Qua đề tài này giúp cho học sinh phân loại, nhận dạng các bài toán có lời văn; đưa ra phương pháp giải phù hợp với từng dạng toán và trình bày lời giải một cách chính xác, khoa học, đầy [r]
Trang 1Phần I: mở đầu
1 Lý do chọn đề tài
Mỗi môn học ở nhà Tiểu học đều góp phần hình thành và phát triển những cơ sở ban đầu rất quan trọng của nhân cách con Việt Nam Môn Toán là môn học có vị trí rất quan trọng vì các khái niệm, quy tắc, kiến thức, kĩ năng toán có nhiều ứng dụng trong cuộc sống
Môn Toán là một môn cần thiết cho lao động, cần thiết để các
em học tập các môn học khác ở các lớp trên Bởi vậy việc giải toán góp phần bồi 7B củng cố kiến thức, kĩ năng toán học, rèn luyện phát triển óc sáng tạo và các phẩm chất duy cho học sinh Có thể nói giải toán là một trong những biểu hiện năng động nhất của hoạt động trí tuệ ở học sinh Toán giúp con giải quyết các bài toán thực tế I diễn đạt bằng lời văn
Dạy học toán nói chung và dạy giải toán có lời văn nói riêng là một hoạt động trí tuệ đầy khó khăn và phức tạp, nó làm nền tảng cho việc học tiếp trình toán học ở các lớp trên, thực tế ỏ các Tiểu học hiện nay thì việc rèn kĩ năng giải toán có lời văn " đạt kết quả cao
Cụ thể các em không có pháp giải và ngôn ngữ còn hạn chế nên việc hiểu nội dung, yêu cầu của bài toán có lời văn " I đầy đủ và chính xác; ngoài ra khả năng suy luận của học sinh tiểu học còn kém, dẫn
đến việc giải toán còn gặp nhiều khó khăn Từ đó các em ít có hứng thú giải
Trang 2các bài toán có lời văn bằng các bài toán có phép tính sẵn chỉ việc tính toán
và điền kết quả
Chính vì những lí do đó mà tôi đã chọn đề tài: “Rèn kĩ năng giải toán
có lời văn cho học sinh lớp 4”.
2 Mục đích nghiên cứu
Khi nghiên cứu đề tài này tôi = tới hai mục đích:
+ Giúp học sinh nhận dạng bài toán và lựa chọn pháp giải toán thích hợp để giải từng bài toán cụ thể trong quá trình học toán
+ Giúp học sinh định = đúng đắn cách giải và trình bày bài giải một cách khoa học, chính xác, đầy đủ
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
Với mục đích nghiên cứu của đề tài, khi nghiên cứu tôi = tới đối
I là các bài toán có lời văn trong sách giáo khoa lớp 4, đây cũng là năm
đầu tiên thực hiện thay sách ở lớp 4
Phạm vị nghiên cứu: _I sự nhất trí và tao điều kiện của BGH và tổ chuyên môn tôi chọn đối I nghiên cứu là các em học sinh khối IV và
tập trung vào các em học sinh lớp 4B do tôi phụ trách với số học sinh là :
… trong đó có … nữ.
4 Nhiệm vụ nghiên cứu.
Căn vào nội dung, mục đích của đề tài và qua thực tế giảng dạy, dự giờ
đồng nghiệp Tôi nhận thấy cần phải đi sâu nghiên cứu phân loại và hệ thống các dạng toán có lời văn Tìm ra nguyên nhân và đề ra các biện pháp
Trang 3khắc phục những khó khăn mà học sinh gặp phải khi giải các bài toán có lời văn
5 Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu đề tài này tôi đã sử dụng các pháp nghiên cứu sau:
+ ^ pháp thống kê
+ Thực nghiệm giảng dạy
+ ^ pháp quan sát, trò chuyện, điều tra phỏng ván
+ Trao đổi với đồng nghiệp
+ Ngiên cứu qua tài liệu, sách giáo khoa toán, qua các tập san, sách = dẫn
6 Những đóng góp của đề tài.
Qua đề tài này giúp cho học sinh phân loại, nhận dạng các bài toán có lời văn; " ra pháp giải phù hợp với từng dạng toán và trình bày lời giải một cách chính xác, khoa học, đầy đủ
7 Kết cấu của đề tài.
Phần I: Mở đầu
1 Lí do chọn đề tài
2 Mục đích nghiên cứu
3 Đối I và phạm vi nghiên cứu
4 Nhiệm vụ nghiên cứu
5 ^ pháp nghiên cứu
Trang 46 Đóng góp mới của đề tài
Phần II Nội dung của đề tài.
Chương I Cơ sở lí luận của vấn đề nghiên cứu.
