Hướng dẫn học tập : *Đối với bài học ở tiết này: -Học thuộc lòng 2 khổ thơ vừa tìm hiểu -Cảm nghĩ của em về tâm sự của hổ ở vườn bách thú *Đối với bài học ở tiết tiếp theo: -Đọc trước nh[r]
Trang 1Tuaàn: 20 -Tieỏt :73
ND: 3/1/2014
1 MUẽC TIEÂU:Giuựp hoùc sinh:
1.1 Kiến thức:
– HS biết: - Sơ giản về phong trào thơ mới
+ Chiều sâu tư tưởng yêu nước thầm kín của lớp thế hệ tri thức Tây học chán ghét thực tại, vươn tới cuộc sống tự do
– HS hiểu:- Hình tựng nghệ thuật độc đáo, có ý nghĩa của bài thơ Nhớ Rừng
1.2 Kĩ năng:
– HS thực hiện được:- Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn
+ Đọc diễn cảm tác phẩm thơ hiện đại viết theo bút pháp lãng mạn
– HS thực hiện thành thạo:- Phân tích được chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm
1.3 Thái độ:
– Thúi quen:- Trỡnh bày suy nghĩ về nỗi chỏn ghột thực tại tầm thường tự tỳng, trõn trọng niềm khỏt khao cuộc sống tự do
– Tớnh cỏch:- Giáo dục lòng yêu nước qua bài thơ ''Nhớ rừng'', yêu tự do
2 NỘI DUNG HỌC TẬP:
Caỷnh con hoồ ụỷ vửụứn baựch thuự
3 CHUAÅN Bề:
3.1.GV: Chaõn dung Thế Lữ
3.2.HS: Soaùn theo SGK yeõu caàu
4 TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:
4.1 OÅn ủũnh toồ chửực và kieồm dieọn :
4.2 Kieồm tra miệng: Xem vieọc chuaồn bũ của HS
4.3 Tiến trỡnh bài học:
Giụựi thieọu baứi: Ở Việt Nam khoảng những năm 30 của thế kỉ XX đó xuất hiện phong trào
thơ mới rất sụi động, được coi là một cuộc cỏch mạng trong thơ ca, một thời đại trong thi ca – Thế Lữ khụng phải là người viết bài thơ mới đầu tiờn Nhưng ụng được xem là người cắm ngọn
cờ chiến thắng cho thơ mới
“Nhụự rửứng” laứ moọt trong nhửừng baứi thụ hay nhaỏt tieõu bieồu nhaỏt cuỷa Theỏ Lửừ vaứ cuỷa phong
traứo Thụ mụựi chaởng ủaàu ( 1932 – 1935) GV ghi tửùa baứi
Hoaùt ủoọng 1 TG:10p
Mục tiờu: - Tỡm hiểu tỏc giả, tỏc phẩm, khỏi niệm
thơ mới
HS ủoùc phaàn chuự thớch SGK
* GV giụựi thieọu taực giaỷ, taực phaồm
HS xem chaõn dung taực giaỷ
- Caựch maùng thaựng 8 thaứnh coõng vaứ khaựng
chieỏn toaứn quoỏc buứng noồ (1946) oõng leõn Vieọt
Baộc tham gia khaựng chieỏn, chổ ủaùo ngheọ thuaọt ụỷ
ủoaứn vaờn coõng nhaõn daõn Trung ửụng OÂng saựng
I ẹoùc – Tỡm hieồu chung:
1 Tỏc giả - Tỏc phẩm.
- Theỏ Lửừ teõn thaọt laứ Nguyeón Thửự Leó (1907 – 1989)
NHễÙ RệỉNG
Theỏ Lửừ
Trang 2tác và dàn dựng nhiều vở kịch phục vụ kháng
chiến: Tin chiến thắng Nghĩa Lộ, Ông giáo
Quán, Đợi chờ, Người chiến sĩ, chồng tôi,… Từ
năm 1957, ông là chủ tịch Hội sân khấu Việt
Nam
Là nhà thơ tiêu biểu nhất của phong trào Thơ
mới,Hồi Thanh từng nhận xét “ Khi thơ mới vừa
ra đời, Thế Lữ như vầng sao hiện sáng chĩi khắp
cả trời thơ Việt Nam”
Tác phẩm tiêu biểu : Mấy vần thơ 1935
? Nhớ rừng là một bài thơ mới Vậy so với thơ cổ,
thơ mới là loại thơ như thế nào?
