Bài giảng Kinh tế và quản lý môi trường: Chương 2 - Nguyễn Hoàng Nam (Hệ 3 tín chỉ) - Trường Đại Học Quốc Tế Hồng Bàng

“Thất bại của thị trường là thuật ngữ để chỉ các tình huống trong đó điểm cân bằng của các thị trường tự do cạnh tranh không đạt được sự phân bổ nguồn lực có hiệu quả”.. Cách p[r]

Nguyễn Hoàng Nam

Khoa Môi trường và Đô thị Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG

Chương II: Kinh tế học chất lượng môi trường

Nội dung Chương II

2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.3 Các giải pháp kinh tế khắc phục ô nhiễm MT

2.1 Mô hình hoạt động của thị trường và hiệu quả kinh tế 2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.2.1 Ngoại ứng 2.2.2 Chất lượng môi trường là hàng hóa công cộng

2.3 Các giải pháp kinh tế khắc phục ô nhiễm MT

2.3.1 Nguyên lý của các giải pháp kinh tế 2.3.2 Ô nhiễm tối ưu

2.3.3 Các công cụ kinh tế của nhà nước 2.3.4 Các giải pháp thị trường

2.1 Mô hình hoạt động của TT & hiệu quả KT

Cầu

2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.3 Các giải pháp kinh tế khắc phục ô nhiễm MT

P

Q

P 1

P 2

D ≡ MB

0

2.1 Mô hình hoạt động của TT & hiệu quả KT

Cung

2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.3 Các giải pháp kinh tế khắc phục ô nhiễm MT

P

S≡ MC (một phần)

Q

Q 2

Q 1

0

P 1

P 2

2.1 Mô hình hoạt động của TT & hiệu quả KT

Cân bằng TT

2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.3 Các giải pháp kinh tế khắc phục ô nhiễm MT

P

Q

S

D

E

P*

0

CS PS

2.1 Mô hình hoạt động của TT & hiệu quả KT

Hiệu quả Pareto

“Một sự phân bổ nguồn lực là có

hiệu quả Pareto (hoặc đạt được tối

ưu Pareto) nếu không có khả năng

dịch chuyển tới một sự phân bổ

khác có thể làm cho bất cứ người

nào khá lên mà cũng không làm cho

ít nhất là bất cứ một người nào khác

kém đi”

MSB=MSC

2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.3 Các giải pháp kinh tế khắc phục ô nhiễm MT

Wilfredo Pareto (1848-1923)

2.1 Mô hình hoạt động của TT & hiệu quả KT

Thất bại thị trường

“Thất bại của thị trường là thuật ngữ để chỉ các tình huống trong đó điểm cân bằng của các thị trường tự do cạnh tranh không đạt được sự phân bổ nguồn lực có hiệu quả”

Cách phân bổ để MB = MC (cân bằng thị trường) khác với cách phân bổ để MSB=MSC (hiệu quả Pareto)

2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.3 Các giải pháp kinh tế khắc phục ô nhiễm MT

2.1 Mô hình hoạt động của TT & hiệu quả KT

Nguyên nhân của thất bại thị trường

− Tình trạng cạnh tranh không hoàn hảo

− Tác động của các ngoại ứng

− Vấn đề cung cấp các hàng hoá công cộng

− Sự thiếu vắng của một số thị trường

2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.3 Các giải pháp kinh tế khắc phục ô nhiễm MT

2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.2.1 Ngoại ứng

2.2.2 Chất lượng môi trường là hàng hóa công cộng

2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.3 Các giải pháp kinh tế khắc phục ô nhiễm MT

2.2.1 Ngoại ứng 2.2.2 Chất lượng môi trường là hàng hóa công cộng

2.2.1 Ngoại ứng

2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.3 Các giải pháp kinh tế khắc phục ô nhiễm MT

Khái niệm

Ngoại ứng (externality) là hiện tượng xảy ra khi một chủ thể

kinh tế này tác động làm phát sinh chi phí hoặc lợi ích cho chủ thể kinh tế khác, nhưng chủ thể tác động không phải bồi thường chi phí đó hoặc không được thanh toán lợi ích đó.

 Ngoại ứng là hiện tượng tồn tại những chi phí hoặc lợi ích ở bên

ngoài thị trường

2.2.1 Ngoại ứng

2.2.2 Chất lượng môi trường là hàng hóa công cộng

2.2.1 Ngoại ứng

2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.3 Các giải pháp kinh tế khắc phục ô nhiễm MT

Phân loại

 Ngoại ứng tiêu cực

 Ngoại ứng tích cực

2.2.1 Ngoại ứng

2.2.2 Chất lượng môi trường là hàng hóa công cộng

2.2.1 Ngoại ứng

2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.3 Các giải pháp kinh tế khắc phục ô nhiễm MT

 Ngoại ứng tiêu cực

Hàm chi phí ngoại ứng (EC) thể hiện những chi phí, thiệt hại của chủ

thể bị tác động tương ứng với các mức sản lượng của hoạt động sản xuất gây ra ngoại ứng tiêu cực làm ô nhiễm môi trường.

Hàm chi phí ngoại ứng cận biên (MEC) thể hiện chi phí, thiệt hại tăng

thêm khi sản xuất thêm mỗi đơn vị sản lượng

Mối quan hệ giữa EC và MEC?

