- Căn cứ vào Luật Giáo dục năm 2005, Điều 28 khoản 2 nêu rõ: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm c[r]
Trang 1Phần thứ nhất : ĐẶT VẤN ĐỀ
Để thực hiện việc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo Nghị quyết của Đại hội XI thì trước hết ta phải xác định được mục tiêu giáo dục là gì Mục tiêu giáo dục của chúng ta đã được nghi nhận rất rõ tại Điều 2, Hiến pháp năm 1992 của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt nam phát triển toàn diện,
có đạo đức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Vậy để thực hiện được mục tiêu này thì trong chương trình giáo dục tại các cấp học phải có sự đổi mới về nội dung học, đổi mới về phương pháp dạy học Trên thực tế Bộ GD&ĐT đã thực hiện chương trình đổi mới về nội dung
và phương pháp giảng dạy, phương pháp kiểm tra, đánh giá Đặc biệt là việc khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy kết hợp với các phương pháp như : Thảo luận nhóm, nêu vấn đề, phương pháp đóng vai, phương pháp sử dụng bản đồ tư duy…đã và đang góp phần tạo ra sự hấp dẫn, gây hứng thú học tập cho học sinh, góp phần tạo ra chất lượng và hiệu quả cho từng bộ môn học Đối với bộ môn GDCD với đặc thù nặng về lý thuyết và lý luận, các vấn đề liên quan tới kinh tế, pháp luật, chủ trương đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước… nên học sinh thường có tâm lý không chú trọng vào học bộ môn này Vậy nên để thu hút sự quan tâm, chú ý của HS với bộ môn đòi hỏi người giáo viên không chỉ sự dụng tốt công nghệ thông tin mà cần kết hợp tốt các phương pháp giảng dạy phù hợp với đối tượng HS của từng lớp đồng thời phải có sự liên hệ thực tiễn trong quá trình giảng Muốn vậy GV cần có sự tích hợp kiến thức liên môn vào bài giảng, điều này đòi hỏi người GV cần phải có những kiến thức nhất định về các khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và về kỹ năng sống…
Trang 2Với sáng kiến “ Tích hợp kiến thức liên môn vào giảng dạy một số bài
Giáo dục công dân lớp 10”, tôi muốn chia sẻ với các bạn đồng nghiệp một vài
nội dung trong việc tích hợp liên môn vào giảng dạy một số bài trong chương trình giáo dục công dân lớp 10 Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các đồng chí Tôi xin cảm ơn
Trang 3Phần thứ hai: NỘI DUNG
2.1 Cơ sở lý luận
- Căn cứ vào Hiến pháp 1992 của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam, đó là :
Điều 2 Mục tiêu giáo dục
Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt nam phát triển toàn diện,
có đạo đức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Điều 3, mục 2 Hoạt động giáo dục phải được thực hiện theo nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội
- Căn cứ vào Luật Giáo dục năm 2005, Điều 28 khoản 2 nêu rõ:
“Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng môn học, lớp học, bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm, rèn kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”
- Căn cứ vào Công văn số 1561/SGDĐT-GDTrH, về việc hướng dẫn nhiệm vụ năm học 2013-2014 của Sở GD&ĐT Hòa Bình: “ Xây dựng triển khai day học các chủ đề tích hợp; tăng cường các hoạt động nhằm giúp học sinh vận dụng kiến thức liên môn vào giáo dục các vấn đề thực tiễn”
