Ca trù có tới 80 làn điệu rất phong phú: Bắc phản, Mưỡu, Cửa đình, Hát nói, Gửi thư, Xẩm nhà trò 36 giọng… Trong đó, “Học mướt mồ hôi” và khó nhất là hát khúc “Tỳ bà hành”.. Đặc biệt độc[r]
Trang 1CA TRÙ CÓ TỪ BAO GIỜ?
Theo các tài liệu cổ để lại, ca trù có từ cách đây gần 1000 năm Đến thời Lê Thánh Tông, bộ môn nghệ thuật này cực thịnh, trở thành một sinh hoạt văn hoá phổ biến Thời trước, phố Khâm Thiên (Hà Nội) từng nổi tiếng với những “Đệ nhất danh cầm, ca cầm” như Chu Văn Du, Quách Thị Hồ (Nghệ sỹ Nhân dân đã 2 lần đoạt giải băng từ ca nhạc Hàn lâm Quốc tế)…
Vốn được khởi phát từ chốn kinh kỳ ngàn năm văn vật, đất Bắc Hà-Thăng Long được coi là quê hương của ca trù Hiện ở làng Lỗ Khê (xã Liên Hà, huyện Đông Anh, Hà Nội) vẫn còn ngôi đình thờ Thánh Ông Thánh Bà ca trù, mở hội 2 ngày trong năm: 5/4 và 13/11 âm lịch Xưa, hàng năm tại làng đều tổ chức thi hát nhưng cuộc thi hát cuối cùng ở đình làng Lỗ Khê cũng đã cách đây hơn 60 năm
Ca trù có tới 80 làn điệu rất phong phú: Bắc phản, Mưỡu, Cửa đình, Hát nói, Gửi thư, Xẩm nhà trò 36 giọng… Trong đó, “Học mướt mồ hôi” và khó nhất là hát khúc “Tỳ bà hành” Đặc biệt độc đáo là các làn điệu như: Thét nhục, Ngâm vọng, Đọc phú, Hát sử và Dã sử… chỉ có một bài duy nhất Hát ca trù là hát lời thơ, diễn cảm thơ, tình thơ rất cao đòi hỏi phải tập luyện rất công phu và gian khổ Người học hát phải là những cô gái trẻ, có giọng, theo học nhiều khi từ 5-7 năm mới thành tài Hàng ngày phải tuân thủ chế độ ăn uống kiêng khem nghiêm ngặt như: không được ăn no (sợ kém hơi), không được uống rượu và ăn các thứ chua, cay (sợ kém giọng) Luật lệ của giáo phường rất nghiêm, khi hát phải ngồi xép bằng tròn, thẳng lưng, không đưa mắt, lộ răng
mà vẫn phải “tròn vành rõ chữ” Nghệ thuật hát ca trù sử dụng hơi là chủ yếu Giọng ca phải trong, tiếng rung “từ trong ruột phát ra cuống họng to, rõ, gằn nén công phu, dư âm rền rỉ, sắc thái tinh tế, huyền bí sâu thẳm, nỉ non, hư thực…”
Nhà thơ Nguyễn Công Trứ được biết đến là người làm thơ ca trù nhiều nhất Ở thời nào cũng có những bậc sáng tác ca từ sành điệu: Nguyễn Công Trứ, Cao Bá Quát, Nguyễn Khuyến, Chu Mạnh Trinh, Tản Đà, Trần Cao Vân, Phan Châu Trinh, Phan Bội Châu, Nguyễn Tuân, Nguyễn Bính, Vũ Hoàng Chương…