Chủ đề của đoạn văn được thể hiện ở câu đầu câu chốt của đoạn băn: “ Giữa cơ thể và môi trường có ảnh hưởng qua lại với nhau.” Các câu sau đó làm rõ và thống nhất chủ đề được nêu.. Sự ph[r]
Trang 1CưM’gar - -Năm học: 2008 - 2009
1
Phần văn
TỔNG QUAN VĂN HỌC VIỆT NAM
A MỤC TIÊU
Giúp HS:
1 Kiến thức: nắm được những kiến thức chung nhất, khái quát nhất về văn học Việt Nam từ thế kỉ X
đến nay
2 Kĩ năng: biết vận dụng để viết bài, biết liên hệ với những bài học khác.
3 Giáo dục: bồi dưỡng niềm tự hào về các truyền thống văn hoá tốt đẹp của dân tộc; có lòng say
mê với văn học
B CHUẨN BỊ
Giáo viên: giáo án, nghiên cứu các tài liệu liên quan, sưu tầm một số ví dụ tiêu biểu để minh hoạ.
Học sinh: soạn bài trước ở nhà, các vật dụng học tập cần thiết.
Phương pháp và cách thức tiến hành: chủ yếu là phương pháp thuyết trình, giải thích kết hợp với
gợi mở và vấn đáp
C TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC
1) Oån định tổ chức: kiểm tra ss, chia nhóm học tập
2) Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra vở soạn
3) Bài mới
- Giới thiệu: L.sử văn học của bất cứ dân tộc nào dều là l sử tâm hồn của dân tộc ấy Nền văn học
Việt Nam ta hình thành và phát triển như thế nào? Con người Việt Nam thể hiện qua văn học như thế nào? Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu qua tiết học hôm nay.
?: Em hiểu ntn là tổng quan
VHVN?
- GV: yêu cầu HS đọc phần I, SGK
?: VHVN bao gồm mấy bộ phận
hợp thành? Đó là những bộ phận
nào?
?: VHDG có những đặc điểm gì nổi
bật?
- GV: yêu cầu HS đọc phần II,
SGK
?: VHV và VHDG có những đặc
điểm gì khác nhau?
- Em hãy trình bày những nội dung
cơ bản của nền văn học viết VN
- GV: yêu cầu HS đọc đoạn”
Định hướng: nhìn nhận, đánh giá một cách khái
quát những nét lớn của VHVN
I CÁC BỘ PHẬN HỢP THÀNH CỦA VHVH
1 Văn học dân gian
- Khái niệm: VHDG là những sáng tác tập thể và truyền miệng của ndlđ
- Thể loại: TT, TT, TCT, ca dao, tục ngữ…
- Đặc trưng: tính tập thể, tính truyền miệng, tính thực hành
2 Văn học viết
- Khái niệm: VHV là những sáng tạo của các cá nhân, mang đậm dấu ấn của tác giả
- Chữ viết: Hán, Nôm, Quốc ngữ
- Thể loại:
+ Từ TK X – XIX: văn xuôi, thơ (cũ), văn biền ngẫu
+ Từ TK XX – nay: Loại hình tự sự, loại hình trữ tình, loại hình kịch
II QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA VHVVN
Lop11.com
Trang 2
-học viết VN có gì đáng chú ý?
* HS thảo luận: vì sao VHV VN từ
TK X – TK XIX có sự ảnh hưởng
của VH Trung Quốc?
- Các nhóm trưởng lần lượt trình
bày
- GV nhận xét , đánh giá, bổ sung
- GV: yêu cầu HS đọc phần này
?: vì sao VHVN thời kì này được
gọi là nền VH hiện đại?
?: VH thời kì này có thể chia làm
mấy gđ và có những đặc điểm cơ
bản nào?
- Về thể loại, VHVN từ đầu TK
XX đến nay có gì đáng chú ý?
- GV: yêu cầu HS đọc phần này
?: Mối qh giữa con người với thế
giới tự nhiên được thể hiện ntn qua
văn học?
