Chúng tôi là đội ngũ gv giảng dạy ở khối lớp 1 lâu năm, đối với việc dạy học môn TN&XH, chúng tôi thường xuyên sử dụng các PPDH mà theo chúng tôi là thích hợp đó là các phương pháp như :[r]
Trang 1Chuyên đề mơn TỰ NHIÊN XÃ HỘI lớp 1
-I ĐẶT VẤN ĐỀ
So với Tốn và Tiếng Việt, môn Tự nhiên & Xã hội cũng là một môn học rất quan trọng trong chương trình giáo dục ở bậc tiểu học hiện nay Đối với môn học này gồm hệ thống kiến thức cơ bản rất cần thiết cho cuộc sống hằng ngày của con người Không những thế mà môn học này còn giúp học sinh nhận biết về các sự vật hiện tượng đơn giản trong tự nhiên và xã hội, thực hiện được các quy tắc giữ vệ sinh, an toàn cho bản thân gia đình và cộng đồng, yêu thiên nhiên, gia đình, trường học và quê hương
Phương pháp dạy học môn tự nhiên xã hội vô cùng quan trọng trong các quá trình dạy học Muốn cho học sinh hiểu được bài, nắm vững kiến thức của bài học đòi hỏi mỗi người giáo viên phải lựa chọn phương pháp phù hợp với từng bài học
Bản thân là một GV dạy học lớp 1 nhiều năm, tôi nhận thấy môn TN&XH tuy kiến thức không cao, không khó nhưng cũng rất đa dạng, và hầu như GV khi dạy môn TN&XH còn hời hợt qua loa Vì thế trong khối chúng tôi đã thống nhất và đưa ra một số phương pháp giảng dạy để phù hợp với từng bài học cụ thể và có kết quả giảng dạy ngày một chất lượng hơn để phù hợp với chuẩn kiến thức hiện nay Đây chính là lí do mà chúng tôi mở chuyên đề môn học này
II ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ PHẠM VI CHUYÊN ĐỀ.
1/ Đối tượng :
Đối tượng nghiên cứu là hệ thống kiến thức môn TN&XH ở lớp 1
Là thực tế giảng dạy của giáo viên khối 1, Trường Tiểu Học Ngã Năm 1
2/ Phạm vi :
Môn TN&XH lớp 1 có ba chủ đề Trong đó, có ba tiết ôn tập và hai tiết thực hành còn lại là bài mới Sau mỗi chủ đề là một bài ôn tập, mỗi bài ôn tập lại có những yêu cầu riêng không giống nhau, vì thế không thể đi đến thống nhất cách dạy nên chúng tôi không đưa vào chuyên đề Hai tiết thực hành cũng có những đặc trưng riêng của kiểu bài thực hành, chúng tôi cũng xin phép không đề cập đến Chúng tôi thống nhất với nhau là đi sâu vào nghiên cứu PPDH và hình thức tổ chức dạy học bài mới Mặt khác, có rất nhiều PPDH và hình thức tổ chức dạy học, song chúng tôi thống nhất chỉ đưa ra những dạng bài chủ yếu kèm theo đó là PPDH và hình thức học tập tương ứng
III/-TẦM QUAN TRỌNG CỦA MƠN TN-XH Ở LỚP 1 NHẰM GIÚP HỌC SINH:
*Cĩ một số kiến thức cơ bản ban đầu về:
Trang 2-Con người và sức khoẻ ( cơ thể người, cách giữ vệ sinh cơ thể và phòng tránh tai nạn, bệnh tật, vui chơi an toàn
-Các thành viên trong gia đình, lớp học; một số sự vật hiện tượng đơn giản trong tự nhiên
và xã hội
*Bước đầu hình thành và phát triển những kỹ năng:
-Tự chăm sóc sức khoẻ cho bản thân Ứng xử hợp lý trong đời sống để phòng tránh một số bệnh tật và tai nạn
-Quan sát, nhận xét, nêu thắc mắc, đặt câu hỏi, biết cách diễn đạt những hiểu biết của mình
về các sự vật, hiện tượng đơn giản trong tự nhiên và xã hội
*Hình thành và phát triển những thái độ và hành vi :
