KiÕn thøc - Hiểu được chương trình là sự mô tả của thuật toán bằng ngôn ngữ lập trình - Biết được cấu trúc của chương trinh đơn giản: Cấu trúc chung và các thành phần 2.. Kü n¨ng: Nhận b[r]
Trang 1Bài 3 Cấu trúc chương trình
Ngày soạn: /10/2008 Ngày dạy:
soạn: Nguyễn Đình Thọ GVHD: Lê Bích Liên
1 Kiến thức
- Hiểu +,$ $- trình là sự mô tả của thuật toán bằng ngôn ngữ lập trình
- Biết +,$ cấu trúc của $- trinh đơn giản: Cấu trúc chung và các thành phần
2 Kỹ năng:
Nhận biết +,$ các thành phần của một $- (. đơn giản
II Phương tiện Dạy – Học
1 D- pháp
Đàm thoại, thuyết trình và quan sát
2 D- tiện
- Giáo viên: Giáo án ,sách giáo khoa và đồ dùng dạy học
- Học sinh: Sách giáo khoa và vở ghi
III Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1 ổn định tổ chức lớp (1’)
Sĩ số Vắng Có phép Không phép
2 Bài mới (40’)
Nội dung Hoạt động của giáo viên và học sinh
1 Cấu trúc chung
[<Phần khai báo>]
<Phần thân>
2 Các thành phần của chương trình
a) Phần khai báo
* Khai báo tên $- trình
- Program <tên chương trình>;
- tên $- trình là do lập trình
đặt theo đúng quy định về tên
- Ví dụ: Program vidu1;
Program 3_ctrinh;
Program phuong_trinh_bac2;
* Khai báo ( viện
- Uses <tên ( viện>;
- Trong Pascal có ( viện Crt, Graph
- Để mở hai ( viện này ta khai báo
sau: Uses Crt;
Gv: Các em hãy cho biết bố cục của một bài văn (- gồm mấy phần?
Hs: Trả lời Gv: Hoàn chỉnh câu trả lời của học sinh(gồm 3 phần :mở bài thân bài và kết luận)
Gv: Thế theo em họ chia ra vậy nhằm muỵc đích gì?
Hs: Trả lời Gv: Hoàn chỉnh câu trả lời của học sinh(làm cho bài văn rõ ràng gọn gàng dễ hiểu nội dung hơn)
Gv: Vậy trong tin học thì bố cục của
$- trình nó thế nào? để hiểu rõ hơn ta đi vào mục 1 Cấu trúc chung Hs: Ghi chép đầu mục
Gv:
Trong tin học $- trình +,$ viết
Trang 2Uses Graph;
- Để sử dụng lệnh xoá màn hình trong
( viện Crt ta khai bao sau: Uses
Crt;
clrscr;
* Khai báo hằng
- Const <tên hằng>=<giá trị hằng>;
- Ví dụ:
Const N=100;(Hằng số)
Const Kt=true;(Hằng logíc)
Const S=’abcd’;(Hằng xâu)
* Khai báo biến
- Khái niệm: Biến đơn là biến chỉ nhận
một giá trị tại một thời điểm thực hiện
$- trình
- Var <tên biến>:<kiểu dữ liệu>;
- Ví dụ:
Var a,b,c: Integer;
Var x,y,z: Real;
b) Phần thân $- trình
Begin [<Dãy lệnh>]
End.
3 Ví dụ $- trình đơn giản
Ví dụ 1: Hãy in ra màn hình thông báo :
“Xin chao cac ban ”
“Moi cac ban lam quaen voi Pascal”
>- trình:
Begin
writeln(‘Xin chao cac ban’);
writeln(‘Moi cac ban lam quen voi Pascal’);
End.
Ví dụ 2: Hãy khai báo hằng a,b,c và in ra
màn hình thông báo :
“Tong 3 so la: ”
S (Trongđó ta khai báo biến S là biến đơn)’
bằng ngôn ngữ bậc cao ( gồm hai
phần : Phần khai báo và phần thân Khi
diễn giải cú pháp của ngôn ngữ lập trình ta ( dùng ngôn ngữ tự nhiên Các diễn giải bằng ngôn ngữ tự nhiên ( +,$ đặt trong cặp dấu < và > Các thành phần của $- trình có thể
có hoặc không +,$ đặt trong cặp dấu [
và ] Hs: Nghe giảng Gv: Với quy v$ trên thì cấu trúc
$- trình +,$ miêu tả sau:
[<Phần khai báo>]
<Phần thân>
Hs: Ghi chép Gv: Bây giờ chúng ta sẽ đi xét kỹ /- hơn về từng thành phần này Ta đi sang mục 2.Các thành phần của $- trình
a, Phần khai báo Hs: Ghi đầu mục Gv: Ta có thể khai báo cho: tên $- trình, ( viện, hằng , biến và $- trình con
Gv: Ta đi vào dấu * Khai báo tên $- trình
Hs: Ghi đầu mục Gv:
- Program <tên chương trình>;
- tên $- trình là do lập trình đặt theo đúng quy định về tên Gv: Một em hãy nhắc lại cho thầy biết khái niệm về tên?
