Sách hướng dẫn giáo viên chưng cất dầu thô

Sách hướng dẫn giáo viên chưng cất dầu thô.

Tuyên bố bản quyền:

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình

Cho nên các nguồn thông tin có thể được

phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng

cho các mục đích về đào tạo và tham

khảo

Mọi mục đích khác có ý đồ lệch lạc hoặc

sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu

lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

Tổng cục dạy nghề sẽ làm mọi cách để

bảo vệ bản quyền của mình

Tổng cục dạy nghề cám ơn và hoan

nghênh các thông tin giúp cho chúng tôI

sửa chữa,hiệu đính và hoàn thiện tốt hơn

tàI liệu này

Địa chỉ liên hệ:

Dự án giáo dục kỹ thuật và nghề nghiệp

Tiểu ban Phát triển Chương trình Học liệu

………

Mã tài liệu:

Mã quốc tế ISBN:

Lời tựa

(Vài nét giới thiệu xuất xứ của chương trình và tài liệu)

Tài liệu này là một trong các kết quả của Dự án GDKT-DN …

(Tóm tắt nội dung của Dự án)

(Vài nét giới thiệu quá trình hình thành tài liệu và các thành phần tham gia)

(Lời cảm ơn các cơ quan liên quan, các đơn vị và cá nhân đã tham gia …) (Giới thiệu tài liệu và thực trạng)

Sách hướng dẫn giáo viên là tàI liệu hướng dẫn giảng dạy cho từng mô đun/mô đun trong hệ thống mô đun và mô đun đào tạo cho

nghề …ở cấp độ……

Các thông tin trong tài liệu có giá trị hướng dẫn giáo viên thiết kế và tổ chức các bài dạy cho mô đun/mô đun một cách hợp lý Giáo viên vẫn có thể thay đổi hoặc điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện và bối cảnh thực tế trong quá trình đào tạo

Đây là tài liệu thử nghiệm sẽ được hoàn chỉnh để trở thành Sách hướng dẫn giáo viên chính thức trong hệ thống dạy nghề

