Đó là hồi trống biểu dương lòng cương trực của TP , lßng trung nghÜa cña QC, tình nghĩa vườn đào của ba anh em: Lưu Bị, Quan Vũ, Trương Phi.. cuéc héi ngé cña nh÷ng anh hïng, c¸i ngê cña[r]
Trang 1Hồi trống cổ thành
(Trích Tam quốc diễn nghĩa)
La Quán Trung
A- Mục tiêu bài học
Giúp HS:
- Hiểu được tính cách, phẩm chất của nhân vật Trương Phi và ý nghĩa của vấn đề
“trung thành hay phản bội” mà tác giả muốn đặt ra trong đoạn trích
- Thấy được nghệ thuật khắc họa tính cách nhân vật
B Phương tiện thực hiện
- SGK, SGV
- Thiết kế bài giảng
C Cách thức tiến hành: Toồ chửực giụứ daùy hoùc theo caựch keỏt hụùp caực phửụng
phaựp ủoùc saựng taùo, gụùi tỡm keỏt hụùp vụựi caực hỡnh thửực trao ủoồi thaỷo luaọn, traỷ lụứi
caõu hoỷi
D Tiến trình dạy học
I KTBC:không
II Bài mới
Tieồu thuyeỏt chửụng hoài TQ coự nhieồu loùai, trong ủoự loaùi giaỷng sửỷ coự sửực loõi cuoỏn
ngửụứi ủoùc raỏt lụựn Tieõu bieồu laứ boọ tieồu thuyeỏt “ Tam quoỏc dieón nghúa” laứ boọ
tieồu thuyeỏt lũch sửỷ daứi 120 hoài ra ủụứi giửừa tk XIV ẹaởc ủieồm noồi baọt cuỷa loaùi
tieồu thuyeỏt chửụng hoài laứ keà laùi sửù vieọc theo trỡnh tửù thụứi gian; tớnh caựch nhaõn
vaọt thửụứng ủửụùc theồ hieọn thoõng qua haứnh ủoọng vaứ ủoỏi thoaùi laứ chớnh ẹoaùn trớch
“Hoài troỏng coồ” thaứnh theồ hieọn roừ nhửừng ủaởc ủieồm aỏy
20
? Giới thiệu vài nét
về tác giả, tác phẩm
Tam quốc diễn nghĩa
? Dửùa vaứo phaàn tieồu
daón sgk em haừy neõu
H/s HĐ cá nhân
- La Quán Trung (1330 - 1400) là một nhà tiểu thuyết Trung Quốc sống vào giai
đoạn cuối Nguyên đầu Minh
- Tớnh tỡnh: coõ ủoọc, le ỷloi, thớch ngao du
-Tp chớnh: Tam quoỏc dieón
nghúa ; ủaùi nhaỏt taứi tửỷ thử, ủeọ
nhaỏt kỡ thử
La Quaựn Trung laứ ngửụứi ủaàu tieõn ủoựng goựp xuaỏt saộc cho trửụứng phaựi tieồu thuyeỏt lũch sửỷ ủụứi Minh – Thanh ụỷ TQ
- Ra ủụứi vaứo ủaàu thụứi Minh
I Tìm hiểu chung
1 – Tác giả
- La Quán Trung (1330
- 1400) là một nhà tiểu thuyết TQ sống vào g/đ cuối Nguyên đầu Minh -La Quaựn Trung laứ ngửụứi ủaàu tieõn ủoựng goựp xuaỏt saộc cho trửụứng phaựi tieồu thuyeỏt lũch sửỷ ủụứi Minh – Thanh ụỷ TQ
2 – Tác phẩm
a Nguoàn goỏc vaứ quaự trỡnh hỡnh thaứnh:
Trang 2những nét chính về
nguồn gốc và quá
trình hình thành tp
? H·y tãm t¾t tiĨu
thuyÕt nµy
? Từ cơ sở sgk, em
hãy rút ra những ý
chính về giá trị nội
dung và gtrị nghệ
thuật của tp
? Với 1 tp đồ sộ, vĩ
đại như thế này thì nó
có ảnh hưởng như thế
- Đất nước thống nhất ông chuyên tâm sưu tầm và viết sử dã Dựa vào câu chuyện dân gian – đặc biệt là đời Tống (đề cương ghi chép để nghệ nhân dựa vào kể chuyện) xây dựng thành công bộ tiểu thuyết vĩ đại
“Tam quốc diễn nghĩa”
- 1 H/s tãm t¾t theo SGK
- Ph¬iâ bày cục diện chính trị xã hội Trung Hoa cổ đại, một giai đoạn cát cứ phân tranh, chiến tranh loạn lạc, đất nuớc chia cắt, nhân dân cực kì khốn khổ điêu linh
