Với dạng bài tập cơ bản thì nội dung chính của đoạn văn thường nằm ở câu chủ đề hoặc câu đầu tiên ở mỗi đoạn văn đôi khi lại là câu cuối cùng nên học sinh chỉ cần đọc lướt nhanh những câ[r]
Trang 1CHUYÊN ĐỀ
HOW TO DO THE READING COMPREHENSION EXERCIES IN THE NATIONAL
EXAMINATION EFFECTIVELY (Cách làm bài đọc hiểu trong đề thi THPT quốc gia một cách hiệu quả)
PHẦN MỞ ĐẦU
Như một ngôn ngữ được sử dụng trên toàn cầu, tiếng Anh đang dần dần trở nên quan trọng trong cuộc sống của chúng ta nói riêng và của mọi người trên thế giới nói chung về độ phổ biến và tác dụng của nó Trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng, tiếng Anh có thế nói là điều kiện cần cho hầu hết các vị trí tuyển dụng ở các công ty nước ngoài và tư nhân
và ngay cả một số vị trí tuyển dụng trong nhà nước thì tiếng Anh cũng là điều kiện để được xét tuyển Vì tầm quan trọng của nó trong cuộc sống của chúng ta nên việc học tiếng Anh trong nhà trường phổ thông và cho nhu cầu của xã hội là rất quan trọng đối với học sinh, đặc biệt đối với học sinh THPT, một đối tượng sắp bước ra cuộc sống độc lập tự chủ như một công dân trưởng thành
Tiếng Anh là rất cần thiết với cuộc sống và công việc hàng ngày của bao nhiêu người, tuy nhiên cách học và tiếp cận nó như thế nào một cách hiệu quả thì không phải ai cũng chọn được một phương pháp hiệu quả cho riêng mình Để đi sâu vào cách học tiếng Anh như thế nào cho hiểu quả là một vấn đề khá rộng và khó nói chi tiết cụ thể được vì mỗi đối tượng học tiếng Anh với mục đích riêng của từng giai đoạn thì lại phải có phương pháp cho từng đối tượng đó Ví dụ, với đối tượng học tiếng Anh với mục đích giao tiếp phục vụ cho công việc thì
ta cần chú trọng vào phát triển kỹ năng thực hành như nghe và nói, còn với đối tượng học tiếng Anh với mục đích thi cử thì người dạy lại phải tập trung nhiều hơn dạy kỹ năng làm bài kết hợp nhiều kỹ năng mang tính hàn lâm hơn như đọc, viết và bổ sung ngữ pháp Là một giáo viên trong môi trường giáo dục với đối tượng là học sinh THPT và cụ thể hơn là đối tượng học sinh ôn thi đại học để chuẩn bị bước vào cuộc thi đầy cam go và khốc liệt ở ViệtNam thì có thể nói trách nhiệm và vai trò của người thầy lại càng quan trọng Người dạy phải tìm ra một phương pháp hiệu quả để hướng đẫn học viên của mình làm bài đạt kết quả cao nhất
Với cấu trúc đề thi môn tiếng Anh trong đề thi THPT quốc gia với thời lượng làm bài
là 90 phút trong đó bao gồm 20 câu hỏi đọc hiểu còn lại là các dạng bài tập khác thì phần đọc hiểu chiếm một vị trí khá quan trọng trong cấu trúc của đề thi này Hiểu được vai trò của nó
Trang 2và định hướng để các em có thể làm bài thi hiệu quả hơn Nhận thấy rõ được một mảng kiến thức hay là một kỹ năng quan trọng trong đề thi đại học, tôi đã rất băn khoăn làm sao có thể tìm ra một phương pháp giúp các em có thể luyện tập kỹ năng này một cách hiệu quả chính vì
