Gián án giáo dục kĩ năng sống cho thanh thiếu niên

Hội đồng Trung ơngMột số định h ớng công tác Đội và phong trào thiếu nhi gắn với phong trào thi đua xây dựng Tr ờng học thân thiện, “Trường học thân thiện, xây dựng Tr ờng học thân thiệ

Hội đồng Trung ơng

Một số định h ớng công tác Đội và phong trào thiếu nhi gắn với phong trào thi đua

xây dựng Tr ờng học thân thiện, “Trường học thân thiện,

xây dựng Tr ờng học thân thiện, “Trường học thân thiện,

học sinh tích cực”

I- Một số nét chung về tình hình

trẻ em, công tác Đội và phong

trào thiếu nhi.

1- Tình hình trẻ em.

Những thuận lợi chung: Việt Nam là quốc

gia có dân số trẻ, số trẻ em và ng ời trẻ tuổi chiếm tỷ lệ cao trong cơ cấu dân số Số l

ợng trẻ em đông là nguồn nhân lực bổ

sung dồi dào cho lực l ợng lao động trong t

ơng lai nh ng đồng thời cũng đặt ra những thách thức về giáo dục, y tế, chăm sóc và tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển

của trẻ em.

Tính đến năm 2007, dân số Việt Nam

đạt trên 84,2 triệu ng ời trong đó dân số d ới 18

tuổi chiếm khoảng 30,5 triệu

 Sự phát triển kinh tế, x hội của đất n ớc đ trở thành ã hội của đất nước đã trở thành ã hội của đất nước đã trở thành

tiền đề quan trọng thúc đẩy, nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em.

 Chiến l ợc thực hiện các mục tiêu đa dạng về trẻ em đ

ợc thực hiện đầy đủ và toàn diện hơn thể hiện qua: Hệ thống pháp luật Việt Nam về trẻ em từng b ớc đ ợc

hoàn thiện trên cả ba mặt bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em; ở cả ba môi tr ờng giáo dục là gia đình,

nhà tr ờng và cộng đồng.

 Công tác chăm sóc giáo dục trẻ em thu hút đ ợc sự

tham gia tích cực của hầu hết các cơ quan Đảng,

chính quyền, các tổ chức và đoàn thể x hội trong cả ã hội của đất nước đã trở thành

b¸c hå víi thiÕu nhi

Điều kiện sức khoẻ và thể chất của trẻ em

ngày càng đ ợc cải thiện và nâng cao

Điều kiện vui chơi giải trí của trẻ em đ có ã hội của đất nước đã trở thành

những b ớc chuyển biến tích cực

Các chính sách u tiên cho giáo dục vùng sâu, vùng xa, cho trẻ em khó khăn đ tạo điều ã hội của đất nước đã trở thành

kiện tốt cho trẻ em đ ợc đi học

Công tác chăm lo giáo dục các đối t ợng trẻ

em nghèo, trẻ em dân tộc ít ng ời, trẻ em ở

các vùng khó khăn đ ợc quan tâm

Một số khó khăn, thách thức: Điều kiện phát

triển của trẻ em Việt Nam so với các n ớc trong khu vực và trên thế giới còn nhiều mặt hạn chế Nhiều trẻ em ch a đ ợc tiếp cận đầy đủ với n ớc

sạch và các ph ơng tiện vệ sinh môi tr ờng phù

Tỷ lệ suy dinh d ỡng ở trẻ em còn cao

Tình trạng trẻ em phạm tội, nghiện hút và lây

nhiễm HIV/AIDS có xu h ớng gia tăng; sự phân hoá giữa các vùng miền, giữa nông thôn và

thành thị ngày càng đ ợc nới rộng đã hội của đất nước đã trở thành góp phần tạo ra khoảng chênh lệch về cơ hội học tập, sinh hoạt vui chơi giải trí cũng nh các điều kiện phát triển khác của trẻ em

 Bạo lực, xâm hại trẻ em đang trở thành một vấn đề nhức nhối với sự xuất hiện ngày càng nhiều tr ờng hợp xâm hại và bạo hành trẻ em ở cả trong gia đình, nhà tr ờng và

ngoài xã hội của đất nước đã trở thành hội.

