TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1/Điểm danh: 10A5 10A22 2/ Bài cũ: 3/ Bài mới: Hoạt động 1: Tìm hiểu về tính tương đối của chuyển động 15 phút Trợ giúp của giáo viên Hoạt động của học sinh[r]
Trang 1Trường THPT Bắc Bình – GV: Nguyễn Đức Hưng – 10/08/2009
T10- TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CHUYỂN ĐỘNG – CÔNG THỨC CỘNG VẬN TỐC
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
-Trả lời được câu hỏi thế nào là tính tương đối của chuyển động
- Trong trường hợp cụ thể, chỉ ra được đâu là hệ qui chiếu đứng yên, đâu là hệ qui chiếu đứng yên chuyển động
- Viết được đúng công thức công vận tốc trong từng trường hợp cụ thể
2 Kĩ năng:
- Giải các một số bài toán công vận tốc
- Giải thích được các hiện tượng liên quan đến tính tương đối của chuyển động
II.CHUẨN BỊ
1 Giáo viên: Đọc sách giáo khoa Vật lí 8 xem học sinh đã học gì về tính tương đối của chuyển động.
2 Học sinh: Soạn bài trước.
III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
2/ Bài cũ:
3/ Bài mới:
Hoạt động 1: Tìm hiểu về tính tương đối của chuyển động (15 phút)
- Một người ngồi trên xe đạp và một người đứng
bến đường cùng quan sát chuyển động của cái đầu
van bánh trước xe đạp đang chạy Người đứng bên
đường nhìn thấy đầu van chuyển động theo một
đường gì? Còn người ngồi trên xe đầu van chuyển
động theo đường gì?
- Vậy đối với hệ qui chiếu gắn với mặt đường thì
đầu van chuyển động vạch thành một đường cong,
đường cong này gọi là gì?
- Đối với hệ qui chiếu gắn với xe thì đầu van
chuyển động theo đường tròn Có nhận xét gì về
dạng quỹ đạo của đầu van xe đạp trong hai hệ qui
chiếu trên?
- Như vậy quỹ đạo của một vật có tính gì?
- Một hành khách ngồi trên ôtô chuyển động
60km/h Đối với ôtô thì người hành khách có
chuyển động không? Vận tốc bằng bao nhiêu?
- Đối với người đứng bến đường quan sát thì
người hành khách có chuyển động không? Vận
tốc bằng bao nhiêu?
- Như vậy trạng thái chuyển động của người hành
khách ngồi trên ôtô trong các hệ qui chiếu khác
nhau thì khác nhau Vậy vận tốc của vật chuyển
động có tính gì?
- Cho ví dụ?
- Người đứng bên đường nhìn thấy đầu van chuyển động theo một đường cong lúc lên cao, lúc xuống thấp Người ngồi trên xe thấy đầu van xe đạp chuyển động tròn quanh trục bánh xe
- Đường cong này gọi là quỹ đạo của đường cong
- Cùng một vật chuyển động, nhưng quan sát ở hai hệ qui chiếu khác nhau thì có dạng quỹ đạo khác nhau
- Tính tương đối
- Đối với ôtô thì người hành khách đứng yên Vận tốc bằng không
- Đối với người đứng bên đường quan sát nhìn thấy người đáo chuyển động Có vận tốc bằng với vận tốc của ôtô
- Có tính tương đối
- Hai người A, B cùng ngồi trên một ôtô đang chuyển động với vận tốc v Đối với người quan sát đứng bên đường thì người A chuyển động với vận tốc v, nhưng đối với người B thì người A đứng yên có vận tốc bằng 0
I-Tính tương đối của chuyển động
1.Tính tương đối của quỹ đạo: Hình dạng quỹ
đạo trong các hệ qui chiếu khác nhau thì khác nhau Quỹ đạo có tính tương đối
2 Tính tương đối của vận tốc: Vận tốc của vật
chuyển động đối với các
hệ qui chiếu khác nhau thì khác nhau Vận tốc
có tính tương đối
2 Hoạt động 2: Tìm hiểu công thức cộng vận tốc (20 phút)
Trang 2 3 , 1
v
3 , 2
v
2 , 1
v
3 , 1
v
3 , 2
v
2 , 1
v
- Một chiếc thuyền đang chạy
trên một dòng sông Ta xét
chuyển động của con thuyền
trong hai hệ qui chiếu đó là hệ
qui chiếu nào?
