Từ đặc điểm của môn Tiếng Việt là phục vụ việc giao tiếp, tôi phân công những học sinh thường hay phát âm các lỗi sai ngồi cạnh học sinh phát âm chuẩn và giao nhiệm vụ cho những học sinh[r]
Trang 1các biện pháp Sửa lỗi phát âm cho học sinh lớp một
Phần I: Lý do chọn đề tài.
1 Cơ sở lý luận.
Tiếng Việt là môn học chiếm nhiều thời gian trong chương trình học của bậc Tiểu học nói chung và lớp Một nói riêng Môn học này coi trọng đồng thời cả 4 kỹ năng: nghe, đọc, nói, viết Học tốt môn Tiếng Việt sẽ là phương tiện giúp các em học sinh học tốt các môn học khác Mục tiêu của môn học này là khi học xong chương trình lớp Một, các em phải đọc thông viết thạo nhưng trong thực tế hiện nay còn một bộ phận học sinh Tiểu học nói chung và học sinh lớp Một nói riêng còn mắc rất nhiều lỗi khi phát âm Vậy nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng học sinh phát âm sai và làm thế nào để khắc phục tình trạng này? Đó là những câu hỏi thiết thực cần sớm có lời giải đáp, và cũng là mối quan tâm của các nhà làm công tác giáo dục và những ai tâm huyết với sự nghiệp giáo dục
* Xuất phát từ vị trí của môn Tiếng Việt trong trường tiểu học: Môn
Tiếng Việt là con đường để giúp học sinh tiếp cận với thế giới bao la vô tận của tri thức khoa học và của con người Nếu không am hiểu và vận dụng đúng thì học sinh sẽ không bao giờ nhìn thấy ánh sáng hào quang của thế giới tri thức
đó Việc đọc và phát âm chuẩn các âm, tiếng, các từ ngữ sẽ giúp các em không hiểu sai, không hiểu lệch lạc vấn đề Cho nên việc phát âm của học sinh Tiểu học thực sự quan trọng, nhất là đối với học sinh lớp Một
* Xuất phát từ tầm quan trọng của các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết của học sinh Tiểu học: Ngay từ khi bước chân vào trường Tiểu học, các em
học sinh đã được lĩnh hội rất nhiều tri thức, nhất là nghe đọc để viết, mà bậc Tiểu hoc nói chung và lớp Một nói riêng là nền tảng để sau này các em tiếp tục học lên các lớp trên Trong trường, giáo viên đánh giá kết quả học tập của học sinh cũng phải thông qua năng lực nói, đọc, phát âm Hoạt động nghe, nói, đọc, viết không thể thiếu được trong nhà trường tiểu học, không thể thiếu được trong hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ Nếu học sinh mà yếu một trong 4 kĩ năng nghe, nói, đọc, viết thì quá trình học tập và hoạt động giao tiếp của học sinh sẽ gặp nhiều khó khăn Bởi vậy nên việc đọc đúng và phát âm chuẩn dẫn
đến nghe hiểu và viết thành thạo ở Tiểu học là hết sức quan trọng, nhất là quá trình đọc đúng và phát âm chuẩn của giáo viên ảnh hưởng rất nhiều đến việc phát âm của các em
Trang 2* Xuất phát từ nhu cầu giao tiếp: Người nói và người viết có diễn đạt
được đúng ý mình hay không; người nghe, người đọc có hiểu được chính xác,
đầy đủ nội dung cần thông báo hay không phụ thuộc nhiều ở mức độ thuần thục của 4 kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết Vì vậy, trong quá trình giao tiếp, người nói phát âm sai nhiều sẽ làm cho người nghe giảm sự chú ý, hiểu lệch lạc, hiểu sai ý người nói dẫn đến hiệu quả của giao tiếp sẽ kém Đối với giờ học Tiếng Việt đặc biệt là giờ học vần và tập đọc, nếu học sinh phát âm sai nhiều sẽ dẫn
đến chất lượng giờ học không đạt yêu cầu Bởi vậy nhiệm vụ của người giáo viên Tiểu học là phải cung cấp cho học sinh các quy tắc phát âm và rèn luyện thường xuyên, có hệ thống để các em có kỹ năng nói và thói quen phát âm
đúng Đối với học sinh Tiểu học, các em có phát âm chuẩn thì mới nói đúng, nói hay, khi viết mới chuẩn chính tả và mới có thể tiến tới đọc diễn cảm đạt hiệu quả