-Có ý thức thực hiện các quy tắc giữ vệ sinh, an toàn cho bản thân, gia đình và cộng đồng -Yêu thiên nhiên, gia đình, trường học, quê hương
IV/-NỘI DUNG MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 1:
*Chủ đề: Con người và sức khoẻ
-Cơ thể người và các giác quan ( các bộ phận chính, vai trò nhận biết thế giới xung quanh của các giác quan; vệ sinh cơ thể và các giác quan; vệ sinh răng miệng) Ăn đủ
no uống đủ nước
*Chủ đề này có 10 bài( trong đó Bài 10 Ôn tập: con người và sức khoẻ )
*Chủ đề: Xã hội
-Gia đình: Các thành viên trong gia đình( ông, bà, cha, mẹ, anh chị em ruột) Nhà
ở và đồ dùng trong nhà ( địa chỉ nhà ở, chổ ăn, ngủ, làm việc, học tập, tiếp khách…và các
đồ dùng cần thiết trong nhà) Giữ nhà ở sạch sẽ An toàn khi ở nhà( phòng tránh đứt tay, chân…, bỏng, điện giật)
-Lớp học: Các thành viên trong lớp học, các đồ dùng trong lớp học, giữ lớp học
sạch đẹp
-Thôn xóm xã hoặc phố phường nơi đang sống: Phong cảnh và hoạt động sinh
sống của nhân dân An toàn giao thông
*Chủ đề này gồm 11 bài( trong đó Bài 21 Ôn tập: Xã hội )
*Chủ đề: Tự nhiên
-Thực vật và động vật: Một số cây và một số con vật phổ biến( tên gọi,đặc điểm và ích lợi hoặc tác hại đối với con người)
-Hiện tượng tự nhiên: Một số hiện tượng phổ biến của thời tiết ( nắng, mưa, gió,
Trang 3*Chủ đề này gồm 11 bài( trong đĩ Bài 35 Ơn tập: Tự nhiên )
*Nội dung kiến thức trong mỗi chủ đề đều được tích hợp nội dung giáo dục sức khoẻ một cách hợp lý, nhuần nhuyễn; đi từ sức khoẻ cá nhân trong chủ đề “ Con người
và sức khoẻ” đến mơi trường và sức khoẻ cộng đồng trong chủ đề “ Xã hội” và trong chủ
đề “ Tự nhiên”
V/-PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MƠN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 1:
*Lí luận dạy học đã chỉ rõ, không có phương pháp dạy học(PPDH) nào là vạn năng, việc lựa chọn PPDH hoàn toàn phụ thuộc vào người gv Tiết dạy có hiệu quả hay không cũng là nhờ vào sự lựa chọn của gv trong việc sử dụng các PPDH Muốn lựa chọn được PPDH có hiệu quả thì người gv phải hiểu rõ mình đang dạy gì và dạy đối tượng nào Mỗi nội dung dạy học, mỗi đối tượng dạy học lại có những đặc trưng riêng đòi hỏi phải có PPDH và hình thức tổ chức phù hợp Vì vậy người gv phải linh động và sáng tạo vận dụng các PPDH truyền thống cũng như những PPDH hiện đại sao cho tiết dạy có hiệu quả Chúng tôi là đội ngũ gv giảng dạy ở khối lớp 1 lâu năm, đối với việc dạy học môn TN&XH, chúng tôi thường xuyên sử dụng các PPDH mà theo chúng tôi là thích hợp đó là các phương pháp như : Phương pháp quan sát, phương pháp hợp tác theo nhĩm, phương pháp tổ chức trị chơi học tập…
*Mỗi phương pháp đều cĩ những mặt mạnh riêng và chúng ta cần khai thác hợp lý, khơng nên tuyệt đối hố một phương pháp nào và coi nĩ như một phương pháp độc tơn Tuy nhiên, với tính chất đặc trưng của mơn học, chúng ta cần chú trọng hướng dẫn học sinh biết cách quan sát, nêu thắc mắc, tìm tịi, phát hiện ra những kiến thức mới về tự nhiên
và xã hội phù hợp với lứa tuổi của các em Đối tượng quan sát là tranh, ảnh, sơ đồ, mẫu vật, mơ hình…là khung cảnh gia đình, lớp học, cuộc sống ở địa phương, là cây cối, con vật