thế tôi đã chọn chuyên đề “How to do the reading comprehension exercises in the National
exam effectively”(cách làm bài đọc hiểu trong đề thi đại học một cách hiệu quả) Kỹ năng
đọc hiểu là một kỹ năng quan trọng không chỉ vì nó chiếm nhiều điểm trong cấu trúc bài thi đại học mà nó còn là một kỹ năng thực tế mà đối với bất kỳ một người học tiếng anh nà cũng cần nên làm chủ nó Kỹ năng đọc nói chung giúp chúng ta thu thập thông tin và kỹ năng đọc trong tiếng Anh nói riêng không những giúp chúng ta tiếp cận thông tin mà còn giúp chúng ta biết thêm nhiều từ mới và cấu trúc để phục vụ cho các kỹ năng khác như kỹ năng viết và nói Đối với học sinh THPT, làm tốt kỹ năng đọc hiểu thì có thể nói là bài thi đã thành công được trên 50%, vì làm tốt kỹ năng đọc hiểu đồng nghĩa với việc bạn sẽ học được một lượng từ mới đáng kể đóng góp một phần không nhỏ cho sự thành công của các dạng bài tập khác Trong chuyên đề này tôi tập chung phân tích cấu trúc của bài đọc hiểu trong đề thi THPT quốc gia và hướng dẫn cụ thể các mẹo và các kỹ năng làm dạng bài tập này, hy vọng chuyên đề sẽ giúp các em tiếp cận bài đọc hiểu bớt khó khăn hơn và mang lại hiệu quả trong các bài thi tiếng Anh nói chung và kỳ thi THPT quốc gia nói riêng
PHẦN NỘI DUNG
I MỤC TIÊU VỀ KIẾN THỨC VÀ KĨ NĂNG
1 Mục tiêu về kiến thức
Sau bài học, học sinh cần:
- Nâng cao vốn từ vựng
- Cơ bản nắm được các kĩ thuật tìm câu trả lời cho các dạng câu hỏi đưa ra trong bài tập đọc hiểu
- Cơ bản biết cách làm bài tập đọc hiểu
2 Mục tiêu về kĩ năng
- Rèn luyện các kỹ năng đọc như “scanning” và “skimming”
- Rèn luyện các kĩ thuật tìm câu trả lời cho các dạng câu hỏi đọc hiểu từ dễ đến khó và phù hợp với từng dối tượng học sinh (học sinh thi tốt nghiệp và học sinh thi đại học)
II KIẾN THỨC CƠ BẢN
1 Định nghĩa về đọc hiểu
Trang 3Theo wikipedia, đọc hiểu được định nghĩa như là mức độ về sự hiểu biết của một văn bản hay một thông tin Sự hiểu biết được xuất phát từ sự kết hợp giữa ngôn ngữ được viết trong bài và cách chúng kích hoạt kiến thức bên ngoài văn bản
Theo hai tác giả Mc Donough và Shaw (8:102) trích khái niệm của Williams rằng: đọc hiểu là quá trình tìm kiểm thông tin tổng quát từ một văn bản, tìm kiếm thông tin cụ thể từ một văn bản, hay đọc để tìm kiếm sự lý thú
Theo Nunan (10: 68) lại cho rằng đọc hiểu là quá trình mà người đọc kết hợp thông tin
từ một văn bản với kiến thức nền của mình để hiểu biết một vấn đề
Có rất nhiều các định nghĩa khác nhau về “đọc hiểu” nhưng nhìn chung có thể khái quát được rằng: đọc hiểu là quá trình tìm kiếm thông tin được đưa ra trong văn bản và vận dụng kiến thức nền của mình để hiểu một vấn đề
