hoa bon mua gia lai tư liệu tham khảo nguyễn xuân dũng thư viện tư liệu giáo dục

chiến tranh xâm lược và ách thống trị của thực dân Pháp trong gần một thế kỉ trên đất nước ta: Miền Bắc nước ta được giải phóng, chuyển sang giai đoạn cách mạng xã hội chủ nghĩa, [r]

Trang 1

PGS TS Trịnh Đình Tùng (Chủ biên) ThS Nguyễn Mạnh Hưởng - ThS Lê Thị Thu

HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY THEO CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

MÔN LỊCH SỬ 12

Trang 2

PHẦN MỘT:

LỊCH SỬ THẾ GIỚI HIỆN ĐẠI TỪ NĂM 1945

ĐẾN NĂM 2000

CHƯƠNG I – SỰ HÌNH THÀNH TRẬT TỰ THẾ GIỚI MỚI SAU CHIẾN

TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI (1945 - 1949)

Bài 1 – SỰ HÌNH THÀNH TRẬT TỰ THẾ GIỚI MỚI

SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI (1945 - 1949)

I Mục tiêu

Học xong bài này, học sinh cần:

1 Kiến thức

- Biết được những nét chính về tình hình thế giới sau Chiến tranh thế giới thứ

hai với đặc trưng cơ bản là thế giới chia thành hai phe: tư bản chủ nghĩa và xã hộichủ nghĩa, do Mĩ và Liên Xô đứng đầu mỗi phe

- Hiểu rõ vì sao đặc trưng cơ bản nêu trên là nhân tố chủ yếu, chi phối các

mối quan hệ quốc tế và nến chính trị thế giới từ sau chiến tranh

2 Kĩ năng

- Biết nhận định, đánh giá những vấn đề lớn của lịch sử thế giới.

- Rèn luyện các phương pháp tự học, tự nghiên cứu, khai thác kênh hình,…

3 Thái độ, tư tưởng

- Nhận thức được chính từ đặc trưng đó nên ngay sau chiến tranh thế giới thứ

hai tình hình thế giới đã diễn ra ngày càng căng thẳng Quan hệ giữa hai phe trở nênđối dầu quyết liệt

- Hiểu được những chuyển biến khó khăn của nước ta sau Cách mạng tháng

Tám và thấy được mối liên hệ mật thiết giữa cách mạng nước ta với tình hình thế

giới, với cuộc đấu tranh giữa hai phe trong cuộc Chiến tranh lạnh

II Một số khái niệm, thuật ngữ lịch sử cơ bản

- Trật tự thế giới: Là sự sắp xếp phân bổ và cân bằng quyền lực giữa các

cường quốc nhằm duy trì sự ổn định của quan hệ quốc tế Trật tự thế giới chỉ có tìnhtương đối do sự so sánh giữa các cương quốc

Trang 3

- Hội nghị Pốtxđam: Hội nghị được tổ chức ở Đức từ ngày 17/7 đến ngày

2/8/1945với sự tham gia của nguyên thủ ba nước Liên Xô – Mĩ – Anh về việc giảigiáp quân Nhật ở Đông Dương, về vấn đề Triều Tiên

- Hiến chương: Văn kiện công bố những yêu sách lớn, qui định chung để

cùng nhau thực hiện

- Hội đồng bảo an Liên Hợp Quốc: Cơ quan thường trực quan trọng nhất

của Liên Hợp Quốc, gồm 5 ủy viên thường trực là Liên Xô (bây giờ là Liên bangNga), Mĩ, Anh, Pháp và Trung Quốc Nguyên tắc làm việc của Hội đồng này là các

ủy viên thường trực phải nhất trí hay không phủ quyết thì nghị quyết cảu Hội đồngmới có giá trị đem ra thực hiện

- Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV): Thành lập ngày 8/1/1948 với sự tham

gia của các nước xã hội chủ nghĩa ở châu Âu và sau đó một số nước xã hội chủnghĩa ở châu Á (trong đó có Viêt Nam ) tham gia Mục đích của SEV là tiếp tụccủng cố và hoàn thiện sự hợp tác giữa các nước xã hội chủ nghĩa, thúc đẩy sự tiến

bộ về kinh tế, kĩ thuật, giảm dần sự chênh lệch về trình độ phát triển kinh tế Do sựkhủng hoảng và sụp đổ của hệ thống XHCN, năm 1990 các thành viên đã nhất trígiải thể tổ chức này

- Kế hoạch Mácsan: Kế hoạch bành trướng kinh tế do Mácsan đề ra ngày 5/6/1947 dưới danh nghĩa “viện trợ” cho các nước châu Âu khôi phục lại kinh tế

sau Chiến tranh thế giới thứ hai Thực chất của kế hoạch này là tạo điều kiện cho Mĩvươn lên hàng đầu, điều khiển và can thiệp sâu hơn vào công việc nội bộ các nướckhác (nước nào nhận viện trợ của Mĩ thì không được quan hệ bới Liên Xô, các nướcĐông Âu, cho Mĩ xây dựng căn cứ quân sự trên lãnh thổ của mình,…)

III Phương tiện dạy học chủ yếu

- Bản đồ thế giới hoặc bản đồ châu Âu và châu Á

- Máy vi tính kết nối máy chiếu

Ghi chú: GV có thể liên hệ với khoa Lịch sử - Trường ĐHSP Hà Nội để khai thác tư liệu hình ảnh trên, hoặc tìm mua đĩa CD - Encatar và cuốn Hướng dẫn sử dụng kênh hình trong SGK Lịch sử lớp 12 THPT (NXB ĐHSP, Hà Nội, 2009).

IV Gợi ý tiến trình và phương pháp tổ chức dạy học

1 Ổn định lớp học

2 Chuẩn bị cho HS nghiên cứu kiến thức mới

GV trình bày nêu vấn đề: Chiến tranh thế giới thứ hai sắp kết thúc nhiều vấn

đề mang tầm quốc tế được đặt ra như số phận của các nước tham gia phe phát xít, tổchức lại thế giới sau khi chiến tranh kết thúc và phân chia thành quả giữa các nước

Trang 4

thắng trận Vậy những vấn đề đó sẽ được giải quyết như thế nào? Các em cùng theodõi bài và tìm câu trả lời

4 Tổ chức cho HS nghiên cứu kiến thức mới

Một số gợi ý:

- Bài này, SGK chia thành 3 mục kiến thức, tương ứng với 3 vấn đề quan

trọng của thế giới khi Chiến tranh thế giới lần thứ 2 kết thúc Trong đó, kiến thức cơbản tập trung ở mục I và mục II nên cần dành nhiều thời gian hơn

- Dạy học bài này, GV có thể khai thác được nhiều hình ảnh liên quan đến

thế giới trong đĩa Encatar Vì vậy, nếu có điều kiện GV nên soạn và tổ chức cho HShọc tập trên lớp thông qua bài giảng điện tử

Chuẩn kiến thức

(Kiến thức cần đạt) Hoạt động dạy – học của thầy, trò

I Hội nghị Ianta và thỏa thuận

của ba cường quốc.

* Bối cảnh lịch sử:

- Chiến tranh thế giới thứ hai sắp

kết thúc, phần thắng nghiêng về

phe các nước Đồng minh, nhiều

vấn đề quốc tế cần phải giải quyết

 Hội nghị giữa nguyên thủ ba

cường quốc Anh, Mĩ, Liên Xô đã

- Thỏa thuận vị trí đóng quân, giải

giáp quân đội phát xít và phân

chia phạm vi ảnh hưởng

Hoạt động 1: GV trình bày nêu vấn đề: Khi

Chiến tranh thế giới thứ hai sắp bước vào giaiđoạn kết thúc, phần thắng nghiêng về phe đồng

minh Vậy sẽ đặt ra những vấn đề gì cho những nước tham gia sau khi chiến tranh kết thúc?

HS: Nghiên cứu SGK, trao đổi và trả lời:

GV: Nhận xét, bổ sung và phân tích ba vấn đề

quan trọng khi cuộc chiến tranh kết thúc: sốphận của các nước phát xít; sự cần thiết phải cómột tổ chức quốc tế nhằm giữ gìn hòa bình và

an ninh thế giới và việc xác định vị trí đóngquân và phân chia vùng ảnh hưởng giữa cácnước thắng trận

GV sử dụng H1- SGK Lịch sử 12, có thể

hướng dẫn HS quan sát và đặt câu hỏi:

- Những người trong bức hình là ai?

- Họ gặp nhau ở đâu và để làm gì?

- Những quyết định của họ đã ảnh hưởng đếntình hình thế giới như thế nào?

HS: Quan sát hình ảnh, dựa vào SGK để trả lời

Hoạt động 2: Để giúp HS hiểu rõ những thỏa

thuận của Hội nghị Ianta, GV có thể sử dụngbản đồ thế giới để xác định các vị trí đóng quân

Trang 5

+ Châu Âu: Liên Xô đóng quân ở

Đông Đức, Đông Béclin và Đông

Âu; Mĩ, Anh, Pháp đóng quân ở

Tây Đức, Tây Béclin và Tây Âu

+ Châu Á: Liên Xô tham gia

chống Nhật; giữ nguyên thể trạng

Mông Cổ; Liên Xô đóng quân ở

vĩ tuyến 38 Bắc bán đảo Triều

Tiên; Mĩ đóng quân ở vĩ tuyến 38

Nam bán đảo Triều Tiên

* Tác động:

Hình thành một khuôn khổ trật tự

thế giới mới sau chiến tranh, được

gọi là trật tự hai cực Ianta.

và phạm vi ảnh hưởng của các nước, hoặc sửdụng bảng sau đây:

Phạm vi

Châu Âu Châu Á

HS: Lắng nghe và ghi chép ý chính

Hoạt động 3: GV nêu câu hỏi để HS suy nghĩ:

Những quyết định của Hội nghị Ianta có ảnh hưởng như thế nào đối với thế giới sau này?

HS: Suy nghĩ và trả lời GV: Nhận xét và nhấn mạnh những thảo thuận

đó về cơ bản đã chia thế giới thành hai phe và

do Mĩ, Liên Xô đứng đầu mỗi phe Hình thànhtrật tự thế giới mới, trật tự hai cực Ianta

Duy trì hòa bình và an ninh thế

giới, phát triển các mối quan hệ

hữu nghị giữa các dân tộc và tiến

hành hợp tác quốc tế trên cơ sở

tôn trọng quyền tự quyết dân tộc

Hoạt động 1

GV yêu cầu HS quan sát Hình 2 trong SGK để

trả lời câu hỏi: Hội nghị này được tổ chức ở đâu? Có bao nhiêu nước tham gia? Tổ chức nhằm mục đích gì?

HS: Dựa vào những nội dung đã học ở phần 1

và SGK để trả lời

GV: Nhận xét, trình bày bổ sung và chốt ý HS: Lắng nghe và ghi bài

Hoạt động 2: GV giới thiệu về mục đích hoạt

động của tổ chức này và phân tích 5 nguyên tắchoạt động GV có thể nhấn mạnh:

Liên hợp quốc ra đời trong bối cảnh thế giớichia làm hai phe, tổ chức này ra đời như một

công cụ nhằm duy trì trật tự thế giới “hai cực”

vừa được xác lập, với nhiệm vụ quan trọng nhất

là duy trì hòa bìn, an ninh thế giới, ngăn ngừa

Trang 6

+ Không can thiệp vào công việc

nội bộ của nhau

+ Giải quyết các tranh chấp quốc

tế bằng biện pháp hòa bình

+ Chung sống hòa bình với sự

nhất trí lớn của 5 nước lớn: Liên

Xô (nay là Liên bang Nga), Mĩ,

Anh, Pháp, Trung Quốc

* Vai trò của Liên hợp quốc

- Là diễn đàn quốc tế vừa hợp

tác, vừa đấu tranh nhằm duy trì

hòa bình và an ninh thế giới

- Giải quyết được nhiều tranh

chấp và xung đột khu vực, thúc

đẩy các mối quan hệ hợp tác hữu

nghị, nhân đạo, giáo dục, y tế

một cuộc chiến tranh thế giới mới Vì vậy cácnguyên tắc hoạt động của Liên hợp quốc cũngphản ánh tình thần đó như nguyên tắc giải quyếthòa bình các tranh chấp quốc tế, nguyên tắcchung sống hòa bình và sự nhất trí giữa nămnước lớn Nguyên tắc cuối cùng có ý nghĩ thựctiễn rất lớn, nhất là hai cường quốc đứng đầumỗi phe Liên Xô và Mĩ

GV nêu câu hỏi: Những mặt tích cực, hạn chế của nguyên tắc “sự nhất trí giữa 5 nước lớn”?