2 Cơ sở thực tiễn.
Thực tế hiện nay, trong giao tiếp còn rất nhiều trường hợp người nói phát
âm sai như:
Ví dụ:
- Đã đến giờ nàm (làm) việc
- Tôi xin lói (nói) với các đồng chí
Hay có học sinh lên tới trung học rồi còn nói:
- Xin phép cô cho em đi mua vợ (vở)
- …
Ngay tại thời điểm hiện nay, trên địa bàn huyện Lý Nhân và ở trường tôi
đang giảng dạy, tình trạng học sinh phát âm sai còn khá phổ biến Do ảnh hưởng của ngôn ngữ địa phương, học sinh phần lớn phát âm sai ở các trường hợp sau: sai ở các phụ âm đầu l/n; phát âm sai ở các vần ưu - iu, ươu - iêu,
phát âm sai các vần có kết thúc là nh và ng Ngoài ra các em còn phát âm sai,
lẫn lộn giữa các thanh hỏi - nặng, ngã - hỏi, ngã - nặng, ngã - sắc, đặc biệt có
một vài em lại phát âm sai phụ âm kh thành h Ví dụ : số không thì các em
phát âm thành số hông, quả khế - quả hế
- Qua nhiều năm giảng dạy ở lớp Một, tôi thấy học sinh lớp Một của trường tôi còn rất nhiều em phát âm sai ở các lỗi mà tôi vừa liệt kê ở trên Kết thúc năm học 2010-2011, tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng phát âm của Học sinh lớp 1C do tôi chủ nhiệm và lớp 1A, 1B lần một qua ba bài tập đọc (Bài 56,
42, 58 – Sách Tiếng Việt lớp Một tập 1)
Bài 1 :
Nắng đã lên Lúa trên nương đã chín Trai gái bản mường cùng vui vào hội
Trang 3Bài 2 : Buổi trưa, Cừu chạy theo mẹ ra bờ suối Nó thấy bầy hươu nai đã
ở đấy rồi
Bài 3:
Cái gì cao lớn lênh khênh
Đứng mà không tựa, ngã kềnh ngay ra?
Cho thấy kết quả như sau:
Lỗi Lớp Sĩ
số n- l kh-h ưu-iu ươu-iêu thanh(hỏi- nặng,
ngã-hỏi-sắc)
1B 27 8 = 29,6% 2 = 25,9% 10 = 37% 10 = 37 % 6 = 22,2%
* Nhận xét:
Qua khảo sát 3 bài tập đọc trên đây tôi nhận thấy còn nhiều học sinh phát âm sai như sau:
* Cặp n - l:
“ nắng ” đọc thành “ lắng”
“ nương ” đọc thành “ lương”
“ nó ” đọc thành “ ló”
“ nai ” đọc thành “ lai ”
* Âm kh - h:
“ khênh ” đọc thành “ hênh ”
“ không ” đọc thành “ hông”
* Vần ưu - iu; ươu - iêu:
“ cừu ” đọc thành “ cìu ”
“ hươu ” đọc thành “ hiêu ”
* Thanh, tiếng:
“ Buổi ” đọc thành “ buội ”
“ đã ” đọc thành “ đá ”
“ ngã ” đọc thành “ ngá ”
Trang 4“ bản ” đọc thành “ bạn ”
Để đảm bảo độ chính xác và để kiểm tra xem tình trạng phát âm sai có
ảnh hưởng gì đến việc viết chính tả hay không, tôi đã tiến hành kiểm tra viết chính tả nghe đọc qua các bài và tôi nhận thấy đa phần học sinh khi đọc cũng như trong khi viết còn nhầm lẫn giữa các cặp âm: l - n; các vần ưu – iu, ươu – iêu, tr - ch; s - x; gi – r – d, các thanh hỏi - nặng, ngã - hỏi, ngã - nặng, ngã
- sắc, âm kh - h Cụ thể tôi đã kiểm tra hai bài chính tả:
Bài 1:
Dù ai nói ngả, nói nghiêng
Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân.