Hs: Trả lời Gv: Nhận xét và hoàn chỉnh câu trả lời của học sinh(Tên là một dãy liên tiếp không quá 127 kí tự(Trong Turbo Pascal
và 255 kí tự trong Free Pascal ), bao gồm chữ cái, chữ số và dấu nối vV
Gv: Sau đây ta sẽ có một vài ví dụ về tên
$- trình :
- Ví dụ:
Program vidu1;
Trang 3>- trình
Program tinh_tong;
Uses Crt;
Const a=4;
b=6 ;
c=3.5;
var S: real;
Begin
clrscr;
S:=a+b+c;
writeln(‘Tong 3 so la:’);
writeln(S:4:2);
Readln
End.
Program 3_ctrinh;
Program phuong_trinh_bac2 Gv: Các em hãy phân biệt đâu là tên
đúng đâu là tên sai? vì sao?
Hs: Suy nghi trả lời câu hỏi
Gv: Nhận xét và hoàn chỉnh câu trả lời(ví
dụ thứ 2 là sai vì có chữ số đứng đầu ,2 tên còn lại là đúng theo quy định về tên) Hs: Nghe giảng và ghi chép ví dụ vào vở Gv: Ta đi sang khai báo thứ 2 * Khai báo ( viện
Hs: Ghi đầu mục Gv: Mỗi ngôn ngữ lập trình ( sẵn
có sẵn một số ( viện cung cấp một số
$- trình thông dụng đã +,$ lập trình sẵn Để sử dụng nó ta phải khai báo
nó để $- trình biết / trữ và xử lý Hs: Nghe giảng
Gv: Cách khai báo trong Pascal
Uses <tên thư viện>;
Hs: Ghi chép
- Gv: Trong Pascal có ( viện Crt, Graph
- Để mở hai ( viện này ta khai báo sau: Uses Crt;
Uses Graph;
- Để sử dụng lệnh xoá màn hình trong ( viện Crt ta khai bao sau:
Uses Crt;
clrscr;
Hs: Ghi chép Gv: Các em có thể tham khảo cách khai báo ( viện trong c++ trong SGK, hoặc cách khai báo của các ngôn ngữ khác ở nhiều tài liệu
Hs: Nghe giảng Gv: Ta đi sang cách khai báo thứ 3 * Khai báo hằng
Hs: Ghi đầu mục Gv: Cách khai báo sau:
Trang 4Const <tên hằng>=<giá trị hằng>;
Hs: Ghi chép
Gv: một em hãy nêu lại khái niệmn về hằng?
Hs: Trả lời
Gv: Nhận xét và hoàn thiện câu trả lời của học sinh( Hằng là đại /, có giá trị không đổi trong quá trình thực hiện
$- trình)
Gv: ở đây tên hằng +,$ lập trình
đặt theo đúng quy định về tên Thế còn
giá trị hằng có thể nhận các giá trị nào?
Hs: Lắng nghe, suy nghĩ và trả lời câu hỏi
Gv: Nhận xét và hoàn chỉnh câu trả lời
của học sinh(giá trị hằng nhận một trong
ba giá trị sau: Hằng số, hằng logic, hằng xâu)
Hs: Nghe giảng
Gv: Sau đây ta có một vài ví dụ về khai báo hằng:
Ví dụ:
Const N=100;(Hằng số) Const Kt=true;(Hằng logíc) Const S=’abcd’;(Hằng xâu) Hs: Ghi chép ví dụ vào vở
Gv: Ta đi ssang cách khaibáo thứ 4 * Khai báo biến
Hs: Ghi chép đầu mục
Gv:
Khái niệm: Biến đơn là biến chỉ nhận một giá trị tại một thời điểm thực hiện
$- trình
Hs: Ghi chép
Gv: Cách khai báo sau:
Var <tên biến>:<kiểu dữ liệu>;
Hs: Ghi chép
Gv: ở đây tên biến là do dùng đặt theo quy định về tên, kiểu dữ liệu thuộc mộtn trong 3 kiểu sau: kiểu số, kiểu logíc, kiểu xâu
Hs: Nghe giảng
Trang 5Gv: Sau đây là một vài ví dụ về cách khai báo :
Ví dụ:
Var a,b,c: Integer;
Var x,y,z: Real;
Hs: Ghi chép ví dụ
Gv: vừa rồi ta đã tìm hiểu xong phần khai báo tiếp theo ta chuyển sang phần b Phần thân $- trình
Hs: Ghi chép đầu mục
Gv: cấu trúc của phần thân $- trình sau:
Begin [<Dãy lệnh>]
End.