HS: Theo dõi bài giảng, trả lời câu hỏi và ghi

những ý chính

Tiếp đó, GV hướng dẫn HS đọc SGK và tìmhiểu về tổ chức của Liên hợp quốc, yêu cầu các

em sơ đồ hóa tổ chức này khi thực hiện bài tập

về nhà

GV yêu cầu HS tìm hiểu những tổ chức Liênhợp quốc đang hoạt động ở Việt Nam như Tổchức phát triển LHQ – UNDP, Quĩ nhi đồngLHQ – Unicef, Tổ chức Giáo dục - Khoa học

và Văn hóa LHQ – Unesco , qua đó HS sẽ rút

ra được hoạt động chủ yếu của Liên hợp quốctrong giai đoạn hiện nay như thế nào, nhấnmạnh đến trách nhiệm của Liên hợp quốc trongviệc giải quyết xung đột và vấn đề nhân đạo

HS: Thảo luận và ghi chép

3 Sự hình thành hai hệ thống

xã hội đối lập

*Tình hình nước Đức:

- Các nước Mĩ, Anh và Pháp

không nghiêm chỉnh thực hiện

các điều khoản của Hội nghị

Pốtxđam: thành lập nhà nước

Cộng hòa Liên bang Đức ở Tây

Đức (9/1949)

Hoạt động GV: Yêu cầu HS đọc SGK, trả lời các câu hỏi:

Hội nghị Pốtxđam qui định tình hình nước Đức sau chiến tranh như thế nào? Thỏa thuận đó có thực hiện được không?Vì sao? Hiện trạng nước Đức sau chiến tranh như thế nào?

HS: Đọc SGK, suy nghĩ và trả lời câu hỏi GV: Nhận xét và nhấn mạnh về tình hình nước

Đức sau chiến tranh chỉ là một trong nhữngbiểu hiện của tình trạng hai phe

Trang 7

- Liên Xô giúp đỡ nhân dân Đông

Đức thành lập nước CHDC Đức

(10/1049)  Hai nước Đức ra đời

với hai chế độ chính trị đối lập

nhau

- Châu Âu hình thành hai hệ

chính trị - xã hội đối lập nhau:

TBCN và XHCN  Châu Âu từ

“đối thoại” chuyển sang “đối

đầu”, dẫn đến chiến tranh lạnh

giữa hai phe

GV trình bày thông báo: Sau chiến tranh, với sựgiúp đỡ của Liên Xô các nước ở Đông Âu hìnhthành nhà nước dân chủ nhân dân phát triểntheo con đường XHCN, thành lập Hội đồngtương trợ kinh tế (SEV) Còn ở Tây Âu, Mĩviện trợ 17 tỉ thông qua kế hoạch Macsan, giúpcác nước Tây Âu khôi phục kinh tế và pháttriển theo con đường TBCN

HS: Lắng nghe và ghi chép ý chính

V Củng cố, dặn dò

1 Củng cố

GV nêu một số câu hỏi và hướng dẫn HS tự củng cố kiến thức:

- Sau chiến tranh thế giới thứ hai, trật tự thế giới - Ianta mới được hình thànhnhư thế nào?

- Liên hợp quốc được thành lập nhằm mục đích gì? Vai trò của Liên hợpquốc trong việc duy trì hòa bình và an ninh quốc tế?

- Tình trạng hai cực, hai phe chi phối đời sống chính trị và quan hệ quốc tếnhư thế nào?

2 Bài tập về nhà

- Ôn lại nội dung bài học dựa theo câu hỏi củng cố kiến thức cuối giờ.

- Đọc trước bài 2 và tìm hiểu nội dung các kênh hình trong SGK

Bài 2 – LIÊN XÔ VÀ CÁ NƯỚC ĐÔNG ÂU (1945 -1991)

LIÊN BANG NGA (1991 -2000)

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Khái quát được công cuộc xây dựng CNXH ở Liên Xô từ 1945 -1991 như

công cuộc khôi phục kinh tế sau chiến tranh, những thành công trong việc xây dựng

cơ sở vật chất kĩ thuật cho CNXH Đồng thời cũng thấy được quá trình khủnghoảng và tan rã của Liên bang xô viết

Trang 8

- Hiểu được sự ra đời của các nước XHCN ở Đông Âu và quá trình xây dựngCNXH (1950 - những năm 70) và quá trình khủng hoảng, sụp đổ của hệ thốngCNXH ở Đông Âu

- Trình bày được mối quan hệ hợp tác giữa các nước xã hội chủ nghĩa ở châu

Âu và các nước XHCN khác: quan hệ kinh tế, văn hóa, khoa học – kĩ thuật, quan hệchính trị - quân sự

2 Kĩ năng

- Biết so sánh các những điểm tương đồng về các giai đoạn lịch sử giữa Liên

Xô và các nước Đông Âu

- Rèn luyện các kĩ năng phân tích, so sánh, khái quát, phương pháp tự học,

sử dụng SGK, khai thác lược đồ lịch sử,…

- Học tập tinh thần lao động cần cù, sáng tạo của nhân dân Liên Xô và nhân

dân các nước Đông Âu trong công cuộc xây dựng CNXH

- Có thái độ khách quan, khoa học khi phê phán những khuyết điểm sai lầm

cảu những người lãnh đạo Đảng, Nhà nước Liên Xô và các nước Đông Âu, từ đó rút

ra kinh nghiệm cần thiết cho công cuộc đổi mới của nước ta

- Tổ chức Hiệp ước Vácsava: Thành lập tháng 5/1955, gồm các nước XHCN

ở châu Âu lúc bấy giờ là Liên Xô, Ba Lan, Bungari, Hungari, CHDC Đức, nhằmgiúp nhau về các mặt để bảo vệ và xây dựng đất nước, bảo vệ hòa bình thế giới Saukhi CNXH ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ, tổ chức này cũng bị giải thể

- Cải tổ: tổ chức lại theo những nguyên tắc mới, yêu cầu mới, có nội dung và

hình thức khác trước, nhằm là cho xã hội tốt hơn Trong thực tế nhiều cuộc cải tổkhông làm được điều này mà ảnh hưởng xấu đến sự phát triển xã hội như cuộc cải

tổ ở Liên Xô

- Cộng đồng các quốc gia độc lập (SNG): Ra đời ngày 21/12/1991, sau khi

tổng thống 3 nước Nga, Ucraina, Bêlarút ra tuyên bố chung Liên bang Xô viếtkhông tồn tại nữa và quyết định hình thành lập hình thức liên minh mới Vì vậy tạithủ đô Anma Ata (Cadắcxtan), 11 nước công hòa trong Liên bang xô viết trước đây

kí Hiệp định về giải tán Liên bang Xô viết và thành lập Cộng đồng các quốc gia độc

lập – SGN Các nước SNG một mặt có xu hướng “hướng ngoại” (các nước phương

Tây), mặt khác thấy được sự cần thiết để hợp tác với nhau

- Đa nguyên chính trị: Đây là một khái niệm chính trị có nguồn gốc triết học

(đa nguyên luận) được giai cấp tư sản sử dụng từ đầu thế kỉ XVIII để biện luận quanđiểm chính trị của mình dựa trên cơ sở tự do cạnh tranh tư bản chủ nghĩa, chủtrương nhiều đảng phái cùng hoạt động trong một nước Ngày nay chủ nghĩa để

Trang 9

quốc dùng thuyết đa nguyên chính trị chống các nước xã hội chủ nghĩa, phong tràocông nhân và dân tộc tiến bộ

- Lược đồ Liên Xô và lược đồ các nước dân chủ nhân dân Đông Âu sauchiến tranh thế giới hai

- Một số hình ảnh về công cuộc xây dựng CNXH ở Liên Xô như tàu vũ trụPhương Đông, chân dung nhà du hành vũ trụ I Gagarin, nhà máy điện nguyên tử

Những hình ảnh về “Bức tường Beclin”, lá cờ búa liềm hạ xuống từ điện Kremli,

một số hình ảnh nước Nga ngày nay như thủ đô Mátxcơva, chân dung thủ tướng V.Putin, tổng thống S Mevedep được thiết kế trên phần mềm PowerPoint

2 Kiểm tra bài cũ

GV có thể sử dụng câu hỏi sau:

- Những quyết định của Hội nghị Ianta và ảnh hưởng những quyết định đó

đến tình hình thế giới sau chiến tranh thế giới thứ 2

- Trình bày sự ra đời, mục đích, nguyên tắc hoạt động và vai trò của tổ chức

Liên hợp quốc

- Liên Xô là một quốc gia đạt được nhiều thành tựu kinh tế, khoa học kĩ thuật

đồng thời đóng vai trò quan trọng trong các quan hệ quốc tế sau chiến tranh thế giới

thứ 2, đứng đầu “một phe” Vì thế cần phải thấy được những đóng góp của Liên Xô

ở giai đoạn này tránh tư tưởng “phủ nhận”, “lên án”.

- Đông Âu ban đầu theo khái niệm địa lí chỉ các nước nằm ở phía đông châu

Âu, nhưng từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, khái niệm Đông Âu lại mang yếu tổchính trị nhằm chỉ khối các ở châu Âu đi theo con đường XHCN dưới ảnh hưởngcủa Liên Xô đối lập với khối các nước Tây Âu theo con đường TBCN

- GV trình chiếu Lược đồ các nước châu Âu trên màn hình lớn (hoặc treo

lược đồ - nếu thực hiện giờ học truyền thống) và xác định vị trí của Liên Xô và cácquốc gia ở Đông Âu

- GV đặt câu hỏi nêu vấn đề và dẫn dắt vào bài mới: Vậy sau Chiến tranh thế

giới thứ hai, tình hình kinh tế, chính trị và chính sách đối ngoại của Liên Xô và các

Trang 10

nước Đông Âu như thế nào?Vì sao Liên Xô và Đông Âu lại rơi vào tình trạngkhủng hoảng và tan rã? Bài học hôm nay sẽ giải đáp những vấn đề này.

- Bài này, nội dung kiến thức của SGK dải đều ở 3 mục, các mục đều có

nhiều sự kiện lịch sử quan trọng, nhiều vấn đề cần phải làm sáng tỏ Tùy theo ýtưởng sư phạm, GV có thể soạn theo như SGK hoặc theo từng khu vực Liên Xô vàĐông Âu

- Để thiết kế bài giảng trên phần mềm PowerPoint, GV có thể khai thác một

số hình ảnh liên quan đến các nước Đông Âu trong đĩa Encatar

(Kiến thức cần đạt)

Hoạt động dạy – học của thầy, trò

I Liên Xô từ năm 1945 đến

1991

1 Liên Xô từ 1945 - 1950

- Liên Xô chịu nhiều thiệt hại,

nặng nề sau Chiến tranh thế giới

thứ hai: 26 triệu người chết, hàng

chục nghìn nhà cửa, làng mạc, cơ

sở sản xuất bị tàn phá,

- Biện pháp phục hồi: Đề ra kế

hoạch 5 năm nhằm khôi phục

kinh tế, hàn gắn vết thương chiến

tranh (1946 – 1950) và đã hoàn

thành thắng lợi trước thời hạn:

+ Công nghiệp tăng 73% so với

mức trước chiến trang

+ Nông nghiệp đạt mức bằng

trước chiến tranh

+ Khoa học kĩ thuật: năm 1949

Liên Xô chế tạo thành công bom

nguyên tử, phá vỡ thế độc quyền

về bom nguyên tử của Mĩ

Hoạt động : GV nêu câu hỏi:

Sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai, Liên Xô gặp phải những khó khăn như thế nào? Nhiệm

vụ trước mắt của nhân dân Liên Xô là gì? Những kết quả đạt được trong giai đoạn này như thế nào?

HS: Nghiên cứu SGK, trao đổi và trả lời:

GV: Nhận xét, bổ sung và phân tích (dựa vào

số liệu trong SGK) Cụ thể:

+ Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Liên Xô

là nước đi đầu trong việc chống phát xít, đồngthời cũng là nước chịu nhiều tổn thất nặng nề:hơn 26 triệu người chết, hàng chục nghìn thànhphố, làng mạc, nhà máy bị phá hủy

+ Nhiệm vụ trước mắt, quan trọng nhất củanhân dân Liên Xô là khôi phục, hàn gắn vếtthương chiến tranh

+ Liên Xô thực hiện thắng lợi kế hoạch 5 nămlần thứ nhất trước thời hạn Nhờ đó, đến năm

1950 nền kinh tế về cơ bản được phục hồi vàvượt mức so với trước chiến tranh

GV: Có thể nhấn mạnh thêm vai trò của nhân

dân xô viết đã làm nên thành công của kế hoạch

5 năm ngay sau chiến tranh

Trang 11

- Đến 1950, kinh tế Liên Xô được

phục hồi và phát triển

2 Liên Xô từ 1950 đến nửa đầu

thập niên 70

- Về kinh tế : Sản lượng công

nghiệp đứng thứ 2 trên thế giới

(dẫn đầu về công nghiệp vũ trụ và

điện hạt nhân), nông nghiệp tăng

trưởng trung bình 16%

- Khoa học – kĩ thuật: Phóng

thành công vệ tinh nhân tạo

(1957), phóng tàu vũ trụ có người

lái vào quĩ đạo (1961)  mở đầu kỉ

nguyên chinh phục vũ trụ của con

người

- Về chính trị - xã hội: Tương đối

ổn định, công nhân chiếm tỉ lệ

cao trong xã hội, trình độ học vấn

của người dân cao

- Về đối ngoại: Thực hiện chính

sách bảo vệ hòa bình thế giới, ủng

hộ phong trào giải phóng dân tộc

Nhóm 3: Đặc điểm, tình hình xã hội Liên Xô trong những năm 1950 – những năm 70

Nhóm 4: Những nét chính trong chính sách đối ngoại của Liên Xô những năm 1950 – những năm 70.