Hà nội, ngày … tháng… năm…

Giám đốc Dự án quốc gia

MỤC LỤC

Lời tựa 3

GIỚI THIỆU VỀ MÔ ĐUN 7

Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun 7

Mục tiêu của mô đun 7

Mục tiêu thực hiện của mô đun 7

Nội dung chính/các bài của mô đun 8

CÁC HÌNH THỨC DẠY/ HỌC 9

LIỆT KÊ CÁC NGUỒN LỰC CẦN THIẾT ĐỂ DẠY VÀ HỌC MÔ ĐUN 10

GỢI Ý CÁC NỘI DUNG CHO TỪNG BÀI 11

Bài 1 TÁCH NƯỚC TỪ DẦU THÔ 11

1 GIẢNG GIẢI VÀ ĐƯA RA CÁC VÍ DỤ MINH HỌA CÁC NỘI DUNG 11

1.1 Nguồn gốc của nước trong dầu thô 11

1.2 Phương pháp để lắng để tách nước 11

1.3 Kiểm tra thiết bị tách nước 13

1.4 Vận hành thiết bị tách nước 13

2 TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU VÀ THẢO LUẬN NHÓM 16

3 GIỚI THIỆU SƠ ĐỒ CÔNG NGHỆ TÁCH NƯỚC BẰNG ĐIỆN VÀ VẬN HÀNH SƠ ĐỒ MÔ HÌNH CÔNG NGHỆ 17

4 ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA TOÀN BÀI: 18

5 CÁC CÂU HỎI VÀ ĐÁP ÁN 18

Bài 2 TÁCH MUỐI TỪ DẦU THÔ 20

1 GIẢNG GIẢI VÀ ĐƯA RA CÁC VÍ DỤ MINH HỌA CÁC NỘI DUNG 20

1.1.Hàm lượng muối trong dầu thô 20

1.2.Các phương pháp tách muối 20

1.3.Kiểm tra thiết bị tách muối 20

1.4 Vận hành thiết bị tách nước 21

2 TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU VÀ THẢO LUẬN NHÓM 22

3 GIỚI THIỆU SƠ ĐỒ CÔNG NGHỆ TÁCH NƯỚC, MUỐI BẰNG ĐIỆN VÀ VẬN HÀNH SƠ ĐỒ MÔ HÌNH CÔNG NGHỆ 23

4 ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA TOÀN BÀI: 23

5 CÁC CÂU HỎI VÀ ĐÁP ÁN 24

Bài 3 CHƯNG CẤT DẦU THÔ Ở ÁP SUẤT THƯỜNG 26

1 GIẢNG GIẢI VÀ ĐƯA RA CÁC VÍ DỤ MINH HỌA CÁC NỘI DUNG 26

1.1 Các sản phẩm thu được khi chưng cất dầu thô 26

1.2 Nguyên lý chưng cất Các loại tháp chưng cất 28

1.3 Kiểm tra thiết bị chưng cất dầu thô và các van đồng hồ trên thiết bị 41

1.4.Qui trình vận hành thiết bị chưng cất ở áp suất thường 48

2.GIỚI THIỆU CÁC CÁC LOẠI THÁP CHƯNG CẤT VÀ SƠ ĐỒ CHƯNG CẤT DẦU THÔ Ở ÁP SUẤT KHÍ QUYỀN 50

3.THẢO LUẬN VỀ CÁC SẢN PHẨN DẦU VÀ TÍNH CHẤT CỦA CHÚNG .51

4.ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA TOÀN BÀI 52

5 CÂU HỎI VÀ ĐÁP ÁN 52

Bài 4 CHƯNG CẤT DẦU THÔ Ở ÁP SUẤT CHÂN KHÔNG 56

1.GIẢNG GIẢI VÀ ĐƯA RA CÁC VÍ DỤ MINH HỌA CÁC NỘI DUNG 56

1.1.Đặc điểm của quá trình chưng cất chân không 56

1.2.Thiết bị chưng cất chân không 58

1.3 Các sản phẩm thu được khi chưng cất dầu thô trong chân không 65

1.4 Kiểm tra thiết bị chân không 65

1.5 Vận hành cụm chưng cất chân không 66

2 GIỚI THIỆU CÁC THIẾT BỊ TẠO CHÂN KHÔNG VÀ SƠ ĐỒ CHƯNG CẤT DẦU THÔ Ở ÁP SUẤT CHÂN KHÔNG 67

3 THẢO LUẬN QUÁ TRÌNH CHƯNG CẤT DẦU THÔ TRONG CHÂN KHÔNG VÀ SẢN PHẨN THU .68

4 ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA TOÀN BÀ 69

5 CÁC CÂU HỎI VÀ ĐÁP ÁN 69

Bài 5 KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG CỦA SẢN PHẨM DẦU 72

1 GIẢNG GIẢI VÀ HƯỚNG DẪN CÁC THÍ NGHIỆM PHÂN TÍCH 72

1.1 Lấy mẫu dầu thô trong thiết bị 72

1.2 Kiểm tra hàm lượng nước 77

1.3 Kiểm tra hàm lượng muối 79

1.4 Xác định tỷ trọng dầu thô sau khi tách muối và nước 80

2.TỔ CHỨC THẢO LUẬN TÀI LIỆU 81

3.THẢO LUẬN CÁCH SỬ DỤNG CÁC THIẾT BỊ PHÂN TÍCH 82

4.THỰC HÀNH PHÂN TÍCH CÁC TÍNH CHẤT DẦU .83

BÀI TẬP THỰC HÀNH 84

5 ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP 91

CÁC TÀI LIỆU ĐI KÈM CHO MÔ ĐUN 93

TÓM TẮT NỘI DUNG MÔ ĐUN 94

ĐÁP ÁN CÁC CÂU HỎI VÀ BÀI KIỂM TRA 98

BÀI KIỂM TRA MẪU 102

BÀI THÍ NGHIỆM MẪU 106

KẾ HOẠCH VÀ CÁCH THỨC ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔ ĐUN 108

TÀI LIỆU THAM KHẢO 110

GIỚI THIỆU VỀ MÔ ĐUN

Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun

Chưng cất dầu là quá trình đầu tiên trong công nghệ chế biến dầu Nội dung của mô đun Chưng cất và chế biến dầu thô bao gồm những lý thuyết cơ bản về công nghệ sơ chế dầu thô (tách nước, muối, bụi) và chưng cất dầu thô

ở áp suất khí quyển và chân không thành các sản phẩm dầu Nội dung mô đun cũng cung cấp cho người học các hiểu biết về tính chất cơ bản của các sản phẩm dầu và phương pháp phân tích một số tính chất cơ bản của dầu thô

và sản phẩm dầu Ngoài ra, giáo trình cũng cung cấp cho kỹ sư và kỹ thuật viên kỹ thuật vận hành, kiểm tra và điểu chỉnh các tham số công nghệ trong nhà máy lọc dầu

Mục tiêu của mô đun

Mô đun nhằm đào tạo cho học viên có đủ kiến thức và kỹ năng để làm việc trong các nhà máy lọc dầu và chế biến dầu và hiểu các tài liệu kỹ thuật của các quá trình chưng cất và chế biến dầu, khí tiếp theo Học xong mô đun này học viên được trang bị các kiến thức sau:

1 Nắm được các phương pháp tách muối và nước từ dầu thô

2 Hiểu biết được bản chất và mục đích của quá trình chưng cất dầu thô ở áp suất thường và áp suất chân không

3 Vận hành được sơ đồ tách muối, nước và tháp chưng cất dầu thô trên sơ đồ thí nghiệm

Mục tiêu thực hiện của mô đun

Học xong mô đun này học viên có khả năng:

1 Mô tả phương pháp thu hồi dầu thô từ nơi khai thác

2 Kiểm tra được số lượng và chất lượng của dầu thô trước khi xuất đi

3 Hiểu được bản chất của quá trình chưng cất dầu thô, tách muối và nước

4 Vận hành thiết bị chưng cất dầu thô ở áp suất thường và áp suất chân không ở mô hình thực nghiệm

5 Kiểm tra được chất lượng sản phẩm sau khi chưng cất

Nội dung chính/các bài của mô đun

Danh mục các bài học

Thời lượng (tiết)

Các hoạt động khác

LT TH Bài 1 Tách nước từ dầu thô

Bài 2 Tách muối từ dầu thô

Bài 3 Chưng cất dầu thô ở áp suất thường

Bài 4 Chưng cất dầu thô ở áp suất chân không

Bài 5 Kiểm tra chất lượng của sản phẩm dầu

CÁC HÌNH THỨC DẠY/ HỌC

Học trên lớp về

- Lý thuyết cơ bản về các quá trình sơ chế dầu thô: tách muối, nước

- Nguyên lý về chưng cất dầu và các loại tháp chưng cất

- Công nghệ các quá trình lọc dầu ở áp suất khí quyển và chân không

và các công nghệ sơ chế dầu thô

- Các sản phẩm dầu thu được trong quá trình chưng cất dầu

- Cơ sở lý thuyết của các phương pháp phân tích dầu và sản phẩn dầu

Tự nghiên cứu tài liệu liên quan đến các quá trình chưng cất và chế biến dầu do giáo viên hướng dẫn

Thực hành thí nghiệm

- Thực hành lấy mẫu dầu thô và sản phẩm dầu

- Phân tích một số tính chất cơ bản của dầu thô và sản phẩm dầu trong phòng thí nghiệm

Tham quan cơ sở lọc và chế biến dầu và các phòng thí nghiệm chuyên ngành chưng cất và chế biến dầu

LIỆT KÊ CÁC NGUỒN LỰC CẦN THIẾT ĐỂ DẠY VÀ HỌC MÔ ĐUN

+ Thiết bị phân tích hàm lƣợng muối;

+ Thiết bị chƣng cất phân đoạn dầu;

GỢI Ý CÁC NỘI DUNG CHO TỪNG BÀI

Bài 1 TÁCH NƯỚC TỪ DẦU THÔ

Mã bài: HD B1

1 GIẢNG GIẢI VÀ ĐƯA RA CÁC VÍ DỤ MINH HỌA CÁC NỘI DUNG

- Nguồn gốc của nước chứa trong dầu, hàm lượng nước thay đổi theo thời gian khai thác;

- Hai loại nhũ tương – dầu trong nước và nước trong dầu

- Đặc điểm tách nước trong dầu thô

- Giới thiệu các phương pháp tách nước:

Lắng

- Lĩnh vực ứng dụng;

- Mô hình thiết bị (hình 1.1)

- Giảng chế độ công nghệ của thiết bị:

+ Nhiệt độ dầu thô: 60o

C + Gia nhiệt đến 120-160oC và áp suất 8-15 atm,

+ Thời gian: 2-3 giờ

Hình 1.1 Sơ đồ thiết bị nung nóng- lắng nước

Lọc

- Ứng dụng

- Vật liệu sử dụng trong lọc nước

Phương pháp hóa học

- Đặc điểm của phương pháp

- Vẽ sơ đồ công nghệ phá nhũ nhiệt hóa (hình 1.2)

- Giới thiệu họat động của sơ đồ

Hình 1.2 Sơ đồ công nghệ phá nhũ nhiệt hóa

Phương pháp phá nhũ tương dầu bằng điện trường

- Nguyên lý của phương pháp

- Sơ đồ công nghệ loại nước điện trường (EDW) (hình 1.3)

Hình 1.3 Sơ đồ cụm làm khan bằng điện

- Ứng dụng:

+ Phá nhũ không bền tiến hành hai bậc

+ Phá nhũ bền vững tiến hành 3 bậc

- Vẽ sơ đồ hình 1.4, giới thiệu thiết bị loại nước bằng điện dạng nằm ngang và điều kiện của quá trình

- Giới thiệu sơ đồ và điều kiện của quá trình:

+ Điện trường điện thế 32-33 kW

+ Nhiệt độ 120-130o

C + Áp suất 8-10 atm

+ Chất lượng dầu sau xử lý: chứa 5-10 mg muối/l

Hình 1.4 Sơ đồ loại nước- muối bằng điện với thiết bị loại nước nằm ngang

- Giới thiệu sự cần thiết của việc kiểm tra thiết bị tách nước;

- Giới thiệu qui trình kiểm tra các thiết bị tách nước bằng điện

- Giải thích mục đích của từng bước kiểm tra và yêu cầu

1.4 Vận hành thiết bị tách nước

Giảng ba công đọan vận hành thiết bị tách nước:

- Giới thiệu qui trình chuẩn bị thiết bị tách nước;

- Giảng qui trình tiếp nhận dầu thô vào sơ đồ

- Giới thiệu sơ đồ vận hành tuần hòan lạnh

- Các lưu ý khi vận hành

- Vẽ sơ đồ cụm loại muối, nước bằng điện theo hình 1.5

- Giảng cách vận hành cụm loại muối, nước bằng điện được trình bày trong hình 1.5

I Địa điểm, môi trường

Tại giảng đường Yêu cầu có sẵn các trang thiết bị, bảng viết và ghế ngồi cho học viên và các thiết bị chiếu

Hình 1.5 Sơ đồ công nghệ loại muối, nước bằng điện

A1-A5- thiết bị loại nước, muối nằm ngang của bậc nhất;

B1-B5- thiết bị loại nước, muối nằm ngang của bậc hai;

T- trao đổi nhiệt; E- bể chứa; H- máy bơm

Tại phòng thí nghiệm, yêu cầu có các mô hình sơ đồ công nghệ tách nước

- Phải làm cho học viên nắm vững nguồn gốc của nước trong dầu, thành phần nước tách từ dầu và tác hại của chúng

- Phải làm cho học viên nắm vững nguyên lý của 4 phương pháp tách nước từ dầu thô (lắng, lọc, hóa chất và điện trường) và lĩnh vực ứng dụng của chúng

- Học viên phải biết các sơ đồ công nghệ tách nước trong dầu thô và nguyên lý hoạt động của chúng

- Học viên nắm được các khái niện cơ bản về các quá trình chế biến dầu

- Giới thiệu kỹ về nguyên lý và kiến thức cơ bản Đưa ví dụ cụ thể cho học viên phân biệt rõ các khái niệm

