Kiến thức: Nắm được một cách đại cương hai bộ phận lớn của văn học Việt Nam văn học dân gian và văn học viết, nắm được một cách khái quát quá trình phát triển của văn học viết Việt Nam v[r]
Trang 1* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * ** * * * * * ** * * * * * * * * * * * * * * * * *
1
Ngày soạn: 16 tháng 8 năm 2009
Ngăy dạy : /
Tổng quan nền văn học Việt Nam
A MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Giúp học sinh
I Kiến thức: Nắm được một cách đại cương hai bộ phận lớn của văn học Việt Nam (văn học dân gian và văn học viết), nắm được một cách khái quát quá trình phát triển của văn học viết Việt Nam và những nội dung thể hiện con người Việt Nam trong văn học
II Kỹ năng: Biết vận dụng tri thức để tìm hiểu và hệ thống hóa những tác phẩm đã học và sẽ học của văn học Việt Nam
III Thái độ: Trân trọng nền văn học dân tộc
B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY: Phát vấn - Diễn giảng
C.CHUẨN BỊ GIÁO CỤ:
Giáo viên: Đọc tài liệu, thiết kế bài dạy
Học sinh: Đọc sgk, soạn bài
D TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
I ỔN ĐỊNH LỚP - KIỂM TRA SĨ SỐ
Líp 10b5 v¾ng : ……… ………
II KIỂM TRA BÀI CŨ:
III NỘI DUNG BÀI MỚI:
LÞch sö v¨n hôc cña bÍt cø d©n tĩc nµo ®Òu lµ lÞch sö t©m hơn cña d©n tĩc
Íy §Ó cung cÍp cho c¸c em nhỊn thøc nh÷ng nÐt lín vÒ v¨n hôc níc nhµ,
chóng ta sÏ t×m hiÓu qua bµi “ Tưng quan v¨n hôc ViÖt Nam “.
Ho¹t ®ĩng cña thÌy vµ
trß
Nĩi dung kiÕn thøc
? Em hiÓu thÕ nµo lµ tưng quan
v¨n hôc ViÖt Nam?
Ho¹t ®ĩng 1:
? VHVN gơm mÍy bĩ phỊn lín?
- H/s ®ôc phÌn nµy ị sgk
? H·y tr×nh bµy nh÷ng nÐt lín
cña vhdg?
- GV lu ý cho HS
- Tưng quan VHVN lµ c¸ch nh×n nhỊn, ®¸nh gi¸ mĩt c¸ch tưng qu¸t nh÷ng nÐt lín cña VHVN
I C¸c bĩ phỊn hîp thµnh cña v¨n hôc ViÖt Nam:
- VHVN gơm 2 bĩ phỊn lín: - VHDG
- VH viÕt
1 V¨n hôc d©n gian:
+ Kh¸i niÖm: lµ nh÷ng s¸ng t¸c tỊp thÓ cña nh©n d©n lao ®ĩng ®îc truyÒn miÖng tõ ®íi nµy sang ®íi kh¸c
Lu ý: Cê nh÷ng trÝ thøc tham gia s¸ng t¸c
Trang 2* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * ** * * * * * ** * * * * * * * * * * * * * * * * *
2
- GV cho h/s kể một vài tp thuộc
các thể loại trên
- GV phân tích
- Gọi 1 h/s đọc bài
? Hãy trình bày khái quát nội
dung của VH viết?
- GV phân tích cho h/s thấy rõ
nguồn gốc của 3 loại chữ này
- GV minh hoạ bằng 1 số tp
Hoạt động 2:
? Nhìn tổng quát, VHVN có mấy
thời kỳ phát triển ?
- GV bổ sung thêm kiến thức
? Nét lớn truyền thống thể hiện
trong VHVN là gì?
- Gọi h/s đọc phần này
? Thời kỳ này VH có nét gì đáng
chú ý ?
? Vì sao nó lại có sự ảnh hưởng
của VHTĐ T Quốc?