GV - HS: Hết thời gian, GV yêu cầu đại diện

từng nhóm trình bày, các nhóm khác lắng nghe

và có thể nêu thắc mắc để nhóm trình bày giảithích rõ hơn

GV: Nhận xét phần trình bày của từng nhóm,

sau đó trình bày bổ sung và chốt ý

GV cần nhấn mạnh: 1) Trong các giai đoạn

1950 – những năm 70, Liên Xô đã hoàn thànhcác kế hoạch đề ra, sản lượng công nghiệp đứngthứ 2 trên thế giới nhưng dẫn đầu về côngnghiệp vũ trụ và điện hạt nhân (dẫn chứng quacâu chuyện về du hành gia I Gagarin qua đó cóthể khơi dậy ở học sinh khả năng sáng tạo,chinh phục đỉnh cao khoa học)

2) Về đối ngoại Liên Xô thực hiện chính sáchbảo vệ hòa bình thế giới, ủng hộ phong trào giảiphóng dân tộc và giúp đỡ các nước xã hội chủnghĩa Giáo viên có thể liên hệ với sự giúp đỡđối với Việt Nam trong cuộc chiến tranh bảo vệ

tổ quốc

Hoạt động 1:

GV hướng dẫn HS tìm hiểu về quá trình khủnghoảng, tan rã của Liên Xô GV có thể đặt câu

Trang 12

- Năm 1973, thế giới lâm vào

cuộc khủng hoảng dầu mỏ, tác

động đến mọi quốc gia, trong đó

có Liên Xô, Đông Âu

- Liên Xô chủ quan, chậm sửa

đổi, không thích nghi với tình

hình mới; giới lãnh đạo phạm sai

lầm, độc đoán thiếu dân chủ, nhân

dân bất bình, nền kinh tế giảm sút

nghiêm trọng

* Công cuộc cải tổ và sự sụp đổ

của CNXH ở Liên Xô:

- Năm 1985, M Góocbachốp lên

nắm quyền, tiến hành cuộc cải tổ

về kinh tế triệt và chính trị

- Do sai lầm trong cải tổ (thực

hiện đa nguyên, đa đảng) nên tình

hình Liên Xô càng trầm trọng:

chính trị xã hội rối loạn, kinh tế

sa sút, xuất hiện các lực lượng

chống đối Đảng cộng sản

- 8/1991 diễn ra cuộc đảo chính

lật đổ Góobachốp, nhưng không

thành công Góocbachop tuyên bố

hỏi nêu vấn đề tập trung ở một số ý :

Cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 tác động đến Liên Xô như thế nào? Giới lãnh đạo đất nước đã làm gì để đối phó với tác động của nó? Những giải pháp đó thành công hay càng đưa Liên Xô rơi vào tình trạng khủng hoảng?

HS: Dựa vào SGK cùng trao đổi, thảo luận và

trả lời các câu hỏi (GV cần lưu ý đến tác độngcủa tình hình thế giới từ năm 1973 và sự phảnứng của các nhà lãnh đạo Liên Xô như thế nào)

GV: Nhận xét, trình bày phân tích và chốt ý HS: Lắng nghe và ghi ý chính

Hoạt động 2: GV nêu câu hỏi để HS suy nghĩ

Để giải quyết với khủng hoảng, Liên Xô đã làm gì? Nội dung cuộc cải tổ và tác động của nó đến Liên Xô.

HS: Dựa vào SGK cùng trao đổi, thảo luận và

trả lời câu hỏi

GV: Bổ sung khái quát nét chính để làm rõ hai

vấn đề sai lầm của cải tổ và tác động của nócàng làn cho tình trạng khủng hoảng thêm trầmtrọng và dẫn đến sự tan rã của Liên Xô Cuộccải tổ sai lầm do việc chuyển sang nền kinh tếthị trường quá vội vã, thiếu sự điều tiết nên gây

ra rối loạn, thu nhập quốc dân giảm sút nghiêmtrọng Chính trị xã hội rối ren, việc thực hiện đanguyên chính trị xuất hiện nhiều đảng đối lập

đã làm suy yếu vai trò của Đảng cộng sản, bùng

nổ nhiều cuộc đấu tranh, biểu tình, li khai, xungđột sắc tộc

GV tùy vào lượng thời gian trền lớp, có thể giớithiệu về Góocbachốp: Góocbachốp là nhà hoạtđộng chính trị ở Liên Xô Năm 1985 khi đang ởcương vị Tổng bí thư Đảng cộng sản Liên Xô,ông cho tiến hành cuộc cải tổ nhưng mắc nhiềusai lầm, làm cho cuộc khủng hoảng ở Liên Xôngày càng trầm trọng hơn Sau cuộc đảo chính

Trang 13

liềm trên nóc điện Kremli bị hạ

xuống, đánh dấu sự sụp đổ của

CNXH của Liên Xô sau 74 năm

tồn tại (1917 – 1991)

không thành công 8/1991 của các lực lượng đốilập, ông trở thành Tổng thống Liên Xô Ngày25/12/1991 Liên Xô tan rã, Góocbachốp từchức tổng thống

II Đông Âu từ năm 1950 đến

năm 1973

1 Sự thành lập các nhà nước dân

chủ nhân dân ở Đông Âu

- Nhân cơ hội Hồng quân Liên Xô

truy quét phát xít Đức, các nước

Đông Âu đã đứng lên giành độc

lập, thành lập các nhà nước

DCND (gồm 7 nước)

- Chính quyền DCND các nước

Đông Âu ban hành nhiều quyền

tự do dân chủ, cải thiện và nâng

cao đời sống của nhân dân,

- Từ những năm 70, các nước

Đông Âu bắt tay vào xây dựng

CNXH, đạt được nhiều thành tựu

về công nghiệp nặng, điện khí

hóa toàn quốc,…

giữa các nước XHCN, thúc đẩy

sự tiến bộ về kinh tế, kĩ thuật,

giữa các nước thành viên

- Về quân sự: Thành lập Tổ chức

hiệp ước Vacsava (5/1955), góp

Hoạt động: GV hướng dẫn học sinh quan sát

lược đồ hình 4 – SGK “Các nước dân chủ nhân dân Đông Âu sau chiến tranh thế giới thứ hai”

xác định các quốc gia ở Đông Âu và cho biếtcác quốc gia dân chủ nhân dân ở Đông Âu đượcthành lập như thế nào?

HS: Quan sát lược đồ, kết hợp tìm hiểu SGK để

trả lời câu hỏi

GV: Nhận xét và nhấn mạnh với sự giúp đỡ của

Liên Xô các chính quyền nhân dân đã đượcthành lập ở Đông Âu, ban hành các quyền tự dodân chủ, cải thiện và nâng cao đời sống củanhân dân , vai trò của đảng cộng sản ngày càngđược củng cố

GV có thể mở rộng thêm khi nói về vai trò củaLiên Xô trong quá trình giúp đỡ các nước Đông

Âu xây dựng CNXH, như: viện trợ, đào tạo,chuyển giao các thành tựu khoa học kĩ thuật

HS: Lắng nghe và ghi ý chính

Hoạt động GV: Hướng dẫn HS đọc SGK và nêu ra vấn đề:

Các nước Đông Âu hợp tác với nhau trong những lĩnh vực nào? Tại sao lại phải hợp tác? Biểu hiện của các mối quan hệ đó? Vai trò của các tổ chức kinh tế, quân sự ở Đông?

HS: Nghiên cứu SGK để trao đổi và trả lời GV: Nhận xét, bổ sung, phân tích và chốt ý về

mục đích ra đời của Khối SEV và Hiệp ướcphòng thủ Vacsava, nhấn mạnh đây cũng là mộtbiểu hiện của trật tự thế giới hai cực và là cuộcchạy đua giữa hai phe về kinh tế và quân sự

Trang 14

phần gìn giữ hòa bình, an ninh thế

giới, tạo thế cân bằng “hai cực”.

3 Sự khủng hoảng của chế độ

phải sai lầm trong thực hiện, lại

chịu ảnh hưởng từ cuộc cải tổ ở

Liên Xô nên các nước Đông Âu

4 Nguyên nhân tan rã của chế

độ CNXH ở Liên Xô, Đông Âu

- Sự sai lầm về đường lối lãnh

đạo, chủ quan duy ý trí, thực hiện

cơ chế tập trung quan liêu bao cấp

làm sản xuất trì trệ, xã hội thiếu

công bằng

- Không bắt kịp sự tiến bộ của

khoa học – kĩ thuật làn cho sản

trong “chiến tranh lạnh”

HS: Theo dõi và ghi ý chính vào vở.

Hoạt động: GV yêu cầu học sinh quan sát H6 –

SGK “Bức tường Beclin bị phá bỏ” nêu vấn đề: Bức tường Beclin được dựng lên để làm gì? Bức tường Beclin biểu hiện như thế nào cho mối quan hệ quốc tế lúc bấy giờ?Vì sao người

ta lại xóa bỏ nó? Ý nghĩa của sự kiện này đối với nước Đức và quốc tế?

HS: Nghiên cứu SGK và trả lời GV: Nhận xét, trình bày bổ sung và nhấn mạnh

sự kiện “Bức tường Beclin bị phá bỏ” là kết

cục của một giai đoạn dài Đông Âu rơi vàokhủng hoảng Do ảnh hưởng của cuộc khủnghoảng dầu mỏ và cuộc cải tổ thất bại ở Liên Xônên khủng hoảng càng nghiêm trọng hơn Cácnước Đông Âu chấp nhận đa nguyên, đa đảng

từ bỏ chủ nghĩa xã hội CNXH ở Liên Xô vàĐông Âu tan rã

HS: Lắng nghe và ghi chép

Hoạt động: GV tổ chức cho HS tìm hiểu

nguyên nhân tan rã của CNXH ở Liên Xô vàĐông Âu bằng câu hỏi:

Những nguyên nhân nào dẫn đến sự tan rã và sụp đổ của CNXH ở Liên Xô và Đông Âu?

HS: Nghiên cứu SGK, trao đổi và trả lời GV: Nhận xét, trình bày phân tích và kết luận

về 4 nguyên nhân chính dẫn đến sự tan rã củaCNXH ở Đông Âu và Liên Xô Ở đây GV cầnlưu ý: Đây chỉ là sự sụp đổ của một mô hìnhCNXH chứ không phải là sụp đổ của CNXHtrên toàn thế giới Và làm cho học sinh thấy rõnhững sai lầm ở Đông Âu và Liên Xô sẽ lànhững bài học quí báu cho công cuộc cải cách

mở cửa, đi lên xây dựng CNXH ở nước ta

Trang 15

III Liên bang Nga (1991 -2000)

- Liên bang Nga được kế tục địa

vị pháp lí của Liên Xô ở Liên hợp

Quốc và các cơ quan ngoại giao ở

nước ngoài

- Kinh tế:

trước năm 1996, kinh tế tăng

trưởng âm; từ năm 1996 nền kinh

tế bắt đầu phục hồi (năm 1997

tăng trưởng kinh tế đạt 0.5% đén

năm 2000 là 9%)

- Về chính trị – xã hội:

Năm 1993, Nga ban hành Hiến

pháp được thông qua với thể chế

tổng thống liên bang Xã hội

tương đối ổn định nhưng vấn phải

đối mặt với phong trào đòi li khai,

tiêu biểu ở Trécxnhia.

GV - HS: Hết thời gian, GV yêu cầu đại diện

GV sẽ thưởng điểm

GV: Nhận xét phần trình bày của từng nhóm,

sau đó trình bày bổ sung, hướng dẫn HS quansát một số kênh hình như ảnh thủ đô Matxcova,chân dung thủ tướng Nga Putin Sau cùng,

GV chốt ý chính để HS theo dõi và ghi chép(có thể chuẩn bị trên giấy Ao)

HS: Tập trung theo dõi, đối chiếu những kết

luận của GV với phần trình bày của nhóm mình

và ghi ý chính vào vở

1 Củng cố

- GV tổ chức cho HS tự củng cố kiến thức ngay tại lớp, nhấn mạnh một số

mốc thời gian và sự kiện quan trọng, các vấn đề, khái niệm cơ bản của bài học

- Liên Xô đã đạt được những thành tựu gì trong công cuộc xây dựng CNXH

(1950 – những năm 70)?

- Công cuộc cải tổ và nguyên nhân tan vỡ của CNXH ở Đông Âu và Liên

Xô

Trang 16

- Liên bang Nga đã có những thay đổi như thế nào từ năm 2000?

- Lập bảng thống kê các sự kiện lịch sử Liên Xô (1950 – những năm 70)

- Đọc trước bài 3 để tìm hiểu nội dung câu hỏi và kênh hình trong SGK

CHƯƠNG III – CÁC NƯỚC Á, PHI VÀ MĨ LATINH (1945 - 1949)

Bài 3 – CÁC NƯỚC ĐÔNG BẮC Á

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Biết được những biến đổi lớn lao về kinh tế, chính trị của khu vực Đông

Bắc Á sau chiến tranh thế giới thứ hai

- Trình bày được các giai đoạn và nội dung từng giai đoạn của lịch sử TrungQuốc từ sau Chiến tranh thế giới hai

- Nắm vững nội dung và thành tựu công cuộc đổi mới của Trung Quốc từnăm 1978 cho đến nay

2 Kĩ năng

- Rèn luyện kĩ năng tổng hợp và hệ thống hóa các sự kiện lịch sử.

