-> Truyện làm rung động người đọc bởi nỗi niềm bất hạnh đáng thương của cô gái mồ côi và chuyển thành cuộc đấu tranh không khoan nhượng để giành hạnh phúc?. Truyện phản ánh ước mơ đổi đờ[r]
Trang 1Tuần 10
Ngày soạn: 04/10/2009 Ngày giảng: 06/10/2009 Tiết 22.23 Đọc văn
Văn bản
Tấm Cám
A Mục tiêu bài học:
Giúp HS
- Nắm vững và tổng hợp kiến thức về văn học dân gian, hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ
- Hiểu sâu hơn về văn bản tự sự, nhất là những kiến thức về đề tài, cốt truyện, nhân vật, sự việc, chi tiết, ngồi kể, giọng kể
- Viết (: bài văn tự sự với những sự việc, chi tiết tiêu biểu kết hợp với các yếu tố miêu tả và gợi cảm
- Bồi ":? ý thức và tình cảm lành mạnh, đúng đắn đối với con :B và cuộc sống
B Phương pháp + Phương tiện:
1 Phương pháp:
Nêu vấn đề
2 Phương tiện:
Sgk.Sgv NV10(T1) + Giáo án
C Tiến trình lên lớp:
1 ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ:
Không
3 Bài mới:
Giới thiệu bài mới: Từ xa M:$% hình ảnh cô Tấm dịu hiền :; ra từ quả thị luôn là hình ảnh đẹp trong lòng mỗi trẻ thơ Song, hình ảnh cô cũng đã đi vào đời sống văn hoá cùng với sự cảm thông chia sẻ của :B Việt Để thấy (: điều ấy,
chúng ta cùng tìm hiểu truyện “Tấm Cám”.
Gv yêu cầu:
? Dựa vào tiểu dẫn Sgk, nêu vài
nét về truyện Cổ tích và cổ tích thần
kì?
Hs trả lời
I Tìm hiểu chung.
1 Vài nét về truyện Cổ tích.
- Phân loại (3): Cổ tích về loài vật, cổ tích thần kì và cổ tích sinh hoạt
- Cổ tích thần kì: số 3: phong phú Có
sự tham gia của yếu tố thần kì
Nội dung: Đề cập tới số phận bất hạnh của
:B lao động về hạnh phúc gia đình, về công bằng xã hội, về phẩm chất và năng lực của con :B ,
Trang 2? Nêu những nét chính về truyện
Tấm Cám (loại truyện, bố cục).
Hs trả lời
Gv giải thích từ khó theo Sgk
Gọi Hs tóm tắt cốt truyện
Hs tóm tắt
Gv đặt vấn đề: ? Cuộc đời và số
phận bất hạnh của Tấm được miêu
tả như thế nào?
Hs trao đổi theo nhóm và báo cáo
kết quả
Gv có thể gợi dẫn theo các câu
hỏi
? Tác giả dân gian đã miêu tả diễn
biến truyện như thế nào để dẫn đến
xung đột giữa Tấm và mẹ con Cám?
Hs trả lời
? Anh (chị) có nhận xét gì về
những chi tiết miêu tả để làm nổi bật
mâu thuẫn? Qua đó, nhận xét về tính
cách nhân vật.
Hs trả lời
2 Văn bản “Tấm Cám”.
- Thuộc loại cổ trích thần kì
- Bố cục:
+ Đoạn 1 (Từ đầu đến lời bụt dặn): Cuộc đời và số phận bất hạnh của Tấm
: luôn (: Bụt giúp đỡ
+ Đoạn 2 (Tiếp đến mẹ con Cám): Hạnh phúc đến với Tấm
+ Đoạn 3 (còn lại): Cuộc đấu tranh không khoan : qua những kiếp hồi sinh của Tấm để giành lại hạnh phúc
II Đọc – hiểu:
1 Thân phận của Tấm:
- Gia cảnh:
+ Tấm và Cám là hai chị em cùng cha khác mẹ
+ Mẹ Tấm chết khi Tấm còn nhỏ
+ Cha chết, Tấm ở với dì ghẻ là mẹ đẻ ra Cám
=> Tấm: cô gái mồ côi, là con riêng
- Hoàn cảnh sống:
+ Tấm làm lụng vất vả suốt ngày, đêm lại xay lúa giã gạo trong khi Cám (: mẹ nuông chiều, ăn mặc trắng trơn quanh quẩn
ở nhà không phải làm việc nặng
+ Cám lừa Tấm trút hết giỏ tép để giành phần :g là chiếc yếm đỏ
+ Mẹ con Cám lừa giết bống ăn thịt
+ Mẹ con Cám không muốn Tấm đi xem hội, đổ thóc trộn gạo bắt nhặt
+ Khi Tấm thử giày, dì ghẻ bĩu môi khinh bỉ
+ Giết Tấm và giết cả kiếp hồi sinh của Tấm
=> Mẹ con Cám bóc lột Tấm về vật chất
và cả tinh thần
+ Vật chất: lao động quần quật suốt ngày, trút giỏ cá, bắt bống ăn thịt
+ Tinh thần: giành chiếc yếm đỏ, không cho xem hội, khinh miệt thử giày
phúc (4 lần): Tấm chết -> vàng anh -> xoan
đào -> khung cửu -> cây thị
=> Tấm là cô gái siêng năng, hiền lành,
Trang 3? Theo anh (chị), mâu thuẫn giữa
Tấm và mẹ con nhà Cám thể hiện
xung đột gì trong xã hội?