- Vì các triều đại pk phương Bắc
sang xâm lược nước ta Là lý do
song sáng tác đó phải tuân thủ đặc trưng của VHDG và trở thành tiếng nói , tình cảm chung của của nd
+ Thể loại:
- Truyện cổ dân gian: thần thoại, sử thi, truyền thuyết, cổ tích, truyện cười, truyện ngụ ngôn
- Thơ ca dân gian: Tục ngữ, câu đố, ca dao, vè, truyện thơ
- Sân khấu dân gian: Chèo, tuồng, cải lương
+ Đặc trưng: - Tính truyền miệng
- Tính tập thể
- Tính thực hành trong các sinh hoạt khác nhau của đ/s cộng đồng
2 Văn học viết:
+ Khái niệm: Là sáng tác của trí thức được ghi lạibằng chữ viết; Là sáng tạo của cá nhân, VH viết mang dấu ấn tác giả
+ Hình thức: được ghi bằng 3 thứ chữ: Hán, Nôm, Quốc ngữ
+ Thể loại: Phát triển theo từng thời kỳ
TK X- hết TK XIX:
Chữ Hán: -Văn xuôI tự sự: Truyện kí, văn chính
luận, tt chương hồi
- Thơ: cổ phong, Đường luật, từ khúc
- Văn biền ngẫu: Phú, cáo, văn tế
Chữ Nôm: Thơ Nôm Đường luật, truyện thơ, ngâm
khúc, hát nói
Từ TK XX đến nay:
- Tự sự: truyện ngắn, tiểu thuyết, kí
- Trữ tình: Thơ, trường ca
- Kịch: kịch nói
II Tiến trình lịch sử văn học Việt Nam:
+ VHVN có 2 thời kỳ phát triển:
- Từ TK X- hết TK XIX: VH trung đại
- Từ TK XX- nay: VH hiện đại + Truyền thống VHVN thể hiện 2 nét lớn:
- CN yêu nước
- CN nhân đạo
1 Thời kỳ VH trung đại:
+ Là nền VH viết bằng chữ Hán và chữ Nôm + Nó có sự ảnh hưởng của nền VHTĐ tương ứng( VHTĐ Trung Quốc)
Trang 3* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * ** * * * * * ** * * * * * * * * * * * * * * * * *
3
quyết định VH viết chữ Hán
? Em có suy nghĩ gì về sự phát
triển thơ Nôm của VHTĐ ?
- Gọi h/s đọc ở sgk
? Tại sao gđ này lại có tên gọi
ấy?
+ Sự p triển của thơ Nôm gắn liền với sự trưởng thành và những nét truyền thống VHTĐ Đó là lòng yêu nước, tinh thần nhân đạo và hiện thực Nó thể hiện tinh thần ý thức dân tộc đã p triển cao
D2 : Tiến trình dạy học:
1 ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số + chuẩn bị sách vở
Lớp 10b5 vắng : ……… ………
2 Bài cũ: ? Vẽ sơ đồ và phân tích các bộ phận hợp thành văn học Việt Nam
3 Giới thiệu bài mới:
Hoạt động của thầy và
? VH thời kỳ này được chia làm
mấy gđ? Mỗi gđ có đặc điểm gì?
- GV bổ sung kiến thức về đặc
điểm của các gđ
? Về thể loại VH thời kỳ này có
gì đáng chú ý?
? Nhìn một cách khái quát ta có
thể rút ra quy luật gì về VHVN ?