 Tai nạn th ơng tích trẻ em đang trở thành một trong những vấn đề đáng báo động

Những thống kê gần đây cho thấy tai nạn th

ơng tích chiếm tới hơn 70% các tr ờng hợp gây tử vong cho trẻ em, trong đó tai nạn

giao thông chiếm hơn 60%

Bên cạnh đó cũng xuất hiện tình trạng nuông chiều, quá kỳ vọng vào con cái ở một bộ phận gia đình

Mức sinh giảm, đời sống kinh tế đ ợc cải thiện đ ã hội của đất nước đã trở thành

khiến nhiều gia đình, đặc biệt là ở thành thị có điều kiện đầu t cho cuộc sống sinh hoạt và học tập của con cái

Tuy nhiên sự kỳ vọng quá nhiều và sức ép về học tập đ khiến nhiều trẻ em không còn thời gian để ã hội của đất nước đã trở thành

vui chơi và sinh hoạt, tạo ra các hội chứng phát

triển không lành mạnh về thể chất nh béo phì, bệnh tinh thần nh : ích kỷ, thiếu tính tập thể

Tình trạng học thêm, học quá tải ch a giảm Gánh

nặng học tập trở thành rào cản thanh thiếu nhi đến với các hoạt động vui chơi tập thể

Sự phổ cập công nghệ thông tin đ mang ã hội của đất nước đã trở thành

đến cho trẻ em cơ hội tiếp cận nhiều ứng

dụng internet đa dạng, nh ng cũng đặt ra

thách thức trong việc chơi game, bị tác động bởi các xu h ớng bạo lực và các luồng văn

hoá không lành mạnh, tạo ra những hiệu ứng tâm lý nh khép kín, ít giao tiếp x hội, hội ã hội của đất nước đã trở thành

chứng trầm cảm

Thực trạng vui chơi của trẻ em ngày nay:

 Các bà mẹ Việt Nam và thế giới nói gì? 91% các bà mẹ Việt Nam tiết lộ rằng phần lớn thời gian của con họ gắn liền với chiếc tivi (trong khi

tỷ lệ này với các bà mẹ trên toàn thế giới là 71%) Chỉ 4% cho biết con mình có tham gia vào các trò chơi vận động (so với 22% các bà mẹ trên toàn thế giới) Tất cả các hoạt động ngoài trời khác như khám

phá thiên nhiên, chơi các trò chơi tưởng tượng, sáng tạo cũng chỉ đạt

nhà, tách biệt trẻ ra khỏi những hoạt động thể chất, những trải nghiệm thực tế, kể cả sự linh hoạt, sáng tạo trong xử lý tình huống và giao tiếp với bạn bè.

Mong muốn và trở ngại: Những mâu thuẫn

 Cũng trong cuộc khảo sát, nhiều con số đáng chú ý về ý thức của các bà mẹ với tuổi thơ của con mình đã được thống kê: 81% các bà mẹ Việt Nam tham gia khảo sát hiểu rằng: nếu thiếu những hoạt động vui chơi xã hội, trẻ sẽ khó lòng học được cách thiết lập các mối quan hệ 74% bà mẹ có cùng suy nghĩ rằng: trẻ

sẽ khó lòng cảm thấy hạnh phúc, vui tươi với nhịp sống của mình khi thiếu các hoạt động thể chất, vui chơi ngoài trời Hầu hết các bà mẹ vẫn ý thức được và tin rằng vui chơi ngoài trời mới là hoạt động có thể giúp trẻ phát huy hết khả năng, trí tuệ, tình cảm, và thể chất Có đến 97% bà mẹ Việt Nam khi được hỏi khẳng định: "Là cha mẹ, tôi cần bảo vệ tuổi thơ của con tôi".

 Tuy nhiên, những mong muốn tốt đẹp này lại gặp phải một số trở ngại Khi

được đặt câu hỏi: Đâu là những cản trở lớn nhất cho quá trình chơi đùa tự do của trẻ, có đến 59% lo lắng về vấn đề an toàn và 47% lo lắng về bệnh tật Ngoài

ra, một tỷ lệ khá lớn (29%) lo trẻ bị vấy bẩn Đây chính là những mâu thuẫn chủ yếu có ảnh hưởng tới quyết định để cho trẻ vui chơi tự do, chơi ngoài trời,

khám phá thiên nhiên Đây là những vấn đề mang tính chất gia đình nhưng cần được xã hội quan tâm, làm sao để giúp các bậc phụ huynh - đặc biệt là

những bà mẹ trẻ - vượt qua những rào cản không đáng có này, ý thức được lợi ích của việc vui chơi tự do và ý nghĩa của việc lấm bẩn trong quá trình vui chơi đối với sự phát triển toàn diện của trẻ Từ đó, quan tâm và tạo điều kiện cho chính con em mình được vui chơi tự do theo đúng nhu cầu của lứa tuổi, giúp trẻ có được một tuổi thơ hồn nhiên đúng nghĩa.