và một số hiện tượng thời tiết diễn ra hàng ngày
*Chúng ta cũng cần tăng cường tổ chức những hoạt động thực hành để học sinh biết cách thực hiện những hành vi cĩ lợi cho sức khoẻ của bản thân, gia đình và cộng đồng *Những phương pháp cơ bản thường dùng trong giảng dạy mơn TN & XH lớp 1 là:
*Phương pháp quan sát:
*Phương pháp quan sát là phương pháp ( PP ) sử dụng các giác quan để tri giác trực tiếp, cĩ mục đích các sự vật, hiện tượng diễn ra trong tự nhiên và trong cuộc sống mà khơng cĩ sự can thiệp vào quá trình diễn biến của các sự vật hoặc hiện tượng đĩ
*Học sinh quan sát chủ yếu là để nhận biết hình dạng, đặc điểm bên ngồi của cơ thể người, của một số cây xanh, một số động vật hoặc để nhận biết các hiện tượng đang diễn ra trong mơi trường tự nhiên, trong cuộc sống hàng ngày
Trang 4*Mục tiêu quan sát phải đơn giản, phù hợp với đặc điểm nhận thức và tư duy của học sinh Trong quá trình quan sát, gv phài đặt câu hỏi ngắn gọn và rõ ràng để hướng học sinh vào các kiến thức cần tìm và phát hiện
*Tuỳ nội dung cụ thể mà hướng dẫn học sinh quan sát bằng cách sử dụng một hay nhiều giác quan khác nhau Cần thận trọng khi hướng dẫn hs sử dụng vị giác, khứu giác hay xúc giác để đảm bảo an toàn, tránh bị nhiễm độc
*Quy trình hướng dẫn học sinh quan sát theo các bước như sau:
Bước 1: Xác định mục tiêu quan sát
Bước 2: Lựa chọn đối tượng quan sát
Bước 3: tổ chức và hướng dẫn học sinh quan sát
Bước 4: Trình bày kết quả quan sát
*Phương pháp hợp tác trong nhóm:
*Khi nào nên tổ chức cho hs hoạt động theo nhóm? Đó là khi đứng trước một tình huống có vấn đề mà cá nhân hs khó có thể giải quyết được, cần trao đổi chia sẻ thông tin Khi tổ chức dạy học theo nhóm cần chú ý những điển sau:
-Bố trí cho hs dễ dàng xoay trở để tạo nhóm cho cả thầy và trò trong mọi hoạt động nhóm -Phân công và giao nhiệm vụ hết sức cụ thể để từng thành viên hiểu được việc làm của mình và nhất là tuân thủ theo sự điều hành của nhóm trưởng
*Phương pháp tổ chức trò chơi học tập:
*Trò chơi học tập là trò chơi có nội dung gắn với hoạt động học tập của học sinh *Trò chơi học tập giúp cho giờ học trở nên nhẹ nhàng, thoải mái, giúp hs nhanh nhẹn, tiếp thu tự giác và tích cực hơn Qua đó học sinh được củng cố, hệ thống hoá kiến thức
*Tổ chức trò chơi học tập theo các bước như sau:
-Giới thiệu tên trò chơi, hướng dẫn cách chơi, thời gian chơi và phổ biến luật chơi
-Chơi thử ( nếu thấy cần )
-Tiến hành chơi
-Nhận xét kết quả của trò chơi( có thể có thưởng, phạt) Nhận xét thái độ của người tham gia và rút kinh nghiệm
-Kết thúc: Giáo viên hỏi học sinh, qua trò chơi đã rút ra bài học gì hoặc gv tổng kết lại những gì cần học được qua trò chơi đó
V/-QUY TRÌNH DẠY HỌC CHUNG MÔN TỰ NHIÊN & XÃ HỘI
Trang 51 Mục tiêu bài học
2 Đồ dùng dạy học
3 Các hoạt động dạy - học :
a Kiểm tra bài củ :
b Dạy bài mới :
-Giới thiệu bài mới:
-Các hoạt động :
Hoạt động 1
Hoạt động 2
Hoạt động 3….
4 Củng cố - Dặn dò :
Trang 6
-Giỏo ỏn minh hoạ
-Tự nhiờn xó hội
An toàn khi ở nhà
A Mục tiêu:
-Nắm được 1 số vật sắc nhọn trong nhà có thể gây ra đứt tay, chảy máu.
