Giáo án Tin học 11 - Tiết 37 đến tiết 53

+ Nhận biết được các thành phần trong đầu hàm, các câu lệnh sử dụng hàm ở trong chương trình chính cùng với các tham số thực sự..  Về thái độ : + Tiếp tục rèn luyện các phẩm chất của ng[r]

Trang 1

 Bài 14,15 Kiểu Dữ Liệu Tệp Và Thao Tác Với Tệp

Tin Học 11  Trang 1

Tuần : 20 Ngày soạn : 17/12/08

Tiết : 37 Ngày dạy : / /

§14 KIỂU DỮ LIỆU TỆP §15 THAO TÁC VỚI TỆP

I/- Mục đích – yêu cầu :

 Về kiến thức :

+ Biết khái niệm và vai9 trò của tệp

+ Biết hai cách phân loại tệp : theo cách tổ chức dữ liệu và theo cách truy cập

+ Hiểu bản chất của tệp văn bản

 Về kỹ năng :

+ Khai báo đúng tệp văn bản

+ Biết sử dụng một số hàm và thủ tục chuẩn làm việc với tệp

 Về thái độ :

+ Thấy sự cần thiết và tiện lợi của kiểu dữ liệu tệp Có ý thức lưu trữ dữ liệu 1 cách khoa học, phòng chống mất mát hoặc nhiễm virus GD thêm về ý thức tôn trọng bản quyền

II/- Chuẩn bị :

 GV : + Phải có giáo án và các đồ dùng dạy học liên quan đến bài dạy

 HS : + Đọc trước sách giáo khoa ở nhà

 PP : + Diễn giảng ,phát vấn và gợi mở

III/- Hoạt động dạy học :

1 Ổn định lớp : Kiểm tra sĩ số (1’)

2 Kiểm tra bài cũ : (4’)

3 Nội dung bài mới :

TG Hoạt Động Của GV Hoạt Động Của HS Nội Dung Bài

Tiết

37 + Đặt vấn đề : Sau khi chạy 1

chương trình ta thấy kết quả in

lên màn hình, tuy nhiên muốn

sử dụng kết quả đó thì không

được Vì nó không lưu trữ được

lâu dài Để khắc phục nhược

điểm này ta sang bài 14 kiểu

dữ liệu tệp

? Trong MT có những loại bộ

nhớ nào ? Loại bộ nhớ nào

không bị mất dữ liệu khi tắt

máy hoặc mất điện ?

+ Bộ nhớ ngoài và bộ nhớ trong

+ Bộ nhớ ngoài

1/- Vai trò của kiểu tệp :

- Dữ liệu kiểu tệp được lưu trữ lâu dài ở bộ nhớ ngoài( đĩa từ, CD, ) và không

bị mất đi khi tắt máy

Trang 2

? Vậy theo em thì các kiểu dữ

liệu đã học được lưu trữ ở bộ

nhớ nào ? Theo em dữ liệu

kiểu tệp được lưu trữ trên bộ

nhớ nào ?

+ Tệp văn bản : gồm các kí tự

được tổ chức và quản lí theo

từng dòng Khi truy cập tệp,

con trỏ tệp được di chuyển trên

các dòng tuần tự từ đầu dòng

về cuối dòng Cuối mỗi dòng

có nhóm kí tự điều khiển báo

hết dòng và chuyển tới đầu

dòng tiếp theo Cách truy cập

tệp văn bản thường là truy cập

tuần tự

+ Tệp có cấu trúc : là tệp mà

các thành phần của nó được tổ

chức theo 1 cấu trúc nhất định (

Vd như tổ chức theo các phần

tử cùng kiểu ) Cách truy cập

tệp có cấu trúc thường là truy

cập trực tiếp, do biết được kích

thước của từng phần tử nên có

thể định vị con trỏ tệp đến

ngay vị trí ( phần tử ) cần truy

cập

* Để nắm được rõ hơn về kiểu

dữ liệu tệp, ta sang bài 15 thao

tác với tệp

+ Có 2 thao tác cơ bản đối với

tệp là ghi dữ liệu vào tệp và

đọc dữ liệu từ tệp ra Ta xét

xem trong Pascal các thao tác

đó được thể hiện như thế nào

đối với tệp văn bản ?

