Cơ chế điều hòa mật độ quần thể (trong trường hợp mật độ quần thể xuống thấp hoặc tăng cao) để giúp quần thể luôn duy trì ở trạng thái cân bằng... Sự thay đổi của môi trường ảnh hưởng [r]
Trang 3HỆ SINH THÁI
TIẾT 43 - BÀI 47
QUẦN THỂ SINH VẬT
I THẾ NÀO LÀ MỘT QUẦN THỂ SINH VẬT
II NHỮNG ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ III ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG TỚI QUẦN
THỂ SINH VẬT
Trang 4Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức:
- Nêu được khái niệm, ví dụ về quần thể sinh vật
- Nêu được những đặc trưng cơ bản của quần thể sinh vật
2 Kỹ năng:
- Kỹ năng ra quyết định khi vận dụng kiến thức vào thực tế
- Kỹ năng tự tin trình bày ý kiến trước tổ, nhóm, lớp
- Kỹ năng lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ/ý tưởng, hợp tác trong hoạt động nhóm
- Kỹ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi HS đọc SGK
3 Thái độ: HS có ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ sinh vật.
4 Năng lực: Năng lực kiến thức Sinh học
Sử dụng kiến thức về quần thể sinh vật để vận dụng giải thích các yếu tố ảnh hưởng đến biến động số lượng cá thể của quần thể và cân bằng quần thể
T43-B47 QUẦN THỂ SINH VẬT
Trang 5T43-B47 QUẦN THỂ SINH VẬT
I Thế nào là một quần thể sinh vật?
Trang 6Các cây lúa trong ruộng lúa Các cây thông trong rừng thông
Đọc thông tin trong SGK và quan sát các hình ảnh sau:
Tập hợp những con cá chép trong suối
Tập hợp các con cò trắng trong rừng tràm
?Thế nào là một quần thể sinh
vật?
Trang 7I Thế nào là một quần thể sinh vật?
là quần thể sinh vật
?- Dựa vào định nghĩa về quần thể sinh vật, hãy xác định các ví dụ trong bảng 47.1 SGK trang 139 là quần thể sinh vật hay không phải
là quần thể sinh vật
T43-B47 QUẦN THỂ SINH VẬT
Trang 8Trong các ví dụ sau, đâu là quần thể sinh vật,
đâu không phải là quần thể sinh vật?
1 Tập hợp các cá thể rắn hổ mang, cú mèo và
lợn rừng sống trong một rừng mưa nhiệt đới.
2 Rừng cây thông nhựa phân bố ở vùng núi
Đông Bắc Việt Nam.
3 Tập hợp các cá thể cá chép, cá mè, cá rô phi
sống chung trong một ao.
4 Các cá thể rắn hổ mang sống ở 3 hòn đảo
cách xa nhau.
5 Các cá thể chuột đồng sống trên một đồng lúa
Các cá thể chuột đực và cái có khả năng giao phối
với nhau sinh ra chuột con Số lượng chuột phụ
thuộc nhiều vào lượng thức ăn có trên cánh đồng.
X
X
X
X X
(Hãy đánh dấu “X” vào ô trống mà em cho là đúng)
VÍ DỤ Là quần thể Là quần thể sinh vật sinh vật Không phải là Không phải là quần thể sv quần thể sv
Trang 9I Thế nào là một quần thể sinh vật?
Là quần thể sv
VÍ DỤ
Tập hợp các cá thể rắn hổ mang, cú mèo và lợn rừng sống trong một rừng mưa nhiệt đới.
Tập hợp các cá thể rắn hổ mang, cú mèo và lợn rừng sống trong một rừng mưa nhiệt đới.
Rừng cây thông nhựa phân bố
ở vùng núi Đông Bắc Việt Nam.
Trang 10sếu đầu đỏ
cây cọ ở trên đồi Phú Thọ.
Trang 11Một số ví dụ về quần thể khác:
Quần thể chim hồng hạc
Trang 12Mét lång gµ, mét chËu c¸ chÐp cã ph¶i lµ quÇn thÓ hay kh«ng ? T¹i
sao?
Trang 13I Thế nào là một quần thể sinh vật?
II Những đặc trưng cơ bản của quần thể
Quần thể mang những đặc trưng không thể có ở mỗi cá thể Đó là những đặc trưng về cấu trúc quần thể:
+ Đặc trưng về tỉ lệ giới tính, + Thành phần nhóm tuổi,
+ Mật độ cá thể của quần thể,
Quần thể mang những đặc trưng không thể có ở mỗi cá thể Đó là những đặc trưng về cấu trúc quần thể:
+ Đặc trưng về tỉ lệ giới tính, + Thành phần nhóm tuổi,
+ Mật độ cá thể của quần thể,
+ Đặc trưng về tỉ lệ giới tính, + Thành phần nhóm tuổi,
+ Mật độ cá thể của quần thể,
T43-B47 QUẦN THỂ SINH VẬT
Trang 14I Thế nào là một quần thể sinh vật?