1 Sơ lược lịch sử của vấn đề
Toán có lời văn I xem cầu nối liền giữa kiến thức toán học trong nhà và ứng dụng kiến thức táon học trong xã hội
Thông qua việc dạy toán có lời văn ở tiểu học rèn duy, logic và cách diễn đạt của học sinh Bài toán có lời văn là dạng toán phối hợp nhiều kiến thức các môn học trong nhà X Tiếng Việt, tự nhiên-xã hôi
Nó góp phần xây dựng cơ sở ban đầu cho những = mơ và niềm say
mê khoa học
2 Cơ sở khoa học, cơ sở thực tiễn của vấn đề nghiên cứu.
Bậc tiểu học là bậc học quan trọng trong việc đặt nền máng cho sự hình thành và phát triển nhân cách học sinh trên cơ sở cung cấp những tri thức ban đầu về khoa học tự nhiên và xã hội, phát triển nhân lực nhận thức , trang bị những pháp và kĩ năng ban đầu về hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn, bồi 7B và phát huy tình cảm, thói quen, đức tính tốt
đẹp của những công dân lai, xứng đáng là những chủ nhân của đất
= +
Mục tiêu đó I thông qua việc dạy học các môn học đặc biệt là học toán ở tiểu học nói chung và dạy toán có lời văn nói riêng Bài toán có lời
Trang 5văn khác với các dạng toán khác ở chỗ học sinh vừa phải định = cách giải, xây dựng phép tính vừa phải trình bày lời giải Vì vậy nó đòi hỏi học sinh phải có sự duy logic Các em phải tìm hiểu mối quan hệ giữa các dữ liệu với nhau, để xác định I cái đã biết và cái cần tìm
Đối với các em học sinh lớp 4, năm học này là năm học đầu tiên thực hiện trình thay sách, việc giải các bài toán có lời văn gặp nhiều khó khăn Song vấn đề cần bàn ở đây là = dẫn các em giải toán thế nào
và dạy ra sao để học sinh nắm I cách giải toán, pháp giải các bài toán có lời văn
Vì vậy, rèn cho các em có kĩ năng giải toán có lời văn là việc làm rất cần thiết và đóng vai trò quan trọng giảng dạy môn toán ở tiểu học
Chương: II Thực trạng của vấn đề nghên cứu.
Năm học 2007-2008 tôi I phân công phụ trách lớp 4B với … học sinh Sau khi nhận lớp tôi đi vào tìm hiểu, điều tra thực trạng và nhận thấy những khó khăn và thuận lợi sau:
* Thuận lợi: Phần lớn các em trong lớp đều ngoan có ý thức lên trong học tập
Các phụ huynh đã quan tâm hơn đến việc học tập của các em và quan tâm đến sự nghiệp giáo dục của nhà +
* Khó khăn:
Đồng Tân là một xã miền núi, xa trung tâm, đa số các em là con nông
Trang 6về kinh tế nên việc đầu thời gian, đồ dùng học tập cho các em còn thiếu
do đó dẫn đến việc học tập của các em " I quan tâm đúng mức gây
ảnh tới chất ,I giáo dục
Đây là năm đầu tiên thay sách lớp 4 nên việc vận dụng, trao đổi, học hỏi kinh nghiệm giảng dạy môn toán và đặc biệt là các bài toán có lời văn
có hạn chế
Sau ba tuần giảng dạy tôi đã tiến hành khảo sát chất ,I+
Kết quả sau: Trong tổng số …… học sinh có:
- Số học sinh giải đúng bài toán có lời văn: …… em
- Số học sinh giải đúng " biết trình bày: …… em
- Số học sinh " biết trình bày một cách chính xác, đầy đủ: …… em
Chương III Những giải pháp của đề tài.
Xuất phát từ thực tế giảmg dạy, kết quả khảo sát trên tôi đã thực hiện các != = dẫn học sinh giải các bài toán có lời văn theo các != sau
1 Tìm hiểu đề bài.
?= này yêu cầu học sinh phải đọc kỹ đề bài, nhớ những dữ kiện bài toán đã cho một cách chính xác và nắm vững yêu cầu của đề bài
Trong quá trình này học sinh cần nhận ra bài toán đã cho thuộc dạng toán nào Sau đó giáo viên toán tắt đề bài bằng cách đặt câu hỏi:
+ Bài toán cho biết gì?
Trang 7+ Bài toán yêu cầu gì?
Khi học sinh đã trả lời tôi giúp các em gạch chân 7= những
từ quan trọng mà nhiều khi học sinh đọc không đọc kĩ đề bài nên đã bỏ sót dẫn tới làm bài sai Tuỳ theo từng dạng bài mà có cách tóm tắt phù hợp dễ hiểu
2 Phân tích đề bài để tìm ra cách giải.
Dựa và việc nhận dạng bài toán ở != 1, ở != này tôi = dẫn học sinh cách giải bắt đầu từ yêu cầu bài toán
+ Muốn giải đáp những yêu cầu của đề bài thì cần phải biết những gì? Những điều đó đề bài đã cho biết "v Nếu " biết thì tìm bằng cách nào? dựa vào đâu để tìm?