+ Khai báo trên xác định 2 biến

tệp văn bản : A, B

+ Lưu trữ ở bộ nhớ trong (RAM)

+ Lưu trữ ở bộ nhớ ngoài

- Lượng dữ liệu lưu trữ trên tệp rất lớn và phụ thuộc vào dung lượng đĩa

2/- Phân loại tệp và thao tác với tệp :

 Theo cách tổ chức dữ liệu : ( phân thành 2 loại )

- Tệp văn bản

- Tệp có cấu trúc

 Theo cách thức truy cập : ( phân thành 2 loại )

- Tệp truy cập tuần tự

- Tệp truy cập trực tiếp

§15 THAO TÁC VỚI TỆP

1/- Khai báo :

- Khai báo biến tệp văn bản có dạng :

Var < Tên biến tệp > : Text ;

Vd : Var F : Text ;

2/- Thao tác với tệp :

a) Gắn tên tệp :

- Mỗi tệp dữ liệu đều có 1 tên tệp để

Trang 3

+ Trong lập trình, ta không thao

tác trực tiếp với tệp dữ liệu

trên đĩa mà thông qua biến tệp

Có thể hình dung biến tệp được

NNLT sử dụng như đại diện

cho tệp

VD 2 : Để gắn tên tệp

KQ.TXT cho biến tệp F :

ASSIGN(F, ‘KQ.TXT’)

+ Để mở tệp ta có 2 trường hợp

: mở để ghi bài( ghi dữ liệu) và

mở ra để học bài (đọc dữ liệu)

? Vậy ta có 2 thủ tục nào?

+ Khi sử dụng thủ tục

Rewrite(F), nếu trên đĩa C:\

chưa có tệp ‘KQ.DAT’ thì tệp

sẽ được tạo với nội dung rỗng

Nếu đã có thì nội dung cũ bị

xoá hết và ghi vào dữ liệu mới

 Chú ý : Trước khi sử dụng

2 thủ tục trên phải gắn tên tệp

cho biến tệp đồng thời biến tệp

phải được khai báo từ trước

? Để nhập dữ liệu từ bàn phím

và in dữ liệu lên màn hình ta

có thể dùng thủ tục nào ?

+ Thủ tục Rewrite và thủ tục Reset

+Để đọc DL ta dùng

Read/Readln.

+ Để ghi DL ta dùng

Write/Writeln.

tham chiếu Tên tệp là biến xâu hoặc

hằng xâu Vd : DULIEU.DAT.

ASSIGN(<biến tệp >, < tên tệp > )

- Lệnh này dùng để gán tên tệp vào biến kiểu tệp

VD 1 : ASSIGN(F, ‘DULIEU.DAT’)

- Gắn tên tệp ‘DULIEU.DAT’ vào biến tệp F

VD 2 : Để đọc dữ liệu từ tệp INP.DAT

ở đĩa C:\ , ta cần gắn tệp đó với biến tệp F :

ASSIGN( F, ‘ C:\INP.DAT ’)

b) Mở tệp :

 Ta có 2 thủ tục để mở tệp : + Mở tệp để ghi dữ liệu :

Rewrite(< biến tệp >) ;

Ví dụ : ASSIGN(F, ‘ C:\KQ.Dat’) ; Rewrite(F) ;

+ Mở tệp để đọc dữ liệu :

Reset(< tên biến tệp >) ;

Ví dụ : Để đọc dữ liệu từ tệp

‘KQ.DAT’ ta dùng lệnh : Tentep :=’KQ.DAT’ ;

ASSIGN(F, tentep) ; Reset(F) ;

Hoặc

ASSIGN(F, ‘KQ.DAT’) ; Reset(F) ;

c) Đọc/ ghi tệp văn bản :

 Đọc dữ liệu từ tệp : Read/Readln(<Tên biến tệp>,< danh sách biến >) ;

- Đọc dữ liệu từ tệp

Vd : Read(F, X1,X2) ;

Trong đó : X1,X2 là các biến cùng kiểu với các thành phần của tệp

 Ghi dữ liệu vào tệp :

Trang 4

+ Danh sách kết quả : gồm một

hoặc nhiều phần tử Phần tử có

thể là biến đơn hoặc biểu thức

hoặc hằng xâu Và các phần tử

cách nhau bằng dấu phẩy

Write/Writeln(< tên biến tệp >, Danh sách kết quả )

Vd : Write(F, 5,x+y,3)

- Ghi lần lượt 3 phần tử : 5, x + y, 3 vào biến tệp F

 Một số hàm chuẩn thường dùng để đọc/ghi tệp văn bản :

- Hàm EOF(< biến tệp >) : trả về giá trị true nếu con trỏ tệp đang chỉ tới cuối tệp

- Hàm EOLN(< biến tệp >) : trả về giá trị true nếu con trỏ tệp đang chỉ tới cuối dòng

d) Đóng tệp : Close(< biến tệp >) ;