MEC

Chi phí

($)

MEC

Chi phí

($)

Sản lượng (Q)

MEC

Chi phí

($)

2.2.1 Ngoại ứng

2.2.2 Chất lượng môi trường là hàng hóa công cộng

EC

P x

2.2.1 Ngoại ứng

2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.3 Các giải pháp kinh tế khắc phục ô nhiễm MT

Tại mức giá P1, lượng cung là Q1

 Ngoại ứng tiêu cực

Hiệu quả cá nhân đạt được khi:

MB = MC  E 1 (P 1 ,Q 1 )

MB: Lợi ích cá nhân cận biên

MC: Chi phí cá nhân cận biên

P 1 : Mức giá đạt hiệu quả cá nhân

Q 1 : Mức sản lượng đạt hiệu quả cá

nhân

($)

Sản lượng

S = MC (1 phần)

D = MB

Q 1

2.2.1 Ngoại ứng

2.2.2 Chất lượng môi trường là hàng hóa công cộng

2.2.1 Ngoại ứng

2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.3 Các giải pháp kinh tế khắc phục ô nhiễm MT

 Ngoại ứng tiêu cực

Hiệu quả xã hội đạt được khi:

MSB=MB+MEB=MB+0

MSC=MC+MEC

P*: Mức giá đạt hiệu quả xã hội

Q*: Mức sản lượng đạt hiệu quả xã

hội

MEC ($)

Sản lượng

MC

MSC

MB = MSB

Q 1

P 1

P*

E 1 E* E 2

E 3 Q*

B

0

W 1 W*

2.2.1 Ngoại ứng

2.2.2 Chất lượng môi trường là hàng hóa công cộng

A

2.2.1 Ngoại ứng

2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.3 Các giải pháp kinh tế khắc phục ô nhiễm MT

 Ngoại ứng tiêu cực

So sánh phúc lợi xã hội (PLXH)

giữa E 1 và E*:

Q 1 AE 1 Q 1 O BE 2 Q 1 O ABE*

-E*E 1 E 2

PLXH = TSB - TSC

MEC ($)

Sản lượng

MC

MSC

MB = MSB

Q 1

P 1

P*

E 1 E* E 2

E 3 Q*

B

0

A

2.2.1 Ngoại ứng

2.2.2 Chất lượng môi trường là hàng hóa công cộng

2.2.1 Ngoại ứng

2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.3 Các giải pháp kinh tế khắc phục ô nhiễm MT

 Ngoại ứng tích cực

Hàm lợi ích ngoại ứng (EB) thể hiện những lợi ích của chủ thể bị tác

động tương ứng với các mức sản lượng của hoạt động sản xuất gây ra ngoại ứng tích cực.

Hàm lợi ích ngoại ứng cận biên (MEB) thể hiện lợi ích tăng thêm khi

sản xuất thêm mỗi đơn vị sản lượng

Mối quan hệ giữa EB và MEB?

MEB

Lợi ích ($)

Sản lượng (Q)

2.2.1 Ngoại ứng

2.2.2 Chất lượng môi trường là hàng hóa công cộng

EB

P x

2.2.1 Ngoại ứng

2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.3 Các giải pháp kinh tế khắc phục ô nhiễm MT

Tại mức giá P1, lượng cung là Q1

 Ngoại ứng tích cực

Hiệu quả cá nhân đạt được khi:

MB = MC  E 1 (P 1 ,Q 1 )

Hiệu quả xã hội đạt được khi:

MSB=MB+MEB

MSC=MC+MEC=MC+0

2.2.1 Ngoại ứng

2.2.2 Chất lượng môi trường là hàng hóa công cộng

MEB ($)

Sản lượng

MSC = MC MSB

Q*

P*

P 1

E 1

E*

E 2

Q 1

MB A

B

0

E 3

2.2.1 Ngoại ứng

2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.3 Các giải pháp kinh tế khắc phục ô nhiễm MT

 Ngoại ứng tích cực

So sánh phúc lợi xã hội (PLXH)

giữa E 1 và E*:

PLXH = TSB - TSC

Q * AE*Q*O BE*Q*O ABE*

Q 1 AE 2 Q 1 O BE 1 Q 1 O ABE*

-E*E 1 E 2

2.2.1 Ngoại ứng

2.2.2 Chất lượng môi trường là hàng hóa công cộng

MEB ($)

Sản lượng

MSC = MC MSB

Q*

P*

P 1

E 1

E*

E 2

Q 1

MB A

B

0

E 3

2.2.1 Ngoại ứng

2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.3 Các giải pháp kinh tế khắc phục ô nhiễm MT

Bài toán

Giả sử hoạt động sản xuất xi măng trên thi trường có hàm chi phí cận biên

MC = 16+ 0,04Q, hàm lợi ích cận biên MB = 40 - 0,08Q và hàm ngoại ứng cận biên MEC/MEB = 8 + 0,04Q

(Trong đó Q là sản phẩm tính bằng tấn, P là giá sản phẩm tính bằng $)

a Xác định mức sản xuất hiệu quả cá nhân và giá tương ứng?

b Xác định mức sản xuất hiệu quả xã hội và giá tương ứng?

c Tính giá trị thiệt hại do hoạt động sản xuất này gây ra cho xã hội?

(So sánh phúc lợi xã hội)

2.2.1 Ngoại ứng

2.2.2 Chất lượng môi trường là hàng hóa công cộng

2.2.2 Chất lượng môi trường là hàng hóa công cộng

2.2 Nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm MT

2.3 Các giải pháp kinh tế khắc phục ô nhiễm MT

Hàng hoá công cộng

Hàng hoá công cộng (public goods) là hàng hoá mà việc tiêu dùng của người này không làm ảnh hưởng hay cản trở khả năng tiêu dùng hàng hoá đó của những người khác.

Đặc điểm:

• Không loại trừ (non-excludablity)

• Không cạnh tranh (non-rivalry)

Hai đặc điểm này gây ra thất bại thị trường

Phân loại:

Hàng hoá công cộng thuần tuý

Hàng hoá bán công cộng

2.2.1 Ngoại ứng

2.2.2 Chất lượng môi trường là hàng hóa công cộng