- Nguyện vọng hòa bình, thốnh nhất, ổn định của n/d và t/g thể hiện ở tư tưởng
“Ủng Lưu phản Tào”; gửi g¾m vào một ông vua lí tưởng Lưu Bị
- Nghệ thuật kể chuyện: sinh động hấp dẫn chọn lọc được nhiều chi tiết li kì hứng thú, nhiều chỗ mang đềy kịch tính
-Kh¾c họaNV: NV có cá tính sắc nét, tính cách nhân vật thể hiện chủ yếu qua hành động, ngôn ngữ
-Ảnh hưởng lớn đến hầu hết các nước trên thế giơiù, trong
- Ra đời vào đầu thời Minh
- ®/n thống nhất ông chuyên tâm sưu tầm và viết sử dã Dựa vào câu chuyện dân gian – đặc biệt là đời Tống ,XD thành công bộ tiểu thuyết
vĩ đại “Tam quốc diễn nghĩa”
b Tãm t¾t (SGK)
c Gi¸ trÞ
*ND:
- Ph¬iâ bày cục diện chính trị XH Trung Hoa cổ đại, một g/® cát cứ phân tranh, c/t loạn lạc,
®/n chia cắt, n/d cực kì khốn khổ điêu linh
- Nguyện vọng hòa bình, thốnh nhất, ổn định của n/d và t/g thể hiện ở tư tưởng “Ủng Lưu phản Tào”; gửi g¾ám vào một ông vua lí tưởng Lưu Bị
* Nghệ thuật:
- NT kể chuyện: sinh động hấp dẫn chọn lọc được nhiều chi tiết li kì hứng thú, nhiều chỗ mang ®Çy kịch tính
- Kh¾c họaNV: NVcó cá tính sắc nét, tính cách
NV thể hiện chủ yếu qua h/® , ngôn ngữ
*.Ảnh hưởng tp:
Aûnh hưởng sâu rộng với
Trang 3naứo ủv theỏ giụựi vaứ VN
chuựng ta
ủoự coự VN Vaứ laứ moọt trong nhửừng tp raỏt quen thuoọc cuỷa ủoọc giaỷ VN ẹửụùc lửu truyeàn phoồ bieỏn laứ baỷn dũch cuỷa Phan Keỏ Bớnh (Buứi Kổ)
nhieàu nửụực treõn theỏ giụựi, trong ủoự coự VN Vaứ laứ chaỏt lieọu VH boồ ớch
5 ?ẹaõy ủc xem laứ ủoaùn
trớch hay nhaỏt, tieõu
bieồu nhaỏt trong
TQDN, vaọy em haừy
cho bieỏt ủoaùn trớch
naứy naốm ụỷ vũ trớ naứo
trong tp, vaứ yự nghúa
cuỷa noự
Gv cho hs ủoùc phaõn
vai, ủuựng theo hoứan
caỷnh eựo le, bi ủaựt…
cuỷa nhaõn vaọt.
H/s HĐ cá nhân
Đoạn trích thuộc nửa sau hồi
28 Đây là một trong những
đoạn hay nhất (cửa quan thứ 6) thể hiện nghĩa vườn đào
Cheựm Saựi Dửụng anh em hoứa giaỷi, Hoài Coồ Thaứnh toõi chuựa ủoaứn vieõn.
-Hs tửù toựm taột theo yự cuỷa mỡnh dửùa vaứo sgk
II – Tìm hiểu đoạn trích
1 Vị trí: Đoạn trích
thuộc nửa sau hồi 28
2 Đọc- Tóm tắt
5 Nếu nói tình huống
truyện là toàn bộ sự
việc xảy ra một nơi
trong một không gian,
thời gian buộc người ta
phải suy nghĩ, đối phó
chịu đựng thì tình
huống truyện trong
đoạn trích là gì?
- Tình huống đó có
tác dụng như thế nào
trong việc khắc hoạ
nhân vật?
H/s HĐ cá nhân
- Tình huống truyện: mâu thuẫn giữa lòng trung thành và
sự phản bôị
- Tình huống truyện góp phần làm nổi bật tính cách của hai nhân vật chính trong đoạn trích
3 Tìm hiểu a.Tình huống truyện:
- Tình huống truyện: mâu thuẫn giữa lòng trung thành và sự phản bôị
- Tình huống truyện góp phần làm nổi bật tính cách của hai nhân vật chính trong đoạn trích
15
? Khi nghe QC đến,
TP có hành động ntn?