- Phân tích nguyên lý hoạt động của từng phương pháp tách nước

- Tổ chức cho học viên quan sát các hình ảnh về các mô hình hoạt động của các cụm tách nước trong nhà máy chế biến dầu

- Tổ chức tham quan nhà máy nếu có điều kiện

- Đánh giá sự hiểu biết cơ bản của học viên đối với:

+ Nguồn gốc, thành phần, tính chất nước chứa trong dầu,

+ Các phương pháp tách nước

+ Phân biệt các quá trình tách nước

- Học viên trả lời trực tiếp qua thi vấn đáp hoặc trả lời câu hỏi trên lớp

- Đánh giá qua kết quả kiểm tra

2 TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU VÀ THẢO LUẬN NHÓM

- Tổ chức thảo luận về tác hại của nước chứa trong dầu

- Hướng dẫn học viên phân biệt các phương pháp tách nước chứa trong dầu

Tiến hành tại phòng học Yêu cầu có bảng viết và ghế ngồi cho học viên Yêu cầu có một số thiết bị chiếu, hình ảnh minh họa và mô hình

II Gợi ý các khía cạnh và mức độ

- Phải làm cho học viên nắm vững các yếu tố quyết định đến việc chọn phương pháp tách nước từ dầu;

- Các học viên phải nắm được nguyên lý hoạt động của từng phương pháp tách nước

- Cho học viên thảo luận đưa ra nhận xét về phương pháp tách nước trong các ví dụ cụ thể

- Cho học viên vẽ hoặc sử dụng mô hình sơ đồ tách nước trong phòng thí nghiệm, dựa vào đó mô tả qui trình hoạt động của chúng

Đánh giá kiến thức của học viên qua:

- Kết quả đọc và tổng hợp tài liệu về nhà máy lọc dầu, các quá trình tách nước trong nhà máy chế biến dầu

- Kết quả quan sát thí dụ, hình ảnh minh họa

HÀNH SƠ ĐỒ MÔ HÌNH CÔNG NGHỆ

- Giới thiệu các mô hình công nghệ tách nước bằng điện

- Hướng dẫn học viên biết đặc điểm và nguyên tắc hoạt động sơ đồ công nghệ (hình 1.5)

- Phân tích chế độ công nghệ của sơ đồ công nghệ

- Cho học viên vận hành hoặc mô tả trên sơ đồ hoạt động của cụm công nghệ loại nước, muối bằng điện

Tiến hành tại phòng học và phòng thí nghiệm Yêu cầu có bảng viết và ghế ngồi cho học viên và các thiết bị mô phỏng

- Phải làm cho học viên nắm vững về công nghệ loại nước, muối bằng điện

- Học viên phải nắm vững đặc điểm thiết bị, chế độ hoạt động của từng sơ đồ công nghệ

- Các học viên biết cách vận hành thiết bị và có khả năng theo dõi hoạt động của thiết bị trên thực tế

- Cho học viên vẽ và thuyết trình sơ đồ công nghệ loại nước, muối bằng điện

- Nếu có điều kiện cho học viên vận hành hoạt động của các mô hình

sơ đồ công nghệ và thuyết trình

Trong quá trình đào tạo có các dạng bài tập, kiểm tra đánh giá sau:

- 1 bài kiểm tra: Các phương pháp tách nước từ dầu thô

- Bài thảo luận nhóm, báo cáo, trả lời câu hỏi và cho điểm

- Trả bài lý thuyết hoặc viết báo cáo theo các chuyên đề nhỏ

- Cần chú ý đến trọng điểm của mỗi thể loại và nhận biết được sự cố gắng riêng biệt của mỗi học viên để từ đó cho điểm được chính xác Đối với những bài có kết quả cụ thể thì lưu kết quả điểm Còn những bài khác yêu cầu học viên hoàn thiện theo yêu cầu nhưng không lấy điểm

Câu 1 Hãy vẽ và trình bày sơ đồ công nghệ tách nước trong nhà máy chế

biến dầu thô

Đáp án

- Vẽ sơ đồ công nghệ loại muối, nước bằng điện (hình 1.5)

- Mô tả hoạt động của sơ đồ như trong bài học

Bài mẫu kiểm tra 15’

Câu hỏi Hãy trình bày các phương pháp tách nước từ dầu thô

Đáp án

- Lắng: ứng dụng cho nhũ tương mới, không bền, có khả năng tách lớp dầu và nước Loại nước bằng phương pháp lắng được thực hiện trong thiết bị nung nóng-loại nước dạng hình trụ đứng có đường kính 1,5-2 m và chiều cao 4-5 m, trong đó dầu được hâm nóng đến 60oC (2 điểm)

- Lọc: dựa vào sự thấm ướt lựa chọn các chất lỏng khác nhau Để làm khan dầu sử dụng bông thuỷ tinh, mùn cưa Lọc ứng dụng trong trường hợp khi nhũ tương đã bị phá nhưng những giọt nước còn giữ

ở trạng tháp lơ lửng và không lắng xuống đáy (2 điểm)

- Phương pháp hóa học: sử dụng các chất hoạt động bề mặt (CHĐBM) có tác dụng như chất phá nhũ Phương pháp này có đặc

điểm là mềm dẻo và đơn giản Để tăng nhanh phá nhũ cần hâm nóng dầu (2 điểm)

- Phương pháp phá nhũ tương dầu bằng điện trường

- Khi đưa nhũ tương dầu vào điện trường xoay chiều các hạt nước tích điện âm bắt đầu di chuyển bên trong giọt nước, tạo cho nó dạng hình trái lê Dưới tác dụng của lực kéo các hạt nước riêng lẻ hướng

về cực dương, chúng va chạm với nhau và tạo các đám mây điện môi, nhờ đó các giọt nước nhỏ sẽ lớn lên (2 điểm)

- Để phá nhũ không bền loại nước tiến hành hai bậc: I- chế biến nhiệt –hóa; II - xử lý điện Để phá nhũ bền vững quá trình loại nước tiến hành 3 bậc: I- nhiệt hóa; II và III- điện Trong quá trình làm khan hai bậc kết hợp nhiệt hóa và điện mức loại nước đạt 98% hoặc cao hơn (2 điểm)

Bài 2 TÁCH MUỐI TỪ DẦU THÔ

Mã bài: HD B2

- Giới thiệu các thành phần muối chứa trong dầu;

- Giảng về tác hại của tạp chất cơ học và muối

- Giới thiệu về tiêu chuẩn hàm lượng muối trong dầu thô đưa đi chế biến

- Giới thiệu các phương pháp tách muối

- Giảng về quá trình tách nước, muối trong các hình 3,4,5

- Giới thiệu chi tiết sơ đồ hình 1.4,

- Chế độ công nghệ của sơ đồ loại muối-nước bằng điện dạng nằm ngang hình1 4:

+ Điện trường điện thế 32-33 kW, nhiệt độ 120-130oC và áp suất 8-10 atm

+ Hàm lượng muối trong dầu sau khi xử lý: 5-10 mg muối/l

- Vẽ thiết bị loại muối- nước bằng điện nằm ngang (xem hình 2.1)

Hình 2.1 Mặt cắt của thiết bị loại nước bằng điện nằm ngang

- Giới thiệu họat động của thiết bị

- Giới thiệu các thông số kỹ thuật của thiết bị:

+ Nguồn cấp điện: điện thế: 0,38/11-16,5-22kV, công suất 50 kVA

+ Công suất của biến áp: ở hiệu thế 11 là 22 kVA, và ở hiệu thế 16,5 kB là 40kVA

- Những lưu ý trong hoạt động an toàn điện

- Giới thiệu các loại thiết bị trao đổi nhiệt;

- Vẽ và giới thiệu thiết bị trao đổi nhiệt đầu di động (hình 2.2)

- Nêu đặc điểm và ưu điểm của thiết bị trao đổi nhiệt đầu di động

Hình 2.2 Trao đổi nhiệt dạng vỏ bọc có đầu chùm ống di động

- Giảng về các qui định an toàn lao động trong cụm loại muối- nước bằng điện (EDWS)

1.4 Vận hành thiết bị tách nước

- Giới thiệu điều kiện tối ưu để loại muối của cụm loại muối - nước, nêu thí dụ với cụm EDWS cho dầu loại Romasky của Nga: hàm lượng muối trước và sau xử lý, các thông số công nghệ

Tại giảng đường Yêu cầu có sẵn các trang thiết bị, bảng viết và ghế ngồi cho học viên và các thiết bị chiếu

Tại phòng thí nghiệm, yêu cầu có các mô hình sơ đồ công nghệ tách nước

- Phải làm cho học viên nắm vững thành phần muối có trong dầu thô

và tác hại của chúng

- Phải làm cho học viên nắm vững nguyên lý của các phương pháp loại muối từ dầu thô

- Học viên phải biết các sơ đố công nghệ tách nước-muối bằng điện

và hoạt động của nó

- Học viên nắm đựơc các khái niện cơ bản về các quá trình chế biến dầu

III Cách thức kiểm tra đánh giá

- Đánh giá sự hiểu biết cơ bản của học viên đối với:

+ Thành phần và hàm lượng muối chứa trong dầu,

+ Các phương pháp tách muối tiên tiến,

+ Các thiết bị chính trong cụm tách muối,

- Học viên trả lời trực tiếp qua thi vấn đáp hoặc trả lời câu hỏi trên lớp

- Đánh giá qua kết quả kiểm tra

- Tổ chức thảo luận về thánh phần và tác hại của muối chứa trong dầu

- Hướng dẫn học viên phân biệt các loại thiết bị tách muối trong công nghiệp lọc dầu

Tiến hành tại phòng học Yêu cầu có bảng viết và ghế ngồi cho học viên Yêu cầu có một số thiết bị chiếu, hình ảnh minh họa và mô hình

- Phải làm cho học viên nắm vững yêu cầu về hàm lượng muối chứa trong dầu;

- Các học viên phải nắm được nguyên lý hoạt động của từng thiết bị loại muối

- Cho học viên vẽ hoặc sử dụng mô hình sơ đồ tách nước-muối trong phòng thí nghiệm, dựa vào đó mô tả qui trình hoạt động của nó, trình bày chế độ công nghệ của thiết bị

Đánh giá kiến thức của học viên qua:

- Kết quả đọc và tổng hợp tài liệu về nhà máy lọc dầu, các quá trình loại muối trong nhà máy chế biến dầu

- Kết quả quan sát thí dụ, hình ảnh minh họa

VẬN HÀNH SƠ ĐỒ MÔ HÌNH CÔNG NGHỆ

- Giới thiệu các mô hình công nghệ tách nước-muối bằng điện

- Giới thiệu cấu tạo và nguyên lý hoạt động của thiết bị tách muối, nước bằng điện

- Hướng dẫn học viên biết đặc điểm và nguyên tắc họat động sơ đồ công nghệ và thiết bị (hình 1.5)

- Phân tích chế độ công nghệ của sơ đồ công nghệ

- Cho học viên vận hành hoặc mô tả trên sơ đồ hoạt động của cụm công nghệ loại nước, muối bằng điện

Tiến hành tại phòng học và phòng thí nghiệm Yêu cầu có bảng viết và ghế ngồi cho học viên và các thiết bị mô phỏng

- Phải làm cho học viên nắm vững về công nghệ loại nước, muối bằng điện

- Học viên phải nắm vững đặc điểm thiết bị, chế độ họat động của từng sơ đồ công nghệ

- Các học viên biết cách vận hành thiết bị và có khả năng theo dõi hoạt động của thiết bị trên thực tế

- Cho học viên vẽ và thuyết trình sơ đồ công nghệ loại nước, muối bằng điện

- Nếu có điều kiện cho học viên vận hành họat động của các mô hình

sơ đồ công nghệ và thuyết trình

4 ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA TOÀN BÀI:

Trong quá trình đào tạo đã có các dạng bài tập, kiểm tra đánh giá sau:

- 1 bài kiểm tra: Công nghệ tách nước- muối từ dầu thô bằng điện

- Bài thảo luận nhóm, báo cáo, trả lời câu hỏi và cho điểm

- Trả bài lý thuyết hoặc viết báo cáo theo các chuyên đề nhỏ

- Cần chú ý đến trọng điểm của mỗi thể loại và nhận biết được sự cố gắng riêng biệt của mỗi học viên để từ đó cho điểm được chính xác Đối với những bài có kết quả cụ thể thì lưu kết quả điểm Còn những bài khác yêu cầu học viên hoàn thiện theo yêu cầu nhưng không lấy điểm

- Mô tả cấu tạo của nó như trong bài học

Câu 2 Hãy trình bày các qui định về an toàn lao động trong cụm loại muối-

nước bằng điện (EDWS)

Đáp án

- Không gian trên của diện tích cụm EDWS, trong đó có thiết bị điện, cần có rào ngăn Trên rào có ghi “ điện thế cao- nguy hiểm chết người”

Cửa vào khu EDWS hay cầu thang phải đóng, chỉ trưởng xưởng EDWS được quyền mở

- Trên mỗi tháp của từng thiết bị EDWS gần cầu thang phải được đánh số, trong đó có chỉ bảng điều khiển tương ứng

- Trên bảng điều khiển thiết bị EDWS phải có đèn hiệu để kiểm soát vị trí tiếp xúc ở xưởng chính

- Nạp điện vào thiết bị EDWS chỉ tiến hành sau khi người có trách nhiệm đã ghi vào sổ làm việc về trạng thái sẵn sàng của thiết bị EDWS

- Trong thời gian cụm EDWS đang họat động, trên cầu thang phải ghi

“Không vào- điện giật”

- Sửa chữa thiết bị cụm loại nước- loại muối phải do thợ điện được phép làm việc dưới điện thế trên 1000V thực hiện

- Sửa chữa thiết bị đặt trên diện tích và bên trong thiết bị loại nước bằng điện, được coi là hoàn tất sau khi nhận được điện thế cho sản xuất khí và cho an toàn cháy nổ và cho sản xuất trên trạm điện

- Trong thời gian có một chuyên gia điện – hóa làm việc bên trong cụm EDWS thì một trong các công nhân phải đứng gần cửa của thiết bị EDWS Để tránh trường hợp cửa ngăn có thể bị đóng khi có

người lên làm việc ở trên cụm EDWS cần phải chốt để đảm bảo cửa

Bài kiểm tra mẫu 15’

Câu hỏi Hãy trình bày các qui định về an toàn lao động trong cụm loại muối-

nước bằng điện (EDWS)

Đáp án

Nêu được đủ 10 mục như phần đáp án trên, mỗi mục 1 điểm

Bài 3 CHƯNG CẤT DẦU THÔ Ở ÁP SUẤT THƯỜNG

Mã bài: HD B3

1 GIẢNG GIẢI VÀ ĐƯA RA CÁC VÍ DỤ MINH HỌA CÁC NỘI DUNG

1.1 Các sản phẩm thu được khi chưng cất dầu thô

- Giảng cho học viên biết khái niệm phân đoạn và các cách phân loại dầu thô

- Giải thích 3 phân đoạn chính của dầu thô: phân đoạn nhẹ, phân đoạn trung bình và phân đoạn nặng, chú ý khoảng nhiệt độ sôi, tên phân đọan, các sản phẩm và ứng dụng của từng phân đọan

- Giảng về 8 loại sản phẩm dầu chính nhận được trong quá trình chưng cất dầu

Giảng cụ thể tính chất của từng lọai sản phẩm dầu

- Giảng về các tính chất đặc trưng cơ bản của xăng như tính bền kích

nổ, trị số octan, chủng loại

- Giải thích khái niệm xác định trị số octan trên động cơ

- Các thiết bị sử dụng trong xác định trị số octan

- Các thông số kỹ thuật của thiết bị khi xác định trị số octan theo:

+ phương pháp động cơ, + phương pháp nhiệt độ

- Giải thích khái niệm chủng loại trong hỗn hợp giàu, phân biệt được lĩnh vực ứng dụng của trị số octan và chủng loại và cách xác định chúng

- Giảng về thành phần phân đoạn của xăng máy bay, ý nghĩa của:

+ nhiệt độ cất 10%

+ phân đoạn 50%

+ nhiệt độ cất 90% và điểm sôi cuối

Giá trị của chúng đối với xăng động cơ

- Giải thích về ý nghĩa của nhiệt độ kết tinh đối với xăng Khoảng giá trị của chúng

- Giải khái niệm nhiệt trị, độ bền hóa học và chu ký cảm ứng của xăng máy bay

- Giảng về các đặc trưng cơ bản của xăng ôtô

- Phân tích điều kiện họat động của xăng máy bay và xăng ôtô từ đó

so sánh với tính chất của chúng;

- Giảng về tính bền kích nổ và độ nhạy của xăng

- Đặc điểm của thành phần phân đoạn của xăng ôtô, ý nghĩa của nhiệt độ cất các phân đoạn 10, 50, 90%, nhiệt độ sôi cuối và áp suất hơi bão hòa cao hơn (500-700 mm Hg)

- Độ bền hóa học, chu kỳ cảm ứng và hàm lượng phân đoạn nhựa của xăng ôtô

- Hàm lượng lưu huỳnh và độ axit của xăng ôtô

- Phân biệt hai loại nhiên liệu phản lực

- Những tính chất cơ bản của nhiên liệu phản lực

- Ảnh hưởng của thành phần hydrocacbon và thành phần phân đọan đến tính chất nhiên liệu

- Yêu cầu tính chất của nhiên liệu để đáp ứng điều kiện kỹ thuật

- Phân biệt hai loại nhiên liệu diesel

- Các yêu cầu về tính chất của nhiên liệu diesel cho động cơ tốc độ cao

- Giảng về tính bắt cháy và trị số xetan của nhiên liệu diesel: khái niệm, ý nghĩa của nó, giá trị của trị số xetan của nhiên liệu diesel hoạt động trong thời gian mùa hè và mùa đông, giải thích tại sao có

- Ý nghĩa của các đại lượng đó, khoảng giá trị của chúng

6 Dầu hỏa thắp sáng

- Giảng các yêu cầu tính chất cơ bản của kerosen thắp sáng

- Đặc điểm của thành phần phân đoạn, thành phần hóa học, màu của

kerosen và đặt trưng của chúng

- Đặc điểm sử dụng của xăng dung môi và xăng chiết

- Đặc điểm tính chất của xăng dung môi: thành phần phân đoạn hẹp, nhiệt độ sôi cuối thấp, tốc độ bay hơi, áp suất hơi bão hòa và độ độc

- Phân loại dầu nhờn động cơ

- Phân loại theo phương pháp sản xuất

- Ý nghĩa của các ký hiệu dầu nhờn động cơ trong thực tế

- Giải thích dầu nhờn gốc là gì, các loại dầu nhờn gốc

- Ứng dụng của dầu truyền động

- Phân loại dầu nhờn truyền động theo ứng suất làm việc của răng truyền động

- Đặc điểm tính chất của dầu nhờn mùa hè và dầu nhờn mùa đông, giới hạn độ nhớt và nhiệt độ đông đặc của hai lọai dầu nhờn truyền động

- Các cách phân loại dầu nhờn công nghiệp phụ thuộc vào lĩnh vực ứng dụng, theo độ nhớt, theo tính chất của dầu thô và theo đặc điểm của quá trình làm sạch dầu nhờn

- Dầu nhờn công nghiệp đa dụng

- Dầu nhờn công nghiệp chuyên dụng

- Giảng về các chỉ số chất lượng của dầu nhờn công nghiệp: độ nhớt, chỉ số axit, nhiệt độ đông đặc, nhiệt độ chớp cháy và hàm lượng lưu huỳnh

- Lĩnh vực ứng dụng và phân loại dầu nhờn thiết bị

- Giảng về dầu nhờn thiết bị chung, phương pháp điều chế, tính chất

và ứng dụng của nó

1.2 Nguyên lý chưng cất Các loại tháp chưng cất

1.2.1 Nguyên lý chưng cất

- Mục đích của chƣng cất dầu và sản phẩm dầu

- Giảng về khái niệm và đặc điểm của các loại quá trình chƣng cất: + Bay hơi một lần;

+ Bay hơi nhiều lần

+ Chƣng cất sôi dần

+ Tinh cất

1.2.2 Các loại tháp chƣng cất

Giảng về các cách phân lọai tháp chƣng cất

Hình 3.1 Sơ đồ chƣng cất theo chu kỳ

- Vẽ và mô tả họat động của tháp hoạt động theo chu kỳ (hình 3.1,

- Lĩnh vực ứng dụng của chúng

- Vẽ và mô tả họat động của tháp hoạt động theo liên tục (hình 3.2),

Hình 3.2 Sơ đồ chưng cất liên tục hỗn hợp hai cấu tử

- Nguyên lý họat động của sơ đồ

- Đặc điểm của tháp chưng cất đơn giản và tháp chưng cất phức tạp

- Phân biệt vùng chưng và vùng cất (luyện) của tháp, vai trò của chúng

- Giảng về cách điều chỉnh nhiệt độ tháp bằng dòng hồi lưu đỉnh và gia nhiệt đáy tháp chưng cất

- Phân loại tháp chưng cất theo cấu trúc nội, theo áp suất và nhiệm vụ của nó

- Ứng dụng của tháp đệm

- Vẽ sơ đồ tháp đệm (hình 2.5)

- Giảng ảnh hưởng của vật liệu đệm đến cường độ chưng cất

- Tính chiều cao lớp đệm theo công thức (3.1)

- Chọn chiều cao đương lượng của một đĩa

Hình 3.3 Cấu trúc đĩa mũ

Hình 3.4 Kết cấu đĩa sang

Tháp đĩa sàng

- Vẽ và giảng về cấu trúc và hoạt động của đĩa sàng

- Đặc điểm họat động của nó

- Xác định tổn áp trên đĩa theo công thức (3.2)

- Nhược điểm của đĩa sàng

- Ứng dụng của đĩa sàng

- Ảnh hưởng của kết cấu đĩa đến họat động của đĩa, giá trị đại lượng chiều cao vách ngăn trong các tháp chân không, tháp khí quyển và tháp hoạt động ở áp suất cao

- Cấu tạo của van thuỷ lực

Tháp với đĩa lưới dạng ovan

- Vẽ sơ đồ đĩa lưới, mô tả cấu tạo của nó

- Hệ số sử dụng có ích trung bình của đĩa

Hình 3.5 Các vùng của đĩa lưới dạng sụt

- Vẽ giảng giải về các 4 lọai đĩa mũ: dạng tròn, lục giác – capxun (b), chữ nhật (c) và hình máng- ống (d)

- Cấu tạo của nó

Đĩa có mũ dạng chữ S

Hình 3.8 Đĩa có mũ dạng chữ S

- Vẽ giảng giải về đặc điểm cấu tạo đĩa dạng chữ S,

Tháp với đĩa Vest

- Đặc điểm kết hợp kết cấu của đĩa mũ và đĩa sàng

- Giảng về khả năng làm việc của chúng

- Giảng về cấu tạo của đĩa Vest, minh họa trên hình 17

Hình 3.10 Đĩa bậc thang

Hình 3.11 Đĩa Bentury

Tháp với đĩa Bentury

- Vẽ và giảng về đặc điểm cấu tạo của đĩa Bentury, minh họa trên hình 19, so sánh với đĩa mũ

Tháp với đĩa van

- Vẽ và giảng về đặc điểm cấu tạo của đĩa van

- Mô tả hoạt động của đĩa van

- Vẽ và mô tả cấu tạo, họat động của van

- Giới thiệu cho học viên ảnh chụp đĩa van ở dạng đã lắp ráp

- Giới thiệu hệ số có ích và giá thành của đĩa van

Hình 3.12 Kết cấu chính của đĩa van

a) Đóng; b) mở một nửa; c) mở hết

Hình 3.13 Đơn vị cơ bản của van đĩa

a) Mở; b) đóng

Tháp với đĩa phun

- Vẽ và mô tả hoạt động của đĩa phun (hình 3.14)

- Lĩnh vực ứng dụng của đĩa phun

Hình 3.14 Hệ thống đĩa phun

- Vẽ hình 24

- Mô tả cấu trúc của tháp quay

- Giảng giải về họat động của tháp quay

- Ứng dụng của tháp quay

- Hệ số có ích của tháp quay

Hình 3.15 Hệ thống tháp quay với đĩa quay

- Kết cấu và họat động của tháp bay hơi

- Vẽ tháp bay hơi nội, giải thích cấu tạo và vai trò của từng chi tiết mô

tả trong hình

- Số đĩa mũ trong tháp và vai trò của đĩa đặc

- Vẽ và giới thiệu tháp bay hơi ngoại đơn khoang và đa khoang So sánh với tháp bay hơi nội về cấu trúc và họat động

Hình 3.17 Tháp bay hơi đơn khoang I- Nạp phân đoạn; II- tháo hơi; III- trích phân đoạn ra

IV- hơi nước

Hình 3.18 Tháp bay hơi đa khoang I- Nạp phân đoạn; II- trích phân đoạn ra; III- tháo hơi; IV- hơi nước

- Áp suất dƣ trong không gian bay hơi và ở cửa ra

Giới thiệu cách bố trí tháp chƣng cất trong nhà máy (trong giáo trình)

Hình 3.19 Tháp chân không

7 Lựa chọn đĩa cho tháp chưng cất

- Giảng về đặc tính của các tháp khác nhau thông qua bảng 3.1

Bảng 3.1 Tính chất của các loại đĩa Loại đĩa Công suất

tương đối

Giá tương đối

Tổn áp

Đĩa mũ

Đĩa kết cấu hình S

Đĩa van ( đĩa đĩa)

Đĩa lưới ( đĩa sụt)

Đĩa sàng

1,0 1,0 - 1,1 1,1 - 1,5

> 1,5 1,1 – 1,4

1,0 0,4 – 0,6 0,6 - 0,8 0,4 – 0,7 0,6 – 0,7

Trung bình Trung bình Trung bình Thấp Thấp

- Giảng về ưu, nhược điểm của từng loại đĩa và giá thành chế tạo

- Giới thiệu cách sử dụng bảng 3.2 để chọn số liệu thiết kế và thông

số làm việc của đĩa chưng cất

Bảng 3.2 Các thông số làm việc của các loại đĩa chưng cất

24,5

13,1 7,0

91,5

63,0 67,0

3,1 3,3 6,5 21,5

-

-

6,6 11,0

1,0 0,6-0,7 1,0-1,1 1,2-1,3 1,1-1,8

0,9-1,3

2,0-2,2 1,1-1,3

2,8-6,5 2-3 3-6 2,7-3,5 2-2,5

1,4-3,7

2,0-2,5 2,5-4,5

30/100 40/110 40/130 40/90 10/65

10/70

10/60 30/100

- Vẽ hình 31