7,0 Trong bài thơ “Đất nước ” nhà thơ Nguyễn Đình Thi viết : “Mùa thu nay khác rồi Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi Gió thổi rừng tre phấp phới Trời thu thay áo mới Trong biếc nói cười thi[r]
Trang 1KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TRƯỜNG LỚP 12
Năm học 2010-2011
M«n thi: Ng÷ v¨n 12 THPT-
Thêi gian lµm bµi: 150 phót
Câu 1 (7,0) Trong bài thơ “Đất nước ” nhà thơ Nguyễn Đình Thi viết :
“Mùa thu nay khác rồi
Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi
Gió thổi rừng tre phấp phới
Trời thu thay áo mới
Trong biếc nói cười thiết tha
Trời xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta
Những cánh đồng thơm mát
Những ngả đường bát ngát
Những dòng sông đỏ nặng phù sa
Nước chúng ta
Nước những người chưa bao giờ khuất
Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất
Những buổi ngày xưa vọng nói về ”
(SGK Ngữ văn Nâng cao lớp 12 tập I –NXBGD ,tr110,111)
Anh (chị) hãy phân tích đoạn thơ trên và liên hệ với một số tác phẩm thơ Việt nam giai đoạn 1945-1975 để thấy Đất nước luôn là nguồn cảm hứng dồi dào cho thơ ca
Câu 2 ( 7,0 điểm)
Cảm nhận của anh, chị về hình ảnh ngọn đèn con của chị Tý trong
truyện Hai đứa trẻ; từ đó rút ra nét đặc sắc trong phong cách nghệ thuật
Thạch Lam
Câu 3 (6,0 điểm)
“ Sự cẩu thả trong bất cứ nghề gì cũng là một sự bất lương”.
(Nam Cao)
Suy nghĩ của anh, chị về ý kiến trên
-Hết -SỞ GD-ĐTQUẢNG NGÃI
Trường THPT SốI
Nghĩa Hành
Trang 2Môn Ngữ Văn
( Đáp án và biểu điểm gồm 03 trang)
I.Yêu cầu chung.
1 Có kiến thức văn học và xã hội đúng đắn, sâu rộng; kĩ năng làm văn tốt: bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, diễn đạt trong sáng, giàu hình ảnh và sức biểu cảm, ít mắc lỗi chính tả, ngữ pháp Thí sinh có thể lựa chọn nhiều cách trình bày, nhiều phương thức: thuyết minh, phân tích, nghị luận, phát biểu cảm nghĩ…
2 Hướng dẫn chấm chỉ nêu những nội dung cơ bản, định hướng, định
tính chứ không định lượng Giám khảo cần hết sức linh hoạt khi vận
dụng Hướng dẫn chấm Cẩn trọng và tinh tế đánh giá bài làm của thí
sinh trong tính chỉnh thể; trân trọng những bài có ý kiến và giọng điệu riêng Chấp nhận các cách kiến giải khác nhau, kể cả không có trong
Hướng dẫn chấm, miễn là hợp lý, có sức thuyết phục.
3 Tổng điểm toàn bài: 20,0, chiết đến 0,5 Hướng dẫn chấm chỉ nêu một
số thang điểm chính; trên cơ sở đó, giám khảo có thể bàn bạc thống nhất định ra các thang điểm chi tiết
II.Yêu cầu cụ thể:
Câu 1 : Học sinh nêu được một số ý sau đây :
1 từ xưa đến nay có có rất nhiều bài thơ viết về Đất nước Đất nước của Nguyễn Đình Thi viết trong và ngay sau cuộc kháng chiến chống Pháp là một trong những bài thơ hay về đề tài trên
2 Đoạn thơ này xuất hiện sau những dòng thơ hồi tưởng lại mùa thu xưa ( một mùa thu đẹp , buồn bã, trống vắng , lẳng lặng )
Bao trùm lên đoạn thơ này là niềm vui sướng hồ hởi phấn khởi và lòng
tự hào về một đất nước đã thuộc về chúng ta
a Năm câu thơ đầu “Mùa thu nay khác rồi… cười nói thiết tha ”
Phân tích : Niềm vui rạo rực của tác giả trước đất trời giải phóng : câu
thơ “Mùa thu nay khác rồi ” như một tiếng reo vui ; tâm trạng náo nức phấn khởi thể hiện rõ trong nhịp thơ , những hình ảnh và từ ngữ “rừng tre phấp phới , trời thu thay áo mới , trong biếc , thiết tha , nói , cười ”
b Các câu còn lại : Phân tích niền tự hào về đất nước của tác giả Tự
hào về cảnh non sông , núi rừng , trời biển đã thuộc về ta , là của chúng ta Tự hào về truyền thống chống xâm lăng không chịu sống quì của cha ông Chú ý hình thức điệp từ điệp ngữ trong đoạn thơ :
những …của chúng ta.
3.Liên hệ với một số tác phẩm thơ viết về đất nước từ năm 1945 đến
1975 : Viết bắc của Tố Hữu ; Bên kia sông Đuống của Hoàng Cầm , Đất nước (trích Mặt đường khát vọng ) của Nguyễ Khoa Điềm , Ta đi tới của Tố Hữu , Quê hương của Giang nam …
Trang 3Hướng dẫn cho điểm
Điểm 8,0 : Đáp ứng tốt các yêu cầu trên, vận dụng kĩ năng phân tích, so sánh một cách nhuần nhuyễn, lập ý tốt, văn có cảm xúc, có giọng điệu riêng
Điểm 6,0: Đáp ứng cơ bản các yêu cầu trên, biết vận dụng kĩ năng so sánh, diễn đạt trong sáng
Điểm 4,0: Đáp ứng khoảng một nửa yêu cầu trên, còn mắc lỗi diễn đạt
Điểm 2,0: Chỉ nêu được một vài ý sơ sài, lỗi diễn đạt còn nhiều
Điểm 0,0: Lạc đề hoàn toàn
Câu 2:
Ý 1: Giới thiệu khái quát về Thạch Lam, Hai đứa trẻ và vấn đề cần giải
quyết
Ý 2: Cảm nhận:
- Hình ảnh xuất hiện nhiều lần trong tác phẩm, gắn với chõng hàng của chị Tí
- Hình ảnh chân thực, bình dị, gần gũi, thân thương… trong cuộc sống đời thường của người lao động
- Hình ảnh có sức ám ảnh dư ba: gợi sự cảm thương sâu sắc về những kiếp sống lay lắt, vật vờ…; gợi sự đồng cảm, nâng niu, trân trọng những khát vọng bé nhỏ, mong manh, mơ hồ… về một cuộc sống tươi sáng hơn của người lao động nghèo
Ý 3 : Nét đặc sắc của phong cách nghệ thuật Thạch Lam:
- Khả năng khám phá vẻ đẹp của cuộc sống đời thường
- Đậm yếu tố hiện thực mà vẫn giàu chất thơ, chất lãng mạn
Ý 4: Đánh giá: hình ảnh giúp người đọc cảm nhận được ở Thạch Lam:
- Một tấm lòng chân cảm sâu kín
- Một tài năng truyện ngắn bậc thầy
Hướng dẫn cho điểm
Điểm 6,0: Đáp ứng tốt các yêu cầu trên, biết cách cảm nhận một hình ảnh nghệ thuật trong tác phẩm văn học, văn giàu cảm xúc
Điểm 4,0: Đáp ứng cơ bản các yêu cầu trên, cảm nhận chưa sâu sắc, diễn đạt trong sáng
Điểm 2,0: Chỉ nêu được một phần ba số ý, lập luận yếu, lỗi diễn đạt còn nhiều
Điểm 0: Hoàn toàn lạc đề
Câu 3:
Ý1: Giải thích ý kiến của Nam Cao:
Cẩu thả: làm việc thiếu trách nhiệm, vội vàng, hời hợt, không chú ý đến kết quả Bất lương: không có lương tâm.
Trang 4Nam Cao phê phán với một thái độ mạnh mẽ, dứt khoát (dùng câu khẳng định): cẩu thả trong công việc là biểu hiện của thái độ vô trách nhiệm, của sự bất lương
Ý 2: Bàn luận:
Đây là một ý kiến đúng đắn Bởi trong bất cứ nghề nghiệp, công việc gì, cẩu thả, vội vàng cũng đồng nghĩa với gian dối, thiếu ý thức, chắc chắn hiệu quả thấp kém, thậm chí hư hỏng, dẫn đến những tác hại khôn lường
Thực chất Nam Cao muốn xây dựng, khẳng định một thái độ sống có trách nhiệm, gắn bó với công việc, có lương tâm nghề nghiệp Đó là biểu hiện của một nhân cách chân chính
Ý3: Gắn vấn đề với thực tiễn:
Mỗi người trên bất cứ lĩnh vực, công việc gì cũng cần cẩn trọng, có lương tâm, tinh thần trách nhiệm với công việc; coi kết quả công việc là thước đo lương tâm, phẩm giá của con người
Hướng dẫn cho điểm.
+ Điểm 6,0: Đáp ứng tốt các yêu cầu trên; bố cục hợp lí, lập luận chặt chẽ; văn có giọng điệu
+ Điểm 4,0: Đáp ứng cơ bản các yêu cầu trên, một số ý chưa sâu sắc; biết lập luận; diễn đạt trong sáng (có thể còn vài lỗi nhẹ)
+ Điểm 2,0: Chỉ nêu được một phần ba số ý; lập luận yếu; lỗi diễn đạt còn nhiều
+ Điểm 0,0: Hoàn toàn lạc đề
Trang 5Đề nghị luận xã hội 1) Bàn về một vấn đề t tởng, đạo lí…thờng lấy từ tục ngữ, ca dao, các câu nói của lãnh tụ, các nhà văn, nhà hiền triết…
2) Bàn về một hiện tợng, con ngời, sự việc… có thật trong cuộc sống cả tiêu cực
và tích cực ở trên mọi phơng diện của cuộc sống.
3) Bàn về một vấn đề xã hội đặt ra trong tác phẩm văn học
Phơng pháp triển khai ý
Thường xoay quanh các câu hỏi:
Nó là gì ?
Nghĩa là thế nào?
Tại sao ? Đúng hay sai ?
Thể hiện trong cuộc sống và văn học nh thế nào ?
Có ý nghĩa gì? ( ý nghĩa thời sự, đối với nhà văn, đối với bạn
đọc… đối với lịch sử VH, đối với đời sống…)
Yêu cầu về ý
Hai mức độ về ý của một bài văn hay :
Mức thứ nhất : Ngời viết biết tiếp thu, học hỏi ý kiến của ngời
khác, biết lựa chọn và trình bày các ý ấy theo cách của mình để làm sáng tỏ yêu cầu của đề
Mức thứ hai : Suy nghĩ, tìm tòi, phát hiện và nêu đợc những ý của
riêng mình
HSG cần chú ý dạng đề ở mức thứ 2
Một số đề văn của Trung Quốc
1998
Nhà tôi có khó khăn.
Nỗi buồn của tôi biết nói với ai.
Góc đẹp nhất trong vờn trờng.
Một chuyến leo núi.
Bạn.
Ngọn đèn.
Xin mẹ hãy yên tâm.
Trang 6Tôi là hoa cúc.
Tác hại của thuốc lá.
Con ngời phải có khí tiết.
Suy nghĩ từ ngọn lửa.
Thiếu tôi thì chợ vẫn đông sao?
Đề văn trong sách Ngữ văn
THCS
1 Loài cây em yêu ( Ngữ văn 7 – tập 1)
2 Cảm nghĩ về ngời thân (NV 7 – tập 1)
3 Ngời ấy sống mãi trong tôi (NV 8 - tập1)
4 Tôi thấy mình đã khôn lớn ( NV 8 - tập1)
5 Công việc đọc sách (NV 9 - tập 1)
6 Đạo lí “ uống nớc nhớ nguồn” ( NV 9- tập 2)
8 Đức tính khiêm nhờng ( NV 9- tập 2)
9 Có chí thì nên ( NV 9- tập 2 )
10 Đức tính trung thực ( NV 9 - tập 2 )
11 Tinh thần tự học ( NV 9- tập 2 )
12 Hút thuốc có hại ( NV 9- tập 2 )