II Những đặc trưng cơ bản của quần thể
1 Tỉ lệ giới tính:
2 Thành phần nhóm tuổi:
3 Mật độ quần thể:
T43-B47 QUẦN THỂ SINH VẬT
Trang 15I Thế nào là một quần thể sinh vật?
II Những đặc trưng cơ bản của quần thể
1 Tỉ lệ giới tính:
2 Thành phần nhóm tuổi:
3 Mật độ quần thể:
III Ảnh hưởng của môi trường đến quần thể sinh vật
- Mật độ quần thể biến động theo mùa, theo năm, chu kỳ sống của sinh vật, nguồn thức ăn, nơi ở và các điều kiện sống của môi trường
T43-B47 QUẦN THỂ SINH VẬT
Trang 161 Khi thời tiết ấm áp, độ ẩm không khí cao (Ví dụ, vào các tháng mùa mưa trong năm) số lượng muỗi nhiều hay ít?
2 Số lượng ếch, nhái tăng cao vào mùa mưa hay mùa khô?
3 Chim cu gáy xuất hiện nhiều vào thời gian nào trong năm?
Trả lời các câu hỏi sau:
Muỗi sinh sản mạnh, số lượng muỗi tăng nhanh.
Mùa mưa.
Những tháng có lúa chín.
Trang 17Vào mùa hè khí hậu ấm áp sâu hại xuất hiện nhiều
Trang 18Cá cơm ở vùng biển peru cứ 10 -12 năm biến động 1 lần
• Cứ 10-12 năm có dòng nước nóng đi qua nên cá Cơm chết hàng loạt
Trang 19Mèo rừng ở Canađa biến động theo chu kì 9-10 năm
Phụ thuộc vào loại thức ăn là thỏ
Trang 20Nạn châu chấu đang gây ảnh hưởng ở Đông Phi, Trung Đông và
các nước Tây, Nam Á.
Trang 211 Khi thời tiết ấm áp, độ ẩm không khí cao (Ví dụ, vào các tháng mùa mưa trong năm) số lượng muỗi nhiều hay ít?
2 Số lượng ếch, nhái tăng cao vào mùa mưa hay mùa khô?
3 Chim cu gáy xuất hiện nhiều vào thời gian nào trong năm?
Trả lời các câu hỏi sau:
Muỗi sinh sản mạnh, số lượng muỗi tăng nhanh.
Trang 22Sự thay đổi của môi trường ảnh hưởng như thế nào tới quần thể?
Khi số lượng cá thể trong quần thể tăng hoặc giảm
thì điều gì sẽ xảy ra
Điều kiện sống của môi trường (nhiệt độ, độ ẩm, khí hậu, nguồn thức
ăn, thiên tai, dịch bệnh, lũ lụt, hạn hán,…) thay đổi sẽ dẫn tới sự thay đổi số lượng cá thể của quần thể
lượng giảm Quần thể tự điều chỉnh Tăng số lượng cá thể về mức ổn định
Nguồn sống thuận lợi
Cơ chế điều hòa mật độ quần thể (trong trường hợp mật độ quần thể xuống
thấp hoặc tăng cao) để giúp quần thể luôn duy trì ở trạng thái cân bằng
Cơ chế điều hòa mật độ quần thể (trong trường hợp mật độ quần thể xuống
thấp hoặc tăng cao) để giúp quần thể luôn duy trì ở trạng thái cân bằng
Trang 23Sự thay đổi của môi trường ảnh hưởng như thế nào tới quần thể?
Em hiểu thế nào là cân bằng quần thể
Điều kiện sống của môi trường (nhiệt độ, độ ẩm, khí hậu, nguồn thức
ăn, thiên tai, dịch bệnh, lũ lụt, hạn hán,…) thay đổi sẽ dẫn tới sự thay đổi số lượng cá thể của quần thể
Quần thể có số lượng cá thể phù hợp với khả năng cung
cấp nguồn sống của môi trường
Trang 24điều kiện sống thuận lợi
điều kiện sống bất lợi
(dịch bệnh, thiếu thức ăn, nơi ở )
điều kiện sống bất lợi
(dịch bệnh, thiếu thức ăn, nơi ở )
Cơ chế điều hòa mật độ quần thể
(trong trường hợp mật độ quần thể xuống
thấp hoặc tăng cao)
Cơ chế điều hòa mật độ quần thể
(trong trường hợp mật độ quần thể xuống
thấp hoặc tăng cao)
Duy trì trạng thái cân bằng của quần thể
Quần thể có số lượng cá thể phù hợp với khả năng cung cấp nguồn sống của môi trườngĐiều kiện sống của môi trường (nhiệt độ, độ ẩm, khí hậu, nguồn thức ăn, thiên tai, dịch bệnh, lũ lụt, hạn hán,…)
Trang 25I- Thế nào là một quần thể sinh vật ?