? Phong trào thơ mới là gì?
Đọc và tìm hiểu văn bản
GV hướng dẫn HS đọc: đọc diễn cảm với giọng
đọc sôi nổi, da diết, hào hùng để lôi cuốn HS
vào mạch cảm xúc mãnh liệt của nhà thơ
Gv đọc mẫu HS đọc nhận xét (chú
thích tự đọc)
? HS tìm hiểu tác phẩm và thể thơ một thể
thơ tự do, rất mới
Bài thơ được coi là một trong những tảng đá
đầu tiên xây dựng nền thơ mới
? Bố cục bài thơ? Nêu ý chính từng phần?
5 đoạn (mỗi khổ 1 đoạn)
1- Hổ căm giận, uất ức khi bị “nhục nhằn tù
hãm” làm trò chơi cho lũ người ngạo mạn
2- Hổ nhớ day dứt tới “thuở tung hoành hống
hách những ngày xưa”, nhớ cảnh sơn lâm hùng
vĩ và tư thế kiêu hùng của “Chúa tể cả muôn
loài”
3- Hổ nuối tiếc khôn nguôi về “thời oanh
liệt”
4- Hổ ghét cay, ghét đắng thực tại tù đọng,
“tầm thường, giả dối”
5- Hổ nhắn gởi thống thiết với “cảnh nước
non hùng vĩ” về nỗi khát khao tự do của mình
GV: Trong bài thơ có hai cảnh tượng tương
phản Đó là cảnh vườn bách thú, nơi con hổ đang
2 Khái niệm thơ mới – phong trào thơ mới
- Thơ mới dùng để gọi thể thơ tự do cĩ số chữ số câu khơng hạn định
- Phong trào thơ mới là tên gọi của phong trào thơ ( cịn gọi là thơ lãng mạn ) Việt Nam (1932-1945) với những tên tuổi nổi tiếng như : Thế Lữ, Lưu Trọng Lư, Xuân Diệu, Huy Cận, Chế Lan Viên…
3 Thể thơ
Thể thơ 8 chữ theo kiểu hát nói truyền thống, một thể thơ tự do, rất mới
4.Bố cục
- 5 đoạn (mỗi khổ 1 đoạn)
Trang 3bị giam cầm (đoạn 1, 4) và cảnh núi non hùng vĩ,
nơi con hổ “tung hoành hống hách những ngày
xưa” (đoạn 2,3) Với con hổ, cảnh trên là thực
tại, cảnh dưới là mộng tưởng, là dĩ vãng Cấu
trúc hai cảnh tượng đối lập như vậy vừa tự nhiên,
phù hợp với diễn biến tâm trạng con hổ, vừa tập
trung thể hiện chủ đề Do đó, nên phân tích bài
thơ theo hướng này
Hoạt động 2 TG:30p
Mục tiêu: - Tìm hiểu cảnh hổ ở trong vườn bách
thú
HS đọc đoạn thơ đầu
? Dưới tên tác phẩm, nhà thơ ghi chú “Lời
con hổ ở vườn Bách thú” Đọc xong bài thơ, em
hiểu con hổ nói điều gì về tâm trạng của nó?
Tâm trạng con hổ khá phức tạp Ở đây còn
có tâm trạng uất hận của một vị chúa sơn lâm
quyền uy bị biến thành thứ đồ chơi
GV: Tâm trạng ấy bắt đầu từ hiện thực bị
giam cầm, đến những hồi tưởng về cuộc sống
phóng khoáng tự do, rồi lại trở về hiện thực một
lần nữa và kết thúc bằng giấc mộng ngàn
Chúng ta sẽ phân tích từng tâm trạng trong
những cảnh ngộ khác nhau Trước hết là cảnh
con hổ trong vườn Bách thú
HS đọc đoạn 1
? Hiện tại con hổ đang sống trong một khơng gian
như thế nào?