Vd : Close(F) ;

+ Các em có thể xem sách giáo khoa trang 86, hình 16 thao tác với tệp

4 Củng cố :(4’)

- Nhắc lại khái quát lại vai trò của kiểu tệp và phân loại tệp

- Cho HS xem SGK trang 86 hình 16 thao tác với tệp để HS nắm rõ hơn về việc đọc và

ghi dữ liệu từ tệp

5 Dặn dò :(1’)

- Học bài và chuẩn trước Bài 16 Ví Dụ Làm Việc Với Tệp trong SGK trang 87

Hoà Lợi, ngày……Tháng ……Năm 20

Trang 5

 Bài 16 Ví Dụ Làm Việc Với Tệp

Tuần : 21 Ngày soạn : 29/12/08 Tiết : 38 Ngày dạy : / /

§16 VÍ DỤ LÀM VIỆC VỚI TỆP I/- Mục đích – yêu cầu :

+ Hiểu và hình thành kỹ năng về các thao tác cơ bản khi làm việc với tệp như : Mở tệp, gán tên tệp cho biến tệp, đọc/ghi dữ liệu đối với tệp, đóng tệp

+ Sử dụng một số hàm và một số thủ tục chuẩn làm việc với tệp

+ Thấy sự cần thiết và tiện lợi của kiểu dữ liệu tệp Có ý thức lưu trữ dl 1 cách khoa học, phòng chống mất mát hoặc nhiễm virus Giáo dục thêm về ý thức tôn trọng bản quyền

+ Cần chuẩn bị khổ giấy lớn để ghi lại 2 ví dụ trong SGK

? Có mấy cách để phân loại tệp và thao tác vớitệp ?

? Hãy trình bày các thủ tục liên quan đến tệp ?

Tiết

38 + Đặt vấn đề : Để làm nắm

được rõ hơn về cách thao tác

với tệp ta sang ví dụ một(làm

việc với tệp)

- Xem ví dụ 1 SGK trang 87

+ Chương trình sau sẽ đọc các

cặp toạ độ từ tệp TRAI.TXT,

tính rồi đưa ra màn hình

khoảng cách( với độ chính xác

hai chữ số sau dấu chấm thập

phân) giữa trại của mỗi giáo

viên chủ nhiệm và trại của

thầy hiệu trưởng

 Ví dụ 1 :

Program Khoang_cach ; Var d : real ;

F :Text ; X,Y : integer ;

Begin

ASSIGN(F,’TRAI.TXT’) ; Reset(F) ;

While not EOF(F) do Begin

Read(F, x,y) ;

d := sqrt(x*x + y*y) ;

Trang 6

 Bài 16 Ví Dụ Làm Việc Với Tệp

+ Nhắc lại công thức tính

khoảng cách giữa 2 điểm khi

biết toạ độ của 2 điểm trên mặt

phẳng toạ độ

? Hãy cho biết từng dòng lệnh

của chương trình ?

+ Xem ví dụ 2 trong SGK trang

87

+ Ví dụ 2 cho ta biết về đọc dữ

liệu từ tệp văn bản thứ nhất và

ghi dữ liệu vào tệp Vb thứ hai

+ Xây dựng chương trình theo

tùng bước 1 :

- Khai báo

- Gán tên tệp cho biến tệp

- Đọc dữ liệu từ tệp

-Tính các điện trở tương

đương

- Ghi vào tệp

- Đóng tệp

+ Tối ưu hoá chương trình

- Chạy chương trình

Writeln(‘khoang cach:’, d:10:2) ;

End ;

Close(F) ;

End.

 Ví dụ 2 : Tính điện trở

tương đương

Program Dientro ; Var a : array[1 5 ] of real ;

R1, R2, R3 : real ; F1, F2 : text ;

Begin

ASSIGN(F1,’RESIST.DAT’) ; Reset(F1) ;

ASSIGN(F2,’RESIST.EQU’) ; Rewrite(F2) ;

While not EOF(F1) do Begin

Readln(F1, R1, R2, R3) ; a[1] := R1*R2*R3 /(R1*R2+R1

* R3+R2*R3) ; a[2] := R1*R2 /(R1+ R2)+ R3 ; a[3] := R1*R3 /(R1+R3) + R1 ; a[4] := R2*R3 /(R2+R3) + R1 ; a[5] := R1 + R2 + R3 ;

For I := 1 to 5 do

Write(F2, a[i] :9:3,’’) ; Writeln(f2) ;

End ;

Close(F) ; Close(F2) ;

End.