II- Những đặc trư ng cơ bản của quần thể
III- ảnh h ưởng của môi tr ờng tới quần thể sinh vật ư
- Số lượng cỏ thể trong quần thể luụn được điều chỉnh về mức cõn bằng.
- Cõn bằng quần thể là : Trạng thỏi quần thể cú số lượng cỏ thể ổn định phự hợp với khả năng cung cấp nguồn sống
của mụi trường
- Điều kiện sống của mụi trường (nhiệt độ, độ ẩm, khớ hậu, nguồn thức ăn, thiờn tai, dịch bệnh, lũ lụt, hạn hỏn,…) thay đổi sẽ dẫn tới sự thay đổi số lượng cỏ thể của quần thể
T43-B47 QUẦN THỂ SINH VẬT
Trang 26Hãy quan sát hình sau và thảo luận nhóm về trách nhiệm của học
sinh trong việc bảo vệ các quần thể sinh vật nhất là các quần thể sinh vật có ích ?
Trang 27
-Không vứt rác bừa bãi, tích cực tham gia vệ sinh trường học.
-Không chặt phá cây cối bừa bãi, tích cực trồng cây chăm sóc
bảo vệ cây.
-Không săn bắt chim, thú, bảo vệ các loài sinh vật có ích.
-Tuyên truyền cho mọi người cùng hành động bảo vệ c ác QT sinh vật trong tự nhiên.
Trang 28T43-B47 QUẦN THỂ SINH VẬT
Trang 29BàI TậP: chọn ý đúng trong các câu sau
Câu 1: Ví dụ nào sau đây là một quần thể sinh vật:
A Tập hợp các cá thể gà trống và gà mái và vịt trong chuồng nuôi.
B Các cá thể chim cánh cụt sống ở Nam cực.
C Rừng cây kim giao sống trong v ờn quốc gia Cát bà
D Các cá thể kh mang sống ở 3 v ờn quốc gia cách xa nhau ỉ
Câu 3: Yếu tố quan trọng nhất chi phối đến cơ chế tự điều chỉnh số cá thể
của quần thể về mức cân bằng là:
A Sự tăng tr ởng của các cá thể C Mức tử vong
B Nguồn thức n, nơi ở của môi tr ờng B Nguồn thức ăn, nơi ở của môi tr ờng ă ư D Mức sinh sản.
Trang 30I Thế nào là một quần thể sinh vật?
- Quần thể sinh vật bao gồm các cá thể cùng loài, cùng sống trong một khu vực nhất định, ở một thời điểm nhất định và có khả năng sinh sản tạo thành những thế hệ mới
- Ví dụ: Quần thể phi lao ở bãi biển Dốc Lết
Quần thể rắn lục tại núi Hòn Khói
II Những đặc trưng cơ bản của quần thể:
1 Tỉ lệ giới tính: Tỉ lệ giới tính là tỉ lệ giữa số lượng cá thể đực trên số lượng cá thể cái
2 Thành phần nhóm tuổi: nhóm trước sinh sản, nhóm sinh sản, nhóm sau sinh sản
3 Mật độ quần thể: Mật độ quần thể là số lượng sinh vật có trong một đơn vị diện tích hoặc thể tích
T43-B47 QUẦN THỂ SINH VẬT
Trang 31I Thế nào là một quần thể sinh vật?
II Những đặc trưng cơ bản của quần thể:
Khi mật độ cá thể tăng quá cao dẫn đến thiếu thức ăn, chỗ ở, phát sinh dịch bệnh, kẻ thù Khi đó, mật độ quần thể lại được điều chỉnh trở về mức cân bằng
T43-B47 QUẦN THỂ SINH VẬT
III Ảnh hưởng của môi trường đến quần thể sinh vật:
Trang 32Hướng dẫn về nhà
* Bài cũ:
- Ghi bài vào vở môn Sinh: Slide 30, 31.
- Học bài tiết 43, 44: Kiểm tra miệng khi đi học lại.