HƯỚNG DẪN ĐỌC-HIỂU: a/ Nỗi nhớ quê hương chân thực, bình dị 2 câu đầu: - Cách nói tự nhiên, chân thực: dâu, tằm, hương lúa, đồng nội, cua đồng béo ngậy ø những hình ảnh dân dã, quen thu[r]
Trang 1Giáo viên Phan Minh Nghĩa
I/ Mục tiêu bài học: Giúp Hs:
1.Tự đọc- hiểu ba bài thơ trên theo các câu hỏi trong sgk
2 Rèn kĩ năng đọc- hiểu thơ Đường luật
3 Bồi dưỡng tình yêu quê hương đất nước, trân trọng, tin yêu cuộc sống và tinh thần lạc quan
II/ Chuẩn bị:
1/ Giáo viên: Nghiên cứu tài liệu + Sọan giáo án.
2/ Học sinh: SGK + Sọan bài trước khi lên lớp.
III/ Phương pháp: Đọc sáng tạo, gợi tìm, kết hợp trao đổi thảo luận , trả lời các câu hỏi.
IV/ Tiến trình dạy học:
1/ Ổ n định lớp:
2/ Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới:
3.1/ Vào bài: Những bài thơ chữ Hán thời Lí- Trần là những tác phẩm đầu tiên góp phần xây dựng nền
móng cho nền văn học viết của dân tộc ta Đó là những bài thơ Thiền (thơ của các nhà sư thời Lí) và những bài thơ
mang hào khí Đông A (thời Trần) Hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu hai bài thơ Thiền (Quốc tộ, Cáo tật thị
chúng) và bài thơ của một sứ thần đời Trần (Quy hứng).
3.2/ Nội dung bài mới:
Bài: VẬN NƯỚC
7’ HĐ1: HD TÌM TIỂU DẪN
VÀ CÁCH HIỂU BÀI THƠ
1 Tác giả: và bài thơ: sgk
Hai câu thơ mở đầu nói
về nội dung gì
Tác giả mượn hình ảnh
gì để nói về vận nước? Biện
pháp nghệ thuật được sử dụng
trong câu thơ này là biện pháp
gì? So sánh như vậy nhằm
diễn tả điều gì
Tìm hiểu tâm trạng của
tác giả được bộc lộ qua hai
câu thơ này
GV: chốt ý.
Nội dung hai câu thơ cuối?
Đường lối trị nước ấy
HS thảo luận, suy
nghĩ trả lời
HS ghi nhận
Hs trả lời
2 HƯỚNG DẪN ĐỌC – HIỂU:
a Hai câu đầu: Mượn hình ảnh thiên
nhiên để nói về vận nước:
- Nghệ thuật so sánh: vận nước như dây
mây leo quấn quýt
ø vừa nói lên sự bền chặt, vừa nói lên sự đài lâu, sự phát triển thịnh vượng
+ Dùng chữ “tộ”: vận may
ø khẳng định và nói lên niềm tin của tác giả vào vận nước
- “Nam thiên lí thái bình”(Trời Nam mở thái bình)
+ “Thái bình”: cuộc sống hòa binh, yên ổn
điểm then chốt của bài thơ, nói lên nguyện vọng của toàn dân tộc
+ “Nam thiên lí thái bình”
ø một thời kì lịch sử mới được mở ra, thời
kì thái bình, nhân dân an lạc
=>Hai câu thơ phản ánh tâm trạng phơi phới niềm vui, niềm tự hào, lạc quan.
b Hai câu sau: Đường lối cai trị, xây
Trang 2Giáo viên Phan Minh Nghĩa
được thể hiện cô đọng qua từ
ngữ nào
Đọc lại phần tiểu dẫn
và cho biết “Vi vô” trong câu
thơ này được hiểu ntn
Tư tưởng, phương sách
ấy hướng đến mục đích gì? Vì
ai
Liên hệ Nguyễn Trãi:
“Việc nhân nghĩa … yên dân”
“Dân giàu … đòi phương”
Điều đó phản ánh
truyền thống tốt đẹp gì của dân
tộc
Nhận xét về đường lối
trị nước của tác giả Hs ghi nhận
dựng đất nước - “Vô vi cư điện các”
(Vô vi trên điện các)
+ “Vô vi”:
@ hiểu theo Đạo giáo: thuận theo tự nhiên, không làm trái quy luật tự nhiên@ hiểu theo tinh thần Nho giáo: đường lối đức trị
@ “cư điện các”:
@ “cư”: chỉ cách ứng xử, điều hành, cai
trị
@ “điện các”: cung điện, nơi ở và làm
việc của vua chúa
ø dùng đạo đức để cai trị nhân dân thì đất nước được thái bình
- “Xứ tứ tức binh đao” (Chốn chốn dứt binh đao)
+ “Xứ tứ ”: khắp ở mọi nơi + “tức binh đao”: hết nạn binh đao, không
còn xảy ra chiến tranh
à khát vọng đất nước hòa bình, thịnh trị, không có chiến tranh
=>Hai câu thơ có ý sâu xa: khuyên nhà vua nên sửa đức làm gương để cảm hóa nhân dân
HĐ2: HD TÌM HIỂU VỀ
TG, TP, CÁCH CẢM BÀI
THƠ:
Bốn câu đầu nói lên
quy luật gì của tự nhiên, của
đời người
Hai câu đầu nói lên
quy luật nào của tự nhiên: vận
động biến đổi? Tuần hoàn?