4 Củng cố :(4’)

- Việc trao đổi dữ liệu với bộ nhớ ngoài được thực hiện thông qua kiểu dữ liệu tệp

- Để có thể làm việc với tệp cần khai báo biến tệp

- Các thao tác với tệp văn bản : Khai báo biến tệp, mở tệp và đóng tệp, đọc/ ghi

5 Dặn dò :(1’)

- Học bài và chuẩn trước phần Câu Hỏi Và Bài Tập trong SGK trang 89

Hoà Lợi, ngày……Tháng ……Năm 20

Trang 7

 Bài Tập Chương V

Tuần : 22 Ngày soạn : 01/01/09 Tiết : 39 Ngày dạy : / /

BàØI TẬP

+ Củng cố lại kiến thức đã được học trong tiết 1 và 2 của chương V gồm : kiểu tệp, biến tệp, thao tác với tệp, gắn tên tệp, mở và đóng tệp, đọc/ghi dữ liệu

+ Luyện tập cho học sinh về kiểu tệp

+ Tiếp tục làm quen với các công việc phục vụ việc hiệu chỉnh và khai thác chương trình  Về thái độ :

+ Thấy sự cần thiết và tiện lợi của kiểu dữ liệu tệp Có ý thức lưu trữ dữ liệu 1 cách khoa học, phòng chống mất mát hoặc nhiễm virus GD thêm về ý thức tôn trọng bản quyền

 GV : + Phải có giáo án , bài tập và sử dụng thiết bị liên quan đến bài tập

+ Chuẩn bị trước nhiều câu hỏi phát vấn cho học sinh để cho HS tham gia trả lời + Có thể chuyển các câu hỏi 1,2,3,4 về dạng trắc nghiệm

 HS : + Đọc trước sách giáo khoa trước ở nhà trang 89

 PP : + Làm việc theo nhóm(chia làm 6 nhóm)

+ Diễn giảng và phát vấn

2 Kiểm tra bài cũ :(5’)

1 Hãy nhắc lại các thao tác với tệp( cũng như các thủ tục và hàm trong tệp) ?

Tiết

39 + Các em hãy mở sách giáo

khoa trang 89 trong phần

câu hỏi và bài tập Ta sang

câu 1

? Em hãy nêu một số trường

hợp cần phải dùng tệp ? + Lượng thông tin lớn, dùng lâu dài, 1/- Nêu một số trường hợp cần phải dùng tệp ?

- Lượng thông tin lớn, dùng lâu dài,

2/- Trong sơ đồ thao tác với tệp, khi cần nhập dữ liệu từ tệp phải dùng những thao tác nào ?

Trang 8

 Bài Tập Chương V

? Trong sơ đồ thao tác với

tệp, khi cần nhập dữ liệu từ

tệp phải dùng những thao

tác nào ?

? Em hãy cho biết tại sao

cần phải có câu lệnh mở tệp

trước khi đọc/ghi tệp?

?Em hãy cho biết tại sao

phải dùng câu lệnh đóng tệp

sau khi đã kết thúc ghi dữ

liệu vào tệp?

+ Trước khi dữ liệu được

thực sự ghi vào tệp, nó được

lưu trữ trên bộ nhớ đệm

Mỗi khi bộ nhớ đệm đầy

hoặc khi có yêu cầu đóng

tệp thì dữ liệu trên bộ nhớ

đệm( có thể chưa đầy) mới

được chuyển và ghi vào tệp

ASSIGN(F, Fi) ; Rewrite(F) ; Write(F, x, ‘ ‘ , y,

‘ ‘ , z) ; Close(F) ;

+ Trước khi sử dụng tệp phải có câu lệnh mở tệp để trình biên dịch biết mục đích mở tệp để đọc hay ghi, đồng thời đặt con trỏ vào vị trí thích hợp

+ Phải dùng câu lệnh đóng tệp sau khi đã kết thúc ghi dữ liệu vào tệp để hệ thống hoàn tất việc ghi dữ liệu ra tệp

 Trong sơ đồ thao tác với tệp, khi cần nhập dữ liệu từ tệp phải dùng những thao tác như gắn tên tệp, mở tệp để ghi, ghi dữ liệu vào tệp, đóng tệp để hoàn tất việc ghi dữ liệu

ASSIGN(F, Fi) ; Rewrite(F) ; Write(F, x, ‘ ‘ , y, ‘ ‘ , z) ; Close(F) ;

3/- Tại sao cần phải có câu lệnh mở tệp trước khi đọc/ghi tệp?