2 Thời kỳ VH hiện đại:
+ Nó được p triển trong thời đại mà quan hệ sản xuất chủ yếu dựa vào HĐH Mặt khác những luồng tư tưởng tiến bộ như những luồng gió mới thổi vào
VN làm thay đổi nhận thức, cách nghĩ, cách cảm và cả cách nói của người VN Nó chịu ảnh hưởng của
VH phương Tây
+ VHHĐ được chia làm 4 gđ nhỏ:
- Từ TK XX- 1930
- Từ 1930- 1945
- Từ 1945- 1975
- Từ 1975- nay
Từ TK XX- 1930:
- VHVN tiếp xúc với nền VH Châu Âu
- Là nền VH tiếng việt viết bằng chữ quốc ngữ
- T giả: T Đà; HN Phách; HB Chánh…
Từ 1930- 1945:
- Xuất hiện nhiều tên tuổi lớn: T Lam; N Tuân;
X Diệu; VT Phụng; H Cận; N Cao…
- Nhiều thể loại mới ngày càng hoàn thiện
- X hiện nhiều dòng VH
Từ 1945- 1975:
- Nhiều nhà thơ đã đi theo CM: N Cao; Lê Anh Xuân; Dương Thị Xuân Quý…
- Thành tựu chủ yếu là dòng VH yêu nước và CM: HC Minh; Tố Hữu; Sóng Hồng…
- Truyện và tiểu thuyết viết về đề tài chiến tranh
là thành tựu lớn của VH
Từ 1975- nay:
- Phản ánh công cuộc cd CNXH, CNH- HĐH đất nước
Trang 4* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * ** * * * * * ** * * * * * * * * * * * * * * * * *
4
Hoạt động 3:
GV: Văn học là nhân học Con
người là đối tượng phản ánh,
biểu hiện trung tâm của văn học
VHVN thể hiện tư tưởng, tình
cảm, văn hoá, đạo đức, thẩm mĩ
của con người VN trong nhiều
mối quan hệ đa dạng
? Mqh giữa con người với tg tự
nhiên được thể hiện ntn ?
? TY thiên nhiên thể hiện ntn
trong VH?
- GVđưa dẫn chứng minh hoạ
- H/s đọc bài
? Mối quan hệ đó được thể hiện
ntn ?
? Mối quan hệ xã hội được phản
ánh ntn ?
? VHVN phản ánh ý thức bản
thân ntn?
? Thân và Tâm là gì? ( Thảo
=> VHVN đạt được giá trị đặc sắc về nd và nt với nhiều tg được công nhận là danh nhân văn hoá thế giới như N Trãi; N Du; HC Minh Nhiều tp đã
được dịch ra nhiều thứ tiếng trên t.giới VHVN với những khả năng và sự sáng tạo đã xây dựng được
vị trí riêng trong VH nhân loại
III Con người Việt Nam qua văn học:
1.Con người VN trong q.hệ với t.giới tự nhiên:
- Dưới hình thức độc đáo của tư duy huyền thoại, vhdg đã kể lại quá trình nhận thức, cải tạo, chinh phục thế giới tự nhiên để xd c sống
- Tình yêu thiên nhiên:
+ VHDG: H ảnh núi, sông, đồng lúa, cánh cò, vầng trăng…
+ VHTĐ: H ảnh thiên nhiên thường gắn liền với lý tưởng đạo đức thẩm mĩ Tùng, cúc, mai: Tượng trưng cho nhân cách cao thượng; Các đề tài ngư, tiều, canh, mục: Lý tưởng thanh cao, ẩn dật không màng danh lợi của các nhà nho
+ VHHĐ: Thể hiện ở t.y quê hương đất nước, đặc biệt là t.y đôi lứa: Hương thơm của sen, bông bưởi, sóng biển, mưa xuân… thường gắn liền với kỷ niệm
đẹp của t.y
2.Con người trong q hệ quốc gia, dân tộc:
- Một nền VH yêu nước có giá trị nhân văn sâu sắc xuyên suốt lịch sử VHVN
+ TY quê hương xứ sở + TY Tổ quốc: lòng căm thù giặc, dám xả thân vì nghĩa lớn
+ Phẩm chất tiên phong chống đế quốc của nền VHCM VN thế kỷ XX
3.Con người VN trong q hệ xã hội:
- Ước mơ về một xh công bằng
- Lên tiếng tố cáo, phê phán cácthế lực chuyên quyền và bày tỏ lòng cảm thông với những người dân bị áp bức
- CN yêu nước, nhân đạođang xd được những mầu người lý tưởng Con người vừa biết phát huy truyền thống vừa biết làm giàu cho qh, đất nước, cho mình
4.Con người VN và ý thức về bản thân:
Trang 5* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * ** * * * * * ** * * * * * * * * * * * * * * * * *
5
luỊn nhêm)
- thÓ x¸c vµ t©m hơn; B¶n n¨ng
vµ v¨n ho¸; T tịng vÞ kû vµ tt vÞ
tha; ý thøc c¸ nh©n vµ ý thøc
cĩng ®ơng
? Xu híng chung cña VHVN
khi xd mĨu ngíi lý tịng lµ g×?
