiệm cá nhân giữa cuộc đời:

n - Nguyên tác: “hữu ngã”  “có

ta”, bản dịch: “tớ”  sự trẻ trung, hóm hỉnh  thái độ hăm hở của nhân vật trữ tình ra đi tìm đường cứu nước

n - Câu hỏi tu từ  niềm tự hào lớn lao + lời giục giã những người có

ý chí lớn lao phải biết nắm lấy

thời cơ hành động để tự khẳng

định mình

n - Nghệ thuật bình đối : “bách niên” >< “thiên tải”  khẳng định vai trò của cá nhân đối với lịch sử: kẻ làm trai phải sẵn sàng gánh vác mọi trách nhiệm mà đất nước giao phó

n  Giọng thơ đĩnh đạc, rắn rỏi thể hiện một cái “tôi “ tích cực, một cái “tôi” trách nhiệm cao cả với khát vọng và quyết tâm cao trong buổi lên đường cứu nước

Lop11.com

n 3/ Hai câu luận: Quan

niệm sống đúng, sống đẹp

của kẻ sĩ trước thời cuộc:

n - Thủ pháp nhân hóa: “non

sông đã chết” Đất nước

mất chủ quyền thì con

người cũng không yên ổn

Nỗi nhục lớn là nỗi nhục nô

lệ  Cổ vũ lòng yêu nước

của nhân dân Thư pháp

n -Đặt sự nghiệp giải phóng

lên hàng đầu, kêu gọi xếp

bút nghiên, cầm lấy gươm

súng dành lại nước nhà và

kêu gọi từ bỏ lối học cũ 

Tư tưởng mới mẻ này xuất

phát từ tinh thần dân tộc,

nhiệt huyết cứu nước của

PBC

n  Nhịp thơ 4/3 + phép đối

chuẩn  thái độ quyết liệt

của PBC trước tình cảnh

đất nước và những tín điều

xưa cũ

Tranh Phù Đổng Thiên Vương

Lop11.com

n 4/ Hai câu kết: Khát vọng hành động và tư

thế buổi lên đường:

n - Không gian : biển Đông sánh với chí lớn của nhà cách mạng

n -> Sự hăm hở của người ra đi, khát vọng thực hiện lí tưởng cách mạng

n - Lối nói nhân hóa: “sóng bạc tiễn ra khơi” -> Hình tượng thơ: vừa kì vĩ ; vừa lãng mạn, thơ mộng:

những cánh gió dài và

ngàn con sóng bạc cùng cùng lúc như bay lên (nhất

tề phi) chắp cánh cho

những khát vọng cao đẹp của PBC

n  Hai câu thơ thể hiện

quyết tâm cao trong buổi lên đường thực hiện ý chí lớn lao làm nên nghiệp lớn

Lop11.com

III TỔNG KẾT: Ghi nhớ SGK

n / Nghệ thuật:

n - Thể thơ thất ngôn bát cú luật bằng, truyền đạt trọn vẹn hoài bão, khát vọng của con

người có chí lớn PBC

n - Bài thơ mang một giọng điệu rất riêng: hăm

hở, đầy nhiệt huyết

n - Ngôn ngữ thơ bình dị mà có sức lay động mạnh mẽ

n / Nội dung:

n - Bài thơ chứa đựng nội dung

tư tưởng lớn lao: làm trai phải

“xoay chuyển vũ trụ” và có

trách nhiệm với non sông đất nước Qua đây ta thấy được lòng yêu nước mãnh liệt và chí làm trai hăm hở nhiệt tình của PBC

n - “Lưu biệt khi xuất dương” là

một tác phẩm có giá trị giáo dục to lớn đối với thanh niên nhiều thế hệ

Lop11.com

n 3/ Dặn dò:

n - Bài cũ: Cảm nhận vẻ đẹp hào hùng lãng

mạn của nhà chí sĩ CM PBC trong bài thơ

n - Bài mới: Đọc và soạn bài “Hầu trời” của Tản

Đà theo câu hỏi trong SGK trang 12

n