* Từ một vị chúa tể muơn lồi tung hồnh chốn
nước non hùng vĩ, nay con hổ bị giam hãm trong
cũi sắt, một khơng gian nhỏ bé, tù túng, thời gian
kéo dài
? Sống trong khơng gian đĩ tâm trạng của con
hổ như thế nào?
* Ý thức được thực trạng đĩ, tâm trạng của kẻ sa
cơ chất chứa cả khối căm hờn ngùn ngụt
? Động tác nằm dài trơng ngày tháng dần qua phải
chăng đĩ là sự bằng lịng chấp nhận thực tại?
* Mặc dù chán ghét, bất lực bề ngoài tưởng là nó
thờ ơ, nằm dài trông ngày tháng dần qua nhưng
bên trong vẫn âm ỉ trong lòng một thái độ căm
hờn ghê gớm nĩ khơng cam chịu chấp nhận hịa
II.Phân tích:
1- Cảnh con hổ ở vườn bách thú:
a- Nỗi căm hờn trong cũi sắt
- Giam hãm trong cũi sắt, một khơng gian nhỏ bé, tù túng, thời gian kéo dài
- Mặc dù chán ghét, bất lực nhưng nĩ khơng cam chịu chấp nhận hịa mình vào thực tại đĩ
Trang 4mình vào thực tại đĩ.
? Trong tâm trạng ấy, con hổ có thái độ như thế
nào với những con vật khác ?
Khinh bỉ người giễu cợt nó, nó coi họ là lũ
ngẩn ngơ, ngạo mạn Nó cũng coi thường cả
những con gấu, con báo cùng bị giam
? Tìm những chi tiết trong bài thể hiện thái độ
đó?
Khinh lũ người ngạo mạn, ngẩn ngơ
Giễu oai linh …
, bọn gấu dở hơi, … cặp báo vô tư lự
? Vì sao hổ đau xót khi phải chịu ngang bầy
cùng “bọn gấu dở hơi” và “cặp báo vô tư lự”?
Vì chúng không nhận thấy nỗi nhục nhằn
tù hãm, không có khát vọng tự do nên không có
phản ứng gì Đây không phải là do địa vị trước
đây chênh lệch con hổ còn coi khinh cả những
người tạm thời chiến thắng nó
? Trong cũi sắt, nổi hờn căm của hổ trở thành
khối căm hờn
Em hiểu khối căm hờn này như thế nào?
* Cảm xúc hờn căm kết đọng trong tâm hồn, đè
nặng nhức nhối, không có cách nào giải thoát
? Khối căm hờn ấy biểu hiện thái độ sống và
nhu cầu sống như thế nào?
?Nhận xét về tâm trạng của con hổ trong đoạn
thơ đầu?
Gọi hs đọc khổ thơ thứ 4
Gv liên hệ môi trường
? Tâm trạng bên trong của con hổ là nỗi uất
hận căm hờn khi bị giam cầm Như vậy dưới
mắt của hổ, môi trường sống của nó ở vườn
bách thú được hiện ra như thế nào? Em có
nhận nhận xét gì về môi trường đó?
HS thảo luận
Hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng, cây trồng, Dải
nước đen giả suối, len dưới nách những mô gò
thấp kém… học đòi bắt chước vẻ hoang vu
Cảnh giả tạo, nhỏ bé, vô hồn …
- Chán ghét cuộc sống tầm thường, tù túng
- Khát vọng tự do, được sống đúng với phẩm chất của mình
Tâm trạng căm hờn uất hận và nỗi ngao ngán của con hổ trong cảnh tù hãm
b- Niềm uất hận ngàn thâu:
Trang 5Gv: Cảnh vườn bách thú thường, giả dối vì là
cảnh nhân tạo, do con người sửa sang xếp đặt,
tỉa gọt, chứ không phải là cảnh tự nhiên hoang
dã
? Cảnh tượng ấy đã gây nên phản ứng nào trong
tình cảm của hổ?
* Niềm uất hận
? Em hiểu “niềm uất hận ngàn thâu” như thế
nào?
Trạng thái bực bội, u uất kéo dài vì phải
chung sống với mọi sự tầm thường, giả dối
GDKNS
?Từ hai đoạn thơ vừa đọc, em hiểu gì tâm
trạng của con hổ ở vườn bách thú, từ đó là
tâm sự của con người?