Sinh trưởng
Câu 3-4 nói lên quy
luật gì trong cuộc sống của
con người
2 câu cuối có mâu
thuẫn với câu đầu không? Vì
sao
2 câu cuối có phải là
thơ tả cảnh thiên nhiên không
Em cảm nhận ntn về
hình tượng cành mai? Nêu ý
Hs trao đổi, suy nghĩ trả lời Hs khác góp ý
1 Tác giả, TP (bài thơ) _ SGK
2 HƯỚNG DẪN ĐỌC-HIỂU:
a/ Bốn câu đầu: quy luật biến đổi của tự nhiên và đời người.
- Thiên nhiên: - xuân đi – hoa rụng
- xuân đến – hoa nở
Quy luật tuần hoàn, sinh trưởng (sự luân hồi của tự nhiên)
Lưu ý vị trí của câu 1 và 2 Quy luật tuần hoàn biến đổi không chỉ diễn ra trong một kiếp, một vòng đời.
- Con người: - việc đời – qua
- tuổi già – đến
Quy luật vận động biến đổi (sinh – lão – bệnh – tử)
b/ Hai câu cuối: quan niệm về lẽ sống (triết lí Phật giáo):
+ Hình ảnh tượng trưng: xuân tàn - cành mai
- Phủ nhận quy luật vận động biến đổi
- Thể hiện sức sống mãnh liệt của con người trước quy luật khắc nghiệt của tự
Trang 3Giáo viên Phan Minh Nghĩa
nghĩa của hình tượng đó
nhiên
Thể hiện nét đẹp của tinh thần (tư tưởng, tình cảm, ý chí, nghị lực …) lạc quan mạnh mẽ, kiên định trước những biến đổi của trời đất và thời cuộc.
Bài HỨNG TRỞ VỀ (QUY HỨNG)
2’ HĐ3: HD TÌM HIỂU VỀ
TG, TP, CÁCH CẢM BÀI
THƠ:
Tìm hiểu nội dung 2
câu thơ đầu
Nỗi nhớ quê hương ở 2
câu thơ đầu có gì đặc sắc Qua
cách nói và hình ảnh nào
Vì sao những hình ảnh
đó lại làm xúc động lòng
người
Liên hệ ca dao: “Anh đi … “,
“ra đi …” lòng yêu quê
hương xứ sở là cơ sở bắt nguồn
cho lòng yêu nước, yêu dân
tộc.
Liên hệ hoàn cảnh
sáng tác bài thơ, em hãy tìm
hiểu tâm trạng tác giả
Tìm và phân tích
những hình ảnh bình dị, mộc
mạc
Cách bộc lộ tâm trạng,
tình cảm của tác giả ở hai câu
cuối có gìkhác với ở hai câu
đầu? Đó là tình cảm gì
Em có nhận xét gì về
câu thơ cuối (câu 4) Qua đó
hãy cho biết tâm trạng của tg
GV: chốt ý và tổng kết nội
dung ácc bài thơ
HS thực hiện
HS lắng nghe và ghi nhận
I Tác giả, TP (bài thơ)- SGK
2 HƯỚNG DẪN ĐỌC-HIỂU:
a/ Nỗi nhớ quê hương chân thực, bình
dị (2 câu đầu):
- Cách nói tự nhiên, chân thực: dâu, tằm,
hương lúa, đồng nội, cua đồng béo ngậy
ø những hình ảnh dân dã, quen thuộc gợi lên nỗi nhớ da diết nhất
- Hình ảnh : cuộc sống phồn hoa nơi đất
khách càng làm nhà thơ nhớ thương quê nhà nghèo khổ
=>Những hình ảnh dân dã, quen thuộc làm xúc động lòng người vì cảm xúc chân thực, tự nhiên.
b/ Lòng yêu nước và niềm tự hào về
dân tộc: (2 câu cuối)
- Những hình ảnh bình dị, mộc mạc: dâu,
tằm, hương lúa, đồng nội, cua đồng
lòng yêu nước kín đáo qua việc tự hào về cuộc sống thanh bình nơi thôn dã
- Cách nói đối lập: “bần diệc hảo”
(nghèo vẫn tốt),
ø tự hào về làng quê tuy nghèo vật chất nhưng giàu nghĩa tình
- Kiểu câu khẳng định: “Giang Nam tuy lạc bất như quy” (Dầu vui đất khách chẳng bằng về)
Đất khách quê người tuy sung sướng nhưng chẳng bằng về ở tại quê nhà
=>Tâm trạng:
+ Quê nhà nghèo tốt
+ Đất khách vui chẳng bằng về nhà
Nỗi khắc khoải mong ngày trở về quê hương, đất nước.
V/ Củng cố, vận dụng và dặn dò: (3’)
1/ Củng cố -vận dụng: như nội dung trên
2/ Dặn dò: + Về học thuộc các bài thơ Soạn bài HOÀNG HẠC LÂU TỐNG MẠNH HẠO NHIÊN …
………
Trang 4Giáo viên Phan Minh Nghĩa