- Biết sử dụng hiệu quả phương pháp tự học, sử dụng SGK, khai thác lược đồlịch sử,…

- Nhận thức được sự ra đời của nhà nước cộng hòa nhân dân Trung Hoa

không chỉ là thành quả đấu tranh của nhân dân nước đó àm là thắng lợi chung củacác dân tộc bị áp bức trên thế giới

- Nhận thức rõ quá trình xây dựng CNXH không hề đơn giản, dễ dàng mà

đầy những khó khăn, bất trắc

- Bàn Môn Điếm: là tên một làng nhỏ ở Triều Tiên, nằm đúng vĩ tuyến 38,

nơi đây năm 1953 khi cuộc chiến tranh Triều Tiên kết thúc, hai bên đã kí hiệp địnhđình chiến, lấy vĩ tuyến 38 làm gianh giới giữa hai nhà nước Hiện nay Bàn MônĐiếm nằm trong khu phi giữa hai miền Triều Tiên

Nội chiến giữa Quốc dân Đảng và Đảng cộng sản (Nội chiến Quốc

-Cộng): Cuộc chiến tranh cách mạng do Đảng Cộng sản Trung Quốc lãnh đạo (đứngđầu là Mao Trạch Đông) chống các lực lượng phản cách mạng của Quốc dân đảng

Trang 17

(do Tưởng Giới Thạch cầm đầu), trải qua ba lần nội chiến Cuộc nội chiến lần thứ 3bắt đầu từ tháng 7/1946 khi Tưởng Giới Thạch phát động cuộc tấn công qui mô lớnvào vùng giải phóng do Đảng cộng sản kiểm soát Cuộc nội chiến kết thúc với thắnglợi của Đảng Cộng sản, nhà nước Dân chủ Nhân dân Trung Hoa ra đời (1/10/1949).

- Cuộc đại cách mạng văn hóa: Cuộc cách mạng do Mao Trạch Đông phát

động từ tháng 5/1966 đến tháng 10/1976 Mở đầu bằng việc phê phán trong lĩnh vựcvăn học nghệ thuật, sau lan rộng ra toàn xã hội Tháng 5/1966, Hội nghị Bộ Chính

trị mở rộng của Đảng Cộng sản Trung Quốc lên án một số người, quy tội là "tập đoàn phản động" gây hậu quả nhiều mặt cho cách mạng và nhân dân Trung Quốc.

Từ tháng 8/1973, "bè lũ 4 tên" (Giang Thanh , Trương Xuân Kiều, Vương Hồng Văn, Diêu Văn Nguyên) phát động phong trào "Phê Lâm đấu Khổng" Sau khi Mao Trạch

Đông mất (9/9/1976), "bè lũ 4 tên" bị bắt (6/10/1976), kết thúc thời kì "Đại cách mạng văn hoá" trong lịch sử hiện đại Trung Quốc.

- Cải cách: Đổi mới cho tiến bộ hơn, phù hợp với sự phát triển chung của xã

hội mà không đụng tới nền tảng của chế độ hiện hành Có nhiều thuật ngữ đồngnghĩa

nghĩa như “duy tân”, “cải tổ”, “đổi mới ”, nhưng vẫn có điểm không giống

nhau Cải cách và cách mạng có quan hệ với nhau Cải cách tiến bộ có tác dụng thúcđẩy cuộc cách mạng phát triển

- Lược đồ các nước khu vực Đông Bắc Á sau chiến tranh thế giới hai

- Những hình ảnh về “Kí hiệp định đình chiến tại Bàn Môn Điếm”, “Lễ tuyên bố thành lập nước CHND Trung Hoa”, chân dung Thủ tướng Đặng Tiểu

Bình, lễ trao trả Hồng Kông và Ma Cao, công cuộc đổi mới của Trung Quốc, tàu vũtrũ Thần Châu 5 và nhà du hành Dương Lợi Vỹ,

- Giáo viên có thể thiết kế trên phần mềm PowerPoint

1 Nhân dân Liên Xô đã đạt được những thành tựu gì trong công cuộc xây

dựng CNXH từ năm 1950 đến giữa những năm 70?

2 Vì sao chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông Âu rơi vào khủng hoảng, tan rã?

Trang 18

- Đông Bắc Á là một khu vực rộng lớn, đông dân, tài nguyên giàu có Trước

chiến tranh, khu vực này đều là thuộc địa của chủ nghĩa thực dân (trừ Nhật Bản).Khi chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, tình hình khu vực có nhiều biến đổi quntrọng về cả chính trị và kinh tế

- Trung Quốc là một quốc gia có dân số đông và diện tích rộng lớn, kể từ saucuộc nội chiến 1946-1949 nhà nước cộng hòa dân chủ nhân dân Trung Hoa ra đời Sau cuộc cải cách năm 1978 Trung Quốc tiến hành công cuộc đổi mới xây dựngCNXH mang màu sắc Trung Quốc và thu được nhiều thành tựu quan trọng

- GV trình chiếu Lược đồ các nước Đông Bắc Á trên màn hình lớn (hoặc

treo lược đồ - nếu thực hiện giờ học truyền thống)

- GV đặt câu hỏi nêu vấn đề và dẫn dắt vào bài mới: Vậy sau Chiến tranh thế

giới thứ hai, tình hình kinh tế, chính trị của các nước ở khu vực Đông Bắc Á cónhững thay đổi như thế nào? Ý nghĩa sự thành lập nhà nước CHDCND Trung Hoa

và những thàn tựu của công cuộc đổi mới ở Trung Quốc Bài học hôm nay sẽ giảiđáp những vấn đề này

- Bài này, nội dung kiến thức của SGK gồm 2 mục lớn, do khối lượng kiến

thức nhiều nên khu vực Đông Bắc Á được giới thiệu như một mục chung, có tínhkhái quát, chỉ điểm những sự kiện tiêu biểu để thấy được sự biến đổi chung của khuvực Còn tập trung thời gian vào phần Trung Quốc, trong đó mục 1-Sự thành lậpnhà nước và mục 3- Công cuộc đổi mới ở Trung Quốc là trọng tâm

- Để thiết kế bài giảng điện tử trên phần mềm PowerPoint, GV có thể khai

thác một số hình ảnh liên quan đến các nước Đông Bắc Á đặc biệt là về Trung Quốctheo nguồn tư liệu đã dẫn ở trên

I Nét chung về khu vực Đông

Bắc Á

- Từ sau chiến tranh thế giới thứ

hai khu vực Đông Bắc Á có nhiều

thay đổi quan trọng:

Hoạt động: GV giới thiệu sơ lược trên bản đồ

các nước và vùng lãnh thổ ở khu vực Đông Bắc

Á, sau đó hướng dẫn học sinh đọc SGK và tìmnhững sự thay đổi quan trọng về chính trị, kinh

tế của khu vực sau chiến tranh thế giới hai GV

có thể nêu câu hỏi:

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, tình hình Đông Bắc Á có gì nổi bật?

Trang 19

+ Năm 1949, cách mạng Trung

Quốc thành công, nước Cộng hòa

DCND Trung Hoa ra đời

+ Năm 1948, xuất hiện hai nhà

nước trên bán đảo Triều Tiên: Đại

hàn Dân quốc và Cộng hòa

DCND Triều Tiên

+ Chiến tranh giữa hai miền Triều

Tiên kéo dài từ 1950 đến 1953

mới kết thúc, cuối cùng Triều

Tiên bị chia cắt bởi vĩ tuyến 38

- Sau khi được thành lập, các

nước Đông Băc Á bắt tay vào

phát triển kinh tế và đạt được

nhiều thành tựu: Hàn Quốc, Đài

Loan trở thành “con rồng kinh

tế”, Nhật Bản trở thành nền kinh

tế lớn thứ 2 thế giới; Trung Quốc

có tốc độ kinh tế tăng trưởng

nhanh và cao nhất thế giới

HS: Nghiên cứu SGK, kết hợp quan sát kênh

hình và trả lời

GV: Nhận xét, trình bày bổ sung và kết luận

GV phải lưu ý cho HS: Sự ra đời của nướcCHND Trung Hoa, phát triển theo con đườngCNXH, có ý nghĩa quan trọng không chỉ trongnước mà còn cổ vũ cho phong trào giải phóngdân tộc thế giới Cuộc chiến tranh Triều Tiên(1950 -1953) diễn ra trong bối cảnh cuộc

“Chiến tranh lạnh” giữa Liên Xô và Mĩ

chuyển sang quan hệ đối đầu Hệ thống CNXHđang hình thành và phát huy ảnh hưởng củamình, Mĩ và đồng minh cần thấy phải ngănchặn CNXH và ảnh hưởng của nó nên chia cắtbán đảo Triều Tiên

Ở đây, GV hướng dẫn HS khai thác sâu hơn về

tình hình Triều Tiên thông qua H7 – SGK “Lễ

kí Hiệp định đình chiến tại Bàn Môn Điếm”, có

thể nêu câu hỏi sau:

- Lễ kí kết hiệp định đình chiến tại Bàn MônĐiếm diễn ra giữa những quốc gia nào?

-Tại sao sau chiến tranh thế giới thứ 2 bán đảoTriều Tiên lại xuất hiện hai nhà nước?

- Sự kiện này có tác động như thế nào đối vớihai miền Triều Tiên?

Cuối cùng, GV khái quát về sự phát triển kinh

tế của khu vực này

II Trung Quốc

1 Sự thành lập nước cộng hòa

nhân dân Trung Hoa và thành

tựu 10 năm đầu xây dựng chế

Trang 20

thúc, Trung Quốc lại diễn ra cuộc

nội chiến giữa Quốc dân Đảng và

Đảng cộng sản (1946 – 1949)

- Cuối năm 1949, nội chiến kết

thúc, quân giải phóng giành thắng

lợi, nước CHND Trung Hoa được

thành lập (10/10/1049)

- Ý nghĩa lịch sử:

+ Chấm dứt hơn 100 năm sự

thống trị của chủ nghĩa đế quốc

và tàn dự của chế độ phong kiến

+ Trung Quốc bước vào kỉ

nguyên tự do và tiến lên xây dựng

chủ nghĩa xã hội

+ Có ảnh hưởng to lớn đến phong

trào giải phong dân tộc của nhiều

nước trên thế giới, trong đó có

Việt Nam

b Thành tựu 10 năm đầu xây

dựng chế độ mới (1949 -1959)

- Nhiệm vụ: đưa đất nước thoát

khỏi nghèo nàm, lạc hậu, phát

triển kinh tế, văn hóa, giáo dục

- Thành tựu: hoàn thành cải tạo

ruộng đất và kế hoạch 5 năm với

sự giúp đỡ của Liên Xô, đất nước

có nhiều thay đổi

- Đối ngoại: thi hành chính sách

Quốc chuyển sang phản công và lần lượt giảiphóng các vùng do Quốc dân Đảng kiểm soát.Cuộc nội chiến kết thúc cuối năm 1949, quânQuốc dân Đảng do Tưởng Giới Thạch cầm đầuthất bại chạy sang Đài Loan, toàn bộ TrungQuốc lục địa được giải phóng nước CHNDTrung Hoa ra đời ngày 1 tháng 10 năm 1949,

Tiếp đó, GV có thể giới thiệu về Mao TrạchĐông, yêu cầu HS nhận xét về công lao của ôngđối với cách mạng Trung Quốc

Phần ý nghĩa lịch sử về sự ra đời của nướcCộng hòa Nhân dân Trung Hoa, sau khi HS trảlời, GV nhấn mạnh: sự kiện trên không chỉ có ýnghĩa đối với Trung Quốc, mà ảnh hưởng tớiphong trào cách mạng thế giới

HS: Lắng nghe và ghi ý chính vào vở Hoạt động 3:

GV nêu câu hỏi để HS dựa vào SGK trả lời:

Trong giai đoạn 1949 – 1959, nhân dân Trung Quốc đã thực hiện nhiệm vụ gì? Thành tựu?

HS: Tìm hiểu SGK, trao đổi và trả lời GV: Nhận xét, trình bày bổ sung và kết luận

Ở đây, GV cần nhấn mạnh: sau khi thành lậpnước CHND Trung Hoa bắt tay ngay vào xâydựng đất nước, thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu vàđạt được một số thành tựu Nhờ có sự giúp đỡcủa Liên Xô, nhân dân Trung Quốc đã đạtđược nhiều thành tựu quan trọng (GV dẫnchứng theo số liệu trong SGK) Trong chính

Trang 21

đối ngoại tích cực, ủng hộ phong

trào giải phóng dân tộc thế giới

2 Trung Quốc trong những

năm không ổn định (1959-1978)

- Do tư tưởng nóng vội và sai lầm

về đường lối lãnh đạo, Trung

Quốc đã thực hiện “Ba ngọn cờ

hồng” và “Cách mạng văn hóa

vô sản”.