Bài 2:
Những bông cải nở rộ nhuộm vàng cả cánh đồng Trên trời bướm bay lượn từng đàn.
Bài 3:
Không có chân có cánh Sao gọi là con sông?
Không có lá có cành Sao gọi là ngọn sóng?
* Nhận xét:
Qua ba bài chính tả nghe đọc, tôi nhận thấy phần lớn các em phát âm sai thì dẫn đến viết sai Tuy nhiên có một số em phát âm sai nhưng viết lại
đúng hoặc viết sai nhưng phát âm lại đúng (nguyên nhân này chỉ có thể do các
em trong khi giáo viên đọc các em chưa chú ý lắng nghe.)
Sau khi khảo sát tình hình về năng lực phát âm của học sinh, tôi đi tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên và thấy:
1/ Do ảnh hưởng của tiếng địa phương:
Như chúng ta đã biết, tâm lý học sinh Tiểu học ở lứa tuổi rất hay bắt chước việc làm, lời nói của người lớn Các em còn nhỏ nên chưa phân biệt được
đúng, sai Mà địa phương tôi đang giảng dạy, nhân dân thường nói ( phát âm) phần lớn là sai ở các trường hợp sau: sai ở các âm phụ âm đầu l/n; phát âm sai
ở các vần ưu - iu, ươu - iêu
Ngay từ khi còn nhỏ các em được nghe bà, mẹ hát ru; được người thân dạy nói Lớn lên các em tiếp xúc và giao tiếp với mọi người xung quanh Mọi người phát âm sai các em sẽ bắt chước học theo, dẫn đến trở thành thói quen
Trang 5trong giao tiếp.
Sự quan tâm của gia đình đến việc học hành của con cái còn ít hoặc là không quan tâm, phó mặc cho nhà trường Cha mẹ các em do bận công việc, lo làm ăn không thường xuyên kiển tra con em mình học tập như thế nào, năng lực phát âm chưa cao mặc dù một số em nhận thức rất tốt
2/ Về phía giáo viên:
- Bản thân giáo viên là người địa phương nên có thể giáo viên còn phát
âm chưa chuẩn Như chúng ta đã biết, lứa tuổi học sinh Mầm non, Tiểu học là lứa tuổi hay bắt chước, tin yêu thầy cô giáo Các em luôn coi thầy cô giáo là tấm gương sáng mẫu mực trong mọi hành vi cử chỉ, điệu bộ, ngôn ngữ và thường bắt chước và làm theo Chính vì vậy, muốn cho học sinh phát âm chính xác thì yêu cầu giáo viên giảng dạy ngay từ bậc Mầm non cần phải phát âm chuẩn (không chỉ trong giờ dạy mà trong cả giao tiếp hằng ngày)
- Khi học sinh phát âm sai, giáo viên chưa xây dựng ý thức, thói quen cho học sinh luyện tập và tự sửa sai cho nhau Mặt khác trong các tiết học vần
và tập đọc vì thời gian không nhiều, số lượng học sinh đông nên giáo viên chưa luyện triệt để các lỗi phát âm sai cho học sinh
- Giáo viên chưa chú ý đến quan điểm dạy học tích hợp Vì vậy ngoài những giờ học âm, vần và tập đọc giáo viên chưa chú trọng rèn cách phát âm cho học sinh trong các môn học khác
Ví dụ: Trong tiết toán, khi cho học sinh đọc đề bài toán thì yêu cầu học
sinh cũng phải phát âm đúng, có phát âm đúng từ ngữ thì mới hiểu nội dung bài toán
3/ Về phía học sinh
- ở lớp: Một số học sinh trong giờ học Tiếng Việt hay trong các giờ học khác không tập trung nghe cô giáo phát âm mẫu những âm, tiếng, từ ngữ khó
và hay nhầm lẫn Tư tưởng của các em bị phân tán nên các em không xác định
được cách phát âm của các cặp phụ âm: l/n; các vần ưu - iu, ươu - iêu Ngoài
ra các em còn phát âm sai, lẫn lộn giữa các thanh hỏi - nặng, ngã - hỏi, ngã - nặng, ngã - sắc, đặc biệt có một vài em lại phát âm sai phụ âm kh thành h,