2.2 Cơ sở thực tiễn.
Bộ môn Giáo dục công dân có vai trò rất quan trọng, góp phần vào thực hiện mục tiêu giáo dục con người phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thẩm
mỹ và các kỹ năng sống cơ bản Trên thực tế bộ môn học này lại không nhận được sự quan tâm đúng nghĩa từ phía phụ huynh và các em học sinh Đặc biệt
Trang 4đối với chương trình giáo dục công dân lớp 10 chủ yếu tìm hiểu về những kiến thức triết học cơ bản, những vấn đề liên quan đến đạo đức, cuộc sống… nên
HS rất khó tiếp thu kiến thức Nếu GV tích hợp tốt kiến thức liên môn trong việc giảng dạy có lấy ví dụ trong các môn học khác bổ trợ cho nội dung bài giảng, có hình ảnh, có vi deo… minh họa sẽ tạo được sự hấp dẫn và hăng hái cho HS Từ đó tạo cơ sở từ sự hứng thú của HS đến việc các em sẽ yêu thích
bộ môn học này
2.3 Vận dụng kiến thức liên môn vào giảng dạy một số bài giáo dục công dân lớp 10
2.3.1 Bài 3: Sự vận động và phát triển của thế giới vật chất
Bài học gồm 2 đơn vị kiến thức:
+ Đơn vị kiến thức 1: Thế giới vật chất luôn luôn vận động
+ Đơn vị kiến thức 2: Thế giới vật chất luôn phát triển
Để giảng dạy hiệu quả bài học này tôi đã tích hợp kiến thức liên môn của các bộ môn vật lý, sinh học, địa lý… Để HS hiểu vận động là gì Tôi chia nhóm thảo luận và sử dụng các hình ảnh minh hoạ như trong slide dưới đây
1 Thế giới vật chất luôn luôn vận động
a Thế nào là vận động ?
Nhóm 1: Hãy tìm trong giới tự nhiên và đời sống xã hội những
sự vật, hiện tượng nào mà con người biết theo em là không vận
động ?
Nhóm 2: Em cho biết ý kiến của
mình về câu nói: “ con tàu thì vận
động, nhưng đường tàu thì không”
( Hình 1)
Trang 5 Nước chảy từ cao xuống thấp
Đoàn tầu rời ga
Ca sỹ đang hát
Mưa đang rơi.
( Hình 2)
Núi
Đất bazan
Sông
Đồng bằng
Minh hoạ:
VẬN ĐỘNG TẠO CÁC DẠNG ĐỊA HÌNH Ở VIỆT NAM
( Hình 3)
Trang 6Quá trình quang hợp
( Hình 4)
( Hình5) Trao đổi chất ở động vật
Trang 7Nước bốc hơi
Máy bay đang bay
Người kỹ sư đang làm việc
Mặt trời lên và biển cuộn sóng
Động vật
đang vui chơi
Quả đất đang quay quanh trục của nó và mặt trời
Cá heo đang bơi
( Hình 6) Sau khi HS xem các ví du minh hoạ, GV sẽ đưa ra kết luận vận động là mọi sự biến đổi ( biến hoá) nói chung của các sự vật, hiện tượng trong giới tự nhiên và đời sống xã hội Sang mục b) của đơn vị kiến thức 1), GV cũng sử dụng các hình ảnh minh hoạ:
Kết luận: Vận động là thuộc tính vốn có, là
phương thức tồn tại của các sự vật, hiện tượng
Câu 1: Theo các em, tất cả thế giới này sẽ ra sao nếu trái đất ngừng quay quanh trục của nó và quay quanh mặt trời, nếu các dòng sông ngừng chảy, gió ngừng thổi… ?
Câu 2: Vận động là thuộc tính tự có của sự vật, hiện tượng hay
do được áp đặt từ bên ngoài ? Câu 3: Theo em, nhờ đâu có mùa xuân hạ thu đông, nhờ đâu có những hoa thơm trái ngọt, lộc biếc, chồi xanh đang đua nhau nảy nở, nhờ đâu xã hội đang không ngừng phát triển… ?
b Vận động là phương thức tồn tại của thế giới vật chất
Trang 8GV tổ chức thảo luận nhanh theo 3 câu hỏi cho 3 nhóm sau đó đưa ra kết luận như trong slide như trên Đồng thời chiếu các hình ảnh:
CHƯƠNG 7 SỰ TIẾN HÓA CỦA ĐỘNG
VẬT -vận động ở động vật thể hiện ở nhiều hình thức di
chuyển như: bơi, bò, bay, đi , chạy, nhảy
II Sự tiến hóa cơ quan di chuyển
San hô sống bám
( Hình 7)
Thỏ: 74 km/h Ngựa: 60 – 77 km/h
Ngỗng 50 km/h Lợn lòi: 48 km/h
Giới thiệu tốc độ di chuyển của một số loài động vật
( Hình 8)
Trang 9Cơ học Vật lý Hoá học
Sinh học Xã hội
Qua sơ đồ về các hình thức vận động em có nhận xét gì ?
Em hãy điền các hình thức vận động cơ bản của
thế giới vật chất vào sơ đồ ?