- Trung Quốc rơi vào tình trạng

rối loạn, sản xuất ngưng trệ, nạn

đói diễn ra trầm trọng,…

- Đối ngoại:

+ Trung Quốc gây chiến tranh

biên giới với Liên Xô và Ấn Độ

+ Bắt tay với Mĩ, gây cản trở cho

cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu

nước của nhân dân Việt Nam

3 Công cuộc cải cách mở cửa ở

Trung Quốc

- Tháng 12/1978, Trung ương

Đảng cộng sản Trung Quốc đề ra

đường lối mới, do Đặng Tiểu

Bình khởi xướng, mở đầu cuộc

cải cách kinh tế – xã hội

- Nội dung đường lối cải cách mở

sách đối ngoại, Trung Quốc thực hiện chínhsách tích cực, ủng hộ cách mạng các nước

HS: Theo dõi và ghi bài Hoạt động 4: GV thông báo cho học sinh biết

đây là giai đoạn không ổn định của TrungQuốc Phần này nên nói ngắn gọn, tránh mấtthời gian quá nhiều vào các tranh chấp nội bộ

và cuộc Cách mạng văn hóa Có thể tập trungvào hai vấn đề sau:

- Đây là thời kì sai lầm về đường lối, thực hiện

“Ba ngọn cờ hồng” với mong muốn xây dựng

nhanh chóng thành công CNXH ở Trung Quốc

đã làm cho nền kinh tế mất cân đối, nôngnghiệp giảm sút, nạn đói trầm trọng (do tậptrung phát triển công nghiệp nặng) Thêm vào

đó, cuộc tranh giành quyền lực diễn ra trong nội

bộ Đảng Cộng sản, tiêu biểu là cuộc Cách mạngvăn hóa vô sản làm cho xã hội càng thêm rốiloạn

- Trong chính sách đối ngoại, Trung Quốc đã

gây chiến tranh với nước láng giềng (Liên Xô

và Ấn Độ), bắt tay với Mĩ Chính sách đốingoại của Trung Quốc giai đoạn này đã ảnhhướng không tốt đến phong trào giải phóng dântộc trên thế giới

HS: Theo dõi và ghi ý chính vào vở Hoạt động 3

GV chia cả lớp thành 4 nhóm, yêu cầu HS đọcSGK và làm việc trong thời gian 4 phút, theonhững vấn đề sau:

- Nhóm 1: Vì sao Trung Quốc lại tiến hành cuộc cải cách, mở cửa? Được đánh dấu bằng

Trang 22

cửa: Lấy phát triển kinh tế làm

trọng tâm; xây dựng nền kinh tế

thị trường XHCN mang đặc sắc

Trung Quốc

- Mục tiêu: đưa Trung Quốc phát

triển thành quốc gia giàu mạnh

dân chủ, văn minh

- Thành tựu:

+ Sau hơn 20 năm đổi mới, kinh

tế Trung Quốc có tốc độ tăng

trưởng cao, GDP tăng trung bình

hàng năm đạt 8%; thu nhập bình

quân tăng nhanh, đời sống nhân

dân có nhiều cải thiện

+ Về khoa học – kĩ thuật: thử

thành công bom nguyên tử, là

quốc gia thứ 3 trên thế giới đưa

tàu vũ trụ và nhà du hành vào

không gian

- Đối ngoại: thực hiện đa dạng

hóa các mối quan hệ, vị thế trên

trường quốc tế được nâng cao;

thu hồi chủ quyền đối với Hồng

Công và Ma Cao

- Nhóm 4: Nhận xét những thành tựu đã đạt được sau cuộc cải cách mở cửa ở Trung Quốc Liên hệ với cuộc cải cách ở Việt Nam.

HS: Thảo luận theo nhóm và trình bày.

GV: Nhận xét, bổ sung và làm rõ các ý sau:

- Yêu cầu bức thiết lúc đó ở Trung Quốc là phảitiến hành cải cách, đổi mới để giải quyết khủnghoảng xã hội GV có thể giới thiệu sơ lược vềchân dung của Đặng Tiểu Bình (ông sinh năm

1904, mất năm 1997, tham gia cách mạng vàgiữ một số chức vụ quan trọng của Đảng Cộngsản Trung Quốc Ông đã cải cách đất nước

Trung Quốc theo hướng " CNXH mang đăc sắc Trung Quốc ", có công thu hồi Hồng Kông và MaCao với chính sách "một nước hai chế độ" Trung

Quốc hiện nay phát triển là nhờ theo đường lốicủa ông

- Về nội dung của công cuộc cải cách mở cửa,

GV giúp HS thấy được việc coi trọng phát triểnkinh tế của Trung Quốc (lấy phát triển kinh tếlàm trọng tâm để xây dựng CNXH mang đặcsắc Trung Quốc)

- Về các thành tựu, GV có thể sử dụng thêmnhững hình ảnh tiêu biểu về công cuộc đổi mới

ở Trung Quốc như chân dung nhà du hành vũtrụ Dương Lợi Vĩ, quang cảnh buổi lễ trả HồngCông và Ma Cao về cho Trung Quốc, để HSthấy được những thành công bước đầu trongcông cuộc cải cách của Trung Quốc

HS: Bổ sung phần trình bày của nhóm và ghi ý

chính vào vở

1 Củng cố

mốc thời gian và sự kiện quan trọng, các vấn đề, khái niệm cơ bản của bài học:

- Trình bày ý nghĩa lịch sử sự ra đời nhà nước CHND Trung Hoa

Trang 23

- Nội dung công cuộc cải cách mở cửa và những thành tựu chính của nhândân Trung Quốc đạt được sau hơn 20 năm đổi mới?

- Đọc trước bài 4 để tìm hiểu nội dung câu hỏi và kênh hình trong SGK

BÀI 4 – CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á VÀ ẤN ĐỘ

- Hiểu một cách khái quát về những nét chính về sự phát triển kinh tế của cácnước trong khu vực Đông Nam Á

- Trình bày được hoàn cảnh ra đời, mục đích thành lập và quá trình phát triểncủa tổ chức ASEAN

- Nêu được những nét lớn về quá trình đấu tranh giành độc lập và thành tựuxây dựng đất nước của nhân dân Ấn Độ

2 Kĩ năng

- Rèn luyện HS khả năng khái quát, tổng hợp, phân tích, đánh giá lịch sử

- Rèn luyện kĩ năng sử dụng lược đồ để xác định vị trí các quốc gia, thủ đô,năm giành độc lập hoặc trình bày các sự kiện tiêu biểu của phong trào giành độclập

3 Tư tưởng, thái độ

- Nhận thức được tính tất yếu của cuộc đấu tranh giành độc lập các nướcĐông Nam Á và Ấn Độ

- Nhận xét được những nét tương đồng, đa dạng trong sự phát triển của cácnước Đông Nam Á, tính tất yếu của sự hợp tác phát triển của ASEAN

- Đánh giá cao những thành tựu xây dựng đất nước của các nước Đông Nam

Á và Ấn Độ, từ đó đóng góp vào xây dựng tình đoàn kết với nhân dân các nướctrong khu vực, thế giới

- Khơme đỏ: tập đoàn do Pôn pốt cầm đầu đã phản bội cách mạng thi hành

chính sách diệt chủng, tàn sát hàng triệu người dân vô tội

Trang 24

- Chiến lược kinh tế hướng nội:là chiến lược kinh tế mà nhóm các nước

thành lập Asean tiến hành trong giai đoạn từ sau khi giành độc lập – những năm60,70 nội dung chủ yếu là đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp sản xuất hàngtiêu dùng thay thế hàng nhập khẩu, lấy thị trường trong nước làm chỗ dựa để pháttriển sản xuất

- Chiến lược kinh tế hướng ngoại: từ những năm 60,70 trở đi nhóm các nước

sáng lập Asean chuyển sang chiến lược này với nội dung chủ yếu là công nghiệphóa lấy xuất khẩu làm chủ đạo

- Hiệp ước Bali: tên gọi tắt của Hiệp ước thân thiện và hợp tác Đông Nam Á

được những người đứng đầu chính phủ 5 nước thành viên thành lập tổ chứcASEAN kí tại Bali (Inđônêxia, ngày 24/2/1976) Hiệp ước Bali đề ra những nguyêntắc cơ bản chỉ đạo quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa các nước thành viên, đặc biệt là

sự tôn trọng độc lập, chủ quyền, bình đẳng, toàn vẹn lãnh thổ và bản sắc dân tộc củatất cả các quốc gia

- Phương án Maobáttơn: Phương án do Maobáttơn nguyên Tư lệnh tối cao

quân đội đồng minh ở Đông Nam Á vạch ra, qui định việc phân chia Ấn Độ, chiađất nước này thành hai quốc gia trên cơ sở tôn giáo: Ấn Độ của người theo Ấn Độgiáo, Pakixtan của người theo Hồi giáo

- Cách mạng xanh: Những cải tiến trong nông nghiệp, được tiến hành từ

giữa những năm 60 đến đầu những năm 70 ở Mĩ, Ấn Độ, Pakixtan,… đưa đến sựtiến bộ trong việc tăng sản lượng ngũ cốc, lúa,… giải quyết sự thiếu thốn về lươngthực

- Lược đồ khu vực Đông Nam Á, Ấn Độ sau Chiến tranh thế giới hai

- Những hình ảnh lịch sử về “Lễ kết nạp Việt Nam trở thành thành viên Asean”, “Hội nghị cấp cao ASEAN”, chân dung thủ tướng Nêru, …

- GV có thể thiết kế trên phần mềm PowerPoint

1 Trình bày ý nghĩa lịch sử về sự ra đời của nước CHND Trung Hoa.

Trang 25

2 Nêu nội dung công cuộc cải cách mở cửa và những thành tựu chính củanhân dân Trung Quốc đạt được sau hơn 20 năm tiến hành đường lối mới?

GV sử dụng lược đồ để giới thiệu về khu vực Đông Nam Á và Ấn Độ, kết

hợp nêu vấn đề: Đông Nam Á là một khu vực rộng lớn, đông dân, tài nguyên giàu

có Trước chiến tranh, khu vực này đều là thuộc địa của chủ nghĩa thực dân (trừThái Lan) Khi chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, tình hình khu vực có nhiều biếnđổi quan trọng về chính trị và kinh tế Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc cũngđánh dấu bắt đầu cuộc chiến tranh giành độc lập của các dân tộc ở Đông Nam Á.Sau đó là quá trình phát triển và xây dựng đất nước Từ nửa sau thế kỉ XX, Hiệp hộicác quốc gia Đông Nam Á ra đời và mở rộng, đánh dấu một giai đoạn liên kết hợptác khu vực

Ấn Độ là một quốc gia lớn ở khu vực Nam Á, sau Chiến tranh thế giới thứhai kết thúc, nhân dân Ấn Độ tiến hành cuộc đấu tranh nhằm thoát khỏi sự thống trịcủa thực dân Anh và bắt tay vào xây dựng đất nước, đạt được rất nhiều thành tựuquan trọng Vậy sau Chiến tranh thế giới thứ hai, tình hình kinh tế, chính trị của cácnước ở khu vực Đông Nam Á và Ấn Độ có những thay đổi như thế nào? Quá trìnhthành lập tổ chức ASEAN diễn ra như thế nào? Bài học hôm nay sẽ giải đáp nhữngvấn đề này

thức nhiều bao gồm khu vực Đông Nam Á và Ấn Độ được giới thiệu khái quát, GVchỉ điểm qua những sự kiện tiêu biểu để thấy được sự biến đổi chung của khu vực

GV tập trung thời gian vào cuộc cách mạng Lào, cách mạng Campuchia và sự rađời, phát triển của tổ chức ASEAN Phần cách mạng Ấn Độ, GV chỉ cần dạy lướt

- Để thiết kế bài giảng trên phần mềm PowerPoint, GV có thể khai thác một

số hình ảnh liên quan đến các nước Đông Nam Á, Ấn Độ trong đĩa Encatar

I Các nước Đông Nam Á

Hoạt động 1: GV đặt câu hỏi: Em hãy cho

biết đặc điểm của khu vực Đông Nam Á cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX?

HS: Vận dụng những kiến thức đã học ở lớp

11 để trả lời câu hỏi

GV: Nhận xét và nêu vấn đề: Vậy sau

Trang 26

- Trước năm 1945, các nước Đông

Nam Á (trừ Thái Lan) bị thực dân

phương Tây xâm lược và cai trị

- Trong Chiến tranh thế giới thứ hai,

Đông Nam Á bị Nhật Bản chiếm

đóng Nhân cơ hội Nhật Bản đầu

hàng Đồng minh vô điều kiện, nhiều

nước đã đứng dậy giành độc lập và

thắng lợi: Inddônêxia (8/1945), Việt

Nam (9/1945), Lào (10/1945),…

- Từ năm 1946, thực dân phương Tây

xâm lược trở lại, nhân dân Đông

Nam Á tiếp tục đấu tranh, đến cuối

những năm 50 thì giành thắng lợi

Trong đó, thắng lợi ở Điện Biên Phủ

(1954) của nhân dân Việt Nam làm

sụp đổ chủ nghĩa thực dân kiểu cũ

- Trong khi các nước Đông Nam Á

có hòa bình để phát triển kinh tế thì

ba nước Đông Dương phải chống Mĩ

xâm lược, đến 1975 thì thắng lợi

- Tính đến năm 2002, Đông Nam Á

có 11 quốc gia độc lập

b Cách mạng Lào (1945 – 1975)

* Giai đoạn 1945 – 1954:

- Nhân cơ hội Nhật đầu hàng Đồng

minh vô điều kiện, nhân dân Lào nổi

dậy giành chính quyền Tháng

10/1945, nước Lào tuyên bố độc lập

so sánh đặc điểm của khu vực Đông Nam Átrước và sau chiến tranh

HS: Nghiên cứu SGK và trả lời.