+ ý thøc c¸ nh©n: cê 2 p diÖn: Th©n vµ t©m: song song tơn t¹i nhng kh«ng ®ơng nhÍt
- Xu híng chung cña VHVN lµ xd mĩt ®¹o lý lµm ngíi víi phỈm chÍt tỉt ®Ñp: nh©n ¸i, chung thụ, t×nh nghÜa, vÞ tha, s½n sµng x¶ th©n v× sù nghiÖp chÝnh nghÜa, ®Íu tranh chỉng chñ nghÜa kh¾c kû cña t«n gi¸o, ®Ò cao quyÒn sỉng con ngíi c¸ nh©n nhng kh«ng chÍp nhỊn chñ nghÜa c¸ nh©n
4.Cñng cỉ:
- VÏ s¬ ®ơ c¸c bĩ phỊn hîp thµnh VHVN
- GV chỉt l¹i nĩi dung chÝnh cña bµi hôc
5.DƯn dß:
- Xem l¹i kiÕn thøc võa hôc
- ChuỈn bÞ bµi: Ho¹t ®ĩng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷
E RÚT KINH NGHIỆM:
-
-
-
-
Tiết 3 Ngày soạn: 18 tháng 8 năm 2009 Tiếng Việt
Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ
A MỤC TIÊU BÀI HỌC: Giúp học sinh
I. Kiến thức: Nắm được kiến thức cơ bản về hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ, về các nhân tố giao tiếp và 2 quá trình trong hoạt động giao tiếp
II. Kỹ năng: Biết xác định các nhân tố giao tiếp trong một hoạt động giao tiếp, nâng cao năng lực giao tiếp khi nói, khi viết và năng lực phân tích, lĩnh hội khi giao tiếp
III Th¸i ®ĩ : giao tiÕp cê v¨n ho¸
Trang 6* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * ** * * * * * ** * * * * * * * * * * * * * * * * *
6
B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY: Phát vấn - Diễn giảng
C.CHUẨN BỊ GIÁO CỤ:
Giáo viên: Đọc tài liệu, thiết kế bài dạy
Học sinh: Đọc sgk, soạn bài
D TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
I ỔN ĐỊNH LỚP - KIỂM TRA SĨ SỐ
Líp 10b5 v¾ng : ……… ………
II KIỂM TRA BÀI CŨ:
III NỘI DUNG BÀI MỚI
A §Ưt vÍn ®Ò :
Trong cuĩc sỉng hµng ngµy con ngíi giao tiÕp víi nhau b»ng ph¬ng tiÖn v« cïng quan trông §ê lµ ng«n ng÷ Kh«ng cê ng«n ng÷ th× kh«ng thÓ cê kÕt qu¶ cao cña bÍt cø hoµn c¶nh giao tiÕp nµo Bịi v× giao tiÕp lu«n phô thuĩc vµo hoµn c¶nh vµ nh©n vỊt giao tiÕp §Ó thÍy ®îc ®iÒu ®ê, chóng ta t×m hiÓu bµi :
Ho¹t ®ĩng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷.