( Sơ đồ 1)
GV sử dụng sơ đồ 1 để HS điền nội dung các hình thức vận động của thế giới vật chất, GV đưa ra hình ảnh minh hoạ, và các vi deo như sự chuyển động của các electron trong ống tia katốt, ôxi tác dụng với phốt pho đỏ, sự sinh trưởng và phát triển của loài bướm…
Vận động của con lắc đơn
( Hình 9)
Trang 102 Thế giới vật chất luôn luôn phát triển
a Thế nào là phát triển ?
BÀI 3: SỰ VẬN ĐỘNG VÀ PHÁT TRIỂN CỦA THẾ GIỚI VẬT CHẤT
Hãy theo dõi các hình ảnh sau
và cho biết những sự vật, hiện
tượng trong hình ảnh đó đang
vận động theo chiều hướng
nào?
GV hướng dẫn HS tìm hiểu nội dung 2) thế giới vật chất luôn phát triển
GV lấy ví dụ trong tất cả cá lĩnh vực của cuộc sống Từ đó cho HS thấy được thế nào là sự phát triển không phải mọi sự vận động đều là phát triển mà phát triển là sự vận động theo chiều hướng tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn
H 2 O,
CO,
NaCL
Trong tự nhiên
( Sơ đồ 2)
Trang 11Lao động thủ công
Các hình ảnh sau đây nói lên điều gì?
cơ giới hoá
Xã hội
nguyên thuỷ
Chiếm hữu
nô lệ
Phong kiến
Chủ nghĩa
tư bản
Xã hội chủ nghĩa
Trong lĩnh vực xã hội
( Sơ đồ 3)
Trang 12Sự biến mất của loài khủng
long, các loài thú khác
Sự lụi tàn của các nền văn minh trong lịch sử
Trong lĩnh vực tự nhiên - xã hội
( Hình 10)
Trong lĩnh vực tư duy
( Hình 11)
Trang 13GV kết luận lần cuối: phát triển là khái niệm dùng để khái quát những vận động theo chiều hướng tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp,
từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn Cái mới ra đời thay thế cái cũ, cái tiến
bộ ra đời thay thế cái lạc hậu
Trên cơ sở đó GV tiếp tuc hướng dẫn HS tìm hiểu mục b) phát triển là khuynh hướng tất yếu của thế giới vật chất
Cuối cùng GV củng cố lại toàn bộ bài 3 bằng sơ đồ tư duy sau:
• SƠ ĐỒ TƯ DUY BÀI 3
2.3.2 Bài 5: Cách thức vận động và phát triển của sự vật, hiện tượng
Bài 5, gồm có 3 đơn vị kiến thức
+ Đơn vị kiến thức 1: Chất
+ Đơn vị kiến thức 2: Lượng
+ Đơn vị kiến thức 3: Quan hệ giữa sự biến đổi về lượng và sự biến đổi về chất GV cũng tích hợp kiến thức liên môn của các môn như : Môn vật lý, hoá học, lịch sử và toán học….Cụ thể như sau:
Giúp HS hiểu khái niệm về chất, GV sử dụng những hình ảnh và yêu cầu HS chỉ ra những thuộc tính của chanh, muối, gừng, đường
Trang 14Tìm thuộc tính của:
chanh
gừng
muối
Đường ( Hình 12)
Và GV đưa thêm ví dụ :
Kim loại đồng có nguyên tử lượng là 63,54 đvC Nhiệt độ nóng chảy là 10830C, nhiệt độ sôi là 28800C
Số hiệu nguyên tử bằng 54 Nhiệt độ nóng chảy là 15300C, nhiệt độ sôi là 30500C
( Hình 13)
Trang 15GV yêu cầu HS phân tích về chất của cuộc cách mạng tháng Tám năm
1945 Kết hợp với những nội dung HS đã tìm hiểu ở trên, GV có thể đưa ra kết luận:
Chất dùng để chỉ những thuộc tính cơ bản vốn có của sự vật, hiện tượng, tiêu biểu cho sự vật và hiện tượng đó, phân biệt nó với các sự vật, hiện tượng khác
Tương tự để HS tìm hiẻu khái niệm lượng, GV vận dụng kiến thức các môn học địa lí:
- Lãnh thổ nước ta rộng 331212 km 2
-Dân số Việt Nam hiện nay trên 86 triệu người
- Trong năm 2012 tốc độ tăng trưởng kinh tế
ở nước ta đạt 5,03%
Những số liệu sau đây cho chúng ta biết điều gì?