- GV yêu HS lấy các ví dụ minh
hoạ
?: Mối qh giữa con người với quốc
gia, dtộc được thể hiện ntn qua văn
học?
- VHVN đã phản ánh mqh xã hội
như thế nào?
- GV yêu cầu HS đọc phần này
thi tập ( N Trãi), Hoàng Lê nhất thống chí ( Ngô gia văn phái)…
+ Chữ Nôm: Quốc âm thi tập ( N Trãi), Thơ Nôm
HXHương, Truyện Kiều ( N Du)…
2 Văn học hiện đại ( TK XX – nay)
- Chữ viết: chủ yếu là chữ Quốc ngữ
- Sự ảnh hưởng: đan xen nhiều nền văn hoá, chủ yếu là nền văn học phương Tây
- VH thời kì này có thể chia làm 4 gđ:
+ Đầu TK XX – 1930 + Từ 1930 – 1945 + Từ 1945 – 1975 + Từ 1975 – nay
- Trào lưu văn học: VH lãng mạn, VH hiện thực (PP), VHCM
- Thể loại: phong phú và đa dạng như Thơ mơí, phóng sự…
III CON NGƯỜI VIỆT NAM QUA VH
1 Con người VN trong qh với TG tự nhiên
- TY thiên nhiên tha thiết, gần gũi…
- Hình tượng thiên nhiên gắn bó với lí tưởng đạo đức, thẩm mĩ
- TY thiên nhiên gắn bó với tình yêu qh, đn, TY đôi lứa…
2 Con người VN trong qh với quốc gia, dt
- Tinh thần yêu nước nồng nàn, tự hào truyền thống tốt đẹp của dt
- Căm ghét các thế lực ngoại xâm
3 Con người VN trong qh xã hội
- Nhiều tp vh thể hiện ước mơ về một xh công bằng, tốt đẹp
- Lên tiếng tố cáo, PP các thế lực chuyên quyền và bày tỏ sự cảm thông với những người bị áp bức, bất hạnh
- Là những con người biết đấu tranh cho tự do, hp, nhân phẩmvà quyền sống
=> CN nhân đạo và CN hiện thực
4 Con người VN và ý thức về bản thân
T2
Trang 3CưM’gar - -Năm học: 2008 - 2009
3
-?:Ý thức bản thân của con người
VN được thể hiện ntn?
- GV: mời HS đọc
- Trong chống ngoại xâm, chinh phục thiên nhiên:
con người đề cao ý thức cộng đồng
- Trong những hoàn cảnh khác: đề cao con người cá nhân
=> Xd đạo lí làm người với những pc tốt đẹp như:
nhân ái, thuỷ chung, giàu đức hi sinh, tinh thần hiệp nghĩa…
IV TỔNG KẾT: Ghi nhớ , SGK
D CỦNG CỐ
?: Qua bài học hôm nay, em có nhận xét gì về nền VHVN?
E DẶN DÒ
- Về nhà đọc lại bài, sưu tầm các tác phẩm có liên quan để minh hoạ cho từng thời kì văn học
- Soạn bài: Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ
Lop11.com
Trang 4
-Phần tiếng Việt
HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP BẰNG NGÔN NGỮ
A MỤC TIÊU
Giúp HS:
1 Kiến thức: nắm được những kiến thức cơ bản về hoạt động giao tiếp.
2 Kĩ năng: biết xác định NTGT trong một HĐGT, nâng cao năng lực giao tiếp khi nói, khi viết và
năng lực phân tích, lĩnh hội khi gtiếp
3 Giáo dục: có thái độ và hành vi phù hợp trong HĐGT bằng ngôn ngữ
B CHUẨN BỊ
Giáo viên: giáo án, nghiên cứu các tài liệu liên quan, sưu tầm một số ví dụ tiêu biểu để minh hoạ.
Học sinh: soạn bài trước ở nhà, các vật dụng học tập cần thiết.
Phương pháp và cách thức tiến hành: chủ yếu là phương pháp thuyết trình, giải thích kết hợp với
gợi mở và vấn đáp
C TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC
1) Oån định tổ chức: kiểm tra ss, chia nhóm học tập
2) Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra vở soạn
3) Bài mới
- Giới thiệu: Trong cuộc sống hàng ngày , con người giao tiếp với nhau bằng phương tiện vô cùng
qụan trọng: đó là ngôn ngữ Để thấy được điều đó, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu qua bài học hôm nay
- GV: yêu cầu HS đọc vd ở sgk
?: Em hãy chỉ ra các nhân vật GT
qua đoạn trích trên Hai bên có
cương vị và qh với nhau ntn?
* HS thảo luận: Trong HĐGT trên,
hai bên đã lần lượt đổi vai cho
nhau ntn? Vì sao lại phải đổi vai
như thế?
* Định hướng:
Người nói Người nghe
Tạo lập vb Lĩnh hội vb
=> duy trì cuộc thoại
?: HĐGT đó diễn ra trong hoàn
cảnh nào?
?: HĐGT trên hướng vào nd nào?
Đề cập đến vấn đề gì?
?: M đích của GT là gì? Cuộc GT
I TÌM HIỂU BÀI
1 Ví dụ: SGK
2 Nhận xét
a Nhân tố GT:
vua nhà Trần các bô lão ( Đứng đầu đn) ( Đại diện nd)
b Hoàn cảnh GT: giặc ngoại xâm đang đe doạ
c NDGT: bàn kế sách đối phó
Trang 5CưM’gar - -Năm học: 2008 - 2009
5
nói nghe Người A Người B nghe nói
có đạt được mục đích đó không?
?: Em hãy chỉ ra các nhân vật GT
qua vb Tổng quan vhVN
?: HĐGT đó diễn ra trong hoàn
cảnh nào?
?: Ndung GT thuộc lĩnh vực nào?
Về đề tà gì? Bao gồm những vấn
đề cơ bản nào?
?: M đích của GT là gì? Cuộc GT
có đạt được mục đích đó không?
?: Phương tiện ngôn ngữ và cách tổ
chức vb có đực điểm gì nổi bật?
- GV mời HS đọc ghi nhớ
d MĐGT: thống nhất sách lược chống giặc
=> Đạt được mục đích ( Đánh!)
3 Bài tập: Tổng quan VHVN
a Nhân tố GT:
Người biên soạn HS lớp 10 ( trình độ cao) ( trình độ thấp hơn)
b Hoàn cảnh GT: trong nhà trường, có tổ chức
c NDGT: Lĩnh vực VHVN
d MĐGT:
- Người soạn: cung cấp kiến thức
- Người học: Lĩnh hội, tiếp thu kiến thức
e Phương tiện và cách thức GT: dùng các thuật
ngữ khoa học, kết cấu văn bản mạch lạc, rõ ràng
II BÀI HỌC : Ghi nhớ, SGK
D CỦNG CỐ
- Em hãy đúc kết kiến thức bài học hôm naybằng một sơ đồ
* Định hướng:
Nhân tố GT ( với ai?)
Hoàn cảnh GT NDGT
Mục đích GT Phương tiện và cách thức GT
E DẶN DÒ
- Học kĩ phần ghi nhớ; làm các bài tập ở sách bài tập
Lop11.com
Trang 6
Phần văn
KHÁI QUÁT VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
A MỤC TIÊU
Giúp HS:
1 Kiến thức: nắm được những cơ bản của VH dân gian VN.
2 Kĩ năng: nhớ và kể tên các thể loại, biết sơ bộ phân biệt thể loại.
3 Giáo dục: biết trân trọng đối với các giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta.
B CHUẨN BỊ
Giáo viên: giáo án, nghiên cứu các tài liệu liên quan, sưu tầm một số ví dụ tiêu biểu để minh hoạ.
Học sinh: soạn bài trước ở nhà, các vật dụng học tập cần thiết.