- Biết kể tên và xác định 1 số vật trong nhà có thể gâyi nóng, bỏng, chỏy -Biết cỏch phũng trỏnh và xử lớ khi cú tai nạn xảy ra
B Chuẩn bị:
- Phóng to các hình ở bài 14 SGK
- Một số tình huống để học sinh thảo luận
C Các hoạt động dạy - học:
I Ổn định lớp: Hỏt tập thể
- Hàng ngày em làm những công
việc gì?
- 2 hs trả lời
- Nhận xét, cho điểm
III Dạy - học bài mới:
1 Giới thiệu bài:
GV:Ở nhà,đó bao giờ cỏc em bị tai
nạn hay chứng kiến cỏc tai nạn như
cắt vào tay, bỏng, điện giật chưa ?
GV: Dao, kộo, lửa điện…là những
vật dễ gõy ra mất an toàn khi ở nhà
nếu chỳng ta khụng cẩn thận Bài
-Hs nờu ý kiến -Hs chỳ ý lắng nghe và xỏc định nhiệm vụ bài học
Trang 7cựng nhau tỡm hiểu về điều đú.
(Ghi đề bài lờn bảng )
2 Dạy bài mới:
a Hoạt động 1: Làm việc với SGK.
+ Mục đích: Hs biết được các vật dễ
gây đứt tay và cách phòng tránh
+ Cách làm: - Yêu cầu hs quan sát
các hình ở trang 30 trong SGK và
trả lời các câu hỏi sau:
- Chỉ và nói các bạn trong mỗi hình
đang làm gì
- Làm việc theo cặp, 2 em quan sát chỉ vào hình và nói cho nhau nghe các câu trả lời
- Dự đoán xem điều gì có thể xảy ra
với các bạn nếu các bạn không cẩn
thận?
- Khi dùng dao và các vật sắc nhọn
ta cần chú ý những điều gì?
- Giáo viên gọi 1 số hs xung phong
trình bày kết luận
- Những hs khác theo dõi, nhận xét bổ sung
- Khi phải dùng dao và các đồ vật
sắc nhọn phải cẩn thận để tránh
khỏi đứt tay
- Chú ý lắng nghe
- Những đồ dùng để trên cần tránh
xa tầm tay đối với các em nhỏ
b Hoạt động 2: Thảo luận nhóm.
+ Mục đích: Hs biết cách phòng
tránh 1 số tai nạn do lửa và các chất
dễ gây cháy
+ Cách làm: - Giáo viên giao nhiệm
vụ: Quan sát các hình ở trang 31
trong SGK và trả lời các câu hỏi
sau:
- Điều gì có thể xảy ra trong các cảnh
trên?
- Nếu điều không may xảy ra em sẽ
làm gì? Nói gì lúc đó
+ Giáo viên gọi đại diện các nhóm
lên chỉ vào tranh và trình bày các ý
kiến của nhóm mình
- Thảo luận nhóm 4: Chỉ tranh và
đoán các tình huống có thể xảy
ra trong mỗi bức tranh
- Các nhóm khác nghe nhận xét
Trang 8và bổ sung.
* KẾT LUẬN:
- Không được để đèn dầu và các vật
cháy khác trong màn hay để gần những
đồ dễ bắt lửa
-Hs lắng nghe
- Nên tránh xa các vật và những nơi
có thể gây bỏng cháy
- Khi sử dụng đồ điện phải cẩn thận,
không sờ vào phích cắm, ổ điện dây
dẫn đề phòng chúng bị hở
- Tránh không cho em bé chơi gần
đồ điện và những vật dễ cháy
3 Củng cố dặn dò.
- Trò chơi: "Sắm vai"
- Mục đích: Hs tập sử lý tình huống
khi có cháy, có người bị điệm giật, bị
bỏng, bị đứt tay
+ Cách làm: Chia lớp thành 3 nhóm
phân cho mỗi nhóm một tình huống
* Tình huống 1: Lan đang học bài thì
em gái bị đứt tay do em cầm dao
gọt táo Nếu là em em sẽ làm gì?
* Tình huống 2: Đang nấu cơm giúp
mẹ chẳng may em bị siêu nước rơi
vào chân, em sẽ làm gì khi đó?
- Yêu cầu các nhóm tìm cách giải xử
lý tốt nhất sau đó đóng vai
-Cùng thảo luận tìm ra cách giải quyết tốt nhất, phân công đóng vai và tập đối đáp trong nhóm
bổ sung
- Nhận xét chung giờ học
+ Thực hiện theo nội dung đã học