Cứ lần ,I vậy cho đến khi nào học sinh có thể tìm I cách giải
đáp từ những dữ kiện cho sẵn trong đề bài Đây là != quan trọng vì nó giúp học sinh hiểu I cách giải bài toán
3 Tổng hợp lời giải.
?= này I với != 2 Dựa vào != 2 các em vạch ra I thứ
tự trình bày lời giải: “Cần tìm điều gì = 0 điều gì sau”
Tất nhiên những gì tìm I nhờ vào những dữ kiện cho sẵn trong bài
sẽ I trình bày = để làm cơ sở cho phân tích sau
?= này giúp học sinh trình bày lời giải một cách chặt chẽ, logic
4 Trình bày lời giải.
Đây là != trình bày giải một cách hoàn chỉnh dựa vào != 3
Trang 8Trong trình Toán 4 tôi tập trung vào 3 dạng toán cơ bản để = dẫn học sinh
* Đối với bài toán tìm hai số khi biết tổng và tỷ tôi thực hiện "X
Ví dụ: Bài toán 2 (148)
Hai kho thóc chứa 125 tấn, trong đó số thóc ở kho thứ nhất bằng 3/4 số thóc ở kho thứ hai Hỏi mỗi kho chứa bao nhiêu tấn thóc?
?= 1: Tìm hiểu đề bài
Yêu cầu học sinh đọc đề nhiều lần dể xác định I dạng bài toán + Gợi ý học sinh hiểu và toám tắt bài toán
Bài toán cho biết gì?
Bài toán yêu cầu tìm gì?
?= 2: Phân tích đề bài
Đây là bài toán dạng nào? (Bài toán về tìm hai số khi biết tổng và tỉ sô của hai số đó)
Xác định số lớn, số bé: Số thóc ở kho 1 là số lớn; số thóc ở kho 2 là số bé
Vậy để tìm số thóc ở mỗi kho ta phải dựa vào những dữ kiên nào? (Dựa vào tổng là 125 và tỉ số là 3/4)
Bài tập:
?= 2 Phân tích bài để tìm ra cách giải
Đây là bài toán dạng nào?
III Kết quả đạt được
Trang 9Bằng các biện pháp dã thực hiện ở trên, tôi nhận thấy việc rèn kĩ năng giải toán có lời văn ở lớp 4 của tôi có tiến bộ rõ rệt Hầu hết tất cả các em
đã có kĩ năng giải đúng, chính xác, khoa học các bài toán có lời văn
Học sinh có thói quen đọc kĩ đề bài, gạch chân 7= những dữ kiện của
đè bài và toám tắt bài toán = khi trình bày bài giải
Mọi học sinh đều I hoạt động học tậpmột cách tự giác, vận dụng bài mẫu vào làm bài tập nhanh, có kết quả cao Học sinh hứng thú học toán, giải toán có lời văn làm cho tiết học sôi nổi, nhẹ nhàng và tự lĩnh hội, chiếm lĩnh chi thức của bài học để đạt I kết quả cao nhất
Cuối năm tôi khảo sát chất ,I học sinh bằng bài toán có lời văn kết quả sau:
+ Giải đúng chính xác, đầy đủ, khoa học: em
+ Số còn lại là các em đã biết cách giải các bài toán có lời văn trình bày bài " 7I chính xác, khoa học và đầy đủ
Phần III Bài học kinh nghiệm.
Trong thực tế giảng dạy và qua thời gian nghiên cứu đề tài này , tôi nhận thấy; để nâng cao chất lượng học tập cho học sinh người giáo viên cần phải:
+ Tận tuỵ với cộng việc, nhiệt tình vời học sinh.
Trang 10+Tìm hiểu học sinh để phát hiện ra nguyên nhân khiến học sinh
đạt được cũng như chưa đạt được kết quả trong học tập Từ đó phat huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu ở học sinh Người giáo viên không những phải có kiến thức vững chắc phương pháp giảng dạy hay mà giáo viên cần phải cho học sinh rèn luyện, thực hành nhiều; giáo viên không nên chữa hết các bài tập.
+ Luôn khảo sát, phân loại học sinh để có phương pháp giảng dạy phù hợp Cần phải gần gũi động viên học sinh, khích lệ các em hứng thú trong học tập.
+ Luôn học hỏi, trao đổi kinh nghiềm với đồng nghiệp.
Trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ của tôi trong việc: Hướng dẫn học sinh ghi đúng lời giải các bài toán có lời văn ở lớp 4 Trong quá trình nghiên cứu và áp dụng không thể tránh khỏi những thiếu sót Rất mong
được sự đóng góp ý kiến của các đồng nghiệp để đề tài của tôi ngày càng
đạt hiệu quả cao.
Tôi xin trân thành cảm ơn!
... tơi nhận thấy việc rèn kĩ giải tốn có lời văn lớp tơi có tiến rõ rệt Hầu hết tất emđã có kĩ giải đúng, xác, khoa học tốn có lời văn
Học sinh có thói quen đọc kĩ đề bài, gạch chân... sau: Trong tổng số …… học sinh có:
- Số học sinh giải tốn có lời văn: …… em
- Số học sinh giải &# 34; biết trình bày: …… em
- Số học sinh &# 34; biết trình bày cách... = trình bày giải
Mọi học sinh I hoạt động học tậpmột cách tự giác, vận dụng mẫu vào làm tập nhanh, có kết cao Học sinh hứng thú học tốn, giải tốn có lời văn làm cho tiết học sôi nổi,