phát âm sai các vần có kết thúc là nh và ng Ví dụ : số không thì các em phát
âm thành số hông, quả khế - quả hế, chạy nhanh - chạy nhăng…
- ở nhà: Các em chưa chú ý luyện đọc, trong giao tiếp với người thân khi phát âm sai cũng không chú ý sửa, hoặc biết người lớn và bản thân phát âm sai cũng không sửa mà cứ nói theo thế cho dễ nói
Như vậy bản thân các em không có ý thức hoặc thiếu ý thức sửa sai khi
Trang 6phát âm Các em còn coi nhẹ việc phát âm mà không biết tầm quan trọng của
nó Ngoài ra còn một vài em nói ngọng từ nhỏ phát âm không rõ ở một số âm
đầu và vần
3 Lý do chọn đề tài :
Nội dung chương trình sách giáo khoa được đổi mới nên đòi hỏi mỗi giáo viên cần phải đổi mới phương pháp dạy học cho phù hợp với chương trình ở tất cả các môn học nói chung, môn Tiếng Việt nói riêng để đem lại hiệu quả cao nhất đến với mỗi học sinh Đặc biệt, mục tiêu của môn Tiếng Việt trong chương trình học của bậc Tiểu học là phải coi trọng đồng thời cả 4 kỹ năng: nghe, đọc, nói, viết
Yêu cầu tối thiểu của một học sinh đã hoàn thành bậc Tiểu học là phải
đọc thông viết thạo Nhưng đọc thông viết thạo không có nghĩa là chỉ cần đọc
được, viết được mà phải đạt được những yêu cầu tối thiểu của Tiếng Việt đó là:
- Phát âm chuẩn
- Không nói ngọng hay đọc sai, lẫn phụ âm đầu Nếu học sinh đã đạt
được những yêu cầu trên thì học sinh mới học tốt các môn học khác và tiếp tục học tốt lên các lớp trên Có đọc đúng thì mới viết đúng Có phát âm chuẩn thì người nghe mới hiểu mình nói gì và không gây cười ở những cuộc họp hay những lúc cần nghiêm túc Vì vậy đọc đúng và phát âm chuẩn ở bậc Tiểu học nhất là lớp Một là một điều quan trọng bậc nhất khi các em đến trường
Do tình hình thực tiễn học sinh ở địa phương tôi còn mắc nhiều lỗi phát
âm Điều này đã làm cho tôi suy nghĩ rất nhiều là làm sao để giảm tỷ lệ học sinh đọc sai, phát âm không chuẩn tới mức độ tối thiểu Bởi vậy tôi đã lên kế hoạch nghiên cứu, tìm hiểu nguyên nhân và áp dụng một số biện pháp nhằm
“Sửa lỗi phát âm cho học sinh lớp Một”
phần II: Nội dung sáng kiến I/ Những nội dung được đề cập trong sáng kiến
- Cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn, lý do chọn đề tài
- Các biện pháp thực hiện
- Kết quả và bài học kinh nghiệm
- Những kiến nghị và đề xuất
II/ các giải pháp thực hiện
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy ở khối lớp Một, tôi nhận thấy việc sửa chữa và uốn nắn để nâng cao năng lực phát âm cho học sinh là một điều kiện hết sức quan trọng và cấp thiết đối với những người làm công tác giáo dục
Trang 7Muốn hình thành được thói quen luyện phát âm ở học sinh Tiểu học, giúp các
em phát âm chuẩn thì giáo viên phải có chương trình, kế hoạch cụ thể để uốn nắn sửa chữa cho các em Hiểu được tâm lý học sinh đây lầ lứa tuổi để uốn nắn, dễ hình thành thói quen, tiếp thu nhanh, nếu khắc phục được các nguyên nhân trên đây thì các em sẽ phát huy tốt hơn, chuẩn xác hơn
Bởi vậy trong thời gian qua, tôi đã đưa ra một số giải pháp nhằm tháo gỡ từng bước giúp học sinh nâng cao dần năng lực phát âm tạo điều kiện để các
em học lên các lớp trên tốt hơn
Giải pháp 1: Giáo viên tự nâng cao năng lực phát âm của bản thân.