2 Các kỹ năng đọc cơ bản.
Một trong những yếu tố làm nên sự thành công của bài thi Tiếng Anh Đại học là sự phân chia thời gian cho hợp lý Trong thời lượng 90 phút với 80 câu trắc nghiệm, đặc biệt vất
vả hơn đối với 2 bài đọc hiểu mỗi bài dài 400- 500 từ như vậy nếu học sinh không có phương pháp làm nó một cách hiệu quả thì phải khẳng định rằng các em sẽ bị thiếu thời gian Có thể xảy ra tình trạng hết thời gian làm bài mà nhiều phần học sinh chưa đọc hết Để giải quyết vấn
đề này trước tiên học sinh cần nắm được một số kỹ năng cơ bản khi làm bài đọc hiểu Dưới đây là hai kỹ năng rất cần thiết đối với học sinh khi làm bài tập này
Skimming: là dùng mắt đọc lướt qua toàn bộ bài khóa để lấy ý chính và nội dung bao quát của
bài Chúng ta sử dụng kỹ năng này khi muốn xác định thông tin quan trọng, từ khóa chính Sau khi skimming bạn sẽ xác định được xem bạn có cần đọc kỹ đoạn này sau đó nữa không
Các bước skimming:
- Đọc chủ đề của bài- đây là phần tóm tắt ngắn gọn nhất
- Đọc đoạn giới thiệu hoặc khái quát
- Đọc trọn đoạn đầu của bài khóa
- Đọc các câu phụ đề nếu có và tìm mối liên quan giữa chúng
- Đọc câu đầu tiên của các đoạn còn lại vì ý chính của mỗi đoạn thường nằm ở câu đầu tiên
Scanning: là dùng mắt đọc lướt nhanh để tìm một từ hay một ý chính xác trong bài Kỹ năng
này được sử dụng khi họ biết chắc thông tin mà họ cần tìm là gì Đối với đối tượng học sinh
Trang 4Các bước scanning:
- Đọc tiêu đề của bài
- Nhìn từ đầu trang cho đến cuối trang để tìm ra những từ hoặc cụm từ đặc biệt mà đang cần
- Nên chú ý đặc biệt đến các định nghĩa, công thức, sơ đồ, biểu đồ…
3 Các dạng câu hỏi cơ bản trong bài tập đọc hiểu
Câu hỏi 1: Tìm ý chính của bài đọc (main idea)
Câu hỏi 2: Xác định mục đích của bài (Purpose)
Câu hỏi 3: Nhận diện cách tổ chức ý tưởng hoặc bố cục chung hoặc thái độ (general organization or attitude)
Câu hỏi 4: Suy luận, tìm hàm ý (Inference)
Câu hỏi 5: Xác đinh thông tin được nêu trong bài (Stated detail)
Câu hỏi 6: Xác định thông tin không được nêu trong bài (Unstated details)
Câu hỏi 7: Tìm từ đồng nghĩa trái nghĩa (Vocabulary)
Câu hỏi 8: Tìm từ hoặc cụm từ được nói đến hoặc được quy chiếu đến (Reference) Câu 9: Xác định thông tin này được đề cập ở đâu trong bài (Where questions)
4 Các bước làm cụ thể trong bài đọc hiểu
Trong 9 câu hỏi này câu hỏi 1,2 và 3 là nhóm câu hỏi tổng quát nên để làm sau, các câu hỏi còn lại là nhóm câu hỏi thông tin cụ thể nên có thể xem xét làm trước tùy vào mức độ khó dễ của từng câu Các câu hỏi này được chia ra các dạng sau đây
DẠNG 1: MAIN IDEA QUESTIONS (câu hỏi 1, 2 và 3)
Câu hỏi 1 và 2: Tìm ý chính của bài đọc (main idea) và xác định mục đích của bài (purpose)
Hầu hết các bài đọc đều có ít nhất 1 câu hỏi dạng này , dạng này có thể được hỏi đưới
nhiều hình thức khác nhau nhưng chung quy lại sẽ yêu cầu học sinh xác định “ topic” “tiltle”
“ subject” “primary idea” hay “ main idea” Với dạng bài tập cơ bản thì nội dung chính của
đoạn văn thường nằm ở câu chủ đề hoặc câu đầu tiên ở mỗi đoạn văn (đôi khi lại là câu cuối cùng) nên học sinh chỉ cần đọc lướt nhanh những câu đầu tiên hoặc những câu cuối cùng để tìm ra nội dung chính Đối với dạng bài tập nâng cao, nội dung chính của bài nó sẽ không nằm trong một câu cụ thể nào cả mà là ý chung của toàn bài nên học sinh cần để lại những câu hỏi
Trang 5dạng này lại làm sau cùng, sau khi đã dành thời gian đọc để tìm thông tin chi tiết của các câu hỏi khác học sinh sẽ nắm được nội dung chính của toàn bài
Main ideas questions
Các câu hỏi thường gặp What is the topic of the passage?
What is the subject of the passage?
What is the main idea of the passage?
What is the author’s main point in the passage?
With what is the author primary concerned?
Which of the following would be the best title?
What is the author’s main purpose in the passage?
Câu trả lời Thường nằm ở đầu hoặc cuối mỗi đoạn văn Nếu ý chính
không nằm cụ thể ở đầu hoặc cuối đoạn văn ta sẽ để lại làm cuối cùng sau khi đã danh thời gian trả lời các câu hỏi chi tiết
Cách làm - Đọc các dòng đầu tiên của mỗi đoạn văn
- Tìm ý chung nhất trong dòng đầu tiên và tìm mối liên hệ giữa chúng
- Trong quá trình đọc chú ý đến những từ khóa được lặp đi lặp lại
- Thường làm câu hỏi này cuối cùng sau khi đã trả lời các câu hỏi chi tiết trước để đỡ mất thời gian
- Đọc lướt nhanh toàn bài để kiểm tra xem đã tìm đúng nội dung chính
- Loại các phương án chắc chắn sai,thông thường main idea ( too general), ( too specific) or ( not mentioned)
- Chọn phương án đúng nhất trong các phương án còn lại Example:
The passage
Basketball was invented in 1891 by a physical education instructor in Springfield, Massachusetts, by the name of James Naismith Because of terrible weather in winter, his physical education students were indoors rather than outdoors They really did not like the idea
of boring, repetitive exercises and preferred the excitement and challenge of a game Naismith
Trang 6figured out a team sport that could be played indoors on a gymnasium floor, that involved a lot
of running, that kept all team members involved, and that did not allow the tackling and physical contact of American style football
The question
What is the topic of this passage?
A The life of James Naismith
B The history of sports
C Physical education and exercise
D The origin of basketball
Câu đầu tiên của đoạn văn đề cập đến “ basketball was invented” ( Môn bóng rổ ra đời) , vậy
ý chính của đoạn văn có thể có liên quan đến môn bóng rổ Chúng ta tiếp tục đọc qua các dòng còn lại, và thấy rất nhiều từ liên quan đến thể thao ví dụ “ game, physical contact, running”
Để có thể chắc chắn về câu trả lời của mình, chúng ta không thể không điểm qua các phương
án trả lời
A The life of James Naismith : cuộc đời của James Naismith
B The history of sports : lịch sử các môn thể thao
C Physical education and exercise : giáo dục thể chất và thể dục
D The origin of basketball: Nguồn gốc môn bóng rổ
Chúng ta dễ dàng loại A (thông tin quá hẹp) vì James Naismith chỉ được nhắc đến như người phát minh ra bộ môn thể thao bóng rổ, chứ không có thông tin về cuộc đời, sự nghiệp của ông
B (loại vì thông tin quá rộng) chỉ có duy nhất môn bóng rổ được nhắc đến trong đoạn văn, không có thông tin về các môn thể thao khác nên không thể là ‘ history of sports’
C loại vì thông tin về Physical education chỉ được nhắc đến một lần trong đoạn văn và không
có thông tin hỗ trợ thêm
Vậy đáp án chính xác phải là D: nguồn gốc môn bóng rổ
Chúng ta có thể dễ dàng tìm thấy các thông tin hỗ trợ đáp án trên: người sáng lập ra bộ môn bóng rổ, thời điểm ra đời, nguyên nhân, đặc điểm riêng
Câu hỏi 3: Nhận diện cách tổ chức ý tưởng hoặc bố cục chung hoặc thái độ (general organization or attitude)
Trang 7Dạng câu hỏi này thường bắt học sinh xác định bố cục của đoạn văn hoặc thái độ của tác giả trong đoạn văn Đối với dạng câu hỏi bố cục học sinh nên chú ý đến từ nối giữa các đoạn văn Đối với câu hỏi về thái độ của tác giả, học sinh nên chú ý đến các tính từ biểu đạt hoặc phán đoán dựa vào nội dung chính sau khi đã đọc lướt toàn bài Học sinh cần phải dùng phương pháp loại trừ đối với các phương án hoàn toàn sai
Time order ( trình tự thời gian) Firstly, secondly, finally, next,
then…
Cause and effect ( nguyên nhân và hệ quả) Because, since, as, lead to, due
to, as a result, consequently Definition – example (định nghĩa – ví dụ) Define, mean, indicate, show
Comparison and contrast ( so sánh) On the one hand, on the other
hand More, less, least, most Problem – solution ( vấn đề và giải pháp) Cause, result in, deal with,
solution,
Example:
Since the world became industrialized, the number of animal species that have either become extinct or have neared extinction has increased Bengal tigers, for instance, which once roamed the jungles in vast numbers, now number only about 2,300 By the year 2025, it
is estimated that they will become extinct
What is alarming about the case of the Bengal tiger is that this extinction will have been
caused almost entirely by poachers who, according to some sources, are not always interested
in material gain but in personal gratification This is an example of the callousness that is contributing to the problem of extinction Animals such as the Bengal tiger, as well as other endangered species, are valuable parts of the world’s ecosystem International laws protecting these animals must be enacted to ensure their survival – and the survival of our planet
Countries around the world have begun to deal with the problem in various ways Some countries, in an effort to circumvent the problem, have allocated large amounts of land to
animals reserves.They then charge admission prices to help defray the costs of maintaining the
parks, and they often must also depend on world organizations for support This money
Trang 8enables them to invest in equipment and patrols to protect the animals Another response to the
increase in animal extinction is an international boycott of products made from endangered
species This has had some effect, but by itself it will not prevent animals from being hunted and killed
Question 1:
The previous passage is divided into two paragraphs in order to contrast:
C Specific and general information D A statement and an illustration
Như ta thấy hai đoạn trong bài phát triển theo hai hướng khác nhau
Đoạn 1: “alarming about the case of the Bengal tiger is that this extinction will have been
caused almost entirely by poachers” cảnh báo về tình trạng hổ Belgan bị tuyệt chủng do săn
bắn
Đoạn 2: “Countries around the world have begun to deal with the problem in various ways”
các quốc gia đang khắc phục vấn đề theo những cách khác nhau Dấu hiệu nhận biết ở đây là “ deal with the problem”
Như vậy đáp án sẽ là B vì hai đoạn này nói về vấn đề tuyệt chủng của các loài độc vật quý hiếm là do săn bắt và các nước đang đưa ra giải pháp cho nó
Question 2:
Which of the following best describes the author’s attitude?
