Bài giảng Những khái niệm cơ bản trong văn hóa nhận thức truyền thống Việt Nam - Trường Đại Học Quốc Tế Hồng Bàng

• Âm và dương luôn gắn bó mật thiết với nhau, và có thể chuyển hóa, đổi chỗ cho nhau theo xu hướng: âm cực sinh dương, dương cực sinh âm... _ Ngói âm ngói dương[r]

Những khái niệm cơ bản trong văn hóa nhận thức truyền thống

Việt Nam

• Trong lớp văn hóa bản địa, người xưa

đã biết

_ -Triết lí âm dương

- Cấu trúc ngũ hành

• Trong lớp văn hóa giao lưu với Trung

Hoa và Ấn Độ, ta tiếp nhận được

Tam giáo: Nho, Phật và Đạo

• Trong lớp văn hóa giao lưu với

phương Tây và thế giới -> ta tiếp nhận được

Tri thức khoa học hiện đại và nhiều thành tựu khoa học chung của nhân loại

• Bài này chủ yếu trình bày về những nhận thức dân tộc ta đạt được ngay từ lớp bản địa - những buổi đầu, theo lối tư duy tổng hợp và biện chứng của người nông

nghiệp phương Đông

4.1 Tư tưởng xuất phát về bản chất vũ trụ: Triết lý âm dương

• Trước hết, người ta nhận thấy có hai

thứ: Trời và Đất, Mẹ và Cha, và nhiều cặp đôi khác, gọi chung là cặp Âm -

Dương.

Âm - dương

• Trong thế giới còn vô số cặp khác, được suy ra

từ những cặp đã biết.

• Lưu ý: từ cặp này suy ra cặp khác:

Ví dụ: Từ cặp Tĩnh - Động, suy ra cặp Vuông - Tròn, vì hình vuông yên tĩnh, hình tròn năng

động.

• Từ cặp Nóng - Lạnh, suy ra cặp Sáng - Tối.

• Suy rộng ra (khái quát): Nền văn hóa nông

nghiệp yên tĩnh = Âm, Nền văn hóa du mục di động = Dương.

4.1.2 Hai qui luật của triết lý âm dương

(quan hệ giữa âm và dương)

- Qui luật 1

Trong âm có dương, trong dương có âm.

- Qui luật 2

• Âm và dương luôn gắn bó mật thiết với nhau,

và có thể chuyển hóa, đổi chỗ cho nhau theo

xu hướng: âm cực sinh dương, dương cực sinh âm.

4.2 Triết lý âm dương và tính cách người Việt:

• Người Việt ưa thích sự quân bình âm dương,

tránh sự thái quá (âm cực, dương cực)

• Tổ quốc là: Đất -Nước (phương Tây du mục, chỉ

là land - đất)

_ Ông Đồng bà Cốt

_ Cặp bài trùng

_ Công cha nghĩa mẹ (núi và suối)

_ Ngói âm ngói dương

_ Mẹ tròn con vuông (ý nói hợp nhau khi sinh)

_ Xin âm dương khi bói (tung hai đồng tiền, một sấp một ngửa là tốt nhất)

_ Trăm năm tính cuộc vuông tròn (hòa hợp là tiêu chuẩn cao nhất, khác với

giàu sang thiên về dương)