2 Lượng
( Hình 14)
Trang 16Châu Phi
- Diện tích: 30, 4 triệu Km2
- Dân số: 719 triệu người( 2004)
- Tổng số các quốc gia: 54.
Bản đồ hành chính thế giới
( Hỡnh 15) Cuối cựng GV kết luận: Lượng dựng để chỉ thuộc tớnh cơ bản vốn cú của sự vật, hiện tượng về trỡnh độ phỏt triển (cao, thấp), quy mụ (lớn, nhỏ), tốc độ vận động (nhanh, chậm), số lượng (ớt, nhiều)…của sự vật, hiện tượng
Để giảng đơn vị kiến thức 3: Quan hệ giữa sự biến đổi về lượng và sự biến đổi về chất, GV sử dụng kiến thức mụn vật lý, qua sơ đồ sau:
- Từ 0 o C dưới 100 o C nước tồn tại ở trạng thỏi lỏng.
- Vượt quỏ 100 o C nước tồn tại ở trạng thỏi khớ
Sự biến đổi về lượng dẫn đến sự biến đổi về
chất của phõn tử nước
- 0 0 C, 100 o C là điểm nỳt
- 0 o C dưới 100 o C là độ
10 o C 30 o C 50 o C 100 o C
Độ
Điểm nỳt
0 o C
Điểm nỳt
( Sơ đồ 4)
Trang 17HS sẽ rút ra được khái niệm về Độ Điểm nút GV lấy tiếp ví dụ chứng minh rằng chất mới ra đời bao hàm một lượng mới tương ứng
Ví dụ:
• Chất mới: là hình vuông, đường thẳng
• Lượng thay đổi phụ thuộc vào chiều rộng từ 20 → 0 cm
50 cm
20 cm
( Hình 16)
2.3.3 bài 7: Thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức
Bài học gồm 3 đơn vị kiến thức :
Đơn vị kiến thức 1: Thế nào là nhận thức
Đơn vị kiến thức 2: Thực tiễn là gì
Đơn vị kiến thức 3: Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức
GV có thể kết hợp kiến thức của các môn khoa học tự nhiên và môn học xã hội Để tìm hiểu về thế nào là nhận thức cảm tính, GV sử dụng các hình ảnh :
b Hai giai đoạn của quá trình nhận thức.
-Tìm những đặc điểm về hình thức bên ngoài ?
- Nhờ đâu chúng ta biết được các đặc điểm trên ?
- Triết học gọi giai đoạn nhận thức này là gì ?
Thanh sắt Quả cam
( Hình 17)
Trang 18Tay
Mũi
Lưỡi
trũn nhẵn thơm ngọt
thị giỏ
xỳc giỏ
khứu giỏ
vị giỏ
( Hỡnh 18)
Mắt
Tay
Mũi
Lưỡi
Thị giác
Súc giác
Khứu giác
Vị giác
Trắng Tinh thể
Ngọt
K mùi
Đường
( Hỡnh 19)
Mắt
Tay
Mũi
Lưỡi
Thị giác
Súc giác
Khứu giác
Vị giác
Trắng Tinh thể
Mặn
K mùi
Muối
( Hỡnh 20)
Trang 19Từ đó HS sẽ thấy được nhận thức cảm tính là giai đoạn nhận thức những đặc điểm bên ngoài của SV, HT thông qua các giác quan
Cấu tạo của lá cây
( Hình 21)
( Hình 22)
( Hình 23)
Trang 20GV kết luận và chiếu slide như dưới đây:
GV hướng dẫn HS tìm hiểu mục a) Thực tiễn là cơ sở của nhận thức Sử dụng hình ảnh, tư liệu lịch sử minh hoạ
Mọi sự hiểu biết của con người đều trực tiếp nảy sinh từ thực tiễn
Ví dụ : Nhờ tác dụng của thuỷ triều Ngô Quyền đã đánh thắng quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng năm 938
Tích hợp kiến thức lịch sử GV cho HS thấy được thực tiễn là động lực của nhận thức Cụ thể: