- Tuy cao trào cách mạng chỉ diễn ra trong một thời gian ngắn và sau đó tạm thời lắng xuống do các nước tư bản bước vào thời kỳ ổn định (1924), nhưng phong trào đã cho thấy sự ảnh hưởng[r]
Trang 1Trường THPT Bà Điểm
Chủ đề: TÌNH HÌNH CÁC NƯỚC TƯ BẢN GIỮA HAI CUỘC CHIẾN TRANH THẾ GIỚI
(1918-1939)
I TÌNH HÌNH CÁC NƯỚC TƯ BẢN TỪ SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ I ĐẾN NĂM 1929
Sau Chiến tranh thế giới thứ I đến năm 1929 tình hình các nước tư bản chủ nghĩa có những điểm đáng lưu ý sau:
1 Kinh tế - Chính trị:
a Giai đoạn 1918-1923:
- Hậu quả của chiến tranh và cuộc khủng hoảng kinh tế (1920-1921) đã đẩy các nước tư bản suy sụp về kinh
tế Để bù đắp thiệt hại do chiến tranh và đối phó với khủng hoảng kinh tế, các nước tư bản trút toàn bộ gánh nặng lên vai tầng lớp lao động trong xã hội Đây là nguyên nhân bùng nổ cao trào cách mạng (1918-1923) của quần chúng nhân dân ở chính quốc và thuộc địa
- Nét nổi bật của phong trào cách mạng trong giai đoạn này là phong trào không chỉ dừng lại ở yêu sách kinh tế mà còn hướng tới mục tiêu chính trị - đó là lật đổ chủ nghĩa tư bản và ủng hộ nước Nga Xô viết Đỉnh cao của cao trào cách mạng này là sự thiết lập hàng loạt các Nhà nước Xô viết như: nước Cộng hoad
Xô viết Hung-ga-ri (3-1919), Xô viết Ba-vi-e ở Đức (4-1919),…
- Tuy cao trào cách mạng chỉ diễn ra trong một thời gian ngắn và sau đó tạm thời lắng xuống do các nước tư bản bước vào thời kỳ ổn định (1924), nhưng phong trào đã cho thấy sự ảnh hưởng to lớn của cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nga và để lại hiều bài học kinh nghiệm quý báu cho cuộc đấu tranh của công nhân trong giai đoạn này
b Giai đoạn 1924-1929:
- Các nước tư bản bước vào thời kỳ ổn định về chính trị và đạt mức tăng trưởng cao về kinh tế Tuy nhiên sự phát triển này diễn ra không đồng đều giữa các nước tư bản
- Nhằm duy trì và bảo vệ quyền lợi của giai cấp mình, giai cấp tư sản đã tăng cường tấn công vào phong trào công nhân và đàn áp dã man các cuộc đấu tranh Giai cấp công nhân và các Đảng cộng sản chưa có dường lối đấu tranh đúng đắn nên phong trào công nhân trong giai đoạn này tạm lắng xuống Tuy thế ở nhiều nước, các cộc bãi công đòi cải thiện điều kiện làm việc, chế độ tiền lương, đòi tự do dân chủ vẫn tiếp diễn
2 Đối ngoại:
- Một trật tự thế giới mới được thiết lập thông qua các văn kiện Véc-xai – Oa-sinh-tơn, thường được gọi là
hệ thống Véc-xai – Oa-sinh-tơn
- Với hệ thống này, các nước tư bản thắng trận (Anh, Pháp, Mĩ,…) giành được nhiều món lợi và thiết lập sự
áp đặt ách nô dịch đối với các nước bại trận, nhất là đối với các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc; đồng thời nội bộ các nước tư bản thắng trận cũng nảy sinh những mâu thuẫn Do vậy, nền hoà bình giữa các nước tư bản cũng chỉ là mong manh, tạm thời
- Cũng trong thời gian này, nhằm duy trì trật tự thế giới mới và bảo vệ quyền lợi của các nước tư bản, Hội Quốc liên – một tổ chức quốc tế được thành lập với sự tham gia của 44 nước
Trang 2Hội nghị Versailles
Hội nghị Versailles đưa nước Đức lên máy chém
Trang 3Sự thay đổi bản đồ chính trị châu Âu theo hệ thống Vec-xai - Oasinhtơn
II CUỘC KHỦNG HOẢNG KINH TẾ 1929-1933 – NGUY CƠ MỘT CUỘC CHIẾN TRANH THẾ GIỚI MỚI
1 Nguyên nhân
- Trong những năm 1924-1929 các nước tư bản ổn định về chính trị và tăng trưởng nhanh về kinh tế, nhưng
do sản xuất ồ ạt, chạy đua theo lợi nhuận dẫn đến tình trạng hàng hóa ế thừa, cung vượt quá xa cầu nhưng do sản xuất ồ ạt, chạy đua theo lợi nhuận dẫn đến tình trạng hàng hóa ế thừa, cung vượt quá xa cầu
- Tháng 10/1929, cuộc khủng hoảng bùng nổ ở Mĩ sau đó lan ra các nước tư bản chủ nghĩa và kéo dài đến năm 1933
Trang 4Ngày thứ năm đen tối -24-10-1929; 1,2 tỷ cổ phiếu Mỹ được bán làm thị trường chứng khoán Mỹ rung động
2 Hậu quả
- Về kinh tế: Tàn phá nặng nề nền kinh tế các nước tư bản, đẩy hàng trăm triệu người (công nhân, nông dân
và gia đình họ) vào tình trạng đói khổ
- Về chính trị - xã hội: bất ổn định Những cuộc đấu tranh, biểu tình diễn ra liên tục khắp cả nước, lôi kéo
hàng triệu người tham gia
- Về quan hệ quốc tế: Để đối phó lại cuộc khủng hoảng kinh tế và đàn áp phong trào cách mạng, giai cấp tư
sản cầm quyền ở các nước tư bản đã lựa chọn 2 lối thoát
Trang 5+ Các nước Đức, Italia, Nhật Bản không có hoặc có ít thuộc địa, thiếu vốn nguyên liệu và thị trường nên đi theo con đường chủ nghĩa phát xít để đàn áp phong trào cách mạng và tiến hành chiến tranh phân chia lại thế giới
+ Các nước Mĩ, Anh, Pháp vì có thuộc địa, có vốn và thị trường có thể thoát ra khỏi khủng hoảng bằng chính sách cải cách kinh tế - xã hội một cách ôn hòa Cho nên chủ trương tiếp tục duy trì nền dân chủ đại nghị, duy trì nguyên trạng hệ thống Vec-xai -Oa-sinh -tơn
=> Quan hệ giữa các cường quốc tư bản ngày càng phức tạp và dần hình thành 2 khối đế quốc đối lập Một bên là Mĩ, Anh, Pháp và một bên là Đức, Italia, Nhật Bản Cuộc chạy đua vũ trang ráo riết giữa 2 khối đế quốc này đã báo hiệu nguy cơ của một cuộc chiến tranh thế giới mới