GV: Nhận xét, trình bày bổ sung theo 2 ý:

+ Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, phongtrào đấu tranh giải phóng dân tộc ở các nướcChâu Á phát triển mạnh mẽ, liên tục, làmsụp đổ hoàn toàn hệ thống thuộc địa của chủnghĩa đế quốc ở khu vực này, buộc các nước

đế quốc phải lần lượt ra đi để các dân tộcĐông Nam Á tự quyết định con đường pháttriển của mình Tuy một số nước Đông Nam

Á đã tuyên bố độc lập, nhưng cuộc đấutranh chống sự lệ thuộc vào chủ nghĩa đếquốc vẫn còn tiếp diễn trong nhiều năm

+ Sau khi trở thành những quốc gia độc lập,các nước Đông Nam Á bước vào thời kìphát triển mới - thời kì xây dựng và pháttriển đất nước với những bước đi khác nhauphù hợp với điều kiện lịch sử của mình

HS: Lắng nghe và tổng hợp lại ý chính Hoạt động 2

Đầu tiên, GV thông báo cho HS biết nhữngđiểm tương đồng giữa cách mạng Việt Nam

và cách mạng Lào, nếu HS nắm vững các sựkiện lịch sử quan trọng của cách mạng ViệtNam giai đoạn này thì sẽ nắm được nhữngnét chính của cách mạng Lào

Tiếp đó, GV có thể chia lớp thành 4 nhóm,

cứ 2 nhóm tìm hiểu một giai đoạn của cáchmạng Lào:

Trang 27

- Dưới sự lãnh đạo của ĐCS Đông

Dương và sự giúp đỡ của quân tình

nguyện Việt Nam, nhân dân Lào

giành được nhiều thắng lợi

- Năm 1954, Mĩ tiến hành xâm lược

Lào Dưới sự lãnh đạo của Đảng

nhân dân cách mạng Lào, cuộc kháng

chiến chống Mĩ của Lào đạt nhiều

thắng lợi to lớn:

+ Đánh bại chiến lược “Chiến tranh

đặc biệt” và “Chiến tranh đặc biệt

tăng cường” của Mĩ.

+ Đầu những năm 70, vùng giải

phóng của Lào chiếm 4/5 lãnh thổ

+ Ngày 21/2/1973, Mĩ phải kí Hiệp

định Viêng Chăn, lập lại nền hoà

bình và độc lập của Lào

- Từ đầu năm 1975, nhân dân Lào

nổi dậy giành chính quyền trong cả

nước Ngày 2/12/1975, nước Cộng

hoà DCND Lào chính thức thành lập

do Hoàng thân Xuphanuvông làm

Nhóm 1: Những nét chính của cách mạng Lào từ năm 1945 đến năm 1954.

Nhóm 2: Những nét chính của cách mạng Lào từ năm 1954 đến năm 1975

HS: Làm việc theo nhóm, trao đổi, trả lời

Trong quá trình HS hoạt động theo nhóm,

GV có thể nêu ra một số câu hỏi gợi mở đểđịnh hướng cho các em suy nghĩ:

- Nhân dân Lào đã tận dụng thời cơ để đấu tranh giành độc lập như thế nào?

- Sau ngày độc lập, cách mạng Lào gặp phải khó khăn gì?

- Sự kiện lịch sử nào đánh dấu cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân Lào giành thắng lợi.

- Vì sao Mĩ lại mở rộng xâm lược Lào?

- Nhân dân Lào tiến hanh cuộc kháng chiến chống Mĩ và giành thắng lợi như thế nào?

- Hãy dựa vào các sự kiện lịch sử và làm rõ

sự ảnh hưởng của cách mạng Việt Nam đến cách mạng Lào?

HS: Tìm hiểu SGK, trao đổi và trả lời GV: Nhận xét, trình bày bổ sung, kết luận.

Ở đây, GV cần nhấn mạnh đến sự đoàn giữahai dân tộc trong chống Pháp và chống Mĩ,đặc biệt là sự giúp đỡ của bộ đội tìnhnguyện Việt Nam Quân tình nguyện ViệtNam đã phối hợp với bộ đội Lào mở một sốchiến dịch, như: chiến dịch Trung Lào,chiến dịch Thượng Lào, góp phần giảiphóng nhiều vùng lãnh thổ của Lào Đặcbiệt, nhờ có thắng lợi của nhân dân ViệtNam trong chiến dịch Điện Biên Phủ, thựcdân Pháp phải kí Hiệp định Giơnevơ năm

1954 về Đông Dương Theo đó, Pháp phảicông nhận nền độc lập, chủ quyền, thốngnhất và toàn vẹn lãnh thổ của Lào

Trang 28

Chủ tịch Lịch sử Lào bước sang thời

kì mới: xây dựng đất nước, phát triển

lại Campuchia Dưới sự lãnh đạo của

Đảng cộng sản Đông Dương, (từ năm

Campuchia do Xihanúc đứng đầu

thực hiện đường lối hoà bình, trung

lập, không tham gia bất cứ một liên

minh chính trị, quân sự nào

* Giai đoạn 1970 -1975:

- Tháng 3/1970, Mĩ chỉ đạo các thế

lực tay sai lật đổ chính quyền

Xihanúc, rồi xâm lược Nhân dân

Campuchia đứng lên kháng chiến

chống Mĩ

Trong kháng chiến chống Mĩ, nhân ViệtNam và Lào cũng sát cánh bên nhau (GVlấy dẫn chứng để phân tích)

HS: Lắng nghe và ghi ý chính vào vở Hoạt động 3

Đầu tiên, GV cũng thông báo cho HS biếtnhững điểm tương đồng giữa cách mạngViệt Nam, Lào và Campuchia, yêu cầu HSliên hệ, so sánh các giai đoạn của cách mạng

ba nước để tìm ra nét tương đồng

Tiếp đó, GV có thể chia lớp thành 4 nhóm,mỗi nhóm tìm hiểu một giai đoạn của cáchmạng Campuchia như sau:

Nhóm 1: Cách mạng Campuchia từ năm

1945 đến năm 1954 có gì nổi bật?

Nhóm 2: Những nét chính của cách mạng Campuchia từ năm 1954 đến năm 1970? Nhóm 3: Trong giai đoạn 1970 – 1975, và

1975 -1979, lịch sử cách mạng Campuchia

có gì nổi bật?.

Nhóm 4: Những nét chính của lịch sử Campuchia từ năm 1979 đến năm 1991?

HS: Làm việc theo nhóm, trao đổi, trả lời

Trong quá trình HS hoạt động theo nhóm,

GV có thể nêu ra một số câu hỏi gợi mở đểđịnh hướng cho các em suy nghĩ:

- Nhân dân Campuchia đã tận dụng thời cơ

để đấu tranh, tuyên bố độc lập như thế nào?

- Sự kiện nào đánh dấu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân Campuchia bắt đầu? Kết quả?

- Campuchia đã duy trì đường lối hòa bình trung lập như thế nào? Vì sao Mĩ lại xâm lược Campuchia?

- Chế độ Khơme đỏ đã gây ra những tội ác

gì cho nhân dân Campuchia? Chúng đã bị tiêu diệt và lật đổ khi nào?

Trang 29

- Ngày 17/4/1975, Thủ đô

Phnômpênh được giải phóng, cuộc

kháng chiến chống Mĩ của nhân dân

Campuchia kết thúc

* Giai đoạn 1975 – 1979:

- Khơme đỏ do Pôn pốt cầm đầu tiến

hành diệt chủng, tàn sát hàng triệu

người dân vô tội

- Được sự giúp đỡ của quân tình

nguyện Việt Nam, ngày 7/1/1979

Thủ đô Phnômpênh được giải phóng,

nước Cộng hoà nhân dân Campuchia

thành lập Campuchia bước vào giai

đoạn hồi sinh đất nước

* Giai đoạn 1979 – 1991:

- Campuchia xảy ra nội chiến giữa

Đảng nhân dân cách mạng và các phe

phái đối lập

- Ngày 23/10/1991, Hiệp định hoà

bình về Campuchia đã được kí kết

Tháng 9/1993, Campuchia thông qua

Hiến pháp, tuyên bố thành lập vương

quốc Cam puchia

- Những sự kiện nào chứng tỏ Campuchia bước vào giai đoạn hoàn toàn độc lập và đi lên xây dựng đất nước.

- Hãy dựa vào các sự kiện lịch sử và làm rõ

sự ảnh hưởng của cách mạng Việt Nam đến cách mạng Campuchia?

HS: Nghiên cứu SGK, trao đổi theo nhóm

và trả lời câu hỏi theo gợi ý của GV

GV: Nhận xét, trình bày bổ sung, kết luận.

Ở đây, GV cần lưu ý:

- Trong những năm 1950 – 1954, chính phủCampuchia do vua Xihanúc đứng đầu đã cóchính sách ngoại giao khôn khéo, tuyên bốhòa bình trung lập, không ủng hộ hoặc thamgia bất kì khối quân sự nào Nhờ đó,Campuchia có một thời gian hòa bình đểxây dựng và phát triển đất nước Thắng lợicủa nhân dân Việt Nam tại Điện Biên Phủbuộc Pháp phải kí Hiệp định Giơnevơ năm

1954 về Đông Dương Pháp phải công nhậnnền độc lập dân tộc, thống nhất và toàn vẹnlãnh thổ của ba nước Đông Dương

- Những năm 1954 – 1970, Campuchia tiếptục thực hiện chính sách hòa bình trung lập.Nhưng trong bối cảnh cuộc chiến tranh Mĩxâm lược Việt Nam và Lào, Mĩ muốn chiếm

cả Đông Dương nên đã chỉ đạo cho tay sailật đổ chính phủ Xihanúc Từ đây, nhân dânCampuchia sát cánh với nhân dân Việt Namchống Mĩ, đến năm 1975 thì giành thắng lợi

HS: Lắng nghe và ghi ý chính vào vở

2 Quá trình xây dựng và phát

triển của các nước Đông Nam Á

a Nhóm năm nước sáng lập ASEAN

gồm: Inđônêxia, Xingapo, Philippin,

Thái Lan

Hoạt động 1: GV yêu cầu HS làm việc theo

nhóm nhỏ (theo bàn HS, hoặc từ 2 đến 3em), dựa theo mẫu Phiếu học tập

Chiến lược Hướng

nội

Hướng ngoại

Trang 30

* Từ sau khi giành độc lập đến

những năm 60 - 70: thi hành chiến

lược kinh tế hướng nội.

+ Mục tiêu: xoá bỏ nghèo nàn, lạc

hậu, xây dựng kinh tế tự chủ

+ Nội dung: đẩy mạnh sản xuất hàng

tiêu dùng nội địa, thay thế hàng nhập

khẩu, lấy thị trường trong nước làm

chỗ dựa để phát triển sản xuất

+ Thành tựu: sản xuất đáp ứng được

nhu cầu cơ bản của nhân dân, góp

phần giải quyết nạn thất nghiệp (tiêu

biểu là Thái Lan, Xingapo )

- Hạn chế: Thiếu vốn, thiếu nguyên

liệu và công nghệ, chi phí sản xuất

cao dẫn đến thua lỗ, nạn quan liêu,

tham nhũng tăng,…

* Từ những năm 60 - 70 trở đi: phát

triển kinh tế hướng ngoại:

+ Nội dung: mở cửa nền kinh tế, thu

hút vốn và đầu tư nước ngoài

Thời gianMục tiêuNội dungThành tựuHạn chế

HS - GV: Làm việc theo nhóm, dựa vào

SGK để hoàn thành phiếu học tậpTrong khi HS làm việc với phiếu học tập,

GV đi xung quanh quan sát và giúp đỡ họcsinh làm việc Hết thời gian, GV ưu tiênnhững nhóm nào xong trước được trình bày,

có thể dùng máy chiếu vật thể để chiếu hình

cỡ lớn, nếu không thì yêu cầu một vài nhómtrình bày phần làm việc trước cả lớp

GV: Nhận xét phần trình bày của các nhóm

và bổ sung, kết luận

GV cần nhấn mạnh những thành tựu cũngnhư hạn chế của chiến lược kinh tế hướngnội và yêu cầu cấp thiết lúc đó buộc cácnước phải thay đổi chiến lược sang pháttriển kinh tế hướng ngoại

Kết quả, chiến lược kinh tế hướng ngoại đãlàm thay đổi cơ bản bộ mặt của nhóm cácnước sáng lập ASEAN, tiêu biểu là Xingapo(sau 3 thập kỉ xây dựng và phát triển, nềnkinh tế Xingapo bước vào hàng ngũ cácnước công nghiệp mới (NICs) của thế giới) Trong vòng 25 năm (1966 – 1991) tổng sảnphẩm quốc dân tăng 8,6 lần mức thu nhậptrung bình hàng năm là 8,9% những năm

1966 – 1979, tốc độ tăng trưởng đạt mức kỉlục, gần 12% hàng năm

Bên cạnh đó, nhà nước Xingapo đã đạt đượcnhững thành tựu to lớn và đáp ứng được nhucầu phát triển ngày càng lớn của các nướcngành kinh tế Xingapo trở thành quốc giaphát triển nhất của Đông Nam Á, một quốc

Trang 31

+ Thành tựu: nền kinh tế, xã hội có

sự thay đổi to lớn: Năm 1980 tổng

kinh ngạch xuất khẩu của nhóm nước

này đạt 130 tỉ USD bằng 14% tổng

kim ngạch ngoại thương của các

nước đang phát triển Xingapo có tốc

độ tăng trưởng 12%, trở thành một

trong bốn “con rồng” ở châu Á.

b Nhóm các nước Đông Dương:

- Sau khi giành độc lập các nước phát

triển kinh tế theo hướng tập trung,

nhìn chung gặp khá nhiều khó khăn

- Những năm 80 – 90, các nước

Đông Dương chuyển sang nền kinh

tế thị trường và đạt được nhiều thành

tựu quan trọng: (GDP Lào năm 2000

tăng 5,7%); nền kinh tế Campuchia

đã bước vào ổn định, nhưng căn bản

vẫn là nước nông nghiệp; Việt Nam

có tốc độ tăng trưởng trên 6%,…

c Các nước khác ở Đông Nam Á

* Brunây:

- Thu nhập quốc dân đều dựa vào

nguồn dầu mỏ và khí tự nhiên, nhập

80% lương thực, thực phẩm

- Từ giữa những năm 80, Brunây thi

hành chính sách đa dạng hoá nền

gia mẫu mực về nhiều mặt, nổi bật là trật tự,

kỉ cương xã hội, luật pháp ổn định chính trị.Giáo dục được quan tâm hàng đầu, đâyđược coi là chìa khóa để phát triển

HS: Lắng nghe và bổ sung các thông tin

phản hồi của GV vào phiếu học tập Đểkhuyến khích HS, GV có thể cho điểm cácnhóm hoàn thành nhanh và chính xác

- GV gợi ý cho HS nhớ lại những điểmtương đồng và khác biệt của ba nước ĐôngDương trong cuộc chiến tranh giành độc lậpdân tộc Qua đó các em thấy được nhữngmối liên hệ trong giai đoạn xây dựng vàphát triển đất nước

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu trong SGKnhững hạn chế của mô hình kinh tế tập trung

và tính cần thiết phải thay mở cửa chuyểnsang nền kinh kế thị trường

- Về các thành tựu: GV chú ý nhấn mạnhđến sự thay đổi của tốc độ tăng trưởng củanền kinh tế Việt Nam sau đổi mới, cũng nhưnền kinh tế của Lào và Campuchia

HS: Trao đổi, thảo luận theo gợi ý của GV,

ghi những ý chính vào vở

Tương tự như ở phần trên, GV hướng dẫn

HS tìm hiểu những điểm riêng biệt của nềnkinh tế Brunây và Mianma

HS: Tìm hiểu SGK để trao đổi và thảo luận GV: Nhận xét và trình bày bổ sung: năm

1987, Burnây đứng thứ hai thế giới về xuấtkhẩu hơi đốt hoá lỏng, chủ yếu đưa sang thịtrường Nhật Bản Từ năm 1986 - 1990,Brunây triển khai kế hoạch 5 năm với mụctiêu chính là đa dạng hoá cơ cấu kinh tế vàđưa nền kinh tế của đất nước không ngừng

Trang 32

kinh tế để tiết kiệm nguồn năng

lượng dự trữ, gia tăng các mặt hàng

tiêu dùng và xuất khẩu

* Mianma: Trước năm 1988, tốc độ

tăng trưởng kinh tế của Mianma

chậm chạp Từ cuối năm 1988, chính

phủ thực hiện cải cách kinh tế và và

bước đầu có khởi sắc

tiến lên Tổng sản lượng nửa năm 1991 là7,3 triệu tấn Brunây xuất khẩu hầu hết dầuthô được khai thác, chỉ để lại một số lượngnhỏ để lọc cho tiêu dùng trong nước Hiệnnay Brunây có hai mỏ dầu trên đất liền, 6nhà máy hoá lỏng khí đốt lớn nhất thế giới.Năm 1994 tỉ lệ tăng trưởng kinh tế đã đạt3% năm, thu nhập bình quân người là 18500USD, cao nhất Đông Nam Á

3 Sự ra đời và phát triển của tổ

chức ASEAN

* Hoàn cảnh ra đời:

- Xu thế chung của các khu vực trên

thế giới là đẩy mạnh sự hợp tác với

nhau để phát triển (tiêu biểu là EU)

- Các nước Đông Nam Á muốn hạn

chế ảnh hưởng của các nước lớn

- Ngày 8/8/1967, Hiệp hội các nước

Đông Nam Á, viết tắt là ASEAN ra

đời tại Băng Cốc (Thái Lan), gồm 5

nước sáng lập: Inđônêxia, Malaixia,

Xingapo, Philippin và Thái Lan

* Mục tiêu, nguyên tắc hoạt động:

- Thúc đẩy sự phát triển kinh tế, văn

hóa trên tinh thần duy trì hòa bình và

ổn định khu vực

- Tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh

thổ, không can thiệp vào công việc

nội bộ của nhau, giải quyết các vụ

tranh chấp bằng biện pháp hoà bình,

hợp tác phát triển có hiệu quả trong

các lĩnh vực kinh tế, văn hoá xã hội

GV nêu câu hỏi để HS suy nghĩ:

Tổ chức ASEAN được thành lập trong hoàn cảnh lịch sử nào? Mục tiêu và nguyên tắc hoạt động của tổ chức này là gì?

HS: Tìm hiểu SGK, trao đổi và trả lời GV: Nhận xét, trình bày bổ sung và chốt ý

Ở phần này có hai lí do chính khiến cácnước trong khu vực liên kết với nhau: Trênthế giới, nhiều khu vực muốn hợp tác đểcùng nhau phát triển vì một khu vực thịnhvượng (tiêu biểu là Liên minh EU hoạt độngrất có hiệu quả); Các nước Đông Nam Á lại

có nền văn hóa khá tương đồng nên việchợp tác để cùng nhau phát triển rất thuậnlợi Mặt khác, trong bối cảnh các nước lớnđang cố gắng gây ảnh hưởng thanh thế củamình (tiêu biểu là Mĩ trong cuộc chiến tranhxâm lược Đông Dương), nên các nước trongkhu vực muốn liên kết lại để hạn chế ảnhhưởng của các nước lớn Muốn làm đượcđiều này thì phải cùng nhau liên kết lại.(GV sử dụng lược đồ các nước trong khuvực Đông Nam Á để giới thiệu cho HS vị tríđịa lí của các nước trong khu vực, 5 nướcsáng lập ra Hiệp hội các nước Đông Nam Á,viết tắt là ASEAN)

Trang 33

* Quá trình hoạt động:

- Giai đoạn 1967 – 1976: ASEAN là

một tổ chức còn non yếu, hoạt động

lỏng lẻo và chưa có ảnh hưởng lớn

- Từ sau Hiệp ước Bali (Inddônêxia,

tháng 2/1976) đến nay: ASEAN hoạt

động khởi sắc hơn, có ảnh hưởng lớn

trong khu vực và trên thế giới:

nạp, nâng tổng số thành viên của

ASEAN lên 10 nước

GV tiếp tục nêu câu hỏi để HS suy nghĩ:

Kể từ khi ra đời cho đến nay, tổ chức ASEAN đã hoạt động và mở rộng số thành viên như thế nào? Quan hệ giữa Việt Nam

- Về vai trò của ASEAN: trải qua hơn 4 thập

kỉ phát triển, kể từ khi thành lập đến nay,tuy gặp nhiều khó khăn, phức tạp về chínhtrị, kinh tế, chịu sức ép các nước lớn từnhiều phía, nhưng tổ chức ASEAN đã tồntại và phát triển với triển vọng tốt đẹp ở khuvực Đông Nam Á và thế giới

- Về cơ hội và thách thức của Việt Nam khigia nhập ASEAN: Việt Nam có cơ hội đểhợp tác, phát triển kinh tế và văn hóa nhưngcũng đặt ra những thách thức như giữ gìnbản sắc văn hóa, cạnh tranh kinh tế

II ẤN ĐỘ

1 Cuộc đấu tranh giành độc lập

- Sau Chiến tranh thế giới thứ hai,

dưới sự lãnh đạo của Đảng Quốc Đại,

phong trào đấu tranh giành độc lập ở

Ấn Độ phát triển mạnh mẽ tại nhiều

nơi dưới nhiều hình thức khác nhau:

Bom Bay, Cancútta, Mađrát,…

Hoạt động: Đầu tiên, GV dùng bản đồ treo

tường hoặc trong SGK-Hình 12 giới thiệukhái quát cho HS biết về quốc gia Ấn Độ:

Là quốc gia đông dân thứ hai thế giới, với 1

tỉ 20 triệu người (năm 2000), diện tích gần3,3 triệu km2

Tiếp đó, GV yêu cầu HS tìm hiểu SGK đểtrả lời câu hỏi:

1 Sau Chiên tranh thế giới thứ hai, phong trào đấu tranh giành độc lập của nhân dân

Ấn Độ cò gì nổi bật?

2 Vì sao thực dân Anh lại đưa ra phương

Trang 34

- Trước sức ép từ phong trào đấu

tranh của nhân dân, thực dân Anh

phải nhượng bộ: Thi hành phương án

Maobatton là tách thành Ấn Độ thành

hai quốc gia: Ấn Độ và Pakixtan

- Không thoả mãn với chế độ tự trị,

Đảng quốc đại của Ấn Độ do G.Nêru

đứng đầu lãnh đạo nhân dân tiếp tục

đứng lên đấu tranh

- Ngày 26/1/1950, Ấn Độ tuyên bố

độc lập, nước Cộng hoà Ấn Độ ra đời

án Maobáttơn? Nội dung của nó?

HS: Tìm hiểu SGK, cùng trao đổi và trả lời GV: Nhận xét, trình bày bổ sung và kết luận

GV cần tập trung hướng dẫn HS hiểu rõphướng án Maobáttơn: Trước sự đấu tranhmạnh mẽ của nhân dân Ấn Độ, thực dânAnh đã phải nhượng bộ, nhưng lại áp dụngchính sách thâm độc (hậu quả của nó kéo

dài đến tận ngày nay) dưới hình thức “đi mà ở”: chia Ấn Độ thành hai quốc gia riêng biệt

dựa trên cơ sở tôn giáo Đó là người theo Ấn

Độ giáo thành lập quốc gia Ấn Độ, ngườitheo đạo Hồi thành lập nước Pakixtan Tuynhiên, nhân dân Ấn Độ vẫn không chịukhuất phục, dưới sự lãnh đạo của ĐảngQuốc đại, họ tiếp tục đấu tranh

HS: Lắng nghe và ghi chép

2 Công cuộc xây dựng đất nước

+ Nông nghiệp: Nhờ tiến hành cuộc

“cách mạng xanh” nên đã tự túc

được lương thực Năm 1995, là nước

xuất khẩu gạo đứng thứ ba thế giới

+ Công nghiệp: đứng thứ 10 thế giới

về sản xuất công nghiệp, coi trọng

ngành “công nghiệp chất xám”.

+ Khoa học, kĩ thuật, văn hoá, giáo

dục có những bước tiến nhanh chóng:

thử thành công bom nguyên tử

(1974), phóng vệ tinh nhân tạo lên

quỹ đạo (1975),

+ Đối ngoại: Thực hiện chính sách

hoà bình, trung tập tích cực

Hoạt động: GV trình bày nêu vấn đề:

Sau khi giành độc lập, Ấn Độ bước vàothực hiện những cải cách kinh tế, chính trị

xã hội và văn hoá nhằm xoá bỏ nghèo nàn,thủ tiêu tàn tích xã hội cũ, xây dựng đất

nước vững mạnh, phồn vinh Vậy nhân dân

Ấn Độ đã giành được những thành tựu gì trong công cuộc xây dựng đất nước? Thế nào là cuộc “cách mạng xanh” và “cách mạng chất xám”?

HS: Tìm hiểu SGK, trao đổi và trả lời GV: Nhận xét, trình bày phân tích và kết

luận (dựa vào các ý chính, số liệu có trongSGK: về công nghiệp, nông nghiệp, khoahọc-kĩ thuật, chính sách đối ngoại)

Để cụ thể hóa cho những thành tựu về kinh

tế và khoa học-kĩ thuật của Ấn Độ trongcông cuộc xây dựng đất nước, GV có thểkhai thác một số hình ảnh trong đĩa Encarta

Trang 35

1 Củng cố

mốc thời gian, khái niệm, tên riêng và sự kiện quan trọng của bài học

- Nêu những nét khái quát về quá trình đấu tranh giành độc lập ở các nướcĐông Nam Á

- So sánh các giai đoạn phát triển của lịch sử Lào và Campuchia?

- Trình bày về sự thành lập và quá trình hoạt động của tổ chức ASEAN

- Cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dân Ấn Độ (1946 – 1950) và nhữngthành tựu của nhân dân Ấn Độ trong công cuộc xây dựng đất nước

- Ôn lại nội dung bài học dựa theo câu hỏi củng cố kiến thức cuối giờ.

- Đọc trước bài 5 để tìm hiểu nội dung câu hỏi và kênh hình trong SGK

BÀI 5: CÁC NƯỚC CHÂU PHI VÀ MĨ LA TINH

3.Tư tưởng, thái độ

- Bồi dưỡng cho HS tinh thần đoàn kết quốc tế, ủng hộ phong trào đấu tranhcủa nhân dân châu Phi và Mĩ latinh chống chủ nghĩa thực dân

- Biết chia sẻ những khó khăn mà nhân dân Châu Phi và Mĩ la tinh đang phảiđối mặt

Trang 36

- Năm châu Phi: năm 1960, 17 quốc gia châu Phi giành được độc lập

- Chế độ phân biệt chủng tộc Apacthai: Chính sách phân biệt chủng tộc trước

đây đã được tiến hành ở Nam Phi Từ “apartheid” trong tiếng Hà Lan dùng ở châu Phi có nghĩa là “sự tách biệt, riêng biệt”, nó miêu tả sự phân chia chủng tộc giữa

thiểu số người da trắng và phần đông dân sốn người da đen Đảng quốc gia NamPhi đã tiến hành chính sách Apacthai như một phần trong chiến dịch tranh cử của họcho cuộc bầu cử năm 1948 Với sự thắng cử của Đảng Quốc Gia Nam Phi, Apacthai

đã trở thành chính sách chính trị tại Nam Phi cho tới đầu những năm 1993 bị xóa sổ

- Chính sách cây gậy lớn: Thuật ngữ chỉ chính sách của Mĩ công khai dùng

sức mạnh để nô dịch, thống trị trên các lĩnh vực chính trị, quân sự Chính sách nàyđược tổng thống Mĩ Rudoven chính thức tuyên bố vào đầu những năm 20 trongquan hệ với các nước Mĩ latinh Mặc dù đến những năm 30, chính phủ Mĩ tuyên bố

thực hiện “láng giêng thân thiện”, trên thực tế vẫn khống chế các nước trong khu

vực

- Lược đồ các nước châu Phi, khu vực Mĩ Latinh

- Những hình ảnh về chân dung N Manđêla, Phiden Catxtrô

- Giáo viên có thể thiết kế trên phần mềm PowerPoint

1 Hãy so sánh các giai đoạn phát triển của lịch sử Lào và Campuchia ?

2 Trình bày về sự thành lập và hoạt động của tổ chức ASEAN

4 Cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dân Ấn Độ (1946 – 1950) vànhững thành tựu của nhân dân Ấn Độ trong công cuộc xây dựng đất nước

GV sử dụng Lược đồ các nước châu Phi và Mĩ latinh trên màn hình lớn và

giới thiệu, tập trung sự chú ý của HS vào chủ đề bài học:

- Châu Phi là một khu vực rộng lớn nhưng phần lớn châu lục là xa mạc, khí

hậu khắc nghiệt, kinh tế lạc hậu Trước chiến tranh, khu vực này đều là thuộc địacủa chủ nghĩa thực dân Khi chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, cuộc đấu tranhgiành độc lập của nhân dân các nước châu Phi bùng nổ mạnh mẽ và giành thắng lợi

Trang 37

Nhân dân châu Phi bắt tay vào xây dựng và phát triển nhưng gặp rất nhiều khó khănnhư dịch bệnh, thiếu lương thực, nội chiến, xung đột sắc tộc.

- Giống như châu Phi, khu vực Mĩ latinh bắt đầu cuộc đấu tranh chống chế

độ độc tài thoát khỏi sự lệ thuộc vào Mĩ ngay sau khi chiến tranh thế giới thứ hai kếtthúc, đặc biệt là phong trào của nhân dân Cuba Sau đó là quá trình phát triển và xâydựng đất nước

Vậy sau Chiến tranh thế giới thứ hai, tình hình kinh tế, chính trị của các nước

ở châu Phi và khu vực Mĩ latinh có gì thay đổi? Cuộc cách mạng của nhân dânCuba diễn ra như thế nào? Bài học hôm nay sẽ giải đáp những vấn đề này

thức nhiều bao gồm các nước châu Phi và khu vực Mĩ latinh được giới thiệu kháiquát, chỉ điểm những sự kiện tiêu biểu để thấy được sự biến đổi chung của khu vực.Còn tập trung thời gian vào cuộc cách mạng Cuba

- Để thiết kế bài giảng trên phần mềm PowerPoint, GV có thể khai thác một

số hình ảnh liên quan đến các nước Đông Nam Á, Ấn Độ trong đĩa Encatar

I Các nước Châu Phi

1 Khái quát về cuộc đấu tranh giành

độc lập của nhân dân châu Phi

+ Giai đoạn 1945 - 1954, phong trào

bùng nổ ở Bắc Phi, nhiều nước giành

được độc lập: Ai Cập (1952), Tuynidi,

Marốc, Xuđăng (1956),

+ Giai đoạn 1954 – 1960, phong trào lan

rộng khắp châu Phi Năm 1960 có 17

nước giành độc lập, được gọi là “Năm

Châu Phi”.

+ Giai đoạn 1960 - 1975, hai nước cộng

hòa Môdămbich và Ăngola tuyên bố độc

lập, đánh dấu sự sụp đổ về cơ bản của hệ

Hoạt động 1: GV sử dụng lược đồ giới

thiệu về Châu Phi: Đây là châu lục lớnthứ ba thế giớii, gồm 54 quốc gia, diệntích khoảng 30,3 triệu km2, dân số 800triệu người (năm 2000), rất giàu về tàinguyên đặc biệt là kim cương

HS: Quan sát bản đồ và lắng nghe.

Hoạt động 2: GV yêu cầu HS theo dõi

bài giảng kết hợp với đọc SGK để cùngtrao đổi, thảo luận những vấn đề sau:

- Phong trào đấu tranh giành độc lập ở châu Phi mở đầu ở đâu?

- Chiến thắng Điện Biên Phủ của nhân dân Việt Nam ảnh hưởng đến phong trào cách mạng ở châu Phi như thế nào?

- Vì sao năm 1960 lại được gọi là “Năm châu Phi”?

Trang 38

thống chủ nghĩa thực dân cũ ở châu Phi.

+ Giai đoạn 1975 – những năm 90:

Phong trào chống chế độ phân biệt

chủng tộc Apacthai ở Nam Phi giành

thắng lợi Tháng 4/1994, N.Manđêla trở

thành Tổng thống người da đen đầu tiên

của Cộng hoà Nam Phi

2.Tình hình phát triển kinh tế xã hội

- Sau khi giành độc lập các nước châu

Phi bước vào thời kì xây dựng đất nước

và phát triển kinh tế xã hội

- Tuy đã đạt được một số thành tựu ban

đầu, nhưng châu Phi vẫn là châu lục

nghèo nhất thế giới

- Nhiều nước châu Phi luôn trong tình

trạng lạc hậu, không ổn định, xung đột

sắc tộc, tôn giáo, đảo chính xảy ra liên

miên Bệnh tật, nghèo đói, mù chữ, nợ

nần chồng chất là những thách thức rất

lớn của Châu Phi hiện nay

- Với sự giúp đỡ của các tổ chức quốc tế

và hoạt động của Liên minh châu Phi,

các nước châu Phi đang khắc phục khó

khăn và trên đường phát triển

- Chế độ phân biệt chủng tộc Apacthai là gì? Kết quả cuộc đấu tranh đòi lật đổ chế độ phân biệt Apácthai ở Nam Phi ?

HS: Tìm hiểu SGK để trao đổi và trả lời GV: Nhận xét, trình bày bổ sung, kết

hợp sử dụng một số hình ảnh (N.Manđêla) để chốt ý

HS: Theo dõi và ghi vở Hoạt động:

- Phần này GV hướng dẫn HS tìm hiểuSGK, dựa vào số liệu đã cho để phântích, đánh giá và nêu ra quan điểm củamình, chủ yếu là về những khó khăn củachâu Phi hiện nay

- Nếu có điều kiện, GV nên tìm kiếm và

khai thác bức ảnh "Kền kền chờ đợi

(nguồn đã dẫn) nói về nạn đói ở châuPhi Nội dung của bức ảnh sẽ khắc họacho HS về nạn đói kinh niên ở châu Phi.Trong bức ảnh, một em bé gầy còm, ốmyếu đang bò bò trên đường tìm nơi phânphát lương thực của Tổ chức Liên hợpquốc (cách em bé khoảng 1km) Đằngsau em là một con kền kền to lớn đi theo,đợi em bé kiệt sức, bị chết thì ăn thịt

- GV có thể cung cấp thêm một số thôngtin cho HS: Từ năm 1952 đến 1985, châuPhi có 241 lần đảo chính quân sự Từ

1987 đến 1997 đã xảy ra 14 cuộc xungđột và nội chiến, điển hình nhất là nộichiến ở Ruanđa giữa hai bộ tộc Hutu vàTuxi Châu Phi có 29/43 quốc gia nghèonhất thế giới 150 triệu người đói ănthường xuyên

II Các nước Mĩ la tinh

1 Vài nét về quá trình giành và bảo vệ

độc lập

Hoạt động 1:

GV dùng Lược đồ khu vực Mĩ latinh sau chiến tranh thế giới thứ hai, giới thiệu

Trang 39

- Sau chiến tranh thế giới thứ hai, dựa

vào ưu thế về kinh tế, quân sự, Mĩ đã

biến khu vực Mĩ Latinh thành “sân sau”

để xây dựng các chế độ độc tài thân Mĩ

- Cuộc đấu tranh chống chế độ độc tài

thân Mĩ diễn ra ở nhiều nước, tiêu biểu là

thắng lợi của cách mạng Cu ba:

mạng ở Mĩ Latinh phát triển mạnh, điển

hình là ở Panama, vùng biển Caribê Năm

1983, vùng Caribê có 13 nước giành

được độc lập Mĩ Latinh trở thành “Lục

địa bùng cháy ”, nhiều nước đã giành

thắng lợi : Vênêxuêla, Côlômbia, Pêru,

Nicaragoa, Chilê,

2 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội

- Sau khi khôi phục nền độc lậ, các nước

Mĩ Latinh đẩy mạnh xây dựng, phát triển

kinh tế - xã hội, đạt nhiều thành tựu:

+ Baraxin, Áchentina và Mêhicô trở nước

cho HS những nét khái quát nhất về khuvực: Hiện nay Mĩ latinh gồm có 33 nước,diện tích 20,5 triệu km2, dân số 517 triệungười (năm 2000), rất giàu nông - lâm sản

và khoáng sản

HS: Quan sát và lắng nghe Hoạt động 2:

GV thông báo cho HS biết về Chính sách láng giềng thân thiện của Mĩ: Năm 1933, tổng thống Rudơven đưa ra “Chính sách láng giềng thân thiện”, mở đầu thời kì

thực hiện chủ nghĩa thực dân mới của Mĩ

ở các nước Mĩ Latinh Với chính sáchnày, Mĩ đã ngăn chặn được sự xâm lượccủa phe phát xít và đẩy lùi được địa vị ưuthế của Anh ở khu vực này Kể từ sauchiến tranh thể giới thứ 2, Mĩ biến khuvực này trở thành sân sau của Mĩ Tiếp

đó, GV hướng dẫn HS tìm hiểu về nhữnggiai đoạn quan trọng của cuộc cách mạngcủa nhân dân Cuba

HS: Tìm hiểu SGK, trao đổi và thảo luận GV: Nhận xét, trìn bày bổ sung và chốt ý.

Ở đây, để cụ thể hóa về phát triển cáchmạng ở Cuba, GV kết hợp sử dụng một sốkênh hình (lược đồ các nước Mĩ Latinhgiúp HS xác định lãnh thổ Cuba, chândung Phi đen Caxtơrô)

HS: Theo dõi và ghi bài Hoạt động: Phần này GV hướng dẫn HS

tìm hiểu SGK, dựa vào số liệu đã cho đểphân tích, đánh giá và nêu ra quan điểmcủa mình, chủ yếu là về những khó khăncủa các nước khu vực Mĩ Latinh hiện nay

GV có thể nêu một số câu hỏi:

Sau khi cách mạng thắng lợi, cách mạng

Mĩ Laitinh đã xây dựng và phát triển kinh

Trang 40

công nghiệp mới (NICs)

+ Ở Cuba tiến hành cải cách dân chủ, xây

dựng đất nước theo con đường CNXH

- Từ thập niên 80, các nước Mĩ Latinh

gặp nhiều khó khăn: kinh tế suy thoái,

lạm phát tăng nhanh, khủng hoảng trầm

trọng, nợ nước ngoài chồng chất

- Đến thập kỉ 90 kinh tế Mĩ Latinh có

những bước khởi sắc, nhưng còn gặp

không ít khó khăn, nhất là mâu thuẫn xã

hội và quốc nạn tham nhũng

tế-xã hội như thế nào? Những thành tựu

và khó khăn của các nước Mĩ Latinh?

HS: Tìm hiểu SGK để thảo luận và trả lời

GV: Nhận xét, trình bày bổ sung, chốt ý

- Về thành tựu của đất nước Cuba, GVcần cho HS thấy những thành tựu quantrọng về y tế, giáo dục mà lại đang bị baovây cấm vận

- Về giai đoạn phục hồi của nền kinh tế

Mĩ Latinh từ thập niên 90, GV khẳngđịnh: Mặc dù đã có nhiều khởi sắc nhưngnền kinh tế còn rất nhiều thách thức, khókhăn: lạm phát 4 con số giảm xuống dưới30%/năm Một số nước lạm phát còn rấtthấp như Mê hicô là 4l,4%, Bôlivia là4,45, Chilê 4,6%

V.Củng cố, dặn dò

1 Củng cố

GV tổ chức cho HS tự củng cố kiến thức ngay trên lớp thông qua câu hỏi:

- Hãy nêu những thành quả chính trong cuộc đấu tranh giành độc lập củanhân dân châu Phi sau Chiến tranh thế giới thứ hai ?

- Những nét chủ yếu về quá trình đấu tranh giành và bảo vệ độc lập dân tộccủa các nước Mĩ Latinh và cách mạng Cuba?

- Lập bảng thống kê về phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở Châu Phi

từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai

- Sưu tầm tài liệu tranh ảnh về cách mạng Cuba

- Đọc trước bài số 6, tìm hiểu nội dung và hệ thống kênh hình

CHƯƠNG IV – MĨ, TÂY ÂU, NHẬT BẢN (1945 – 2000)

Bài 6 – NƯƠC MĨ

I Mục tiêu

Định dạng
Số trang	292
Dung lượng	430,71 KB