Trong quá trình dạy học, bản thân tôi tự nhận thấy có những khi đọc nhanh, ít chú ý tôi cũng hay phát âm sai các vần ưu, ươu như rượu thành riệu, hươu thành hiêu, quả lựu thành quả lịu Chính vì vậy, tôi luôn có ý thức
luyện cách đọc, cách phát âm thật chuẩn xác Vì vậy, đối với giáo viên theo thói quen địa phương hay phát âm sai thì phải có ý thức thường xuyên tự sửa lỗi phát âm cho mình, có như vậy mới hướng dẫn cho học sinh phát âm chuẩn
được
Vì vậy, trước khi lên lớp, tôi phải nghiên cứu trước các văn bản, đánh dấu các âm, vần, tiếng, từ ngữ mà nhân dân ở địa phương và học sinh của lớp mình hay phát âm sai trong bài học đó để có kế hoạch sửa cho từng học sinh
Đồng thời, tôi lựa chọn những lỗi phát âm sai điển hình của học sinh trong lớp
đẻ luyện cho học sinh trong từng tiết học Sau đó tôi tiến hành nghiên cứu cơ chế phát âm của các âm, vần cần luyện cho học sinh Tôi thường đứng trước gương tập phát âm để nhìn khẩu hình của miệng mình làm căn cứ để sửa cho học khi phát âm Bên cạnh đó, tôi tìm hiểu qua các đồng nghiệp đã giảng dạy lâu năm để học hỏi thêm kinh nghiệm về rèn phát âm cho học sinh đạt hiệu quả cao
Giải pháp 2: Khảo sát và phân loại đối tượng học sinh:
Việc phân loại đối tượng học sinh có vai trò quan trọng trong việc dạy học phân loại theo đối tượng Đối với việc sửa lỗi phát âm cho học sinh lớp Một là vấn đề hết sức quan trọng Chính vì vậy, ngay từ đầu năm học, sau một thời gian giảng dạy và giao tiếp với học sinh, tôi tiến hành theo dõi, phát hiện,
và phân loại từng đối tượng các em học sinh để từ đó có thể giúp giáo viên nắm bắt rõ có bao nhiêu học sinh bị mắc các lỗi phát âm phổ biến và cá biệt Từ đó giáo viên sẽ đề ra kế hoạch rèn lỗi phát am cho từng em qua từng giai đoạn
Giải pháp 3: Cách khắc phục những lỗi phát âm sai:
Trang 8a/Với cặp phụ âm n/l:
Như chúng ta đã biết, khi phát âm âm l: Lưỡi cong lên chạm lợi, hơi đi ra phái hai bên rìa lưỡi, xát nhẹ Với cách phát âm âm n: Đầu lưỡi chạm lợi, hơi thoát ra qua cả miệng lẫn mũi Vì vậy, để dạy học sinh phát âm chuẩn, ngay từ khi dạy các bài học về âm tôI đã chú trọng việc rèn cách phát âm cho học sinh như sau: Giáo viên phát âm mẫu nhiều lần, hướng dẫn kỹ học sinh muốn phát
âm chuẩn âm l/n thì phải đặt đầu lưỡi ở đâu, yêu cầu học sinh quan sát kĩ khẩu hình khi giáo viên phát âm mẫu, sau đó cho học sinh luyện phát âm nhiều lần
Cụ thể:
- Khi dạy bài âm L (Bài số 8- Tiếng Việt Một, tập Một) tôi đã rất chú ý dạy học sinh cách phát âm âm l Cách thực hiện như sau:
+ Giáo viên yêu cầu học sinh lấy trong bộ chữ học vần Tiếng Việt âm l + Giáo viên phát âm mẫu âm l - lờ (Lưỡi cong lên chạm lợi, hơi đi ra phiá hai bên rìa lưỡi, xát nhẹ) Yêu cầu học sinh phải chú ý nghe và theo dõi khẩu hình phát âm của giáo viên
+ Cho học sinh phát âm lại theo các hình thức cá nhân, nhóm, cả lớp + Giáo viên yêu cầu học sinh ghép tiếng lê vào bảng cài
+ Cho học sinh phân tích tiếng lê (âm l đứng trước, âm ê đứng sau)
+ Giáo viên hướng dẫn cách đánh vần: lờ- ê- lê.Yêu cầu học sinh chú ý quan sát khẩu hình và lắng nghe khi giáo viên phát âm
+ Gọi học sinh đánh vần theo hình thức cá nhân, nhóm, cả lớp
+ Giáo viên chỉnh sửa lỗi phát âm cho học sinh Với những học sinh phát
âm sai giáo viên cần xuống tận nơi để phát âm lại cho học sinh nghe và quan sát rõ khẩu hình phát âm của giáo viên, luyện trực tiếp cho học sinh đó để giúp học sinh sửa lỗi phát âm sai của mình
- Khi dạy bài 13 âm n , để giúp học sinh phát âm chuẩn âm n và phân
biệt được cách phát âm n với l đã học ở bài 8, tôi thực hiện cách dạy như bài
dạy âm l, nhưng trong quá trình dạy tôi đã chú trọng phân biệt cách phát âm
hai phụ âm l/n cho học sinh :
+ Cách phát âm âm l: Lưỡi cong lên chạm lợi, hơi đi ra phái hai bên rìa
lưỡi, xát nhẹ;
+ Cách phát âm âm n : Đầu lưỡi chạm lợi, hơi thoát ra qua cả miệng lẫn
mũi
Cuối tiết dạy tôi liệt kê các tiếng chứa âm l/n lên bảng như lo/no; lá /ná;
Trang 9lê/ nê; lô/nô Cho học sinh luyện đọc
Để giúp các em phát âm đúng, bên cạnh việc hướng dẫn các em phát âm, tôi còn kết hợp giải nghĩa các cặp từ có chứa phụ âm đầu l/n cho học sinh hiểu
nghĩa để từ đó đã giúp các em phát hiện ra việc mình phát âm sai
Trong quá trình giảng dạy tôi còn có mẹo để giúp học sinh tự nhận biết xem mình đã phát âm đúng hai phụ âm l/n hay chưa bằng cách cho học sinh
đặt tay lên mũi của mình: khi đọc phụ âm n thì mũi của con phải rung vì hơi
thoát ra qua cả miệng lẫn mũi, đối với phụ âm l khi đọc mà con thấy mũi rung
lên là con đọc sai Từ đó học sinh lớp tôi tự nhận biết được mình đã phát âm
đúng hay sai để có ý thức sửa lỗi
b/Với cặp vần ưu/ươu:
Trong quá trình dạy học sinh phát âm, tôi phát âm mẫu chậm và yêu cầu học sinh quan sát kĩ khẩu hình phát âm của giáo viên Sau đó tôi chọn các em học sinh bị mắc lỗi phát âm này để luyện phát âm cho các em theo các hình thức cá nhân Riêng đối với vần ươu, tôi hướng dẫn học sinh khi phát âm phải
chú ý ươ là một nguyên âm đôi nên ta phải đọc nhanh hơn: ươ - u - ươu.
- Ngoài việc luyện phát âm cho học sinh, tôi còn hướng dẫn cho học sinh tìm hiểu nghĩa của các tiếng, từ có chứa vần ươu và ưu với những tiếng có chứa
vần iu và iêu Ví dụ: rượu/ riệu thì rượu là một chất lỏng được nấu tư gạo và
men dùng để uống Còn riệu thì không có nghĩa.
* Đối với một số trường hợp học sinh phát âm sai cá biệt.