Vietbao.com

• Việt Nam hiện nay có khoảng 26% trẻ

khuyết tật (tương đương với gần 300

nghìn em) đến trường; khoảng 95% trẻ

em lang thang trong độ tuổi từ 6 đến 16 tuổi được đi học ở các loại hình trường lớp khác nhau; 50% trong tổng só trẻ em lang thang bỏ học có mong muốn được tiếp tục học trở lại.

Những vụ bạo hành trẻ em liên tiếp xảy ra trong thời gian gần đây, trong

đó chủ yếu là bạo hành học đường:

• TPHCM: Ngày 13/11, do nghi ngờ em Zamath, 14 tuổi, học sinh lớp 9

Trường THCS Trần Phú (Q.10) tham gia vào trò chơi “bốc thăm trúng mã số đánh bạn” mà thầy hiệu phó đã giao em cho người của phường đội phường

15 Hậu quả là em Zamath đã bị đánh dã man phải nhập viện trong với tình trạng nôn ra máu, bị tổn thương tim và tràn dịch màng phổi.

• Đồng Tháp: 14/3/2007, do nghi ngờ em Huỳnh Thị Ngọc Trâm (học sinh lớp

5 trường tiểu học An Hiệp 2, xã An Hiệp, huyện Châu Thành) lấy cắp 47.800 đồng, thầy hiệu trưởng Lưu Văn Ca đã chỉ đạo Tổng phụ trách đội Lê Văn Xem giao nộp em cho công an xã “điều tra lập biên bản” Hậu quả của sự việc là em Trâm bị hoảng loạn tinh thần

• Lâm Đồng: Trong giờ học thể dục buổi chiều ngày 9/3/2007, em Hoàng (học

sinh lớp 9 Trường THCS Tân Văn, xã Tân Hà, huyện Lâm Hà, Lâm Đồng) đã

bị thầy Nguyễn Thể Toàn tát rất mạnh vào phía tai trái chỉ vì em cùng hai bạn học khác dám bỏ ra khỏi hàng khi thầy giáo đang thông báo điểm kiểm tra Kết quả, em bị thủng hai lỗ ở màng nhĩ sụn do bị đánh mạnh từ bên ngoài Sau gần một tuần điều trị, em Hoàng mới trở lại trường nhưng ngồi nghe

giảng vẫn “câu được câu mất”.

• Phú Yên: Ngày 21/3/2007, tại trường THCS Võ Thứ, thị trấn Chí Thạnh,

huyện Tuy An, giáo viên Đặng Văn Dương đã có hành vi đánh đập 4 em học sinh lớp 6E và lớp 8D của trường.

• Đồng Tháp: Ngày 23/3/2007, em Huỳnh Thị Bé Tý, học sinh lớp 7A3 trường

THCS Hoà Bình, huyện Tam Nông, bị nghi ngờ lấy trộm 100.000 đồng của bạn Cô giáo bắt em lên bảng, lục soát, khám xét người em trước mặt cả lớp khiến em cảm thấy nhục nhã, lo sợ Em Bé Tý đã uống thuốc sâu tự vẫn

nhưng may mắn được cứu sống.

• Thái Bình: Cô trò 10 tuổi Trần Thị Ngọc, học sinh lớp 4B trường tiểu học

Minh Quang (Thái Bình) do vài lần quên sổ theo dõi thi đua, đã bị cô giáo chủ nhiệm Trương Thị Phương phạt bằng cách cho 32 học sinh lần lượt tát vào mặt , còn cô giáo thản nhiên ngồi chấm bài Hậu quả, em Ngọc phải điều trị gần 10 ngày tại Bệnh viện Đa khoa huyện Vũ Thư vì bị sang chấn phần mềm

má trái.

• Hà Nội: Em Nguyễn Thị Bình bị vợ chồng chủ quán phở trên đường Nguyễn

Trãi, Thanh Xuân dùng nhục hình, đánh đập từ lúc 10 tuổi đến nay

• TPHCM: Em Hồ Thị Bông (9 tuổi) bị mẹ nuôi bắt đi ăn xin Do không kiếm đủ

số tiền như quy định, Bông đã bị bà mẹ này đổ nước sôi lên người làm phỏng nặng

• TPHCM: Em Nguyễn Hữu Lợi (tức bé Đen, 9 tuổi) bị mẹ nuôi dùng roi đánh

khắp người và dùng búa đánh vào đầu chỉ vì em đã ăn hết phần thức ăn dành cho bữa chiều

 Trong 3 năm qua, trẻ em bị bạo lực đã tăng gấp 3 lần

thời điểm trước, trong đó ở cộng đồng tăng 7 lần và

trong trường học tăng 13 lần Đây chưa phải con số

phản ánh hết tình trạng này, bởi số vụ xâm hại, ngược đãi trẻ em trên thực tế còn cao hơn nhiều

 Theo thống kê của Tổng cục Cảnh sát - Bộ Công an,

trong 3 năm qua, số vụ xâm hại trẻ em, số đối tượng

phạm tội và số trẻ em bị xâm hại là trên 5 nghìn vụ, số trẻ bị xâm hại là hơn 5 nghìn em Hiện cơ quan công an

đã bắt giữ xử lý 4.418 đối tượng Trong đó, án giết trẻ

em chiếm 5,2%; cố ý gây thương tích cho trẻ em chiếm 14,7%, đặc biệt là việc xâm hại tình dục trẻ em chiếm tới 56,3% tổng số vụ việc

Tinnhanh.com

Thực trạng đó đặt ra yêu cầu

về xây dựng môi tr ờng học tập, vui chơi thân thiện với trẻ em,

tạo điều kiện tích cực cho các em

phát triển toàn diện

2- Một số khó khăn, thách thức đối với công tác Đội và phong trào thiếu

nhi trong giai đoạn hiện nay.

của tổ chức Đoàn ở một số địa ph ơng và một bộ phận

cán bộ đoàn viên còn hạn chế Công tác nghiên cứu, tìm tòi các giải pháp mới trong công tác Đội và phong trào

thiếu nhi ch a thực sự đ ợc chú trọng, các hoạt động đ ợc tổ chức theo chủ nghĩa kinh nghiệm, ít sáng tạo.

còn thiếu về số l ợng, một bộ phận còn yếu về kỹ năng

nghiệp vụ Ph ơng pháp công tác của một bộ phận cán bộ thiếu khoa học, hành chính hoá, ch a thực sự tâm huyết với với phong trào Chất l ợng cán bộ phụ trách, Sao Nhi

đồng, cán bộ BCH liên, chi đội và chất l ợng đội viên ch a

đồng đều Công tác đào tạo bồi d ỡng cán bộ Đội ở một

số địa ph ơng ch a đ ợc chú trọng, ch a th ờng xuyên.

 Một số hoạt động, phong trào của Đội còn tổ chức theo h ớng áp đặt, chủ quan, ch a đáp ứng kịp thời nhu cầu và

sở thích của thiếu nhi; sinh hoạt Sao Nhi đồng, sinh hoạt

Đội nặng về hình thức, nội dung sinh hoạt khô cứng, tính sáng tạo, tự quản trong sinh hoạt ch a cao Một số phong trào hiệu quả thấp ch a thu hút đông đảo thiếu nhi tham gia.

 ở một số địa ph ơng công tác tham m u với cấp uỷ, chính quyền; cơ chế phối hợp với các ngành trong việc ban

hành các chủ tr ơng, chính sách, các ch ơng trình hành

động dành cho trẻ em còn lúng túng, không cụ thể, thậm chí còn chồng chéo, thiếu tính thống nhất; do vậy ch a

tạo ra đ ợc sức mạnh tổng hợp trong xã hội của đất nước đã trở thành hội hoá công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục thiếu nhi

 Không gian và thời gian dành cho hoạt động Đội trong nhà tr ờng còn hạn chế và có xu h ớng thu hẹp khiến các hoạt động của Đội trở nên sơ cứng và hành chính ch a bắt kịp và đáp ứng nhu cầu của thiếu nhi cũng nh công tác giáo dục, hình thành lớp công dân mới, phát triển

toàn diện Công tác Đội trong nhà tr ờng ch a đ ợc xác

định nh một nội dung quan trọng của công tác giáo dục trong nhà tr ờng và hệ thống chính trị