B TriÓn khai bµi d¹y :
Ho¹t ®ĩng 1
- Gôi 2 h/s ®ôc vb
? C¸c nh©n vỊt giao tiÕp nµo tham gia
trong ho¹t ®ĩng giao tiÕp ? Hai bªn cê
c¬ng vÞ vµ quan hÖ víi nhau ntn ?
? Ngßi nêi nhí ng«n ng÷ biÓu ®¹t
nĩi dung t tịng t×nh c¶m cña m×nh
th× ngíi ®ỉi tho¹i lµm g× ®Ó lÜnh hĩi
®îc nĩi dung ®ê?
? Ho¹t ®ĩng giao tiÕp diÔn ra trong
hoµn c¶nh nµo?
? Ho¹t ®ĩng giao tiÕp ®ê híng vµo
nĩi dung g×?
? Môc ®Ých cña giao tiÕp lµ g×? Cuĩc
giao tiÕp cê ®¹t ®îc môc ®Ých ®ê
kh«ng ?
( H/s th¶o luỊn nhêm)
? C¸c nh©n vỊt tham gia giao tiÕp qua
I T×m hiÓu chung:
1 §ôc v¨n b¶n vµ tr¶ líi c¸c c©u hâi:
- Nh©n vỊt tham gia giao tiÕp : Vua vµ c¸c b« l·o
trong hĩi nghÞ
- C¬ng vÞ kh¸c nhau: Vua cai qu¶n ®Ít níc, ch¨n d¾t tr¨m hô C¸c b« l·o lµ nh÷ng ngíi cê tuưi ®· tõng gi÷ trông tr¸ch trong triÒu ®îc vua míi ®Õn
dù hĩi nghÞ
- Ngíi tham gia giao tiÕp ph¶i ®ôc hoƯc nghe xem ngíi nêi nêi nh÷ng g× ®Ó lÜnh hĩi nĩi dung mµ ngíi nêi ph¸t ra
C¸c b« l·o nghe vua hâi: LiÖu tÝnh ntn khi qu©n M«ng Cư trµn ®Õn C¸c b« l·o x«n xao tranh nhau nêi Lóc Íy vua l¹i lµ ngíi nghe
-Hoµn c¶nh: DiÔn ra ị §iÖn Diªn Hơng Lóc ®ê qu©n Nguyªn M«ng kÐo 50 v¹n qu©n ơ ¹t sang x©m lîc níc ta
- Nĩi dung: ®Ò cỊp tíi vÍn ®Ò hÖ trông: Sù mÍt cßn cña quỉc gia d©n tĩc, m¹ng sỉng cña con ngíi
- Môc ®Ých giao tiÕp: Líy ý kiÕn môi ngíi, th¨m
dß lßng d©n ®Ó h¹ ®¹t mÖnh lÖnh quyÕt t©m gi÷ g×n
®Ít níc trong hoµn c¶nh l©m nguy Cuĩc giao tÕp
®ê ®· ®¹t môc ®Ých
2 T×m hiÓu qua bµi Tưng quan v¨n hôc ViÖt
Nam:
- Nh©n vỊt giao tiÕp: Ngíi viÕt s¸ch, h/s toµn
quỉc ®ĩ tuưi tõ 15- 65 Gi¸o s, TiÕn sÜ, ®Õn h/s
Trang 7* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * ** * * * * * ** * * * * * * * * * * * * * * * * *
7
bµi nµy?
? Ho¹t ®ĩng giao tiÕp ®ê diÔn ra trong
hoµn c¶nh nµo?
? Nĩi dung giao tiÕp? §Ò tµi? Cê
nh÷ng vÍn ®Ò c¬ b¶n nµo?
? Môc ®Ých cña giao tiÕp?
? Ph¬ng tiÖn giao tiÕp ®îc thÓ hiÖn
ntn?
Ho¹t ®ĩng 2:
? Qua 2 bµi tỊp em rót ra kÕt luỊn g×?