Hs: Ghi chép
Gv: Để hiểu rõ hơn về cấu trúc và cách khai báo trong $- trình ta đi tìm một vài ví dụ đơn giản ta sang 3 Ví dụ
$- trình đơn giản
Hs: Ghi chép đầu mục
Gv:
Ví dụ 1: Hãy in ra màn hình thông báo
“Xin chao cac ban ” “Moi cac ban lam quaen voi Pascal”
>- trình:
Begin
writeln(‘Xin chao cac ban’);
writeln(‘Moi cac ban lam quen voi Pascal’);
End.
Hs: Ghi chép ví dụ
Gv: Đây là $- trình đơn giản chỉ có mình phần thân gồm 2 câu lệnh in ra màn hình 2 dòng thông báo nằm trong cặp dấu nháy đơn ’’ Sau đây ta sẽ đi sang ví dụ khác đầy đủ hơn :
Gv:
Ví dụ 2: Hãy khai báo hằng a,b,c và in ra màn hình thông báo :
“Tong 3 so la: ”
S
Trang 6(Trong đó ta khai báo biến S , a,b, c là các biến đơn)
>- trình
Program tinh_tong;
Uses Crt;
Const a=4;
b=6;
c=3.5;
var S: real;
Begin
clrscr;
S:=a+b+c;
writeln(‘Tong 3 so la:’);
writeln(S:4:2);
Readln End.
Gv: Các em chú ý quan sát bảng phụvà một em hãy xác định cấu trúc của
$- trình
Hs: Trả lời
Gv: Nhận xét và hoàn chỉnh câu trả lời của học sinh
Gv: Bây giờ thầy bỏ phần khai báo tên
$- trình đi liệu $- trình có lỗi gì không?
Hs: Trả lời câu hỏi
Gv: Nhận xét và hoàn chỉnh câu trả lời của học sinh( vẫn chạy bình ( ) Gv: Câu lệnh Uses Crt ;dùng để làm gì? Hs: Trả lời câu hỏi
Gv: Nhận xét và hoàn chỉnh câu trả lời của học sinh(Khai báo ( viện cung cấp các câu lệnh làm việc với màn hình và bàn phím)
Gv: ở đây ta khai báo mấy hằng? và giá trị của chúng?
Hs: Trả lời câu hỏi
Gv: Nhận xét và hoàn chỉnh câu trả lời của học sinh
Gv: Câu lệnh Clrscr; có tác dụng gì? Hs: Trả lời câu hỏi
Trang 7Gv: Nhận xét và hoàn chỉnh câu trả lời của học sinh (xoá màn hình, khi máy thực hiện xong $- trình, thì những gì thực hiện in ra màn hình (.v$ đó sẽ mất đi )
Hs: Nghe giảng Gv: Câu lệnh S:= a+b+c; tinhs tổng 3 số sau đó gán cho biến S
Hs: Nghe giảng Gv: Hai câu lệnh:
writeln(‘Tong 3 so la:’);
writeln(S:4:2);
in ra mà hình 2 dòng : dòng 1: Tong 3 so la:
dòng 2: 13.5 Hs: Nghe giảng Gv: Lệnh Readln ; là lệnh dừng màn hình ,cho phép chúng ta xem kết quả trên màn hình màu đen
Hs: Nghe giảng Gv: End là câu lệnh kết thúc toàn bộ
$- trình, sau câu lệnh này nếu ta viết thêm gì thì không có ý nghĩa gì cả?
3 Củng cố -Dặn dò(4’)
- Nấm +,$ cấu trúc chung
- Các thành phần của $- trình(phần khai báo(khai báo tên $- trình , ( viện, hằng, biến ), phần thân)
- Viết +,$ các $- trình đơn giản
- Bài tập về nhà
+ Học bài và làm bài tập trong sách bài tập
+ Viết ra màn hình thông báo: “ Ca lop lam bai tap ve nha!”
4 Rút kinh nghiệm