Phương pháp và cách thức tiến hành: chủ yếu là phương pháp thuyết trình, giải thích kết hợp với
gợi mở và vấn đáp
C TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC
1) Oån định tổ chức: kiểm tra ss, chia nhóm học tập
2) Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra vở soạn
+ Em hãy phân biệt VH trung đại với văn học hiện đại VN?
3) Bài mới
- Giới thiệu: VHDG là kho tàng tri thức vô cùng phong phú của dân tộc Để nắm đựoc điều đó, chúng
ta cùng nhau nghiên cứu qua tiết học hôm nay.
- GV:yêu cầu HS đọc
* Thảo luận: Tại sao nói VHDG
là nghệ thuật ngôn từ? Truyền
miệng là phương thức như thế nào?
- Các nhóm trình bày; GV nhận
xét, bổ sung
?: Tại sao nói:các tác phẩm VHDG
là những sáng tác tập thể?
- GV:yêu cầu HS đọc
?: Các tác phẩm VHDG thường
được gắn bó với những hình thức
sinh hoạt nào của nhân dân lao
động? Lấy ví dụ minh hoạ
I ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA VHDG
1 Tính truyền miệng
- VHDG là những tp nghệ thuật ngôn từ
- VHDG tồn tại và phát triển nhờ truyền miệng
2 Tính tập thể
- Tập thể: nhóm người, cộng đồng dân cư
- Tác phẩm VHDG ban đầu do một người st sau đó những người khác sửa chữa, bổ sung cho hay hơn, hoàn thiện hơn
=> Tạo ra các dị bản
3 Tính thực hành
- Các tp VHDG thường gắn với các hoạt động như:
kể, nói, hát, diễn xướng…
Trang 7CưM’gar - -Năm học: 2008 - 2009
7
GV: yêu cầu HS đọc và lần lượt
trình bày khái niệm về các thể loại
VHDG
- Lấy ví dụ minh hoạ và mở rộng
cho từng thể loại
- GV mời HS đứng lên đọc các
phần ở mục III, SGK
?: Tại sao có thể nói: VHDG là kho
tri thức vô cùng phong phú của
nhân dân?
?: Tính GD của VHDG được thể
hiện như thế nào? Em hãy lấy một
số ví dụ để minh họa
?: VHDG có giá trị nghệ thuật như
thế nào? Nhà thơ đã học được gì
qua ca dao?
- GV mời HS đọc ghi nhớ
II HỆ THỐNG THỂ LOẠI CỦA VHDGVN
( SGK)
III NHỮNG GIÁ TRỊ CƠ BẢN CỦA VHDGVN
1 VHDG là kho tri thức vô cùng phong phú về đời sống các dân tộc.
2 VHDG có giá trị GD sâu sắc về đạo lí làm người
- Tinh thần nhân đạo: yêu thương người
- Lạc quan, tin vào sự tất thắng của cái thiện, chính nghĩa
=> XD các phẩm chất tốt đẹp: lòng yêu qhđn, tinh
thần bất khuất, vị tha…
3 VHDGVN có giá trị thẩm mĩ to lớn, góp phần quan trọng tạo nên bản sắc riêng cho nền văn học dtộc.
IV TỔNG KẾT: ghi nhớ, SGK
D CỦNG CỐ
?: Em có nhận xét gì về VHDGVN qua tiết học hôm nay?
E DẶN DÒ
- Về nhà sưu tầm một số tác phẩn văn học DGVN để minh họa cho tiết học hôm nay
- Soạn bài trước ở nhà
Lop11.com
Trang 8
Phần tiếng Việt
HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP BẰNG NGÔN NGỮ(tt)
A MỤC TIÊU
Giúp HS:
1 Kiến thức: nắm được những kiến thức cơ bản về hoạt động giao tiếp.
2 Kĩ năng: biết xác định NTGT trong một HĐGT, nâng cao năng lực giao tiếp khi nói, khi viết và
năng lực phân tích, lĩnh hội khi gtiếp; áp dụng vào làm các bài tập ở sgk
3 Giáo dục: có thái độ và hành vi phù hợp trong HĐGT bằng ngôn ngữ
B CHUẨN BỊ
Giáo viên: giáo án, nghiên cứu các tài liệu liên quan, dự đoán các tình huống có thể xảy ra.
Học sinh: soạn bài trước ở nhà, các vật dụng học tập cần thiết.
Phương pháp và cách thức tiến hành: chủ yếu là phương pháp vấn đáp kết hợp với gợi mở và
thuyết trình, giải thích
C TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC
1) Oån định tổ chức: kiểm tra ss
2) Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra vở soạn
+ Em hãy cho biết thế nào là HĐGT bằng ngôn ngữ? Khi GT, chúng ta cần chú ý đến các yêu cầu gì?
3) Bài mới
- Giới thiệu: VHDG là kho tàng tri thức vô cùng phong phú của dân tộc Để nắm đựoc điều đó, chúng
ta cùng nhau nghiên cứu qua tiết học hôm nay.
- GV yêu cầu HS đọc bài tập 1
- HS thảo luận đưa ra phương án
trả lời, cuối cùng GV nhận xét
đánh giá, bổ sung
?: Cách nói của chàng trai có phù
hợp với nội dung và mục đích GT
không? Em có nhận xét gì về cách
nói của chàng trai?
- GV gọi HS đọc đoạn văn
?: Trong cuộc GT đó, các nhân vật
II LUYỆN TẬP
* Bài tập 1:
- Nhân tố GT: Chàng trai – Cô gái ( trẻ, Tuổi yđương)
- Hoàn cảnh GT: đêm trăng đẹp và thanh vắng
=> Phù hợp để bộc bạch tình cảm Y đương.
- Nội dung GT: họ đã trưởng thành rồi, có thể tính chuyện kết duyên
- Mục đích GT: chàng trai ngỏ lời với cô gái
- Phương tiện và cách thức GT: tế nhị, giàu hình ảnh và sác thái biểu cảm
* Bài tập 2:
- Nhân tố GT: A Cổ – người ông ( rất thân thiết)
Trang 9CưM’gar - -Năm học: 2008 - 2009
9
-đã thực hiện bằng ngôn ngữ và
hành động nói cụ thể nào?
?: Trong lời người ông, cả 3 câu
đều có hình thức câu hỏi nhưng cả
3 câu có phải được dùng để hỏi
hay không?
- GV gọi HS đọc bài tập
?: HXH “GT” với người đọc về
vấn đề gì? Nhằm mục đích gì?
Bằng phương tiên từ ngữ, hình ảnh
như thế nào?
?: Người đọc căn cứ vào đâu để
tìm hiểu và cảm nhận bài thơ?
- GV gọi HS đọc yêu cầu bài tập
- Hs viết bài (5’)
- GV gọi ngẫu nhiên một số HS
đứng lên trình bày trước lớp Cuối
cùng GV bổ sung ( nếu cần)
- Hành động nói: chào, khen, hỏi.( Trong 3 câu chỉ có câu thứ 3 là mục đích để hỏi)
* Bài tập 3: Bánh trôi nước (HXH)
a Nhân tố GT: HXH – mọi người
b Nội dung GT: qua hình tượng “Bánh trôi nước”
nhằm bộc bạch vẻ đẹp, thân phận chìm nổi của người phụ nữ trong xh cũ
c M đích GT: Khẳng định phẩm chất tốt đẹp của mình và của phụ nữ
d Phương tiện và cách thức GT: dùng từ ngữ, thành ngữ giàu hình ảnh; Liên hệ cuộc đời của bản thân
* Bài tập 4:
Định hướng:
- Dạng vb: thông báo ngắn
- Đối tượng GT: HS toàn trường
- NDGT:hoạt động làm sạch môi trường
- Hoàn cảnh GT: trong nhà trường và nhân ngày Môi trường TG
D CỦNG CỐ
?: Qua các bài tập vừa nghiên cứu, các em rút ra được những kinh nghiệm gì khiăthcj hiện GT?
E DẶN DÒ
- Về nhà làm bài tập 5, sgk, trang 21, 22
- Soạn bài trước ở nhà
Lop11.com
Trang 10
Phần tiếng Việt
VĂN BẢN
A MỤC TIÊU
Giúp HS:
1 Kiến thức: nắm được khái niệm và đặc điểm của văn bản.
2 Kĩ năng: nâng cao năng lực phân tích và tạo lập văn bản.
3 Giáo dục: có ý thức sử dụng từ ngữ cẩn thận, trong sáng khi giao tiếp.
B CHUẨN BỊ
Giáo viên: giáo án, nghiên cứu các tài liệu liên quan, một số ví dụ minh hoạ.
Học sinh: soạn bài trước ở nhà, các vật dụng học tập cần thiết.
Phương pháp và cách thức tiến hành: gợi mở, vấn đáp kết hợp với thảo luận nhóm.
C TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC
1) Oån định tổ chức: kiểm tra ss
2) Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra vở soạn
3) Bài mới
- Giới thiệu:.
- GV gọi HS đọc các ví dụ ở SGK
?: Mỗi VB được người nói tạo ra
trong hoạt động nào? Để đáp ứng
nhu cầu gì? Dung lượng ở mỗi VB
như thế nào?
?: Mỗi văn bản trên đề cập đến
vấn đề gì? Vấn đề đó có được triển
khai nhất quán trong từng VB
không?
?: VB 3 có bố cục như thế nào?
?: Mỗi VB tạo ra nhằm mục đích
gì?
?: Về hình thức, VB3 có bố cục
I KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM
1 Ví dụ: SGK
2 Nhận xét:
a Văn bản 1: đây là kinh nghiệm của cha ông:
gần người tốt sẽ ảnh hưởng cái tốt của họ và ngược lại
- Dung lượng ngắn ( câu tục ngữ)
=> Mục đích khuyên răn
b Văn bản 2: số phận của người phụ nữ trong xh cũ
- Dung lượng: 4 câu thơ lục bát
=> Mục đích: than thân
c Văn bản 3: Lời kêu gọi toàn dân chống Pháp
Trang 11CưM’gar - -Năm học: 2008 - 2009
11
-như thế nào?
?: Qua các ví dụ chúng ta vừa
nghiên cứu, em rút ra được những
kết luận về đặc điểm của văn bản?
- GV mời HS đọc
?: Từ các VB 1, 2, 3, các em thấy
mỗi vb thuộc phong cách ngô ngữ
nào? ( HS thảo luận sau đó trình
bày quan điểm mình, gv nhận xét,
bổ sung).
?: Các loại SGK, về ngôn ngữ có
đặc điểm gì?
?: Đơn xin nghỉ học, giấy KS… có
đặc điểm gì? Thuộc phong cách
ngôn ngữ gì?
- GV mời HS đọc
- Dung lượng: dài ( có bố cục 3 phần)
=> Mục đích: kêu gọi sự đồng tình của mọi người.
* Ghi nhớ1: SGK
II CÁC LOẠI VĂN BẢN
- Văn bản 1, 2: thuộc phong cách ngôn ngữ nghệ
thuật ( tục ngữ, thơ)
- Văn bản 3: Thuộc phong cách ngôn ngữ chính
luận ( lời kêu gọi)
- Các loại SGK: thuộc phong cách ngôn ngữ khoa
học
- Đơn xin nghỉ học, Gksinh: thuộc phong cách
ngôn ngữ hành chính
* Ghi nhớ 2: SGK
D CỦNG CỐ
?: Em có nhận xét gì về phạm vi sử dụng và mục đích của mỗi loại văn bản?
E DẶN DÒ
- Về nhà ôn lại kiến thức Ngữ văn 9 để tiết sau làm bài kiểm tra 1 tiết
- Chuẩn bị giấy làm bài và các dụng cụ học tập cần thiết
-Lop11.com