- Gôi 2 h/s ®ôc ghi nhí ®Ó kh¾c s©u
kiÕn thøc
líp 10 THPT
- Hoµn c¶nh giao tiÕp: Cê tư chøc gi¸o dôc,
ch¬ng tr×nh quy ®Þnh chung hÖ thỉng tríng PT
- Nĩi dung: C¸c bĩ phỊn cÍu thµnh VHVN; Ph¸c
ho¹ tiÕn tr×nh p triÓn cña lÞch sö vh, thµnh tùu cña nê; Nh÷ng nÐt lín vÒ nĩi dung- nghÖ thuỊt
- Môc ®Ých: Cung cÍp tri thøc cÌn thiÕt cho ngíi
hôc: Nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n cña nÒn v¨n hôc ViÖt Nam
- Ph¬ng tiÖn giao tiÕp: Sd ng«n ng÷ cña vb khoa
hôc: Bỉ côc rđ rµng, cê hÖ thỉng LÝ lÏ vµ dĨn chøng tiªu biÓu
II Ghi nhí: ( SGK)
4 Cñng cỉ : - GV chỉt l¹i nĩi dung bµi hôc.
5 DƯn dß : - Xem l¹i nĩi dung kiÕn thøc bµi hôc.
- Xem tríc tiÕt 2 cña bµi nµy( tiÕt LuyÖn tỊp)
E RÚT KINH NGHIỆM:
-
-Tiết 4 Ngày soạn: tháng năm 200 Đọc văn
Khái quát văn học dân gian việt nam
A MỤC TIÊU BÀI HỌC: Giúp học sinh
I Kiến thức: Nắm được vị trí và đặc trưng cơ bản của văn học dân gian Việt Nam và định nghĩa về các thể loại của bộ phận văn học này
II Kỹ năng: Biết vận dụng những tri thức của văn học dân gian, về văn học dân gian để tìm hiểu và hệ thống hóa những tác phẩm đã và sẽ học về văn học dân gian Việt Nam
Trang 8* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * ** * * * * * ** * * * * * * * * * * * * * * * * *
8
III Thái độ: Trân trọng di sản văn hóa của ông cha để lại
B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY: Phát vấn - Diễn giảng
C.CHUẨN BỊ GIÁO CỤ:
Giáo viên: Đọc tài liệu, thiết kế bài dạy
Học sinh: Đọc sgk, soạn bài
D TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
I ỔN ĐỊNH LỚP - KIỂM TRA SĨ SỐ
Líp 10b7 v¾ng : ……… ………
Líp 10b8 v¾ng :……… ………
II KIỂM TRA BÀI CŨ:
- Giới thiệu về các bộ phận và thành phần của nền văn học Việt Nam
- Chứng minh việc chuyển từ phạm trù trung đại sang hiện đại là mộ bước phát triển lớn lao sâu sắc của văn học Việt Nam
- Nêu những đặc điểm nổi bật của tâm hồn Việt Nam được thể hiện qua văn học
III NỘI DUNG BÀI MỚI
A §Ưt vÍn ®Ò
T«i yªu truyÖn cư níc t«i
Võa nh©n hỊu l¹i tuyÖt víi s©u xa
Th¬ng ngíi rơi míi th¬ng ta
Yªu nhau c¸ch mÍy nói xa còng t×m
ị hiÒn th× l¹i gƯp lµnh
Ngíi ngay l¹i gƯp ngíi tiªn ®ĩ tr×
( L©m ThÞ Mü D¹)
Cho ®Õn nh÷ng c©u ca dao:
Trªn ®ơng c¹n, díi ®ơng s©u
Chơng cµy vî cÍy con tr©u ®i bõa
TruyÖn cư ®Õn ca dao, d©n ca, tôc ng÷, c©u ®ỉi, chÌo, tuơng…TÍt c¶ lµ biÓu hiÖn
cô thÓ cña vhdg Bµi Kh¸i qu¸t VHDG ViÖt Nam sÏ gióp chóng ta hiÓu ®iÒu nµy.
B TriÓn khai bµi d¹y :
Ho¹t ®ĩng 1:
? VHDG lµ g×?
? T¹i sao VHDG lµ nghª thuỊt
ng«n tõ?
- GV ph©n tÝch rđ k/n cho hôc
sinh hiÓu
Ho¹t ®ĩng 2:
- Gôi 1 h/s ®ôc phÌn I ị sgk
I.Kh¸i niÖm VHDG:
Lµ nh÷ng tp nghÖ thuỊt ng«n tõ truyÒn miÖng ®îc tỊp thÓ s¸ng t¹o nh»m môc ®Ých phôc vô trùc tiÕp cho nh÷ng sinh ho¹t kh¸c nhau trong ®íi sỉng cĩng ®ơng
- Bìi bÍt cø mĩt v¨n nghÖ thuỊt nµo còng ®îc s¸ng t¹o b»ng nghÖ thuỊt ng«n ng÷
II §Ưc trng c¬ b¶n cña VHDG:
3 ®Ưc trng: - TÝnh truyÒn miÖng
Trang 9* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * ** * * * * * ** * * * * * * * * * * * * * * * * *
9
? VHDG có những đặc trưng cơ
bản nào?
? Vì sao vhdg có tính truyền
miệng?
? Em hiểu thế nào là tính tập thể?
? Em hiểu thế nào là tính thực
hành của vhdg?
Hoạt động 3:
? Kể tên các thể loại vhdg mà em
đã học và biết?
- gọi 1 h/s đọc
? Thế nào là thần thoại? Kể 1 số
tp thần thoại em đã học?
- Gọi h/s đọc
? Thế nào là sử thi ? Kể 1 số tp?
- GV: Quy mô rộng lớn: độ dài,
phạm vi kể truyện
+ Sử thi “ Đẻ đất đẻ nớc “ của
ngời Mường dài 8503 câu
Ngôn ngữ vần nhịp:
Sử thi “ Đăm Săn”
? Thế nào là truyền thuyết?
? Em hiểu thế nào là nhân vật
lịch sử?
? Xu hướng lý tưởng hoá thể hiện
ntn?
? Thế nào là truyện cổ tích? Đặc
điểm?
- Tính tập thể
- Tính thực hành
1 Tính truyền miệng:
- Khi đó chưa có chữ viết, để lưu truyền người xưa đã phải truyền miệng từ đời này sang đời khác( có dị bản)
- Tính truyền miệng còn biểu hiện trong diễn xướng dân gian
2 Tính tập thể:
- VHDG tập thể sáng tác
- Mọi người có quyền tham gia bổ sung sữa chữa
3 VHDG gắn bó và phục vụ trực tiếp các s hoạt khác nhau trong đ.sống cộng đồng:
- Sáng tác phục vụ trực tiếp cho từng ngành nghề: Bài
ca nghề nghiệp Bài ca nghi lễ
III Hệ thống thể loại của VHDG:
1 Thần thoai:
Là loại hình tự sự dân gian thường kể về các vị thần xuất hiện chủ yếu ở đời công xã nguyên thuỷ nhằm giải thích các hiện tượng tự nhiên, thể hiện khát vọng chinh phục tự nhiên
2.Sử thi:
Là tp tự sự dân gian có quy mô lớn, sử dụng ngôn ngữ có vần nhịp, xây dựng những hình tượng nghệ thuật hoành tráng, hào hùng kể về những biến cố lớn lao trong đời sống cộng đồng
3 Truyền thuyết:
Kể về sự kiện và nhân vật lịch sử theo xu hướng lý tưởng hoá, qua đó thể hiện sự ngưỡng mộ tôn vinh của nhân dân đối với người có công với đất nước…
- Nhân vật lịch sử: Có liên quan tới lịch sử nhưng không phải là lịch sử: AD Vương cầm sừng tê bảy tấc
rẻ nước về thuỷ phủ
- Xu hướng lý tưởng hoá: nd gửi vào đó ước mơ khát vọng của mình
4 Cổ tích:
Truyện kể về những con người bình thường trong xã hội có phân chia đẳng cấp, thể hiện tinh thần nhân
đạo, lạc quan của ndlđ
- Nội dung: thường đề cập 2 vấn đề cơ bản: Số phận người nghèo khổ; Ước mơ đổi đời
- Nhân vật: Thường là em út, con riêng, mồ côi…
Trang 10* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * ** * * * * * ** * * * * * * * * * * * * * * * * *
10
? Nêu những nét cơ bản về
truyện ngụ ngôn?
? Truyện cười có đặc điểm gì?
? Thế nào là tục ngữ ?
- H/s lấy vd
? Thế nào là câu đố?
? Thế nào là ca dao? Ví dụ?
? Thế nào là vè ?
? Thế nào là truyện thơ?
? Thế nào là chèo? Ngoài chèo
em còn biết có loại hình sân
khấu dân gian nào khác?
Hoạt động 4:
- Gọi 1 h/s đọc ở sgk
? VHDG có những giá trị cơ bản
nào về nd và nt ?
? Tại sao vhdg là kho tri thức ?
- Quan niệm: ở hiền gặp lành, ở ác bị trừng trị
5 Truyện ngụ ngôn:
Truyện ngắn gọn có kết cấu chặt chẽ; Nhân vật thường là bộ phận của người hoặc vật biết nói Từ đó rút ra những kinh nghiệm triết lí sâu sắc
6 Truyên cời:
Có kết cấu chặt chẽ, kết thúc bất ngờ được xây dựng trên cơ sở mâu thuẩn cuộc sống làm bật lên tiếng cười nhằm mục đích giải trí và phê phán xã hội
7 Tục ngữ:
Là những câu nói ngắn gọn, hàm súc, có hình ảnh, vần, nhịp, đúc kết những kinh nghiệm thực tiễn
thường được dùng trong giao tiếp hàng ngày của nd
8 Câu đố:
Là những bài văn vần hoặc câu nói có mô tả vật đó bằng hình ảnh, hình tượng khác lạ để người nghe tìm lời giải nhằm mục đích giải trí, rèn luyện tư duy…
9 Ca dao:
Là những bài thơ trữ tình dân gian thường là những câu hát có vần điệu đã bỏ đi tiếng đệm, tiếng láy nhằm diễn tả nội tâm con người
10 Vè:
Là tp tự sự dân gian có lời thơ mộc mạc kể về các
sự kiện diễn ra trong xã hội nhằm thông báo và bình luận
11 Truyện thơ:
Là những tp dân gian bằng thơ giàu chất trữ tình diễn tả tâm trạng và suy nghĩ của con người khi hạnh phúc lứa đôi và công bằng xã hội bị tước đoạt
12 Chèo:
Là tp sân khấu dân gian kết hợp yếu tố trữ tình và trào lộng ca ngợi những tấm gương đạo đức và phê phán đả kích mặt trái của xã hội
IV Những giá trị cơ bản của VHDG:
1 VHDG là kho tri thức vô cùng phong phú về đời sống của dân tộc:
- Tri thức dân gian là nhận thức của nhân dân đối với cuộc sống quanh mình Nó khác hẳn với nhận thức của g/c thống trị cùng thời về lịch sử xã hội Đó là những kinh nghiệm mà nd ta đúc kết từ cuộc sống
- Tri thức ấy lại được trình bày bằng nghệ thuật ngôn
từ của nhân dân nên nó sinh động và hấp dẫn người nghe
2 VHDG có giá trị giáo dục sâu sắc:
- Giáo dục tinh thần nhân đạo, tôn vinh những giá trị con người, yêu thương con người và đấu tranh không