 Trước khi sử dụng tệp phải có câu lệnh mở tệp để trình biên dịch biết mục đích mở tệp để đọc hay ghi, đồng thời đặt con trỏ vào vị trí thích hợp

4/- Tại sao phải dùng câu lệnh đóng tệp sau khi đã kết thúc ghi dữ liệu vào tệp?

 Phải dùng câu lệnh đóng tệp sau khi đã kết thúc ghi dữ liệu vào tệp để hệ thống hoàn tất việc ghi dữ liệu ra tệp

4 Củng cố :(4’)

- Yêu cầu HS viết được một chương trình đơn giản có sử dụng thao tác đọc/ghi tệp

5 Dặn dò :(1’)

- Học bài và làm thêm các bài tập trong sách bài tập

- Chuẩn bị tiếp Bài 17 Chương Trình Con Và Phân Loại trong SGK trang 91

Hoà Lợi,ngày……Tháng ……Năm 20

Trang 9

 Bài 17 Chương Trình Con Và Phân Loại

Tuần : 23,24 Ngày soạn : 03/01/09 Tiết : 40,41 Ngày dạy : / /

Lập Trình Có Cấu Trúc 13(6,6,1)

§17 CHƯƠNG TRÌNH CON VÀ PHÂN LOẠI

+ Nắm được khái niệm chương trình con

+ Sự khác biệt cơ bản giữa hàm và thủ tục

+ Phân iệt điểm giống và khác nhau về cấu trúc của chương trình và chương trình con

+ Biết được mối quan hệ giữa tham số hình thức và tham số thực sự

+ Biến cục bộ : Cách khai báo và phạm vi sử dụng

+ Biết cách khai báo 2 loại chương trình con cùng với các tham số hình thức của chúng

+ Biết cách gọi chương trình con thực hiện với ngững tham số thực sự trong chương trình chính

+ Tiếp tục rèn luyện các phẩm chất của người lập trình như tinh thần hợp tác, sẵn sàng làm việc theo nhóm, tuân thủ theo yêu cầu vì công việc chung

1 Ổn định lớp : Kiểm tra sĩ số (1’)

Tiết

40 + Đặt vấn đề : Các chương

trình giải các bài toán thường

rất dài và phức tạp, có thể gồm

hàng trăm, hàng ngàn lệnh

Khi đọc những chương trình dài

rất khó nhận biết được chương

trình thực hiện những công việc

gì và muốn hiệu chỉnh lại

Trang 10

 Bài 17 Chương Trình Con Và Phân Loại

chương trình cũng rất khó khăn

Vì vậy vấn đề đặt ra là phải có

cấu trúc chương trình như thế

nào cho hợp lý Đó chính là

chương trình con

+ Mặc khác, để giải quyết 1

bài toán lớn phức tạp người ta

có thể chia ra thành nhiều bài

toán con và cho nhiều người

có thể tham gia

+ Với những bào toán phức tạp

hơn, mỗi bài toán con lại có thể

được phân chia thành các bài

toán con nhỏ hơn Quá trình

phân chia như vậy ta gọi là

cách thiết kế từ trên xuống

Tương tự, khi lập trình trên

máy tính có thể phân chia

chương trình chính thành các

khối môđun ctrình con Mỗi

khối lệnh bao gồm con nào đó

Vậy khái niệm chương trình

con là gì?

? Hãy xem ví dụ và cho biết

trong chương trình trên có

những khối lệnh nào được viết

tương tự nhau ?

+ Ta có thể đặt tên cho chương

trình con là Luythua và mỗi

khi cần ta chỉ cần gọi tên

chương trình con là đủ Ví dụ :

để tính an , bm , cp , dq ta gọi

Luythua(a,n), Luythua(b,m),

Luythua(c,p), Luythua(d,q),

- Ví dụ tính Luythua ở phần

trên

+ Trong chương trình trên có 4 đoạn lệnh tương tự nhau

1/-Khái niệm chương trình con:

Xét bài toán tính tổng bốn luỹ thừa Tluythua = an + bm + cp + dq

Bài toán trên được chia thành 4 bài toán con : Tính an , bm , cp , dq , có thể giao cho bốn người, mỗi người thực hiện 1 bài Giá trị Tluythua là tổng kết quả của bốn bài toán con đó

a) Khái niệm : Chương trình con

là 1 dãy lệnh mô tả 1 số thao tác nhất định và có thể được thực hiện từ nhiều

vị trí trong chương trình

 Ví dụ : Xem sách giáo khoa

trang 92

b) Lợi ích của việc sử dụng chương trình con :

- Tránh được việc phải viết đi viết lại cùng một dãy lệnh nào đó

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	203,18 KB