+ Với trường hợp học sinh trong lớp phát âm sai vần anh thành ăng
hoặc anh thành ăn:
Trường hợp này trong lớp chỉ có một vài học sinh phát âm sai nên khi dạy tôi sẽ chọn các vần, tiếng, từ ngữ có chứa vần anh để luyện Trước hết tôI
cho gọi các em học sinh bị mắc lỗi phát âm sai phân tích kĩ cấu tạo của các vần
anh và ăng, ăn Sau đó, tôi tiến hành luyện phát âm cho các em theo hình thức
cá nhân trong từng tiết học và trong các hoạt động giao tiếp hằng ngày
+ Đối với trường hợp học sinh phát âm sai kh thành h Ví dụ : số không
đọc thành số hông, quả khế thành quả hế, khéo léo thành héo léo:
Đây là trường hợp học sinh phát âm phụ âm kh nhưng bị mất âm k đứng trước Trường họp này thường là cá biệt nên tôI áp dụng biện pháp dạy học cá nhân Khi hướng dẫn học sinh phát âm, tôi đến tận chỗ học sinh phát âm mẫu thất chậm và vừa phát âm vừa hướng dẫn học sinh cách phát âm như sau: gốc lưỡi lui về phía vòm mềm tạo nên khe hẹp, thoát ra tiếng xát nhẹ , không có tiếng thanh Đồng thời yêu cầu học sinh chú ý nghe và quan sát khẩu hình phát
Trang 10âm của giáo viên rồi luyện cho học sinh đó phát âm nhiều lần
Với những học sinh phát âm sai ngoài luyện đọc như trên ở lớp, tôi còn viết cho các em một bảng những từ có chứa âm kh để về luyện tập thêm ở nhà
c/ Với các cặp thanh dễ nhầm lẫn
Việc phát âm lẫn lộn giữa các cập dấu thanh là hiện tượng mà ta quen gọi là nói ngọng và xuất phát từ khi trẻ mới bắt đầu tập nói Với các hiện tượng
này, có khi chính các em cũng nhận ra nhưng thông thường các em hay bị bạn
bè hoặc người lớn chế nhạo nên có những phản ứng tiêu cực Để luyện phát âm cho các em tôi làm như sau:
- Trong các giờ học, tôi phát âm mẫu chuẩn, cho học sinh nhìn khẩu hình phát âm rồi phát âm theo, tăng lần luyện phát âm cho những cá nhân phát
âm sai
- Có thể tôi hướng dẫn học sinh tìm hiểu nghĩa của các tiếng, từ đó để các em biết khi nói sai sẽ gây hiểu nhầm cho người khác, vì vậy các em thấy
được sự cần thiết của việc tự sửa lỗi cho mình
Ví dụ: vở là đồ dùng học sinh sử dụng để viết hằng ngày còn vợ là từ chỉ
người; vó là tên gọi đồ vật dùng để đánh bắt cá còn võ là tên một môn thể thao; bản thân là chỉ về mình nhưng bạn thân lại không chỉ về mình…
- Trong lớp học tôi luôn tạo không khí thân ái, không để xảy ra hiện tượng chế nhạo nhau mà bạn bè luôn nhắc nhở nhau khi phát âm sai để giúp nhau sửa lỗi phát âm
Giải pháp 4: Tổ chức các trò chơi học tập.
Để tạo hứng thú cho học sinh trong các tiết học nhằm củng cố cách phát
âm cho học sinh, vào cuối mỗi tiết học, tôi chọn những cặp từ mà từng đối tượng học sinh của lớp hay nhầm lẫn Tôi tiến hành chia học sinh vào các nhóm, mỗi nhóm đều có các em phát âm chuẩn và các em hay mắc các lỗi phát
âm sai Sau đó tôi tổ chức cho từng nhóm (theo đối tượng đã phân loại) luyện phát âm Như vậy các em trong từng nhóm sẽ tự sửa lỗi phát âm cho nhau Sau
đó tổ chức thi giữa các nhóm Những em nào khắc phục sửa được lỗi thì tôi sẽ
động viên khen ngợi trước lớp hoặc thưởng điểm cho em đó để học sinh càng thêm phấn khởi từ đó việc sửa lỗi phát âm của học sinh càng đạt hiệu quả cao
Giải pháp 5: áp dụng quan điểm tích hợp trong dạy sửa lỗi phát âm cho học sinh.
Đối với các em học sinh Tiểu học nói chung, học sinh lớp Một nói riêng,