Hs trả lời
? Con đường dẫn đến hạnh phúc
của Tấm được mêu tả như thế nào?
Anh (chị) có suy nghĩ gì về con
đường dẫn đến hạnh phúc của Tấm?
Qua đó bộc lộ ước mơ gì của nhân
dân?
Hs trả lời
Gv bình chuyển: Truyện Tấm Cám
không dừng lại ở kết thúc phổ biến
mà mở ra là cuộc đấu tranh không
khoan : để giành lại hạnh
phúc
? Căn cứ vào phần cuối truyện,
cho biết Tấm đã trải qua mấy kiếp
hồi sinh?
Hs trả lời
Gv yêu cầu: Phân tích từng hình
thức biến hoá của Tấm? Quá trình
ấy nói lên ý nghĩa gì?
Hs trả lời
thật thà; luôn bị mẹ con Cám ức hiếp, hãm hại : nhẫn nại chịu đựng Mẹ con Cám tham lam, độc ác và 3:B nhác
- Đó là mâu thuẫn thể hiện sự xung đột trong gia đình chế độ phụ quyền, khi :B phụ nữ giữ vai trò quan trọng (did ghẻ con chồng) -> mâu thuẫn chủ yếu: cái thiện và cái ác Tấm đại diện cho cái thiện, sự ngay thật và siêng năng, cần cù Mẹ con Cám là hiện thân của ác, sự giả dối và 3:B biếng
=>Mâu thuẫn trở thành vấn đề số phận con
:B E:B bị áp bức – kẻ áp bức)
-> Con (:B dẫn đến hạnh phúc: xu
:; giải quyết mâu thuẫn Muốn giải quyết mâu thuẫn, tác giả dân gian sử dụng yếu tố kì ảo trong truyện (Bụt xuất hiện mỗi lần Tấm buồn tủi)
Tấm trở thành Hoàng hậu từ một co gái
mồ côi Hạnh phúc ấy chỉ có ở con :B hiền lành, 3:0 thiện, chăm chỉ -> nêu triết
lí “ở hiền gặp lành” (quan niệm phổ biến trong truyện cổ tích thần kì) Mặt khác, trở thành Hoàng hậu là :; mơ, khát vọng lớn lao của :B nông dân bị đè nén áp bức
2 Cuộc đấu tranh không khoan nhượng
để giành lại hạnh phúc.
- Tấm trải qua 4 kiếp hồi sinh
Tấm chết -> chim vàng anh -> xoan đào -> khung cửu -> quả thị (trở lại làm :B gặp hoàng tử)
-> Từ một cô gái hiền lành vừa ngã xuống
đã mạnh mẽ quyết liệt sống dậy trở lại với cuộc đời đòi lại hạnh phúc: Tấm hoá Vàng Anh để báo hiệu sự có mặt của mình Vàng Anh bị giết, Tấm hoá cây xoan đào, khung cửi dệt tuyên chiến với kẻ thù “cót ca cót két khoét mắt ra” Khung cửi dệt, quả thị là những gì Tấm hoá thân cũng là những vật bình dị, thân :0 trong cuộc sống dân dã
Đó là những hình ảnh đẹp, tạo ấn : =>
Trang 4? Anh (chị) có nhận xét gì về
những vật hoá thân của Tấm?
Hs nhận xét
? Nếu đôi giày là vật trao duyên
thì miếng trầu trong truyện là vật có
ý nghĩa gì?