* Hs trả lời, gv nhận xét, bổ sung
Tâm trạng uất hận, căm hờn, thực tại tù túng, tầm thường, giả dối khao khát được sống tự do, chân thật
4.4 Tổng kết :
? Đọc thuộc lòng khổ thơ đầu?
? Em hiểu gì về tâm sự của con hổ ở vườn bách thú?
- Chán ghét cuộc sống thực tại tù túng, tầm thường giả dối
- Khát khao cuộc sống tự do, chân thực
4.5 Hướng dẫn học tập :
*Đối với bài học ở tiết này:
-Học thuộc lòng 2 khổ thơ vừa tìm hiểu -Cảm nghĩ của em về tâm sự của hổ ở vườn bách thú
*Đối với bài học ở tiết tiếp theo:
-Đọc trước những khổ thơ còn lại, trả lời các câu hỏi trong sgk -Tìm hiểu một thời oanh liệt của con hổ – liên hệ một số văn bản có nội dung liên quan
5 PHỤ LỤC :
-Tuần: 20 –Tiết: 74
ND: 3/ 1/ 2014 NHỚ RỪNG (tt)
Thế Lữ
Trang 61 MỤC TIÊU: ( như tiết 73)
2 NỘI DUNG HỌC TẬP:
Nỗi nhớ thời oanh liệt, khát khao giấc mộng ngàn
3 CHUẨN BỊ:
3.1.GV: Chân dung Thế Lữ
3.2.HS: Soạn theo SGK yêu cầu
4 TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:
4.1 Ổn định tổ chức và kiểm diện
4.2 Kiểm tra miệng: Kết hợp trong bài mới
4.3 Tiến trình bài học:
Gv khái quát kiến thức đã tìm hiểu ở tiết trước sau đó chuyển sang bài mới
Hoạt động 1: TG: 20p
Mục tiêu: - Tìm hiểu nỗi nhớ thời oanh liệt của hổ.
GV: Trước thực tại chán ghét ấy, con hổ luôn nhớ
về thời tự do vùng vẫy của mình nơi chốn giang
sơn hùng vĩ của nó chúng ta cùng nhau tìm hiểu
HS đọc đoạn 2 và 3
? Trong nỗi nhớ của con hổ, cảnh núi rừng được
miêu tả như thế nào?
-… cảnh sơn lâm: bóng cả, cây già
-… tiếng gió gào ngàn, giọng buồn hét núi
-… thét khúc trường ca dữ dội
- … bước chân … dõng dạc đường hoàng
? Em có nhận xét gì về cách dùng từ trong đoạn
thơ trên?
Dùng những động từ mạnh: gào, hét, thét : sử
dụng hình ảnh hùng tráng: “tiếng gió gào ngàn”,
“giọng nguồn hét núi”, “thét khúc trường ca dữ
dội”
?Việc dùng từ ngữ như thế đã tạo hiệu quả
nghệ thuật gì trong việc miêu tả chốn rừng núi?
Cảnh rừng núi trở nên linh thiêng hùng vĩ vì
cái vẻ hoang vu, bí ẩn của nó: quê hương của con
hổ là chốn thảo hoa không tên, không tuổi, một xứ
sở vô danh tôn thêm vẻ bí ẩn Nơi ngự trị của con
hổ là hang tối mịt mùng, lại thêm một vẻ bí ẩn,
rùng rợn Việc sử dụng hình ảnh tương phản giữa
nơi giam cầm tù túng ở trên với cảnh núi rừng đại
ngàn làm cho vùng rừng núi càng trở nên linh
thiêng, bí ẩn hơn Cái gì cũng lớn lao, phi thường
2 Nỗi nhớ thời oanh liệt:
- Gợi tả một sức sống mãnh liệt của núi rừng bí ẩn
Trang 7mãnh liệt, dữ dội trước khi để chúa sơn lâm hiện
ra Một nền cảnh thật xứng với chúa sơn lâm
? Trước nền phong cảnh ấy, chúa sơn lâm đã
xuất hiện như thế nào?
- “ Ta bước chân lên, dõng dạc, đường hoàng -
Lượn tấm thân như sóng cuộn nhịp nhàng vờn
bóng âm thầm, lá gại cỏ sắc – Trong hang tối mắt
thần khi đã quắc – Là khiến cho mọi vật đều im
hơi.”
? Em có nhận xét gì về từ ngữ, nhịp điệu của
những lời thơ miêu tả chúa tể của muôn loài?
Từ ngữ gợi tả hình dáng, tính cách (bước
chân dõng dạc, lượn tấm thân, vờn bóng,
mắt thần đã quắc…)
Nhịp thơ ngắn, thay đổi
? Từ đó hình ảnh chúa tể của muôn loài được
khắc hoạ mang vẻ đẹp như thế nào? (10đ)
Vẻ đẹp mềm mại, uyển chuyển mà cứng cỏi
của chúa sơn lâm
Vẻ đẹp của một chúa rừng, một vẻ đẹp mãnh
liệt oai hùng thiêng liêng giữa thiên nhiên hoang
dã
HS đọc khổ thơ 3
? Con hổ còn nhớ lại những kỉ niệm gì về chốn
rừng xưa?
Còn đâu?
- … những đêm vàng
- … những ngày mưa
- … những bình minh
- … những chiều … bộ trang tứ bình
? Những kỉ niệm đó ở vào thời khắc nào?
Đêm trăng, ngày mưa, bình minh, chiều tối
bộ tranh tứ bình đẹp lộng lẫy Bốn cảnh, cảnh
nào cũng có núi rừng hùng vĩ, tráng lệ với con hổ
uy nghi làm chúa tể
? Em có nhận xét gì về cảnh vật trong những
thời điểm khác nhau đó?
Như một bộ tranh tứ bình về cảnh giang sơn
của chúa sơn lâm
Những đêm vàng hình ảnh ẩn dụ chỉ đêm
trăng sáng, mọi vật như được nhuộm vàng, ánh
Vẻ đẹp của chúa rừng mãnh liệt oai hùng
Trang 8trăng như tan chảy trong không gian…Đó là thời
hoàng kim tươi sáng thơ mộng Con hổ mãn
nguyện “say mồi đứng uống ánh trăng tan…”
Khi mưa chuyển bốn phương ngàn nó lặng
ngắm giang san
Bình minh lên thiên nhiên êm ái
Chiều buông xuống cảnh vật dữ dội, bí hiểm
Cả 4 cảnh, cảnh nào cũng có núi rừng hùng vĩ,
hoành tráng và nổi bật giữa mỗi cảnh là hình ảnh
con hổ uy nghi, nhớ rừng đến cháy ruột
? Giữa thiên nhiên ấy, chúa tể của muôn loài đã sống
một cuộc sống như thế nào?
Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?
Ta lặng ngắng giang sơn ta đổi mới?
Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?
Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt?
? Đại từ ta lặp lại trong lời thơ trên có ý nghĩa gì?
? Trong khổ thơ này, điệp từ đâu kết hợp với câu thơ
cảm thán ( Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?) có ý
nghĩa gì?
? Đến đây chúng ta sẽ thấy được 2 cảnh tượng đối lập
nhau đó là cảnh tượng nào? Hãy chỉ ra tính chất đối
lập của hai cảnh tượng trên?
* Cảnh vườn bách thú nơi con hổ bị nhốt và cảnh
rừng núi nơi con hổ đã từng ngự trị ngày xưa
* Đối lập một bên là cảnh tù túng, tầm thường, giả
dối với một bên là cảnh sống chân thật, phóng
khoáng, sôi nổi
? Qua sự đối lập sâu sắc giữa hai cảnh tượng
của con hổ, ta thấy tâm trạng của con hổ ở vườn
bách thú như thế nào?