A indifferent
B surprised
C concerned
D forgive
- Với dạng câu hỏi này ta nên làm sau khi đọc lướt toàn bài để hiểu nội dung chính của bài như thế nào ta sẽ tìm ra thái độ của tác giả được thể hiện trong bài
- Trong bài tập này, tác giả đã nêu vấn đề và giải pháp của các nước đối với việc các loài động vật quý hiếm vậy thì chắc chắn ta sẽ loại được phương án A ( indifferent: thờ ơ) Dường như phương án B và D không được đề cập Nên đáp án chính xác sẽ là C: concerned ( quan tâm) vì tác giả đã nêu cảnh báo về sự tuyệt chủng của các loài động vật quý hiếm và cách để khắc phục vấn đề này là gì
Trang 9- Thông thường đối với dạng bài tập này các em thường gặp khó khăn vì gặp nhiều từ mới trong câu hỏi này Và từ ngữ thể hiện thái độ thường là các tính từ cho nên sau mỗi bài đọc hiểu giáo viên nên nhặt ra một số từ ngữ hay gặp trong dạng này để giúp các em chú ý và bổ sung từ mới
DẠNG 2: IMPLIED DETAIL QUESTIONS (câu hỏi 4)
Câu hỏi 4: Suy luận, tìm hàm ý ( Inference)
Dạng câu hỏi này thường yêu cầu học sinh rút ra kết luận hoặc suy diễn về các chi tiết được
nêu trong đoạn văn Dạng câu hỏi này thường bao gồm các từ “implied (hàm ý), inferred (suy ra), hoặc probably ( có thể ) là những dấu hiệu cho bạn nhận ra những câu hỏi dạng này Với
câu hỏi này thì đáp án không trực tiếp được đưa ra trong bài mà học sinh cần phải dựa vào những thông tin đã có sẵn trong bài để suy diễn và đưa ra kết luận
Implied detail questions
Các câu hỏi thường gặp It is implied in the passage that …
It can be inferred from the passage that
It is most likely that….
What probably happened….?
Câu trả lời Câu trả lời cho câu hỏi này thường dựa vào ý hiểu của mình
đối với bài, tuy nhiên học sinh có thể tìm theo trình tự của bài đọc
Cách làm - Tìm từ chính (key words), then chốt của mỗi câu hỏi
- Đọc lướt (skimming) đọc lướt xem từ then chốt, ý then chốt nằm ở chỗ nào trong đoạn văn (thường theo thứ tự trong bài)
- Đọc kỹ các câu văn chứa các từ, ý then chốt
- Tìm câu trả lời phù hợp theo đoạn văn
- Dùng phương pháp loại trừ loại phương án sai nhất, rồi chọn phương án đúng nhất trong các phương án còn lại
Example
The passage
Trang 10The number of rings in a tree can be used to determine how old a tree really is Each year a tree produces a ring that is composed of one lightcolored wide band and one dark-colored narrow band The wider band is produced during the spring and early summer when tree stem cells grow rapidly and become larger The narrower band is produced in fall and early winter when cell growth is much slower and cells do not get very large No cells are produced during the harsh winter and summer months
The question
It is implied in the passage that if a tree has 100 wide bands and 100 narrow bands, then it is
A a century old
B two centuries old
C fifty years old
D two hundred years old
Đáp án đúng của câu hỏi trên là A
Để làm được câu hỏi này học sinh cần gạch chân key words trong câu hỏi Các phương án trả
lời đều về số tuổi vậy câu này sẽ hỏi vể tuổi của “tree has 100 wide bands and 100 narrow bands” Mặc dù trong bài không hề đề cập đến tuổi của cây nhưng có dấu hiệu chỉ ra trong bài
“each year” produces “one… wide band” “one… narrow band” Từ đó học sinh có thể suy
ra cây là bao nhiêu Vì vậy “a century old” là đáp án chính xác
DẠNG 3: STATED DETAIL QUESTIONS ( câu hỏi 5)
Câu hỏi 5: Xác định thông tin được nêu trong bài ( stated detail)
Câu hỏi xác định thông tin được nêu trong bài thường hỏi về một chi tiết thông tin nhỏ trong bài đọc Trả lời cho câu hỏi này thì chính là thông tin được nêu sẵn trong bài Thông thường phương án trả lời đúng chỉ là “restatement” nhắc lại thông tin trong bài bằng một cách điễn đạt
từ ngữ khác
Stated detail questions
Các dạng câu hỏi According to the passage,…
It is stated in the passage…
The passage indicates that…
Which of the following is true…
Câu trả lời Câu trả lời nằm trong bài đọc