Hs thảo luận và trả lời
? Sự trở về với cuộc đời của Tấm ở
cuối truyện nói lên quan niệm của
nhân dân ngày xưa về hạnh phúc
như thế nào?
Hs trả lời
Quá trình trở về của Tấm thể hịên caíi thiện không thể chết một cách oan ức trong im lặng đã vùng dậy, còn cái ác cũng tìm mọi cách để tiêu diệt cái thiện Những lân fchết
đi sống lại của Tấm phản ánh tính chất gay gắt, quyết liệt của cuộc đáu tranh giữa cái thiện và cái ác, đồng thời thể hiện sức sống mãnh liệt, không thể bị tiêu diệt của cái thiện
- Vật hoá thân của Tấm đều là yếu tố kì
ảo Song nó khác hẳn sự xuất hiện của Bụt ở phần đầu khi mỗi lần Tấm khóc ở đây, Tấm không khóc cũng không thấy Bụt Tấm phải
tự mình gình và giữ hạnh phúc Cho nên các vật là nơi Tấm gửi linh hồn để trở về đấu tranh với cái ác
Những mặt hoá thân của Tấm có thể bị ảnh
:g của thuyết luân hồi của Đạo phật Song đó chỉ : cái vỏ bên ngoài để thể hiận :; mơ, tinh thần lạc quan của nhân dân lao động
-> Miếng trầu là vật nối duyên Nó thể hiện sự khéo léo, đảm đang của :B têm (Tấm) -> nhờ đó hoàng tử nhận ra Tấm Đây cũng là hình ảnh quen thuộc trong đời sống văn hoá, gắn với phong tục hôn nhân nên miếng trầu không thể thiếu trong sự hội ngộ giữa nhà vua - Tấm
+ Miếng trầu nên dâu nhà người.
+ Nhớ lời bác mẹ em răn Làm thân con gái chớ ăn trầu người
- ý nghĩa sự trở về của Tấm
+ Phản ánh quan niệm “ở hiền gặp lành” của nhân dân
+ Phản ánh :; mơ về công bằng xã hội:
:B 3:0 thiện không thể chết oan, phải (: :g hạnh phúc, còn kẻ ác nhất định bịo trừng trị
+ Phản ánh :; mơ về hạnh phúc: Họ không tìm hạnh phúc ở cõi nào khác mà tìm
và giữ hạnh phúc thực sự ngay ở cõi đời này
=> Những :; mơ trên thể hiện tâm hồn lãng mạn, tinh thần lạc quan, yêu đời và niềm khát khao :0 tới hạnh phúc, công lí của nhân dân lao động
Trang 5? ấn tượng của anh (chị) sau khi
học xong truyện Tấm Cám? Truyện
phản ánh ước mơ gì của nhân dân?
Hs trả lời
Gọi Hs đọc ghi nhớ
Hs đọc
Gv cho Hs luyện tập nhanh tại lớp
? Những tình tiết nào của truyện
Tấm Cám thể hiện rõ đặc điểm của
truyện cổ tích thần kì?
Hs trả lời
? Ngoài truyện Tấm Cám, hày kể
ra những câu ca dao, tục ngữ hay
truyện cổ tích có hình ảnh miếng
trầu?
Hs tìm và báo cáo
III Kết luận.
-> Truyện làm rung động :B đọc bởi nỗi niềm bất hạnh đáng :0 của cô gái
mồ côi và chuyển thành cuộc đấu tranh không khoan : để giành hạnh phúc Truyện phản ánh :; mơ đổi đời, tinh thần lạc quan của :B M:$,
* Ghi nhớ.
Sgk – 72
* Luyện tập.
1 Những yếu tố kì ảo
- Nhân vật Bụt
- Con gà biết nói tiếng :B ,
- Đàn chim biết nghe theo lời Bụt nhặt thóc gạo
- {:0 cá bống biến thành vật để Tấm đi hội
- Sự hoá thân của Tấm qua 4 kiếp
2
+ Truyện “Sự tích trầu cau”.
+ Miếng trầu là đầu câu chuyện.
+ Miếng trầu ăn ngọt như đường
Đã ăn lấy của, phải thương lấy người.
4 Củng cố - Nhận xét:
- Hệ thống lại nội dung: Theo yêu cầu bài học
- Nhận xét chung về giờ học
5 Dặn dò:
Học bài Soạn bài làm văn “Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự”.