Thảo luận câu hỏi sau
? Tâm trạng ấy có gì gần gũi với tâm trạng của
người Việt Nam đường thời? (10đ)
Tâm trạng chung của người Việt Nam mất
nước khi đó
Lời con hổ trong bài thơ chính là tiếng lòng sâu
kín của họ
Hoạt động 2: TG:15p
- Thể hiện khí phách ngang tàng, làm chủ
- Tạo nhạc điệu rắn rỏi, hùng tráng
- Nhấn mạnh và bộc lộ trực tiếp nỗi tiếc nuối cuộc sống độc lập tự do của chính mình
…Tâm trạng bất hoà sâu sắc với thực tại và niềm khát khao tự do mãnh liệt
Thể hiện tâm trạng nuối tiếc da diết
3 Khát khao giấc mộng ngàn:
Trang 9Mục tiêu: - Giấc mộng ngàn của hổ, biện pháp nghệ
thuật đặc sắc được sử dụng
Gv gọi học sinh đọc khổ 5
? Giấc mộng ngàn của hổ hướng về một không
gian như thế nào?
* Oai linh, hùng vĩ, thênh thang… nhưng đó là một
không gian trong mộng (nơi ta không còn được
thấy bao giờ!)
? Những câu thơ cảm thán trong khổ thơ có ý
nghĩa như thế nào?
* Bộc lộ trược tiếp nỗi tiếc nhớ cuộc sống chân
thật, tự do
? Từ đó giấc mộng ngàn của con hổ là giấc mộng
như thế nào?
* Gv liên hệ đến nỗi đau của con người: Đó là nỗi
lòng căm ghét u uất cảnh đời nô lệ của người dân
Việt Nam nhưng vẫn thuỷ chung, son sắt với giống
nòi, non nước
? Nỗi đau từ giấc mộng ngàn to lớn ấy phản ánh
khát vọng mãnh liệt nào của con hổ ở vườn bách
thú, cũng là của con người?
Hoạt động 3:TG: 5p
Mục tiêu: Tổng kết nội dung, nghệ thuật.
Gọi hs đọc ghi nhớ sgk/7
Tổng kết nội dung và nghệ thuật
? Nêu ý nghĩa văn bản?
- Mãnh liệt, to lớn, nhưng đau xót, bất lực
- Khát vọng được sống chân thật cuộc sống của chính mình, trong xứ sở của chính mình
- Là khát vọng giải phóng, khát vọng tự do
III Tổng kết:
ND: Thể hiện niềm khát khao tự do
mãnh liệt, nỗi chán ghét cảnh sống tù túng, tầm thường, giả dối
Khơi gợi lòng yêu nước thầm kín của người dân mất nước thuở ấy
NT: Bài thơ tràn đầy cảm xúc lãng mạn,
giàu chất tạo hình, ngôn ngữ và nhạc điệu phong phú, có sức biểu cảm cao
Ý NGHĨA:
Mượn lời con hổ trong vườn bách thú, tác giả kín đáo bộc lộ tình cảm yêu nước, niềm khát khao thốt khỏi kiếp đời nơ lệ
4.4 Tổng kết :
HS đọc diễn cảm bào thơ
? Tâm sự nhớ rừng của con hổ ở vườn bách thú, em hiểu những điều sâu sắc nào trong tâm sự của con người?
- Nỗi chán ghét thực tại tù túng, tầm thường, giả dối
- Khát vọng tự do
Trang 10? Nhớ rừng là một trong những bài thơ tiêu biểu của thơ lãng mạn Vậy em hiểu những điểm mới nào của thơ lãng mạn được thể hiện trong bài thơ nhớ rừng?
- Lời thơ phản ánh nỗi chán ghét thực tại, hướng tới mơ ước về một cuộc đời tự do, chân thật
- Giọng thơ ào ạt, khoẻ khoắm
- Hình ảnh, ngôn từ gần gũi
4.5 Hướng dẫn học tập :
*Đối với bài học ở tiết này:
- Thuộc lòng bài thơ Phân tích làm rõ cái hay, cái đẹp của bộ tranh tứ bình trong khổ thơ thứ 3 của bài thơ
Bài thơ có bao nhiêu câu nghi vấn? Nếu thay đổi những câu nghi vấn đó thành những câu kể được không? Vì sao?
*Đối với bài học ở tiết tiếp theo:
- Chuẩn bị bài “ Quê hương”
1 Đọc trước bài thơ
2 Tìm hiểu cuộc đời, sự nghiệp của Tế Hanh
3 Sưu tầm những câu ca dao, bài thơ ca ngợi quê hương đất nước
5 PHỤ LỤC :