 Trình độ kỹ năng, chuyên môn nghiệp vụ của một bộ

phận giáo viên Tổng phụ trách còn hạn chế Chế độ

chính sách cho đội ngũ cán bộ phụ trách Đội ở nhiều nơi còn ch a t ơng xứng Không gian và thời gian dành công tác Đội trong nhà tr ờng còn hạn hẹp đã hội của đất nước đã trở thành kìm hã hội của đất nước đã trở thành m khả

năng sáng tạo của đội ngũ giáo viên Tổng phụ trách Đội

có thể xây dựng đ ợc các hoạt động thực sự sáng tạo, có tính giáo dục và hấp dẫn các em học sinh, đội viên tham gia.

Thực trạng đó cũng đặt ra những

yêu cầu về đổi mới nội dung, ph ơng thức

hoạt động của Đội trong nhà tr ờng, tăng c ờng các hoạt động ngoại khoá,

mở rộng hơn không gian và thời gian hoạt động cho Đội Triển khai phong trào “Tr ờng học thân thiện, học sinh tích cực” một phần đáp ứng, giải quyết

những nhu cầu, khó khăn trên.

II- Một số định h ớng công tác Đội và

phong trào thiếu nhi gắn với phong

trào thi đua xây dựng “Tr ờng học thân

thiện, học sinh tích cực”

1 Trọng tâm công tác Đội và phong trào thiếu nhi năm học 2008 - 2009.

 Tập trung triển khai Nghị quyết Đại hội Đoàn

toàn quốc lần thứ IX về "Chươngưtrìnhưbảoưvệ,ư

chămưsóc,ưgiáoưdụcưthiếuưniên,ưnhiưđồngưvàưxâyư dựngưĐộiưTNTPưHồưChíưMinhưvữngưmạnh”.

 Tăng c ờng chỉ đạo, tạo sự chuyển biến mới về

nội dung, ph ơng thức hoạt động Đội và phong

trào thiếu nhi trong tr ờng học Nâng cao chất l

ợng đội ngũ cán bộ phụ trách thiếu nhi, chất l ợng

đội viên, chú trọng công tác bồi d ỡng, kết nạp

đoàn viên từ đội viên lớn

 Đẩy mạnh triển khai cuộc vận động “ThiếuưnhiưViệtưNamư

thiưđuaưthựcưhiệnưtốtư5ưđiềuưBácưHồưdạy”,ư"Giúpưbạnưđếnư trường”,ư"Trườngưhọcưthânưthiện,ưhọcưsinhưtíchưcực”; phong

trào “Nghìnưviệcưtốt” trong giai đoạn mới và ch ơng trình

và Trung ơng Đoàn TNCS Hồ Chí Minh về phong trào

xây dựng “Trườngưhọcưthânưthiện,ưhọcưsinhưtíchưcực”.

2 Một số nội dung triển khai phong trào thi đua xây dựng "Tr ờng học thân thiện, học sinh tích

tr ờng học, thu nhặt vứt rác trong và ngoài nhà tr ờng; tổ

chức rộng khắp các hoạt động dã hội của đất nước đã trở thành ngoại khám phá, tìm

hiểu thiên nhiên.

 Tổ chức mô hình "Trạiưhèưkỹưnăngư–ưhướngưnghiệp",ư"Trạiưhèư

thiếuưnhi" tại các địa ph ơng, lồng ghép cung cấp cho thiếu

nhi kỹ năng sống và định h ớng nghề nghiệp; thông qua

hình thức trại hè tăng c ờng gặp gỡ, giao l u giữa thiếu nhi các vùng, miền; tổ chức các hoạt động dã hội của đất nước đã trở thành ngoại cho học sinh nông thôn tới thành phố và ng ợc lại Tổ chức cho học

sinh đến với các trườngưnghềư–ưlàngưnghề,ưtạo niềm yêu

thích và định h ớng nghề nghiệp cho các em trong t ơng lai.

Tăng c ờng tổ chức hoạt động khuyến khích, h

ớng dẫn tổ chức ph ơng pháp học tập chủ động, sáng tạo trong thiếu nhi Tập trung chỉ đạo và

triển khai có hiệu quả trong thiếu nhi phong trào

bộ môn học Tiếp tục phát động trong thiếu nhi

cả n ớc phong trào "Emưyêuưkhoaưhọc".