? Nhận xét?
? lyự do naứo daón ủeỏn
haứnh ủoọng quyeỏt lieọt
cuỷa TP ủv QC-voỏn laứ
ngửụứi anh keỏt nghaừi
H/s HĐ cá nhân
-Khi nghe Quan Coõng ủeỏn:
chaỳng noựi chaỳng raống, maởc giaựp, vaực maõu leõn ngửùa, daón
1000 quaõn ủi taột ra cửỷa Baộc
haứnh ủoọng laù luứng, khaực thửụứng
- TP coi QC laứ keỷ phaỷn boọi
b Nhân vật Trương Phi
-Khi nghe Quan Coõng
ủeỏn: chaỳng noựi chaỳng
raống, maởc giaựp, vaực maõu leõn ngửùa, daón 1000 quaõn
ủi taột ra cửỷa Baộc
haứnh ủoọng laù luứng, khaực thửụứng
Trang 4vửụứn ủaứo naờm xửa
? Tìm những chi tiết
miêu ttả hành động,
ngôn ngữ của TP khi
gặp mặt QC?
? Em coự nhaọn xeựt gỡ
veà caựch duứng tửứ cuỷa
ủoaùn vaờn, taực duùng
cuỷa noự
Tiết 2
? Khi QC thanh minh,
hai chị dâu nói giúp,
TP có thái độ ntn?
? Tỡnh huoỏng Saựi
Dửụng xuaỏt hieọn coự
vai troứ gớ? Vaứ tỡnh
huoỏng ủoự coự hụùp lyự
ko
? Nhưng tại sao khi
đầu Sái Dương rơi mà
ko giửừ lụứi theà keỏt nghaừi vửụứn ủaứo vỡ QC ủaừ ụỷ trog doanh traùi Taứo, chũu aõn hueọ Taứo
- Khi gaởp maởt Quan Coõng:
Trửụng Phi maột trụùn troứn xoe, raõu huứm veồnh ngửụùc, hoứ heựt nhử saỏm, muựa xaứ maõu chaùy laùi ủaõm Quan Coõng,
xửng hoõ maứy, tao
-> Nhiều ủoọng tửứ mieõu taỷ haứnh ủoọng nhanh, maùnh, lieõn tieỏp, dửựt khoựat, quyeỏt lieọt theồ hieọn thớa ủoọ roừ raứng, tớnh caựch trửụng trửùc cuỷa TP
- Khi Quan Coõng thanh minh, hai chũ daõu noựi giuựp: kieõn
quyeỏt phaỷn ủoỏi, nghi ngụứ, hai
chũ bũ lửứa doỏi ủaỏy, trung thaàn thaứ cheỏt khoõng chũu nhuùc,
maộng Toõn Caứn
caựi nghi ngụứ cuỷa baọc trửụùng phu haứo kieọt, khoõng chaỏp nhaọn trung thaàn thụứ 2 chuỷ
- Khi Saựi Dửụng xuaỏt hieọn:
+ Laứm cho maõu thuaón giửừa
TP vaứ QC leõn ủeỏn ủoọ caờn thaỳng:
(1) QC ủang ụỷ doanh traùi
Taứo ->phaỷn boọi
(2) QC ủeỏn Coồ Thaứnh ủeồ
baởt TP vỡ daón theo 1 toaựn binh maừ
+ Loựe saựng caựch giaỷi quyeỏt
TP ra ủk cho QC: “Neỏu maứy quaỷ coự loứng thửùc, ta ủaựnh ba hoài troỏng
- Khi đầu Sái Dương rơi mà Trương Phi vẫn nghi ngờ cho
- Khi gaởp maởt Quan
Coõng: Trửụng Phi maột
trụùn troứn xoe, raõu huứm veồnh ngửụùc, hoứ heựt nhử saỏm, muựa xaứ maõu chaùy laùi ủaõm Quan Coõng,
+xửng hoõ maứy, tao
- Khi Quan Coõng thanh minh, hai chũ daõu noựi giuựp: kieõn quyeỏt phaỷn
ủoỏi, nghi ngụứ, hai chũ bũ
lửứa doỏi ủaỏy, trung thaàn thaứ cheỏt khoõng chũu nhuùc, maộng Toõn Caứn
- Khi Saựi Dửụng xuaỏt hieọn:
+ maõu thuaón giửừa TP vaứ QC leõn ủeỏn ủoọ caờn thaỳng
+Loựe saựng caựch giaỷi quyeỏt: TP ra ủk cho QC:
“Neỏu maứy quaỷ coự loứng thửùc, ta ủaựnh ba hoài troỏng
- Khi đầu Sái Dương rơi
mà Trương Phi vẫn nghi ngờ thận trọng, tinh tế
Trang 5Trương Phi vẫn còn
nghi ngờ?
? Chi tiết Trương Phi
khóc, thụp lạy Vân
Trường cho thấy
Trương Phi là người
như thế nào?
?Nhận xét tính cách
của Trương Phi và
nghệ thuật miêu tả
tính cách nhân vật của
tác giả
thấy Trương Phi không dễ dàng tin người Phải hỏi kĩ tên lính và nghe hai chị kể lại rõ ràng thì Truơng Phi mới chịu tin
Như vậy, Trương Phi còn là người thận trọng, tinh tế
- Trương Phi là người khiêm tốn, phục thiện, biết lỗi và nhận lỗi chân thành
Qua đoạn trích, hình ảnh Trương Phi hiện lên tuyệt đẹp, dũng cảm, cương trực, trung nghĩa, nóng nảy, thô lỗ mà tinh tế và phục thiện
Cái tài của tác giả là tạo được một tình huống đặc biệt để tình cách được bộ lộ một cách hợp lí tự nhiên qua ngôn ngữ,
cử chỉ, hành động, thái độ của nhân vật
- Biết rõ sự thật:
Trương Phi khóc, thụp lạy Vân Trường là người khiêm tốn, phục thiện, biết lỗi và nhận lỗi chân thành
Tớnh caựch cửụng trửùc, thaỳng thaộn, laọp trửụứng nhaỏt quaựn, kieõn ủũnh, ủen traộng phaõn minh, khoõng chaỏp nhaọn quanh
co laột leựo
Khi bieỏt roừ sửù thaọt: roỷ nửụực maột khoực, thuùp laùy Vaõn Trửụứng caỷm ủoọng, bieỏt phuùc thieọn
dũng cảm, cương trực,
trung nghĩa, nóng nảy, thô lỗ mà tinh tế và phục thiện
15 ? quan Công rơi vào
hoàn cảnh bất ngờ và
khó khăn như thế nào?
? Vì sao nói đay là cửa
quan thứ 6 với viên
tướng thứ 7 đặc biệt
nhất?
? Tìm những chi tiết
miêu tả cử chỉ, thái độ,
H/s HĐ cá nhân
- QC qua 5 aỷi cheựm 6 tửụựng Taứo khoõng heà baờn khoaờn, do dửù Theỏ nhửng ủeỏn Coồ Thaứnh gaởp laùi em keỏt nghúa,
QC khoõng ngụứ ủeỏn… ẹaõy laứ cửỷa aỷi khoự nhaỏt vỡ ủoự laứ cửỷa aỷi thửỷ thaựch loứng trung nghúa, baứy toỷ sửù trong saựng , cửỷa quan khoõng dung keỷ tham vaứng phuù nghúa
- Thái độ, cử chỉ:
+ Giật mình, tránh mũi mâu (ngạc nhiên trước cách xử sự
C.Nhân vật Quan Công
- Thái độ, cử chỉ:
+ Giật mình, tránh mũi mâu (ngạc nhiên trước cách xử sự của Trương Phi)
- Ngôn ngữ:
+ Gọi Trương Phi là hiền đệ
+ Nhắc lại tình nghĩa vườn đào
+ Cầu cứu hai chị dâu Nhờ hai chị thanh minh + Nhã nhặn, nhún mình
Trang 6ngon ngữ, hành động
của QC trong đoạn
trích?
? Vì sao Quan Công
chẳng nói chẳng rằng,
xông vào đánh, chưa
dứt một hồi trống đã
chém rơi đầu Sái
Dương?
? Nhân vật Quan
Công có vai trò gì
trong đoạn trích này?
của Trương Phi)
- Ngôn ngữ:
+ Gọi Trương Phi là hiền đệ + Nhắc lại tình nghĩa vườn
đào
+ Cầu cứu hai chị dâu Nhờ hai chị thanh minh
+ Nhã nhặn, nhún mình thanh minh
- Chém đầu Sái Dương là cách thanh minh tốt nhất, nhanh chóng và có hiệu quả nhất
Quan Vũ càng nhanh thắng càng chứng tỏ tấm lòng trung nghĩa của mình trước người em
- Trong đoạn trích, Quan Công đóng vai trò phụ, cốt để soi chiếu, làm nổi bật nhân vật Trương Phi Nhưng chỉ bằng vài chi tiết nhỏ, tác gỉa đã
khắc họa được hình ảnh Quan
Vũ trung nghĩa, giàu nghĩa khí
thanh minh
- Chém Sái Dương để minh chứng cho lòng trung thành của mình
QC : trung duừng, giaứu nghúa khớ, coự taỏm loứng son saột vỡ lớ tửụỷng Laứ hỡnh aỷnh soi chieỏu, laứm noồi baọt hỡnh aỷnh TP
10 Taực giaỷ taỷ hoài troỏng Coồ
Thaứnh baống maỏy caõu ?
Nhaọn xeựt yự nghúa cuỷa
hoài troỏng ? có thể bỏ chi
tiết hồi trống được ko?
Vì sao?
-H/s thảo luận nhóm, cử đại diện trình bày
hoài troỏng ủửụùc taỷ raỏt ngaộn goùn chổ baống 3 caõu “QC chaỳng noựi…dửụựi ủaỏt”
- Gụùi neõn khoõng khớ chieỏn traọn haứo huứng
- Laứ ủieàu kieọn, laứ quan toứa vụựi quyeàn phaựn xeựt: Quan Coõng trung thaứnh hay khoõng
- Boọc loọ loứng trung thaứnh cuỷa Quan Coõng
- Hoài troỏng minh oan
- Bieồu dửụng, ca ngụùi sửù cửụng trửùc, dửựt khoaựt cuỷa Trửụng Phi
- Hoài troỏng ủoaứn tuù
D Âm vang hồi troỏng
Coồ Thaứnh
- Gụùi neõn khoõng khớ chieỏn traọn haứo huứng
- Laứ ủieàu kieọn, laứ quan toứa vụựi quyeàn phaựn xeựt: Quan Coõng trung thaứnh hay khoõng
- Boọc loọ loứng trung thaứnh cuỷa Quan Coõng
- Hoài troỏng minh oan
- Bieồu dửụng, ca ngụùi sửù cửụng trửùc, dửựt khoaựt cuỷa Trửụng Phi
- Hoài troỏng ủoaứn tuù
5 - Đoạn trích giúp em
hiểu gì về phẩm chất
H/s HĐ cá nhân
- HTCT như một màn kịch III Tổng kết
Trang 7tính cách của các nhân
vật và vấn dề trung
nghĩa mà tác giả đặt ra
trong đoạn trích?
? Trong quá trình kể
chuyện, tác giả có bình
luận về nhân vật
không? Vì sao? Tính
cách nhân vật được
miêu tả như thế nào?
ngắn sinh động mang ý vị chiến trận đậm đà Đó là hồi trống biểu dương lòng cương trực của
TP , lòng trung nghĩa của QC, tình nghĩa vườn đào của ba anh em: Lưu Bị, Quan Vũ, Trương Phi cuộc hội ngộ của những anh hùng, cái ngờ của TP là cái ngờ của người anh hùng, cách minh oan của QC là cách minh oan của người anh hùng, h/đ anh hùng, khí phách anh hùng
-NT: tạo tình huống truyện
đặc sắc để sự việc tự nói lên p/c, tính cách của NV Cách
kể chuyện theo thời gian, diễn biến của sự việc.Tâm lí NV chủ yếu được bộc lộ qua hành
động, đối thoại
Dựa vào đoạn trớch,
viết mười dũng phỏt
biểu cảm nghĩ về hai
cõu thơ tỏc giả viết ở
cuối hồi 1 (SGK)
(GV hướng dẫn HS
làm ở nhà)
Gợi ý:
- Đọc kĩ hai cõu thơ viết ở cuối hồi 1
- Phỏt biểu cảm nghĩ về hai cõu thơ theo hướng: tỏc giả ca ngợi tớnh cỏch ngay thẳng của Trương Phi
V.Luyện tập(Bài tập
nang cao)
IV Củng cố: - Tính cách, phẩm chất của hai nhân vật, ý nghĩa của hồi trống cổ
thành
V Dặn dò: Học+ làm bài tạp nầng cao+ soạn: Luyện tập về liên kết trong văn bản (tiếp theo)