Phù sa: là hình ảnh được lấy làm ẩn dụ để chỉ cuéc sèng míi, cuéc sèng mµu mì ®Çy triÓn väng tốt đẹp của con người.. - Đi một ngày đàng học một sàng khôn - Ch¸y nhµ míi ra mÆt chuét - Lö[r]
Trang 1Thực hành phép tu từ ẩn dụ và hoán dụ
A Mục tiêu bài học.
Giúp HS:
1 Nâng cao hiểu biết về phép tu từ ẩn dụ và hoán dụ
2 Có kỹ năng phân tích giá trị sử dụng hai biện pháp tu từ ẩn dụ và
hoán dụ
B Phương tiện thực hiện
- SGK SGV
- Thiết kế bài học
C Cách thức tiến hành
GV tổ chứ giờ dạy học theo cách kết hợp các hình thức trao đổi thảo
luận, thực hành
D Tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ.
2 Giới thiệu bài mới.
I ẩn dụ
1 Đọc những câu ca dao
a Những từ thuyền bến, cây đa,
con đò, không chỉ là thuyền bến
mà còn mang nội dung ý nghĩa
khác Nội dung ý nghĩa ấy là gì?
b Thuyền và bến câu 1 với cây
đa, bến cũ con đò ở câu 2 có gì
khác nhau?
2 Tìm và phân tích phép ẩn dụ
- Thuyền là ẩn dụ để chỉ P5 con trai trong xã hội
cũ P5 con trai trong xã hội cũ có quyền lấy năm thê bảy thiếp, cũng P chiếc thuyền đi hết bến này
đến bến khác
- Bến là ẩn dụ Bến PM cố định ;P9 lấy làm
ẩn dụ để chỉ tấm lòng thuỷ chung son sắt của P5 con gái
- Cây đa, bến cũ chỉ những P5 có quan hệ gắn bó P phải xa nhau
- Thuyền và con đò về bản chất đều là dụng
cụ để chuyên trở trên sông
- Bến và bến cũ đều là địa điểm cố định
Song chúng khác nhau Thuyền và Bến ở câu 1 chỉ hai đối P9 Đó là chàng trai và cô gái Còn Bến và đò ở câu 2 lại là con P5 có quan hệ gắn
bó P vì điều kiện nào đó phải xa nhau
a Lửa lựu: chỉ hoa lựu đỏ chói P lửa
b Làm thành P5 con P5 mới sống trong độc lập tự do, biết làm chủ thiên nhiên, làm chủ xã hội, làm chủ cuộc đời mình
c Hót: ca ngợi mùa xuân đất PM? ca ngợi cuộc đời mới với sức sống đang trỗi dậy
- Từng giọt long lanh rơi: ẩn dụ: ca ngợi cái
đẹp của sáng xuân cũng là cái đẹp của cuộc đời, cái
Trang 23 Tìm thêm ẩn dụ trong ca dao,
tục ngữ
II Hoán dụ
1 Đọc những câu sau và trả lời
câu hỏi
A Cụm từ đầu xanh, má hồng
Nguyễn Du ám chỉ ai?
B áo nâu, áo xanh chỉ ai?
2 Phân biệt hai phép tu từ
3 Viết một đoạn văn có biện pháp
ẩn dụ và hoán dụ
đẹp của cuộc sống
d Thác: là ẩn dụ chỉ những gian khổ trong cuộc sống mà con P5 phải đối mặt Thuyền ta cũng là ẩn dụ chỉ cuộc sống con P5 đang P9 qua những gian khổ, khó khăn thênh thang mà PM tới
e Phù du: là hình ảnh ;P9 lấy làm ẩn dụ để chỉ kiếp sống trôi nổi, phù phiếm, sớm nở tối tàn của con P5
Phù sa: là hình ảnh ;P9 lấy làm ẩn dụ để chỉ cuộc sống mới, cuộc sống màu mỡ đầy triển vọng tốt đẹp của con P5
- Đi một ngày đàng học một sàng khôn
- Cháy nhà mới ra mặt chuột
- Lửa thử vàng + Râu tôm nấu với ruột bầu Chồng chan vợ húp gật đầu khen ngon
+ Cô kia đứng ở bên sông Muốn sang anh ngả cành hồng cho sang
- Sử dụng những từ đầu xanh, má hồng, Nguyễn Du muốn ám chỉ Thuý Kiều (lấy tên của
đối P9 này để gọi một đối P9 khác dựa vào sự tiếp cận: Đầu xanh, má hồng -> chỉ tuổi trẻ)
- Chỉ P5 nông dân (áo nâu) và đội ngũ công nhân Việt Nam (áo xanh) trong xã hội ta (dựa vào sự tiếp cận: Họ P5 hay mặc màu áo đó)
- Thôn Đoài, thôn Đông là hoán dụ để chỉ hai
P5 trong cuộc tình "Cau thôn Đoài" và "Trầu không thôn nào" lại là ẩn dụ trong cách nói lấp lửng của tình yêu lứa đôi Em nhớ ai
- Cơn bão số một đã đi qua Sóng đã yên, biển
đã lặng Những cơn bão trong cuộc sống hàng ngày thì vẫn còn tiếp diễn Đây là cảnh P5 mẹ mất con, vợ mất chồng, gia đình tan nát Những đôi mắt trẻ thoe ngơ ngác nhìn quanh
+ Sóng và biển: Hình ảnh ;P9 lấy làm hoán
dụ để chỉ cuộc sống đã trở lại bình yên sau cơn bão
+ Cơn bão: ẩn dụ chỉ sự tàn phá, mất mát, đau
đớn hàng ngày
Trang 3+ Đôi mắt trẻ ngơ ngác: Hoán dụ chỉ những
đứa trẻ P đủ nhận thức thấy ;P9 mất mát, đau
P^
... hai phép tu từ3 Viết đoạn văn có biện pháp
ẩn dụ hoán dụ
đẹp sống
d Thác: ẩn dụ gian khổ sống mà P5 phải đối mặt Thuyền ta ẩn dụ sống P5 P9 qua gian khổ, khó...
- Bến ẩn dụ Bến PM cố định ;P9 lấy làm
ẩn dụ để lòng thuỷ chung son sắt P5 gái
- Cây đa, bến cũ P5 có quan hệ gắn bó P phải xa
- Thuyền đò chất dụng
cụ...
II Hoán dụ
1 Đọc câu sau trả lời
câu hỏi
A Cụm từ đầu xanh, má hồng
Nguyễn Du ám ai?
B áo nâu, áo xanh ai?
2 Phân biệt hai phép tu từ
3