- Gọi :
vận tốc của thuyền so với
2
,
1
v
nước (vận tốc tương đối)
vận tốc của nước so với
3
,
2
v
bờ(vận tốc kéo theo)
vận tốc của thuyền so với
3
,
1
v
bơ.(vận tốc tuyệt đối)
-Với v1,2 , v2,3 hãy tìm v1,3?
- Yêu cầu học sinh biểu diễn
bằng hình vẽ các vectơ vận tốc
trong trường hợp thuyền xuôi
dòng
- Từ hình vẽ hãy xác định vectơ
?
3
,
1
v
- Thí dụ : Thuyền cđ xuôi chiều
dòng nước v1,2= 6km/h ; v2,3 =
2km/h Tính độ lớn lớn v1,3 ?
- Yêu cầu học sinh biểu diễn
bằng hình vẽ các vectơ vận tốc
trong trường hợp thuyền ngược
dòng
- Từ hình vẽ hãy xác định vectơ
?
3
,
1
v
- Thí dụ : Thuyền cđ ngược dòng
nước v1,2= 6km/h ; v2,3 = 2km/h
Tìm v1,3?
- Qua hai trường hợp xét ở trên
dù v1,2 và v2,3 cùng chiều
hay ngược chiều, ta vẫn tìm được
công thức xác định v1,3đó là
công thức nào ?
- Công thức trên gọi là công thức
cộng vận tốc
- Hệ qui chiếu gắn với bờ (HQC đứng yên)
- Hệ qui chiếu gắn với vật trôi theo dòng nước (HQC chuyển động)
- Học sinh ghi nhận
- Tìm cách xác định v1,3
- Lên bảng biểu diễn
- Tacó: v1,3 v1,2 v2,3
v1,3 = v1,2 + v2,3
v1,3 = 6 + 2 = 8km/h
- Lên bảng biểu diễn
- Tacó: v1,3 v1,2 v2,3
v1,3 = v1,2 - v2,3
v1,3 = 6 – 2 = 4km/h
- Đó là công thức:
v1,3 v1,2 v2,3
- Học sinh ghi nhận
II- công thức cộng vận tốc
1 Hệ quy chiếu đứng yên và hệ qui chiếu chuyển động: Một chiếc thuyền đang chạy
trên một dòng sông ta xét chuyển động của con thuyền trong hai hệ qui chiếu đó là
- Hệ qui chiếu gắn với bờ (hqc đứng yên )
- Hệ qui chiếu gắn với vật trôi theo dòng nước (hqc chuyển động).
2.Tổng hợp các vận tốc cùng phương:
a Trường hợp vận tốc v12 cùng phương cùng chiều với vận tốcv23
-Ta có:
v1,3 v1,2 v2,3
v1,3 = v1,2 + v2,3
* Chú ý 1: số 1 ứng với vật chuyển động,
số 2 ứng với hệ qui chiếu chuyển động, số 3 ứng với hệ quy chiếu đứng yên.
b Trường hợp vận tốc v1,2 cùng phương ngược chiều với vận tốc v2,3
ta có:
v1,3 v1,2 v2,3
v1,3 = v1,2 - v2,3
- Qua hai trường hợp trên ta thấy: vận tốc
tuyệt đối bằng tổng vectơ của vận tốc tương đối và vận tốc kéo theo.
Hoạt động 3: Củng cố và dặn dò (5 phút)
1 Một con thuyền chạy ngược dòng nước
đi được 20km trong 1 giờ, nước chảy với
vận tốc 2km/h Tính vận tốc của thuyền đối
với nước?
- Gọi :
vận tốc của thuyền so với nước (vận tốc tương đối)
2 , 1
v
vận tốc của nước so với bờ(vận tốc kéo theo)
3 , 2
v
Trang 32 Về nhà làm các bài tập: 6.7; 6.8; 6.9;
6.10 sách bài tập trang 22-24
vận tốc của thuyền so với bơ.(vận tốc tuyệt đối)
3 , 1
v
- Chọn chiều dương là chiều chuyển động của thuyền
1
20 3
,
t
s
- Tốc độ của dòng nước chảy so với bờ: v2,3= 2km/h
- Công thức cộng vận tốc ta có: v1,3 v1,2 v2,3
v1,3 v1,2 v2,3 v1,2 = v1,3 + v2,3 v1,2 = 20 + 2 = 22(km/h)
2 Chép vào vở bài tập
IV RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY